Hırvatistan

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Hırvatistan Cumhuriyeti
Republika Hrvatska
Bayrak Arma
Bayrak Arma
Slogan: none
(Historically "Antemurale Christianitatis" (Latin),
"Bulwark of Christianity")
Ulusal Marş: Lijepa naša domovino
"Güzel anavatanımız"
Konum
 Hırvatistan konumu  (turuncu)
Başkent  Zagreb
45°48′K 16°0′D / 45.8°K 16°D / 45.8; 16
Resmî dil(ler) Hırvatça
Yönetim biçimi Devlet
 - Devlet Başkanı Ivo Josipoviç
 - Başbakan Zoran Milanoviç
Kuruluş
 - Tarih 7. yüzyıl'ın ilk yarısı
 - Medieval düklüğü 4 Mart 852
 - Bağımsızlık 21 Mayıs 879
 - Hırvatistan Krallığı 925
 - Macaristan ile birlik 1102
 - Habsburg Krallığı'na katıldı 1 Ocak 1527
 - Avusturya Macaristan'dan ayrıldı 29 Ekim 1918
 - Yugoslavya SFC 25 Haziran 1991
Yüzölçümü
 - Su (%)  %0,227
Nüfus
 - Temmuz 2005 tahmini 4.551.000 (115.)
 - 2001 sayımı 4.437.460
GSYİH (SAGP) 2006
 - Toplam 69,834 milyar $ (67.)
 - Kişi başına 15.550 $ (46.)
Gini  29[1]
İGE  artış 0.846 (yüksek)  (2004)
Para birimi Kuna (kn)  (HRK)
Zaman dilimi OAZD (UTC+1)
 - Yaz OAYZD (UTC+2)
Internet TLD .hr
Telefon kodu 385

Hırvatistan (Hırvatça: Hrvatska söyleyiş: [xř̩ʋaːtskaː]), resmi adıyla Hırvatistan Cumhuriyeti (Hırvatça: Republika Hrvatska Ses bağlantısına git dinle ), Avrupa'da Orta Avrupa, Balkanlar ve Akdeniz'in kesişme noktasında bulunan üniter demokratik bir parlamenter cumhuriyet. Başkenti aynı zamanda en büyük kenti Zagreb olan devlet, başkentin dışında 20 idari bölgeye bölünmüştür. Hırvatistan kıtasal alanı ve binden fazla adasıyla 56.594 km²'lik bir yüzölçümüne sahiptir. Ülkenin 4,29 milyonluk nüfusunun büyük çoğunluğu Hırvat'tır ve en büyük din Katolikliktir.

Hırvatlar ilk olarak 7. yüzyılın başlarında bugün Hırvatistan olarak bilinen bölgeye gelmişler ve 9. yüzyıla doğru iki düklükten oluşan bir devlet kurmuşlardır. Tomislav'ın 925 yılında ilk kral olmasıyla birlikte Hırvatistan bir krallığa dönüşmüştür. Hırvatistan Krallığı 2 yüzyıla yakın bir süre boyunca bölgede egemen olmayı sürdürmüş, Kral IV. Petar Krešimir ve Dmitar Zvonimir dönemlerinde altın çağını yaşamıştır. 1102 yılında Macaristan Krallığı ile birlik olmuş, 1527'deki Osmanlı fethi'nden sonra Hırvatistan Parlementosu Habsburg Hanedanı'ndan I. Ferdinand'ı Hırvatistan tahtına çıkarmıştır. 1918 yılında I. Dünya Savaşı'ndan sonra Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'ndan bağımsızlığını ilan eden Sloven, Hırvat ve Sırp Devleti'nin içinde yer alarak Yugoslavya Krallığı'nın kurucuları arasında yer aldı. II. Dünya Savaşı boyunca kısa dönem faşist bir kukla devlet olan Hırvatistan Bağımsız Devleti adı altında yönetilen ülke savaştan sonra Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti'nin kurucu ve bileşenleri arasında yer aldı. Haziran 1991'de bağımsızlığını ilan eden 8 Ekim 1991'de bağımsız olan Hırvatistan, bağımsızlığın üzerine 4 yıl boyunca süren bir savaş geçirdi.

Hırvatistan bugün oldukça yüksek hayat standartları, ortalama ömür, okur-yazarlık oranları ve homojen gelir dağılımı oranlarıyla Orta Avrupa ülkeleri arasında yüksek eğitim, sağlık, yaşam kalitesi ve ekonomik dinamizm standartlarına sahiptir. Uluslararası Para Fonu tarafından gelişmekte olan ülke olarak sınıflandırılan ülke, Dünya Bankası tarafından yüksek gelirli ekonomi olarak tanımlanmaktadır. Hırvatistan Birleşmiş Milletler, Avrupa Konseyi, NATO, Dünya Ticaret Örgütü ve CEFTA üyesi olup Akdeniz Birliği'nin kurucu üyelerindendir. 1 Temmuz 2013 tarihinden itibaren ise Avrupa Birliği üyesi olmuştur.

