Türk Devlet ve Toplulukları Dostluk Kardeşlik ve İşbirliği Kurultayı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Türk devlet ve toplulukları arasındaki dostluk, kardeşlik ve işbirliğinin geliştirilmesi amacıyla, 1993'den beri düzenlenen Türk Devlet ve Toplulukları Dostluk, Kardeşlik ve İşbirliği Kurultayı, kısaca Türk Kurultayı.

Türk İşbirliği ve Kalkınma İdaresi Başkanlığı (TİKA) ile Türk Devlet ve Toplulukları Dostluk, Kardeşlik ve İşbirliği Vakfının (TÜDEV) işbirliğinde düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu benzeri bir forumdur. Kurultay'ın 10.su 18-20 Eylül 2006'da Antalya'da, 11.si Kasım 2007'de Bakü'de düzenlenmiştir.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Kazakhs people.jpg

Sovyetler Birliği'nin 1991 yılında dağılmasının ardından Kafkaslar'da Azeriler, Orta Asya'da Kazaklar, Kırgızlar, Özbekler ve Türkmenler bağımsızlıklarını kazanarak ulusal devletlerini kurmuşlardır.

Türkçe konuşan ülkeler arasında tarihten gelen ortak kültür ve yakınlık, birbirinden bağımsız hareket etmelerini engellemektedir. Bu nedenle, bu ülkeler arası çeşitli alanlarda işbirliğinin sağlanması ve fikir telakkileri yapılması konusunda, TÜDEV ve TİKA 1993 yılından itibaren Türk kurultayları düzenlemeye başlamıştır.

Kurultaya bağımsız Türki devletler yanında, Rusya Federasyonu içerisinde bulunan özerk cumhuriyetler ile bölgeler katılmaktadır. Çin ve İran'daki Türk toplulukları yanında Balkanlar ve diğer bölgelerdeki Türk azınlıkları da delege göndermektedir. Tarihten gelen akrabalık nedeniyle Moğolistan ve diğer Moğol topluluklar da iştirak etmektedir. Hatta ABD'de yaşayan Meluncanlar da toplantıda yer almaktadırlar.[kaynak belirtilmeli]

Bugüne kadar 11 kurultay gerçekleştirilmiş olup, ilk on kurultay Türkiye'nin Antalya, Samsun, İzmir gibi çeşitli şehirlerinde yapılmıştır. Kurultay (forum) 2001 yılına kadar aralıksız olarak her yıl yapılmış ancak 2006'ya kadar 5 yıl ara verilmiştir. En son 2007 yılında Bakü'de gerçekleştirilerek ilk defa Türkiye dışında düzenlenmiştir.

Bazı yıllarda KKTC tarafından düzenlenmek istenmiş ancak diğer Türki ülkeler bu konuya mesafeli durmuşlardır.[kaynak belirtilmeli] 12. kurultayın Bişkek'te yapılması öngörülmüştür.

Kurultayın başlama anında demir dövülmesi geleneksel ritüeli haline gelmiştir. Türkçe Konuşan Ülkeler Zirvesi daimi sekreteryasının kurulması ardından kurultayın merkezinin de belirlenmesi ve iki yılda bir yapılmak üzere kurumsallaştırılması öngörülmektedir.

Kurultaya ülkelerden bürokratlar, uzmanlar, akademisyenler, işadamları ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri katılmaktadır.

10. Kurultay (İstanbul)[değiştir | kaynağı değiştir]

16-18 Eylül 2006 tarihleri arasında Antalya'da yapılan kurultaya çeşitli ülkelerden 600'den fazla delege katılmıştır. Ancak Türkmenistan ile Özbekistan düşük düzeyde katılmışlardır. 10. Kurultayda üzerinde durulan konu, Türklerin tarihsel aktör olduğundan hareketle, bölgede nesne değil özne olması gerektiği ve bunun ortaklıktan geçtiği olmuştur. Türklerin tarihte derinliği olan, tarihe istikamet veren bir toplum olduğu vurgulanmıştır [1].


Öneriler[2]

Commonwealth gibi Türkçe konuşan ülkeler topluluğu oluşturulması önerisi. (bkz. Türk Konseyi Pictogram voting keep.svg)
Ortak Türk Tarihi müfredatı ve ortak alfabe oluşturulması önerisi. (Türk Dünyası Akademisi kuruldu Pictogram voting keep.svg)
Başta enerji alanında ekonomik işbirliği yaparak ülkelerin birbirine bağlanması önerisi. (bkz. BTC-Aktau Pictogram voting keep.svg)
Kazakistan delegesinin Parlemantolararası Konsey oluşturulması teklifi. (bkz. TÜRKPA Pictogram voting keep.svg)
Kazakistan delegesinin Akil adamlar Heyeti oluşturulması önerisi. (Kuruldu Pictogram voting keep.svg)

11. Kurultay (Bakü)[değiştir | kaynağı değiştir]

İlk defa Türkiye dışında yapılan kurultaya 200 civarında delege katılmıştır. Türkmenistan'dan düşük katılım gerçekleşmiş, Özbekistan'dan katılım olmamıştır. Böyle olmakla beraber Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızıstan ile Türkiye ne olursa olsun dört devlet olarak yola devam edileceği toplantının ana gündemi olmuştur[3]. İstikrara kavuşmuş, iç bütünlüğünü tamamlamış, bölgesel sorunlara ortak bir refleksle hızlı şekilde cevap veren bir Türk Dünyası Topluluğu'nun tüm insanlığın yararına olacak ve küresel barışa da hizmet edeceği görüşünde birleşilmiştir.

