Bağımsız Devletler Topluluğu

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT)
Содружество Независимых Государств (СНГ)

Sodruzhestvo Nezavisimykh Gosudarstv (SNG)

Bayrak Arma
Bayrak Arma
Konum
Başkent Minsk
Dil Rusça
Milliyet
Yönetim biçimi Milletler Topluluğu
 - Sekreter Rusya Sergey Lebedev
 - Dönem Başkanlığı Beyaz Rusya Beyaz Rusya
Kuruluş
 - Kuruluş 21 Aralık 1991
 - KGAÖ 15 Mayıs 1992
 - BDTSTA'nın imzalanması 1994[1]
 - BDTSTA'nın kuruluşu 2010 yılı sonu itibariyle[2]
Yüzölçümü
 - Toplam 22.100.843 km² 
9 mil²
Nüfus
 -  tahmini 276.917.629
 - Yoğunluk 12.53/km² 
5/mil²
Para birimi
Zaman dilimi +2 to +12
1 Anlaşma onaylanmamıştır
2 Ortak üye
3 Gürcistan 1994 - 2009 yılları arası resmi üyesi oldu
Kurucu üye Ukrayna 1991 - 2014 yılları arası de facto üyesiydi

Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT), 8 Aralık 1991 tarihinde Belovejskaya Puşşa'da Rusya Federasyonu, Ukrayna ve Beyaz Rusya Bağımsız Devletler Topluluğu'nun oluşturulması anlaşmasını imzalayarak Sovyetler Birliği'ne son verdiler. 21 Aralık 1991 yılında Baltık Devletleri ve Gürcistan hariç, tüm eski Sovyetler Birliği Cumhuriyetleri bu anlaşmayı imzaladılar.

Daha sonra 1993 yılında Gürcistan da bu anlaşmayı imzalamıştır. Üye ülkeler sırasıyla; Azerbaycan, Beyaz Rusya, Ermenistan, Kazakistan, Kırgızistan, Moldova, Özbekistan, Tacikistan ve Rusya Federasyonu devletleridir.

Siyasi Durum[değiştir | kaynağı değiştir]

İki kutuplu bir siyasi akım etkisinde olan Avrupa’da 1990 yılında Doğu Almanya ve Batı Almanya birleşince, Doğu Almanya NATO’ya alternatif olarak kurulmuş olan Varşova Paktı'ndan dolaylı olarak çekilmiş oldu. 1991 yılında Sovyetler Birliği'nin dağılmasını ve üye devletlerde sosyalist rejimden çok partili parlamenter rejimlere geçilmesini takip eden 1 Temmuz 1991 tarihinde Varşova Paktı dağıtıldı. Rusya Federasyonu’nun bölge ve dünya siyasetindeki konumunu koruyabilmek için ihtiyacı olan yeni oluşum olan Bağımsız Devletler Topluluğu, Sovyetler Birliği’nde yer almış olan 15 devletin 11’inin katılımı ile aynı yılın aralık ayında kurulmuştur. 1993 yılında Gürcistan’ın da katılımı ile üye sayısı 12 olmuştur. 2005 yılında Türkmenistan’ın tam üyelikten çıkması, Ukrayna parlamentosunun anlaşmayı onaylamaması ve 2009 yılında Gürcistan'ın ile 2014 yılında Ukrayna'nın topluluktan ayrılması sonucunda şu an 9 üye ülkesi bulunmaktadır.

2008 Güney Osetya Savaşı ile başlayan ve Rusya ile aralarında çıkan savaş sonrası Gürcistan Cumhurbaşkanı Mihail Saakaşvili, Bağımsız Devletler Topluluğundan (BDT) çıkmaya karar verdiklerini açıkladı. 15 Ağustos 2008 yılında Gürcistan meclisi, Bağımsız Devletler Topluluğu'ndan ayrılma kararını onayladı ve ayrıldı. Gürcistan'ın Bağımsız Devletler Topluluğu üyeliği resmen 17 Ağustos 2009 yılında sona ermiştir.

BDT pazarı yaklaşık 240 milyonluk nüfusu ile dünyanın en büyük pazarları arasında yer almaktadır.

Ukrayna 2014 yılının Mart ayında Rusya'nın Kırım'ı ilhak etmesinden sonra bu kurumun üyeliğinden çıktı.