Ülke ekonomisinin büyük bölümü hizmet sektörüne dayalıyken sanayi ve tarım diğer büyük sektörlerdir. Dünya'nın en çok tercih edilen 18. turistik ülkesi olan Hırvatistan, özellikle yaz ayları boyunca turizm sektöründen büyük gelir elde eder. Devlet, kayda değer hükümet harcamalarıyla ekonomiyi bir ölçüde kontrol eder. Avrupa Birliği ülkenin en önemli ticaret ortağıdır. 2000 yılından beri özellikle Pan-Avrupa koridorları üzerindeki ulaştırma rotaları ve tesisler üzerinde altyapı çalışmaları gerçekleştirmektedir. İç kaynaklar Hırvatistan enerjisinin kaydadeğer bir bölümünü oluşturmaktadır. Hırvatistan medya ve yayıncılık alanında çok sayıda kamu kurumunu ve kurumsal yatırımlar yoluyla kültürü desteklerken, evrensel bir sağlık sistemi ve ücretsiz ilköğretim ve ortaöğretim sağlar.

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Tarihöncesi ve Antik dönem[değiştir | kaynağı değiştir]

Khoroáthos adının vurgulandığı Tanais Tableti.

Bugün Hırvatistan olarak bilinen bölgede tarihöncesi dönemde yerleşim bulunmaktaydı. Hırvatistan'ın kuzeyindeki Krapina bölgesinde ortaya çıkan Neanderthal fosilleri Eski Taş Çağı'na tarihlenmiştir.[2] Ülkenin bütün bölgelerinde Eski Taş Çağı ve Bakır Çağı'ndan kalıntılar bulunmuştur.[3] Ülkedeki antik yerleşimlerin büyük çoğunluğu ve en önemli üçü-Starčevo, Vučedol ve Baden kültürleri kuzeydeki nehir yataklarında bulunmaktadır.[4][5] Hırvatistan'da Demir Çağı İlliryalı Hallstatt ve Kelt La Tène kültürlerinden izler bırakmıştır.[6]

Çok daha sonraları bölgeye bir yandan Liburniyanlar ve İlliryalılar gelirken diğer yandan ilk Yunan kolonileri Vis ve Hvar'da kuruldu.[7] MS 9 yılında bölge Roma İmparatorluğu'na bağlandı. İmparator Diocletianus MS 305 yılında inzivaya çekilince Split kentine büyük bir saray inşa ettirdi.[8] 5. yüzyıl boyunca son Batı Roma İmparatorlarından Julius Nepos, küçük imparatorluğu bu saraydan yönetmiştir.[9] Bu dönem Avarlar ve Hırvatların 7. yüzyılın ilk yarısında bölgeye gelmesi ve neredeyse bütün Roma kentlerini yıkmasıyla sona erer. Roma'dan hayatta kalanlar kıyıdaki daha uygun alanlara, adalara ve dağlara çekildi. Dubrovnik bu kişilerden Epidarius tarafından kurulmuştur.[10]

Hırvatların etnogenetik kökeni bilinmemekle birlikte buna ilişkin birçok teori vardır. Bunlardan Slav ve İranlı teorileri en sık ortaya atılan teorilerdir. En çok kabul edilen görüş Kavimler Göçü'yle birlikte Beyaz Hırvatların, Beyaz Hırvatistan'dan göçtüklerini ileri süren Slav teorisidir. Buna karşın diğer teori ise Yunanca yazılan Tanais Tabletleri'ndeki Χορούαθ[ος], Χοροάθος ve Χορόαθος (Khoroúathos, Khoroáthos, ve Khoróathos) sözcüklerine dayanarak ortaya atılan, bu sözcüklerin İranlı kökene sahip Hırvatlar olduğunu ileri süren görüştür.[11]

Orta Çağ[değiştir | kaynağı değiştir]

Baška tableti, Glagol alfabesi ile yazıldığı bilinen en eski kaynaktır.

10. yüzyılda Bizans İmparatoru VII. Konstantin tarafından yazdırılan De Administrando Imperio'ya göre Hırvatlar bugün Hırvatistan olarak bilinen bölgeye 7. yüzyılın başlarında gelmişlerse de bu tez Hırvatların bölgeye 6. yüzyıl ile 9. yüzyıl arasında geldiğini savunanlar tarafından çürütülmeye çalışılmaktadır.[12] Sonraları doğrulanan Einhard'ın 818 yılında yazdığı kayıtlara göre, Ljudevit Posavski ve Borna tarafından yönetilen Pannonia ve Dalmaçya adı altında iki düklük kuruldu. Bunlar Francia'ya bağlı vassal bir bölge olan Hırvatların ülkesi hakkında yazılmış ilk belgelerdir.[13] Bölgedeki Fransız üstünlüğü 20 yıl sonra Mislav'ın hükümdarlığı ile birlikte sona ermiştir.[14] VII. Konstantin, Hırvatların Hristiyanlaşma sürecinin 7. yüzyılda başladığını söylese de Hırvatların Hristiyanlaşması genellikle 9. yüzyıla tarihlenir.[15] Papa tarafından tanınan ilk Hırvat hükümdarı Branimir'dir ve Papa VIII. John 878 yılında ona Dux Croatorum (Hırvatların Dükü) lakabını takmıştır.[16]

Orta Çağ'da ve 1991-1992 kuşatması'nda kentin savunulmasına katkı sağlayan Dubrovnik surları.

