Matematik

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Git ve: kullan, ara
Abaküs antik çağlardan beri kullanılan bir hesaplama aygıtı.
Maya numaraları

Matematik ardışık soyutlama ve genellemeler süreci olarak geliştirilen düşünceler (yapılar) ve bağıntılardan oluşan bir sistemdir.[1] Bu yapıların ve bağıntıların oluşturulması sezgi gerektirir.

Sezgi, düş gücü ve tümevarımcı düşünme süreçlerini kapsar. Bağıntılar yapılar arasındaki ilişkilerdir; yapıları birbirine bağlar.[2] Matematiğin yapısında elemanlar ve önermeler vardır.

Elemanlara nokta, doğru, düzlem, üçgen gösterilebilir. Önermelere ise "Üçgenin iç açıları toplamı 180°'dir" örneği verilebilir. Ancak matematik doğru hüküm veren önermelerle uğraşır.

Matematik insan tarafından zihinsel olarak yaratılan bir sistemdir. Bu durum matematiği soyut hale getirir.

Birçok matematikçi matematiği bir bilimden çok sanat olarak görerek araştırdıkları alanları yalnızca saf bir estetik kaygı ile incelerler. Matematiği bilimin dili olarak ele alıp, pozitif bilim saymayan filozoflar da vardır.

Konu başlıkları

[değiştir] Sözcüğün Kökeni

Eski Yunanca bilim, bilgi ve öğrenme gibi anlamlara gelen μάθημα (máthema) sözcüğünden türemiştir. μαθηματικός (mathematikós) öğrenmekten hoşlanan anlamına gelir. Türkçe'si ise Sayıbilim sözcüğüdür. Osmanlı Türkçesi'inde ise Riyaziye denilmiştir. Matematik sözcüğü Türkçe'ye Fransızca mathématique sözcüğünden gelmiştir.[3]

[değiştir] Matematik'teki genel kavramlar

  • Her sayı bir rakam olmayabilir fakat her rakam bir sayıdır.
  • Hem rasyonel hem de irrasyonel olan bir sayı yoktur.
  • Çarpımları sabit olan iki doğal sayı; birbirine en uzak seçildiğinde toplamları en büyük değerini alır, birbirine en yakın seçildiğinde toplamları en küçük değerini alır.
  • Toplamları sabit olan iki doğal sayı birbirine en uzak seçildiğinde çarpımları en küçük değerini alırken birbirine en yakın seçildiğinde çarpımları en büyük değerini alır.
  • İki tek sayının toplamı ve farkı çift sayı, çarpımı tek sayıdır.
  • İki çift sayının toplamı farkı ve çarpımı çift sayıdır.
  • Tek sayı ile çift sayının toplamı ve farkı tek sayı, çarpımı çift sayıdır.
  • Çift sayıların tüm pozitif tam kuvvetleri yine bir çift sayıdır.
  • Tek sayıların tüm pozitif tam kuvvetleri yine bir tek sayıdır.
  • Pozitif sayıların bütün kuvvetleri pozitiftir.
  • Negatif sayılarda çift kuvvetler pozitif, tek kuvvetler negatiftir.
  • Aynı işaretli iki sayının çarpım veya bölümleri pozitiftir.
  • Zıt işaretli iki sayının çarpım veya bölümü negatiftir.
  • Negatif sayının negatif sayıya bölümü pozitiftir
  • İki ardışık sayı, aralarında asaldır.


Matematiğin konuları

[değiştir] Aritmetik

Number theory symbol.svg Arithmetic symbols.svg Symbol support vote.svg Symbol oppose vote.svg Symbol multiplication vote.svg Symbol divide vote.svg
Sayılar teorisi Aritmetik Toplama Çıkarma Çarpma Bölme

[değiştir] Sayılar

1, 2, 3, ...\,\! -2, -1, 0, 1, 2\,\!  -2, \frac{2}{3}, 1.21\,\! \sqrt{2},\pi\,\! -e, \sqrt{2}, 3, \pi\,\! 2, i, -2+3i, 2e^{i\frac{4\pi}{3}}\,\! 2,3,5,7\,\! e,\pi\,\!
doğal sayılar Tam sayılar Rasyonel sayılar İrrasyonel sayılar Reel sayılar Karmaşık sayılar Asal sayılar Sabitler
a+\mathbf{h}b\,\! \mathbf{e}_3^2=1\,\! z=\pm\sum_{i=k}^\infty a_i \cdot p^i\,\! 1+2+3....n=n.(n+1)/2\,\! π,e 6,28,496\,\! 1_2,10_2\,\! 0\,\!
Hiperbolik sayılar Çifte karmaşık sayılar p-sel sayılar Ardışık sayılar Aşkın sayı Mükemmel sayı İkili sayılar Sıfır

[değiştir] Uzay

Cebirsel geometri -- Diferansiyel geometri -- Diferansiyel topoloji -- Cebirsel topoloji -- Lineer cebir --

