Kiril alfabesi
Vikipedi, özgür ansiklopedi
| Kiril alfabesi |
Türkçe okunuş |
Benzer sesler |
|---|---|---|
| А а | A | Anne |
| Б б | B | Balık, Belge |
| В в | V | Vazo, eVye |
| Г г | G | Gaf, Geyik |
| Д д | D | Duman, Düdük |
| Е е | YE* veya E | YEngeç, bellEk |
| Ё ё | YO* veya Ö | YOnca, bÖrek |
| Ж ж | J | Jaguar |
| З з | Z | Zaman, Zil |
| И и | İ | İsim |
| Й й | Y | boY |
| К к | K | Kale, Kemer |
| Л л | L | daL, eL |
| М м | M | Masa, Mis |
| Н н | N | Nar, NiNe |
| О о | O | Omuz |
| П п | P | Para, Pek |
| Р р | R | Roman, Rize |
| С с | S | Saat, keSkin |
| Т т | T | Tamam, saaT |
| У у | U | Ufuk |
| Ф ф | F | Fındık, Fincan |
| Х х | H | Halat, Hep |
| Ц ц | TS | yaTSı |
| Ч ч | Ç | Çember |
| Ш ш | Ş | Şapka |
| Щ щ | ŞÇ (klasik Rusça); ŞŞ (günümüzdeki edebi Rusça) |
|
| ъ | sert işaret | - |
| ы | I | Iğdır, mIzrak |
| ь | yumuşak işaret | - |
| Э э | E | Edirne |
| Ю ю | YU* veya Ü | YUlaf, gÜzel |
| Я я | YA* veya Azeri Ə | YAsa, gEldi |
| * - Sözcüklerin başında, Ъ, Ь ve seslilerden sonra |
Kiril alfabesi (Makedonca:Кирилица, Bulgarca: Кирилица, Rusça: Кириллица, Kirillitsa), yaygın olarak Slav dillerinin yazımında kullanılan alfabedir. Adını ortodoks rahipleri Kiril ve Metodius'tan almış olmasına karşın, bu alfabeyi gerçekte onların geliştirdiğine ilişkin kesin bilgi yoktur. Yapılan araştırmaların gösterdiklerine göre, Kiril ve Metodius'un öğrencileri, 9. yüzyılın ortasında günümüzde Kiril alfabesi olarak bilinen ve halen Rusya, Ukrayna, Bulgaristan, Sırbistan ve diğer ülkelerde kullanılan bu alfabeyi, Orta Çağ Yunan (Bizans) alfabesinin temelinde geliştirerek, Yunanca'da bulunmayan bir takım Slav seslerini de buraya eklemişlerdi.
Kiril alfabesini kullanan ülkeler: Beyaz Rusya, Ukrayna, Bulgaristan, Rusya, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Moğolistan, Makedonya, Sırbistan.
Rusya'da bu alfabe ilk olarak Orta Çağın başlarında büyük yazı harfleri olarak kullanılmaya başlandı. El yazısı olan italik harfler ise daha sonra geliştirildi. 18. yüzyılın başlarında Büyük Peter Yunan harflerini çıkararak alfabeyi daha basit ve düzenli bir hale getirdi. 1918 yılında bir değişiklik daha yapılarak, alfabeden diğer gereksiz harfler çıkarıldı. Kiril alfabesi birçok Slav Ortodoks ülkesinde kullanımdadır. Ayrıca Türk Cumhuriyetleri'nden Kazakistan ve Kırgızistan tarafından da halâ kullanılıyor. Tablodaki slavsı olmayan harfler ise Türk-Kiril harfleridir. Başkortostan, Yakutistan gibi birçok Özerk Türk bölgelerinde de Kiril harfleri kullanılmaktadır. Finlandiya'nın bazı bölgelerinde,Fince kiril alfabesiyle yazılır.[kaynak belirtilmeli]
| Kiril alfabesi | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| А A |