Öneriler

Kazak ve Türkiye delegesinin Türkçe Konuşan Ülkeler Zirvesi daimi sekreteryasının ivedilikle oluşturulması önerisi (bkz. Türk Konseyi Pictogram voting keep.svg)
Tüm ülkelerce, Türk dünyasının ortak sesi olmak üzere TRT Türk kanalının "Türk dünyasının ortak televizyonuna" dönüştürülmesi önerisi. (bkz. TRT Avaz Pictogram voting keep.svg)
Azerbaycan delegesi, uluslararası platformlarda daha fazla etkinlik sağlamak amacıyla Türkçe konuşan devletler topluluğu kurulması önerisi ve bunun için yeteri kadar servetimiz ve tabii kaynaklarımız var vurgusu Pictogram voting keep.svg

11. Kurultay bildirisinde, Türk dili konuşan ülkelerin parlamenter asamblesinin kurulması için gerekli görüşmelerin tamamlanması, Türk halklarının maruz kaldığı terör ve soykırımların, uluslararası kamuoyuna anlatılmalı ve terörle mücadele konusunda işbirliğine gidilmesi üzerinde bulunularak. KKTC tehciri konusunda ve Ermeni soykırımı iddialarına karşı, işbirliği geliştirilmesi, Orta Asya ülkeleri arasındaki sınır sorunlarının ivedilikle giderilmesi gerektiği vurgulandı.

Türklerin edilgen olduğu Doğu Türkistan, Batı Trakya, Makedonya, Kırım Türkleri ile Çuvaş, Tatar, Nogay ve diğer devletlerde yaşayan Türklerin korunması için çaba gösterilmesi gerektiği Avrupa ve Amerika'daki Türk diasporaları teşkilatları arasında iletişim ve birlik artırılması gerektiği hususunda önemle duruldu. Orta Asya'ya kadar uzanan demiryolu hattının hızla bitirilmesi temennisinde bulunuldu.

Kurultay'ın yapısı[değiştir | kaynağı değiştir]

Bürokrattan akademisyenlere, sivil toplum ve düşünce kuruluşlarından, ticaret ve sanayi odalarına ve medya temsilcilerine kadar çeşitli sektörlerdeki kişilerin bir araya getirilerek Türk Dünyası hakkında görüş alışverişi yapmaktır. Bu alanda,

  • Türk devlet ve topluluklarının modern anlamda ekonomik gelişmelerini ve refahlarını sağlamak,
  • Uluslararası platformlarda dayanışmalarını güçlendirmek,
  • Kültürel bağlarını derinleştirmek,
  • Somut işbirliği alanlarını kamu kesimini de içine katarak gerçekleştirme yolunda atılacak adımları belirlemek,
  • Halen yürütülen müşterek çalışmaları ve projeleri daha etkin hale getirmek,
  • Kısa ve orta vadede uygulanabilir yeni işbirliği alanlarını ortaya çıkarmak.

Kurultayda, bürokratlar, uzmanlar, akademisyenler, iş adamları ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri katılmaktadır. Kamu ve sivil alandaki mevcut işbirliği çalışmaları gözden geçirilerek, bunların daha etkili ve verimli hale getirilmesi ile yakın gelecekte yapılabilecek yeni işbirliği alanlarının oluşturulması hedeflenmektedir.

Kurultayda faaliyet gösteren komisyonlar:

  • Uluslararası İlişkiler,
  • Medya ve İletişim Komisyonu,
  • İktisadi, Ticari, Mali İlişkiler ve Turizm Komisyonu,
  • Kültür Komisyonu,
  • Eğitim/Öğretim, Bilim ve Teknoloji Komisyonu,
  • Gençlik Komisyonu,
  • Toplum Yönetimi ve Hukuk Komisyonu'dur.

Katılımcılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Türklerin yaşadığı coğrafya
  • Rusya, İran, Irak, Afganistan, Gürcistan, Batı Trakya, Kosova, Romanya, Makendonya, Bulgaristan, Bosna-Hersek, Arnavutluk temsilcileri.
  • Almanya, Fransa, ABD, Avustralya, Belçika ve İsviçre'de yaşayan Türk diasporası.

Toplantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Ortak organizasyonlar

Diğer