Illustration to Euclid's proof of the Pythagorean theorem.svg Sine cosine plot.svg Hyperbolic triangle.svg Torus.png Mandel zoom 07 satellite.jpg
Geometri Trigonometri Diferansiyel geometri Topoloji Fraktal geometri

[değiştir] Hesap

Aritmetik -- Analiz -- Türev -- Kesirli hesap -- Fonksiyonlar -- Trigonometrik fonksiyonlar

Integral as region under curve.svg Vector field.svg Airflow-Obstructed-Duct.png Limitcycle.jpg Lorenz attractor.svg
Kalkülüs Vektör hesabı Diferansiyel denklemler Dinamik sistem Kaos kuramı


[değiştir] Temel matematiksel yapılar

Monoidler -- Halkalar -- Topolojik Uzaylar -- Manifoldlar -- Hilbert aksiyomları -- Sıralamalar

[değiştir] Temel matematiksel kavramlar

Kümeler -- Sayılar -- Fonksiyonlar -- Limit -- Süreklilik -- Türev ve Türevlenebilirlik -- Analitiklik -- İntegrallenebilirlik -- Matris -- Eşyapı -- Homotopi -- İyi-sıralılık ilkesi -- Sayılabilirlik -- Soyutluk -- Determinantlar -- Oran -- Orantı -- Polinom -- Permütasyon -- Kombinasyon -- Logaritma -- Diziler -- Seriler

[değiştir] Matematiğin ana dalları

Soyut cebir -- Sayılar teorisi -- Cebirsel geometri -- Grup teorisi -- Analiz -- Topoloji -- Çizge Kuramı -- Genel cebir -- Kategori teorisi -- Matematiksel mantık -- Türevsel denklemler -- Kısmi türevsel denklemler -- Olasılık -- Kompleks fonksiyonlar teorisi

Elliptic curve simple.png Rubik's cube.svg Group diagdram D6.svg 6n-graf.svg
Sayılar teorisi Soyut cebir Grup teorisi Çizge Kuramı


[değiştir] Sonlu matematik

Kombinatorik -- Saf küme teorisi -- Olasılık -- Hesap kuramı -- Sonlu matematik -- Kriptografi -- Çizge Kuramı -- Oyun kuramı

\begin{matrix} (1,2,3) & (1,3,2) \\ (2,1,3) & (2,3,1) \\ (3,1,2) & (3,2,1) \end{matrix} DFAexample.svg Caesar3.svg 6n-graf.svg
Kombinatorik Hesap kuramı Kriptografi Çizge kuramı

[değiştir] Uygulamalı matematik

Mekanik -- Sayısal analiz -- Optimizasyon -- Olasılık -- İstatistik -- Finansal matematik

[değiştir] Ünlü kuramlar ve sanılar

Fermat'nın son teoremi -- Riemann hipotezi -- Süreklilik hipotezi -- P=NP -- Goldbach sanısı -- Gödel'in yetersizlik teoremi -- Poincaré sanısı -- Cantor'un diagonal yöntemi -- Pisagor teoremi -- Merkezsel limit teoremi -- Hesabın temel teoremi -- İkiz asallar sanısı -- Cebirin temel teoremi -- Aritmetiğin temel teoremi -- Dört renk teoremi -- Zorn'un lemması -- Fibonacci dizisi

[değiştir] Temeller ve yöntemler

Matematik felsefesi -- Sezgici matematik -- Oluşturmacı matematik -- Matematiğin temelleri -- Kümeler teorisi -- Sembolik mantık -- Model teorisi -- Kategori teorisi -- Teorem ispatlama -- Mantık -- Tersine matematik -

 p \Rightarrow q \, Venn A intersect B.svg Commutative diagram for morphism.svg
Matematiksel mantık Küme Kategori Teorisi

[değiştir] Matematik yazılımları

[değiştir] Kaynaklar

  1. ^ (1972) New South Wales Department of Educational Research.
  2. ^ BAYKUL, Prof. Dr. Yaşar (1999). İlköğretimde Matematik Öğretimi.
  3. ^ Türk Dil Kurumu
 g  t  d 
Yapısal bilimler dahilindeki alanlar

Matematik | Mantık | Kaos kuramı | Oyun kuramı | Felaket kuramı | Bilişim bilimi | Bilgi kuramı | Felsefe | Sistem kuramı | Kibernetik | Sinerjetik


 g  t  d 
Matematiğin genel alanları
Analiz | Ayrık matematik | Cebir (Basit cebir-Doğrusal cebir-Soyut cebir) | Geometri | İstatistik | Kategori kuramı | Kümeler kuramı | Mantık | Matematiksel fizik | Olasılık | Sayılar kuramı | Topoloji | Uygulamalı matematik|

Number theory symbol.svg Matematik Portalı Portal.svg

Diğer diller