Tomislav, Hırvatistan'ın Papalık tarafından kral olarak tanınan ilk hükümdarıdır. Papa X. John tarafından 925 yılında kendisine gönderilen bir mektupla bu ünvanı almıştır. Macar ve Bulgar istilalarına karşı başarı göstererek Hırvat krallarının etkisini daha da yaymıştır.[17] Orta Çağdaki Hırvat Krallığı, IV. Petar Krešimir (1058-1074) ve Dmitar Zvonimir'in (1075-1089) hükümdarlıkları dönemlerinde altın çağını yaşamıştır.[18] 1091 yılında II. Stjepan'ın ölümüyle birlikte Trpimirović hanedanı sona ermiş, Macar Kralı Ladislaus, Hırvatistan Krallığı üzerinde hak iddia etmiştir. Bu iddialar karşısında bir savaş meydana gelmiş ve 1102 yılında Macar Kralı Coloman döneminde Hırvatistan, Macaristan ile birleşme yoluna gitmiştir.[19]

İlerleyen dört yüzyıl boyunca Sabor adında bir parlamento ve kral tarafından atanan Ban adında valiler tarafından yönetildi.[20] Bu dönemde Osmanlı fetihleri ve kıyıların kontrolü için Venedik Cumhuriyeti ile mücadelelere girişti. Venedik, bağımsızlığına kavuşan Dubrovnik şehir devleti dışında, 1428'de Dalmaçya'nın büyük bölümünün kontrolünü ele geçirdi. Osmanlı fetihlerine karşı 1493'te yapılan Krbava Muharebesi ile 1526'da yapılan Mohaç Muharebesi kesin Osmanlı zaferiyle sonuçlandı. Kral II. Lajos'un Mohaç'ta ölmesinden sonra Cetin Parlamentosu, 1527 yılında Habsburg Hanedanı'ndan I. Ferdinand'ı, Osmanlı fetihlerine karşı koruma sağlaması koşuluyla Hırvatistan'ın yeni hükümdarı olarak seçti.[20][21] Bu devir, Frankopan ve Šubić gibi soylu yerli ailelerden birçok kişinin Ban mevkisine yükselmesiyle sonuçlandı.[22]

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Hırvatistan'ın topografik haritası.

Doğuda Sırbistan, güneydoğuda Bosna-Hersek, kuzeybatıda Slovenya, kuzeydoğuda Macaristan ve güneyde Karadağ ve Adriyatik Denizi ile çevrili olan Hırvatistan Orta ve Güneydoğu Avrupa'nın kesişim bölgesinde bulunur. 42°-47° kuzey paralelleri ile 13°-20° doğu meridyenleri arasında bulunan ülkenin en güneyde kalan bölümü Bosna-Hersek'in Neum kentinin araya girmesi nedeniyle ülkenin geri kalanıyla kara bağlantısına sahip değildir.[23]

HIRVATISTAN'dan yönler
Flag of Slovenia.svg Slovenya Flag of Slovenia.svg Slovenya
Flag of Hungary.svg Macaristan
 
Flag of Hungary.svg Macaristan
Spring Runoff in the Adriatic Sea.jpg Adriyatik Denizi
Compasspoint-nw.png K Compasspoint-ne.png
B RoseVents.svg D
Compasspoint-sw.png G Compasspoint-se.png
Flag of Serbia.svg Sırbistan
Spring Runoff in the Adriatic Sea.jpg Adriyatik Denizi Flag of Montenegro.svg Karadağ
Spring Runoff in the Adriatic Sea.jpg Adriyatik Denizi
 
Flag of Bosnia and Herzegovina.svg Bosna-Hersek

Ülke 56.594 km²'lik bir alana yayılır ve bunun 56.414 km²'si kara, 128 km²'si ise iç sulardır. Bu yüzölçümüyle dünyanın en büyük 127. ülkesidir.[24] Rakım Dinar Alplerine doğru yükselir ve güneyde Bosna-Hersek sınırına yakın bir noktada bulunan Dinara'da 1831 metre ile en yüksek noktaya ulaşır,[24] ülkenin güneybatı sınırının tamamını kaplayan Adriyatik Denizi'nde 0'a iner. Ülke bin kadar ada ve adacığa sahipken bunların ancak 48'i yerleşime açıktır. En büyük adalar 405 km2 kararlık yüzölçümleriyle Cres ve Krk adalarıdır.