Б Be |
В Ve |
Г Ge |
Ґ Ge upturn |
Д De |
Ђ Dje |
Ѓ Gje |
Е Ye |
Ё Yo |
Є Ukrainian Ye |
| Ж Zhe |
З Ze |
Ѕ Dze |
И I |
І Ukranya I |
Ї Yi |
Й Kısa I |
Ј Je |
К Ka |
Л El |
Љ Lje |
| М Em |
Н En |
Њ Nje |
О O |
П Pe |
Р Er |
С Es |
Т Te |
Ћ Tshe |
Ќ Kje |
У U |
| Ў U short |
Ф Ef |
Х Kha |
Ц Tse |
Ч Che |
Џ Dzhe |
Ш Sha |
Щ Shcha |
Ъ Hard sign (Yer) |
Ы Yery |
Ь Soft sign (Yeri) |
| Э E |
Ю Yu |
Я Ya |
||||||||
| Kiril'deki Slav OlmayanHarfler | ||||||||||
| Ӏ Palochka |
Ә Kiril Schwa |
Ғ Ayn |
Ҙ Dhe |
Ҡ Bashkir Qa |
Қ Qaf |
Ң Ng |
Ө Barred O |
Ү Straight U |
Ұ Straight U with stroke |
Һ He |
| Kiril Arkaik Harfler | ||||||||||
| ІА A iotified |
Ѥ E iotified |
Ѧ Yus small |
Ѫ Yus big |
Ѩ Yus small iotified |
Ѭ Yus big iotified |
Ѯ Ksi |
Ѱ Psi |
Ѳ Fita |
Ѵ Izhitsa |
Ѷ Izhitsa okovy |
| Ҁ Koppa |
Ѹ Uk |
Ѡ Omega |
Ѿ Ot |
Ѣ Yat |
||||||
Bilgisayarlarda Kiril Harfleri italik yazıldığında şu biçimlerde gözükürler:
| а | б | в | г | д | е | ё | ж | з | и | й | к | л | м | н | о | п | р | с | т | у | ф | х | ц | ч | ш | щ | ъ | ы | ь | э | ю | я |
| а | б | в | г | д | е | ё | ж | з | и | й | к | л | м | н | о | п | р | с | т | у | ф | х | ц | ч | ш | щ | ъ | ы | ь | э | ю | я |
[değiştir] Slavik Olmayan Bazı Kiril Harfleri
Not: İçinde Slavik harfler de olabilir.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | A | B | C | D | E | F | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 0400 | Ѐ | Ё | Ђ | Ѓ | Є | Ѕ | І | Ї | Ј | Љ | Њ | Ћ | Ќ | Ѝ | Ў | Џ |
| 0410 | А | Б | В | Г | Д | Е | Ж | З | И | Й | К | Л | М | Н | О | П |
| 0420 | Р | С | Т | У | Ф | Х | Ц | Ч | Ш | Щ | Ъ | Ы | Ь | Э | Ю | Я |
| 0430 | а | б | в | г | д | е | ж | з | и | й | к | л | м | н | о | п |
| 0440 | р | с | т | у | ф | х | ц | ч | ш | щ | ъ | ы | ь | э | ю | я |
| 0450 | ѐ | ё | ђ | ѓ | є | ѕ | і | ї | ј | љ | њ | ћ | ќ | ѝ | ў | џ |
| 0460 | Ѡ | ѡ | Ѣ | ѣ | Ѥ | ѥ | Ѧ | ѧ | Ѩ | ѩ | Ѫ | ѫ | Ѭ | ѭ | Ѯ | ѯ |
| 0470 | Ѱ | ѱ | Ѳ | ѳ | Ѵ | ѵ | Ѷ | ѷ | Ѹ | ѹ | Ѻ | ѻ | Ѽ | ѽ | Ѿ | ѿ |
| 0480 | Ҁ | ҁ | ҂ | ҃ | ҄ | ҅ | ҆ | ҈ | ҉ | Ҋ | ҋ | Ҍ | ҍ | Ҏ | ҏ | |
| 0490 | Ґ | ґ | Ғ | ғ | Ҕ | ҕ | Җ | җ | Ҙ | ҙ | Қ | қ | Ҝ | ҝ | Ҟ | ҟ |
| 04A0 | Ҡ | ҡ | Ң | ң | Ҥ | ҥ | Ҧ | ҧ | Ҩ | ҩ | Ҫ | ҫ | Ҭ | ҭ | Ү | ү |
| 04B0 | Ұ | ұ | Ҳ | ҳ | Ҵ | ҵ | Ҷ | ҷ | Ҹ | ҹ | Һ | һ | Ҽ | ҽ | Ҿ | ҿ |
| 04C0 | Ӏ | Ӂ | ӂ | Ӄ | ӄ | Ӆ | ӆ | Ӈ | ӈ | Ӊ | ӊ | Ӌ | ӌ | Ӎ | ӎ | |
| 04D0 | Ӑ | ӑ | Ӓ | ӓ | Ӕ | ӕ | Ӗ | ӗ | Ә | ә | Ӛ | ӛ | Ӝ | ӝ | Ӟ | ӟ |
| 04E0 | Ӡ | ӡ | Ӣ | ӣ | Ӥ | ӥ | Ӧ | ӧ | Ө | ө | Ӫ | ӫ | Ӭ | ӭ | Ӯ | ӯ |
| 04F0 | Ӱ | ӱ | Ӳ | ӳ | Ӵ | ӵ | Ӷ | ӷ | Ӹ | ӹ | ||||||
| 0500 | Ԁ | ԁ | Ԃ | ԃ | Ԅ | ԅ | Ԇ | ԇ | Ԉ | ԉ | Ԋ | ԋ | Ԍ | ԍ | Ԏ | ԏ |
