Kiril alfabesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Kiril alfabesi (Makedonca: Кирилица (Kirilitsa); Bulgarca: Кирилица (Kirilitsa); Rusça: Кириллица (Kirillitsa); Sırpça: Ћирилица (Çirilitsa), yaygın olarak Slav dillerinin yazımında kullanılan alfabedir. Adını Ortodoks rahipleri Kiril ve Metodius'tan almış olmasına karşın, bu alfabeyi gerçekte onların geliştirdiğine ilişkin kesin bilgi yoktur. Yapılan araştırmaların gösterdiklerine göre, Kiril ve Metodius'un öğrencileri, 9. yüzyılın ortasında günümüzde Kiril alfabesi olarak bilinen ve halen Rusya, Ukrayna, Bulgaristan, Sırbistan ve diğer ülkelerde kullanılan bu alfabeyi, Orta Çağ Yunan (Bizans) alfabesinin temelinde geliştirerek, Yunancada bulunmayan birtakım Slav seslerini de buraya eklemişlerdi.

[değiştir] Bugünkü Rus Kiril Alfabesi

Bugünkü Rus Kiril Alfabesi
Kiril
alfabesi
Türkçe
okunuş
Benzer
sesler
Rusça yazılış
А а A Anne Аннэ
Б б B Balık, Belge Балык,Бельге
В в V Vazo, leVye Вазо,леВье
Г г G Gaf, Geyik Гаф,Ге(й)ик
Д д D Duman, Düdük Думан,Дюдюк
Е е YE* veya E YEngeç,
bellEk
Енгеч,беллЕк
Ё ё YO* veya Ö YOnca,
bÖrek
Ёнджа,бЁрек
Ж ж J Jaguar Жагуар
З з Z Zaman, Zil Зиль
И и İ İsim Исим
Й й Y boY боЙ
К к K Kale Кале
Л л L daL,
eL
дaЛ,эЛь
М м M Masa Мaca
Н н N Nar Нap
О о O Omuz Омуз
П п P Para Пapa
Р р R Roman Ромaн
С с S Saat Сaaть
Т т T Tamam Taмaм
У у U Ufuk Уфук
Ф ф F Fındık Фындык
Х х H Halat Xaлaт
Ц ц TS yaTSı Яцы
Ч ч Ç Çember Чeмбеp
Ш ш Ş Şapka Шaпкa
Щ щ ŞÇ (klasik Rusça);
ŞŞ (günümüzdeki edebi Rusça)
iŞÇi иЩи
ъ sert işaret Türkçede karşılığı yoktur.
ы I mIzrak мЫзpaк
ь yumuşak işaret - kemal, saat кемaлЬ, caaть
Э э É[kapalı e] Edirne Эдиpнe
Ю ю YU* veya Ü YUlaf,
gÜzel
Юлaф,гЮзель
Я я YA*yada ä YAşa[ä Türkçede bulunmaz) Яшa
* - Sözcüklerin başında,
Ъ, Ь ve ünlülerden
sonra
Rusçada Д(D) ile Ж(J)harfleri yan yana gelince C olur. Cemile Джемиле

Kiril alfabesini kullanan ülkeler: Beyaz Rusya, Ukrayna, Bulgaristan, Rusya, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Moğolistan, Makedonya, Sırbistan.

Rusya'da bu alfabe ilk olarak Orta Çağ'ın başlarında büyük yazı harfleri olarak kullanılmaya başlandı. El yazısı olan italik harfler ise daha sonra geliştirildi. 18. yüzyılın başlarında Büyük Peter Yunan harflerini çıkararak alfabeyi daha basit ve düzenli bir hâle getirdi. 1918 yılında bir değişiklik daha yapılarak, alfabeden diğer gereksiz harfler çıkarıldı. Kiril alfabesi birçok Slav Ortodoks ülkesinde kullanımdadır. Ayrıca Türk Cumhuriyetleri'nden Kazakistan ve Kırgızistan tarafından da hâlâ kullanılıyor. Tablodaki Slavsı olmayan harfler ise Türk-Kiril harfleridir. Başkurdistan, Yakutistan gibi birçok özerk Türk bölgelerinde de Kiril harfleri kullanılmaktadır.