Biokovo, Dalmaçya'daki en yüksek dağ tepesidir.
Biokovo, Dalmaçya'daki en yüksek dağ tepesidir.
 
Biokovo, Dalmaçya'daki en yüksek dağ tepesidir.

Büyük nehirler Sava, Drava, Kupa ve Tuna, Hrvatsko Zagorje'nin dağlık kuzey partları ve Slavonya'nın ovalık kuzey bölgelerinden geçer. Ülkenin en doğusundaki Vukovar boyunca akan ve ülkenin Sırbistan'la olan sınırının bir bölümünü çizen Tuna, Avrupa'nın en uzun ikinci nehridir. Adriyatik kıyısı ve adalara yakın orta ve güney bölgeler, alçak dağ ve ormanlık arazilerden oluşur. Ülkede işletmeye değer oranda petrol, kömür, boksit, düşük kalite demir cevheri, kalsiyum, alçıtaşı, doğal asfalt, silis, mika, kil, tuz ve hidroelektrik bulunur.[24]

Karst topografya ülkenin Dinar Alpleri başta olmak üzere yaklaşık yarısını meydana getirir.[25] Ülkede birçok mağara bulunur ve bunların 49'u 250, 14'ü 500, 3'ü ise 1000 metreden daha derindir. Ülkenin en ünlü gölleri birbirine dolomit ve kireç taşı dizileri üstünden birbirine bağlanan 16 göl ve şelalelerinden oluşan Plitvice Gölleri'dir. Göllerin ünü birbirlerinden turkuaz, nane yeşili, gri ve mavi gibi değişik renkleriyle ayrılmalarıdır.[26]

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Hırvatistan'ın çoğu Köppen iklim sınıflandırması tarafından tanımlanan ılık ve yağmurlu bir karasal iklimin etkisi altındadır. Aylık ortalama sıcaklık -3 °C (ocak) ile 18 °C (temmuz) arasında değişir. Ülkenin en soğuk bölgeleri 1200 metre yükseklikten sonra karlı orman ikliminin görüldüğü Lika ve Gorski Kotar iken en ılık bölgeler ise Akdeniz ikliminin görüldüğü Adriyatik kıyısı, özellikle de sıcaklığın deniz tarafından yönlendirildiği kıyının hemen iç kesimidir. Sonuç olarak sıcaklık farkları karasal bölgelerde daha belirgindir. Ülkede en düşük sıcaklık -35.5 °C ile 3 Şubat 1919'da Čakovec'de görülmüşken en yüksek sıcaklık 42.4 °C ile 5 Temmuz 1950'de Karlovac'da görülmüştür.[23]

Yıllık ortalama yağış miktarı coğrafi bölge ve egemen olan iklim türüne göre 600 mm ile 3500 mm arasında değişir. En düşük yağış miktarı Vis, Lastovo, Biševo, Svetac gibi dışta kalan adalarda ve Slavonya'nın doğu bölgeleriyken en yüksek yağış miktarı görülen yerler Dinar Alpleri ve Gorski kotar'dır. Egemen rüzgarlar kuzeydoğu ve güneydoğudaki bölgeleri hafif ılımanlaştırırken kıtasal alandaki egemen rüzgarlar kıtasal etkenler tarafından belirlenir. En hızlı rüzgarlar en soğuk aylarda kıyı boyunca genellikle bora ve kimi zaman sirokko şeklinde görülür. Ülkenin en güneşli bölgesi yıllık 2700 saatten fazla güneş gören Hvar ve Korčula iken onları yıllık 2000 saatten fazla güneşlenme süreleriyle Güney Adriyatik bölgesi, kuzey Adriyatik kıyısı ve Slavonya izler.[23]

Biyoçeşitlilik[değiştir | kaynağı değiştir]

Yönetim[değiştir | kaynağı değiştir]

İdari birimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Hırvatistan ilk kez Orta Çağ'da ilçelere bölünmüştür.[27] İdari bölümler zaman içinde Osmanlı fetihlerinde kaybedilen topraklar, bu toprakların özgürlüğünü kazanması, Dalmaçya, Dubrovnik ve Istria bölgelerindeki politik statünün değişmesine bağlı olarak zaman içinde değişmiştir. Bu geleneksel bölünme 1920'lerde Sloven, Hırvat ve Sırp Krallığı, ardından Yugoslavya Krallığı'nın oluşturduğu oblastlar ve banovinalar nedeniyle tamamen ortadan kalkmıştır.[28] Komunist yönetimindeki Hırvatistan, II. Dünya Savaşı'nda etken bir güç olan Yugoslavya'yı meydana getiren öğelerden biriydi ve bu dönemde idari yapılanma tümden değiştirilerek ülke 100 kadar belediyeye bölündü. 1992'de çıkarılan bir yasayla birlikte tekrar 1920'den önceki idari birimlere, ilçelere bölündü ancak 1918de Translithanyada oluşturulan 8 ilçe ve merkezleri Bjelovar, Gospić, Ogulin, Požega, Vukovar, Varaždin, Osijek ve Zagreb'in yanında 7 ilçe daha oluşturarak bölgeyi 15 ilçeye böldü.[29][30]