BDT İçerisindeki bazı önemli oluşumlar[değiştir | kaynağı değiştir]

BDT’ye üye ülkelerin, çok yönlü işbirliğine yaklaşım farklıları ve gündemlerindeki sorunlara bölgesel çözüm arayışları gibi nedenlerden dolayı, katılımcıların sayısı ve daha etkin işbirliğinin sağlanlası için bazı farklı devletlerarası oluşumlara gidilmiştir. Söz konusu oluşumlar:

Ortak Ekonomik Alan Anlaşması (OEA): Beyaz Rusya, Kazakistan, Rusya ve Ukrayna arasında Ortak Ekonomik Alan Kurulmasına Dair Anlaşma. Anılan ülkelerin devlet başkanları tarafından 19 Eylül 2003 tarihinde Ukrayna'nın Yalta şehrinde imzalanmıştır. Bu anlaşma üye ülkeler arasında serbet ticaret bölgeleri kurulmasını, mal ve hizmet ticaretinde sınırlamaların kaldırılarak ortak gümrük ve ticaret politikaları uygulanmasını hedeflemektedir.

Avrasya Ekonomik Topluluğu (AET): (Beyaz Rusya, Kazakistan, Kırgızistan, Rusya ve Tacikistan arasında gümrük birliğinin sağlanmasını takiben ortak ekonomik alanın kurulmasını hedef alınmıştr. Topluluğun kuruluş anlaşması 10 Ekim 2000 yılında imzalanmış, Mayıs 2001 yılında yürürlüğe girmiştir.

Mayıs 2002 yılında Moldova ve Ukrayna, Nisan 2003'te ise Ermenistan AET'ye gözlemci olarak katılmışlardır. Entegrasyon Komitesi Rusya'nın başkenti Moskova'da ve Kazakistan'ın Almatı kentinde faaliyet göstermektedir.

Mayıs 2002 yılında AET Devletlerarası Konseyi tarafından alınan karar gereğince (Gözlemci üye olan Türkmenistan ve DTÖ'ye üye olan Kırgızistan hariç olmak üzere) Topluluk üyeleri devlet başkanları seviyesinde Dünya Ticaret Örgütü'ne katılım konularını koordine etmektedirler.

AET'in faaliyetlerinin iyileştirmesi ile ilgili güncel konuları ele alan 27 Nisan 2003 yılı AET Duşanbe zirvesinde onaylanan Avrasya Ekonomik Topluluğu, 2003-2006 yılları için öncelikli geliştirme programı uyarınca enerji, ulaşım, tarım gibi reel sektör işbirliğinin hızlandırılmasını hedef alınan konular arasında bulunmaktadır.

Üye Devletler[değiştir | kaynağı değiştir]

De-facto[değiştir | kaynağı değiştir]

Eski Üye Devlet[değiştir | kaynağı değiştir]

BDT'nin organları[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Devlet Başkanları Konseyi
  • Hükümet Başkanları Konseyi
  • Parlamentolararası Asamble
  • Dışişleri Bakanları Konseyi
  • Ekonomik Konsey
  • İcra Komitesi
  • Savunma Bakanları Konseyi
  • Sınır Muhafız Komutanları Konseyi
  • Antiterör Merkezi
  • Devletlerarası Banka
  • Devletlerarası İstatistik Komitesi
  • İşbirliği Komiteleri
Bağımsız Devletler Topluluğu Başkanları
Bağımsız Devletler Topluluğu Toplantısı
Moldova Posta Pulu
Devlet
Başkent
Diller
Nüfus
Yüzölçümü
(km²)
Para Birimi
GSMH
(Mrd. US-$)
GSYİH
Kişi Başına
(US-$)
İnsani Gelişme Endeksi
Flag of Azerbaijan.svg Azerbaycan Bakü Azerice 9.000.000 86.600 Azerbaycan manatı 19,8 2.336 0,746
Flag of Belarus.svg Beyaz Rusya Minsk Beyaz Rusça 10.293.011 207.595 Beyaz Rusya rublesi 36,9 3.808 0,804
Flag of Kazakhstan.svg Kazakistan Astana Kazakça
Rusça
16.402.861 2.717.300 Kazakistan tengesi 81,0 5.363 0,794
Flag of Kyrgyzstan.svg Kırgızistan Bişkek Kırgızca 5.356.869 198.500 Kırgızistan somu 2,8 542 0,696
Flag of Moldova.svg Moldova Kişinev Moldovca 4.320.490 33.843 Moldova leyi 3,4 991 0,708
Flag of Russia.svg Rusya Moskova Rusça 141.927.297 17.075.400 Rus rublesi 984,9 6.897 0,802
Flag of Tajikistan.svg Tacikistan Duşanbe Tacikçe 7.215.700 143.100 Tacikistan somonisi 2,8 441 0,673
Flag of Uzbekistan.svg Özbekistan Taşkent Özbekçe 27.313.700 447.400 Özbekistan somu 17,0 643 0,702
Flag of Armenia.svg Ermenistan Erivan Ermenice 2.967.004 29.800 Ermeni dramı 6,4 1.882 0,775
Flag of the CIS.svg Toplam 277.342.296 21.543.238 1.261,5 4.645
Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta var Bağımsız Devletler Topluluğu bilgileri.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]