[değiştir] Türk Ülkelerinde Kullanılan Kiril Alfabesi

а б в г д е ё ж з и й к л м н о п р с т у ф х ц ч ш щ ъ ы ь э ю я
а б в г д е ё ж з и й к л м н о п р с т у ф х ц ч ш щ ъ ы ь э ю я
Kiril Alfabesi'ni kullanan ülkeler

Birch bark alphabet of Novgorod.jpg Azbuka 1574 by Ivan Fyodorov.png

[değiştir] Slavik Olmayan Bazı Kiril Harfleri

Not: İçinde Slavik harfler de olabilir.

  0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 A B C D E F
0400 Ѐ Ё Ђ Ѓ Є Ѕ І Ї Ј Љ Њ Ћ Ќ Ѝ Ў Џ
0410 А Б В Г Д Е Ж З И Й К Л М Н О П
0420 Р С Т У Ф Х Ц Ч Ш Щ Ъ Ы Ь Э Ю Я
0430 а б в г д е ж з и й к л м н о п
0440 р с т у ф х ц ч ш щ ъ ы ь э ю я
0450 ѐ ё ђ ѓ є ѕ і ї ј љ њ ћ ќ ѝ ў џ
0460 Ѡ ѡ Ѣ ѣ Ѥ ѥ Ѧ ѧ Ѩ ѩ Ѫ ѫ Ѭ ѭ Ѯ ѯ
0470 Ѱ ѱ Ѳ ѳ Ѵ ѵ Ѷ ѷ Ѹ ѹ Ѻ ѻ Ѽ ѽ Ѿ ѿ
0480 Ҁ ҁ ҂  ҃  ҄  ҅  ҆    ҈  ҉ Ҋ ҋ Ҍ ҍ Ҏ ҏ
0490 Ґ ґ Ғ ғ Ҕ ҕ Җ җ Ҙ ҙ Қ қ Ҝ ҝ Ҟ ҟ
04A0 Ҡ ҡ Ң ң Ҥ ҥ Ҧ ҧ Ҩ ҩ Ҫ ҫ Ҭ ҭ Ү ү
04B0 Ұ ұ Ҳ ҳ Ҵ ҵ Ҷ ҷ Ҹ ҹ Һ һ Ҽ ҽ Ҿ ҿ
04C0 Ӏ Ӂ ӂ Ӄ ӄ Ӆ ӆ Ӈ ӈ Ӊ ӊ Ӌ ӌ Ӎ ӎ  
04D0 Ӑ ӑ Ӓ ӓ Ӕ ӕ Ӗ ӗ Ә ә Ӛ ӛ Ӝ ӝ Ӟ ӟ
04E0 Ӡ ӡ Ӣ ӣ Ӥ ӥ Ӧ ӧ Ө ө Ӫ ӫ Ӭ ӭ Ӯ ӯ
04F0 Ӱ ӱ Ӳ ӳ Ӵ ӵ Ӷ ӷ Ӹ ӹ            
0500 Ԁ ԁ Ԃ ԃ Ԅ ԅ Ԇ ԇ Ԉ ԉ Ԋ ԋ Ԍ ԍ Ԏ ԏ

Bilgisayarlarda Kiril Harfleri italik yazıldığında şu biçimlerde gözükürler:

а б в г д е ё ж з и й к л м н о п р с т у ф х ц ч ш щ ъ ы ь э ю я
а б в г д е ё ж з и й к л м н о п р с т у ф х ц ч ш щ ъ ы ь э ю я


Kişisel araçlar
Ad alanları
Türevler
Eylemler
Gezinti
Katılım
Yazdır/dışa aktar
Araçlar
Diğer diller