Ülke 1992'de tekrar ilçelere bölündüğünden beri 20 ilçe ve Zagreb Başkent Bölgesi'ne bölünmüştür. Zagreb bir ilçenin ve bir kentin sahip olduğu yetkilere sahiptir. İlçelerin sınırları birkaç kez değişikliğe uğradı; bu değişikliklerin en önemlisi 2006 yılında meydana gelmiştir. İlçeler toplam 127 kente ve 429 belediyeye bölünmüştür.[31]

İlçe Merkez Alan (km²) Nüfus
Bjelovar-Bilogora Bjelovar 2,652 119,743
Brod-Posavina Slavonski Brod 2,043 158,559
Dubrovnik-Neretva Dubrovnik 1,783 122,783
Istria Pazin 2,820 208,440
Karlovac Karlovac 3,622 128,749
Koprivnica-Križevci Koprivnica 1,746 115,582
Krapina-Zagorje Krapina 1,224 133,064
Lika-Senj Gospić 5,350 51,022
Međimurje Čakovec 730 114,414
Osijek-Baranja Osijek 4,152 304,899
Požega-Slavonia Požega 1,845 78,031
Primorje-Gorski Kotar Rijeka 3,582 296,123
Šibenik-Knin Šibenik 2,939 109,320
Sisak-Moslavina Sisak 4,463 172,977
Split-Dalmaçya Split 4,534 455,242
Varaždin Varaždin 1,261 176,046
Virovitica-Podravina Virovitica 2,068 84,586
Vukovar-Syrmia Vukovar 2,448 180,117
Zadar Zadar 3,642 170,398
Zagrep ilçesi Zagreb 3,078 317,642
Zagreb kenti Zagreb 641 792,875

Dış ilişkiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Ordu[değiştir | kaynağı değiştir]

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Turizm[değiştir | kaynağı değiştir]

Brač adasındaki Zlatni Rat Hırvatistan turizmi için önemli yerlerden biridir.

Hırvatistan'da turizm hizmet sektörünün büyük bölümünü oluşturur ve Hırvatistan gelirlerinin yaklaşık %20'sini oluşturur. Turizm endüstrisi gelirleri 2011 yılı için 6.61 milyar € olarak tahmin edilir. Bu pozitif etki Hırvatistan'ın perakende sektörü, endüstri malı satışları ve mevsimlik işçilik gibi alanlardaki gelişmiş iş hacminin oluşmasına katkı sağlar. Turizm endüstrisi ülkenin dış ticaret açığının kapanmasına büyük katkı sağladığı için dış satım olarak değerlendirilir.[32] Hırvatistan Bağımsızlık Savaşı'nın bitmesinden sonra ülkeye gelen turist sayısı 10 milyona yükselerek dört kata yakın bir artış göstermiştir.[23] Hırvatistan'daki turistlerin çoğu Hırvat turistler ve bir o kadar Alman, Sloven, Avusturyalı ve Çek'tir. Ülkeye gelen turistlerin kalış süresi ortalaması 4.9 gündür.[33]

Ülkeye gelen turistlerin çoğu Adriyatik Denizi kıyılarını tercih etmektedir. Opatija, 19. yüzyılın ortalarında ülkenin ilk tatil kasabası haline gelmiştir. Bu kasaba 1890'lara kadar Avrupa'nın en önemli sağlık merkezlerinden birine dönüşmüştür.[34] Kıyı ve adalar boyunca birçok tatil alanının açılmasından sonra, kitle turizminden yiyecek içecek pazarının büyümesine birçok servis sağlamıştır. Turizm sektörünün en önemli gelirleri deniz turizminden sağlanmakta olup ortaçağ kıyı kentleri ve yaz boyunca gerçekleştirilen birçok kültürel etkinlik dolayısıyla marinalara her yıl 16 bin kadar yat yaklaşmaktadır. Kıyıdan içeride kalan bölgeler dağ turizmi, agroturizm ve spalar gibi birçok alanda olanaklar sağlamaktadır. Bunların yanında başkent Zagreb de kıyıdaki kentler ve tatil kasabalarıyla yarışan önemli bir turizm bölgesidir.[35] Kirlenmemiş deniz doğası, birçok doğal rezervleri ve 116 Mavi Bayraklı plajı ülke için bir övünç kaynağıdır.[36] Bu özellikleriyle Hırvatistan dünyanın en çok turist alan 18. ülkesidir.[37]

Altyapı[değiştir | kaynağı değiştir]

Demografi[değiştir | kaynağı değiştir]

2011'deki nüfus sayımına göre 4.29 milyonluk nüfusuyla dünyanın 125. kalabalık ülkesi[38] olan Hırvatistan'da kilometrekareye 75.9 kişi düşer ve ortalama yaşam süresi 75.7 yıldır. Kadın başına 1.5 çocuk düşer ve bu dünyanın en düşük oranlarından biridir. 1991 yılından beri ülkedeki ölüm oranı sürekli olarak doğum oranını geçmektedir.[23] 1990'lı yıllardan beri ülke çok sayıda göçmen almaktadır ve bu sayı 2006 yılında 7000den fazla olmuştur.[39] Hırvatistan İstatistik Bürosu'na göre ülkenin nüfusu 2051 yılına gelindiğinde doğum oranlardaki azalmalar ve göç oranlarında bağlı olarak 3.1 milyona kadar düşecektir.[40] Hırvatistan'ın nüfusu 1857'de 2.1 milyondan, 1991'de 4.7 milyona yükselerek tavan yapmıştır. 1921 ve 1948'de iki dünya savaşı nedeniyle nüfus sayımı yapılmamıştır.[23] Demografik geçiş sürecini 1970lerde tamamlayan ülkenin[41] son zamanlarda nüfus artış hızı negatiftir.[24] Yine son zamanlarda Hırvatistan hükümeti yabancı işçilere koyduğu kotayı %40 artırmak için baskı görmektedir.[42] Göçmen politikasıyla uyumlu olarak Hırvatistan göçmenleri ülkeye geri dönmeleri için ikna etmeye çalışmaktadır.[43]

Hırvatistan'da din[44]
din yüzde
Katoliklik
  
87.8%
Ateizm ya da Agnostisizm
  
5.2%
Ortodoks
  
4.4%
İslam
  
1.3%
Protestanlık
  
0.3%
Diğerleri ve bilinmeyenler
  
0.9%

Ülkedeki nüfusun azalması problemi ayrıca Hırvatistan Bağımsızlık Savaşı'nın sonuçlarından biridir. Savaş boyunca birçok kişi yerinden olmuş ya da göç etmiştir. 1991'de Sırpların çoğunlukta olduğu bölgelerdeki 400.000'den fazla Hırvat ve diğer Sırp olmayan etnisiteler ya bulundukları yerlerden Hırvatistanlı Sırp güçleri tarafından uzaklaştırılmış ya da şiddetten kaçmak zorunda kalmıştır.[45] 1995'te savaşın son günleri boyunca 120.000 binden fazla[46] hatta belki 200.000 kadar Sırp[47] Fırtına Harekâtı'yla yaklaşan Hırvat güçlerinin gelmesinden önce bölgeden kaçmıştır. Savaştan sonraki on yılda savaş boyunca yerlerinden olan 300.000 kadar Sırp'ın ancak 117.000'i ülkeye geri dönmüştür.[48] Hırvatistan'da yaşayan Sırpların çoğu Hırvatistan Bağımsızlık Savaşı'nda işgal edilen alanlarda asla yaşamamıştır. Sırplar sadece daha önce yerleşik oldukları alanın bir kısmına Bosna-Hersek, özellikle de Sırp Cumhuriyeti'nden gelen Hırvat mültecilerin yerleştirilmesinin ardından kalan diğer alanlara yeniden yerleşmişlerdir.[49][50] Hırvatistan nüfusunun %89.6'sı gibi bir rakamla büyük çoğunluğu Hırvattır. Geriye kalan nüfus %4.5 ile Sırplar ve %5.9 ile Boşnaklar, Macarlar, İtalyanlar, Slovenler, Almanlar, Çekler, Romanlar ve diğerleridir.[24] En büyük dinler nüfusun %88'inin inandığı Katoliklik, %4.4'ünün inandığı Ortodoksluk, %0.4'ünün inandığı diğer Hristiyan mezhepleri ve %1.3'ünün inandığı İslam'dır. Geriye kalan nüfusun %5.2'si inançsızken %0.9'unun inancı bilinmemektedir.[44]

Hırvatistan'ın en kalabalık yerleşim yerleri.

Zagreb
Zagreb
Split
Split
Rijeka
Rijeka
Osijek
Osijek

Sıra Kent Bölge Metropol nüfusu Toplam nüfus

Zadar
Zadar
Pula
Pula
Šibenik
Šibenik
Dubrovnik
Dubrovnik

1 Zagreb Zagreb kenti 686,568 792,875
2 Split Split-Dalmaçya 165,893 178,192
3 Rijeka Primorje-Gorski Kotar 127,498 128,735
4 Osijek Osijek-Baranja 83,496 107,784
5 Zadar Zadar 70,674 75,082
6 Pula Istria 57,191 57,765
7 Sesvete Zagreb kenti 54,494 -
8 Slavonski Brod Brod-Posavina 53,473 59,507
9 Karlovac Karlovac 46,827 55,981
10 Varaždin Varaždin 38,746 47,055
11 Šibenik Šibenik-Knin 34,242 46,372
12 Sisak Sisak-Moslavina 33,049 47,699
13 Vinkovci Vukovar-Syrmia 31,961 35,375
14 Velika Gorica Zagreb 31,341 63,511
15 Dubrovnik Dubrovnik-Neretva 28,113 42,461
16 Bjelovar Bjelovar-Bilogora 27,099 40,443
17 Vukovar Vukovar-Syrmia 26,716 28,016
18 Koprivnica Koprivnica-Križevci 23,896 30,872
19 Solin Split-Dalmaçya 20,080 23,985
20 Zaprešić Zagreb 19,574 25,226
Kaynak: 2011 nüfus sayımı[51]


Diller[değiştir | kaynağı değiştir]

Hırvatistan'ın resmi dili Hırvatça'dır ve Hırvatça 2013 temmuzunda Avrupa Birliği'nin de 24. resmi dili olmuştur..[52][53] Azınlık dilleri yerel yönetimlerde serbesttir. Bulundukları bölgelerde nüfusun 3'te birinden fazlasını oluşturan Çekçe, Macarca, İtalyanca, Rutence, Sırpça ve Slovakça yerel hükümetlerin tanıdığı yerlerde bölgesel dil statüsüne sahiptir.[54] 2001 nüfus sayımlarına göre Hırvatistan vatandaşlarının %96'sı anadilini Hırvatça olarak beyan etmişken %1'i Sırpça'yı beyan etmiştir. Hırvatça ve Sırpça dışında hiçbir dil nüfusun %0.5'inden fazlasının anadili değildir.[55] Hırvatça Güney Slav dilleri'nden bir dildir. Sözcüklerin çoğunun kökeni Hint-Avrupa dil ailesinin Slav koludur. Latin alfabesi ile yazılan Hırvatça'nın sözcük dağarcığı, sesbilim ve söz dizimi yönlerinden birbirinden ayrılan 3 ana lehçesi vardır, bunlar: standartlaşan lehçe olan Štokavian lehçesi, Čakavian ve Kajkavian lehçeleridir.[56]

1961-1991 yılları arasında resmi dil Sırp-Hırvatça idi. Ancak sosyalist dönemde bile Hırvatlar dillerini Hırvat-Sırpça ya da Hırvatça olarak tanımlamışlardır.[57] Dilin Hırvatça ve Sırpça biçimleri o zamanlar ayrı diller olarak tanımlanmamış, bunun yerine dilin batı ve doğu versiyonları olarak belirtilmiş ve farklı alfabelerle yazılmışlardır, bunlar Latin ve Kiril alfabeleridir.[56] Hırvatlar dilleri Hırvatça'yı yabancı dillerin etkisinden korumak konusunda yapıcı olmuşlardır. Dile yerleşen yabancı dillerden gelen sözcükler; örneğin Almancadan, Macarcadan, İtaltancada ve Türkçeden tarihi nedenlerle gelen sözcükler değiştirilerek Slav görünüme ve söyleyişe sahip olmuşlardır. Hırvatça, yönetimdeki resmi dil statüsünü 19. yüzyılda Latince'den almıştır ve Hırvatça'yı "Sırp-Hırvatça" ya da "Güney Slav dili"ne çevirme çabaları, Hırvatlar tarafından dil sadeleştirilerek boşa çıkarılmıştır.[58]

Eğitim[değiştir | kaynağı değiştir]

Hırvatistan'da okuryazarlık oranı %98.1'dir.[24] Ağustos 2010'da Newsweek tarafından yayınlanan farklı ülkelerde yaşam kalitesi adlı araştırmaya göre, Hırvatistan'ın eğitim sistemi araştırmaya dahil ülkeler arasında 22.dir.[59] Hırvatistan'da ilkokul eğitimi 6-7 yaşlarında başlar ve 8 yıl devam eder. 2007 yılında çıkarılan bir yasayla parasız, zorunlu olmayan eğitim süresi 18 yaşına kadar yükseltilmiştir. Zorunlu eğitim 8 yıldan oluşur. İlkokuldan sonra öğrenciler gymnasium ya da meslek eğitimi veren liselere giderler. 2010 yılı istatistiklerine göre ülkede 2131 ilkokul ve 713 lise vardır. İlkokul ve lise eğitimini tanınmış azınlık dilleri olan Çekçe, Macarca, İtalyanca, Sırpça ve Almanca alma imkanı vardır.[23]

Ülkede 84'ü ilkokul seviyesinde, 47'si lise seviyesinde olmak üzere 131 müzik ve sanat okulu varken engelli çocuk ve gençler için 92, yetişkinler için 74 okul vardır.[23] Hırvatça, matematik ve yabancı dil olarak üç zorunlu bölüm ve bir seçmeli başlıktan oluşan lise bitirme sınavları (Hırvatça: državna matura) 2009-2010 yılından beri uygulanmaktadır ve bu sınav üniversiteye yerleşmek için önkoşuldur.[60]

Ülkede 8 üniversite vardır. Bunlar: Zagreb Üniversitesi, Split Üniversitesi, Rijeka Üniversitesi, Osijek Üniversitesi, Zadar Üniversitesi, Dubrovnik Üniversitesi, Pula Üniversitesi ve Dubrovnk Uluslararası Üniversitesi'dir. Ülkenin ilk üniversitesi 1396'da kurulan Zadar Üniversitesidir. 1807 yılına kadar eğitim veren üniversitenin 2002'de yeniden açılmasına kadar diğer eğitim kurumları en eski üniversite statüsünü Zadar'dan aldı.[61] 1669'da kurulan Zagreb Üniversitesi, Güneydoğu Avrupa'da eğitimine ara vermeden devam eden en eski üniversitedir.[62] Bunlar dışında ülkede 11 politeknik ve 19'u özel olan 23 yüksekokul vardır. Ülkede 145 bin öğrencinin eğitim gördüğü toplam 132 yüksek öğretim kurumu bulunmaktadır.[23]

Hırvatistan bilimsel araştırma yapan ve teknoloji geliştiren 205 şirket, devlet ya da eğitim kurumu ve kar amacı gütmeyen kuruluşa sahiptir. Bu kuruluşlar 2008 verilerine göre 3 milyon kuna (400 milyon €) dolayında harcama yapar ve 10.191 tam zamanlı araştırma görevlisine iş imkanı sağlar.[23] Bu şekilde ülke, mucitler ve Nobel Ödülü sahipleri yetiştirmiştir.[63]

Sağlık[değiştir | kaynağı değiştir]

Kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

Sanat ve edebiyat[değiştir | kaynağı değiştir]

Medya[değiştir | kaynağı değiştir]

Mutfak[değiştir | kaynağı değiştir]

Fritule, Dalmaçya'ya özgü bir hamur işidir.

Hırvatistan mutfağı bir bölgeden diğerine değişiklik gösterir. Kıyı bölgeleri Yunan, Roma ve diğer Akdeniz mutfaklarından özellikle de deniz mahsülleri, pişmiş sebze ve kek yapımı yönünden ve ayrıca yemeğe tat veren zeytin yağı ve sarımsak kullanımı anlamında etkilenmiştir. İç kısımlarda kalan alan ise Macar, Avusturya ve Türk mutfaklarından etkilenmiştir. Bu bölgede etli yemekler, tatlısu balıkları ve sebze yemekleri en sık tüketilenlerdir.[64]

Hırvatistan'da iki farklı şarap üretim bölgesi bulunur. Kuzeydoğudaki kıtasal alanda, özellikle de Slavonya'da beyaz şarap başta olmaz üzere şarap üretimi yaygındır. Diğer önemli şarap üretim bölgesi ise kuzeydeki kıyı şeridi boyunca İstria ve Krk bölgeleridir ve bu bölgelerdeki şaraplar İtalya şaraplarına benzerken güneydeki Dalmaçya'da Akdeniz usulü şarap üretimi neredeyse standarttır.[64] Ülkede yıllık şarap üretimi 140 milyon litreyi aşar.[23] Bira ise ülkeye 18. yüzyılın sonlarında gelmesine rağmen[65] yıllık tüketim 2007 yılına göre 83.3 litredir ve bu oranla Hırvatistan, dünyanın en çok bira tüketen ilk 15 ülkesi arasındadır.[66]

Spor[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Distribution of family income – Gini index". The World Factbook. CIA. 23 Temmuz 2010 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2172.html. Erişim tarihi: 1 Eylül 2009. 
  2. ^ Igor Salopek (Aralık 2010). "Krapina Neanderthal Museum as a Well of Medical Information". Acta Medico-Historica Adriatica (Hrvatsko znanstveno društvo za povijest zdravstvene kulture) 8 (2): 197–202. ISSN 1334-4366. http://hrcak.srce.hr/63530. Erişim tarihi: 15 Ekim 2011. 
  3. ^ Tihomila Težak-Gregl (Nisan 2008). "Study of the Neolithic and Eneolithic as reflected in articles published over the 50 years of the journal Opuscula archaeologica". Opvscvla Archaeologica Radovi Arheološkog zavoda (University of Zagreb, Faculty of Philosophy, Archaeological Department) 30 (1): 93–122. ISSN 0473-0992. http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=34026. Erişim tarihi: 15 Ekim 2011. 
  4. ^ Jacqueline Balen (Aralık 2005). "The Kostolac horizon at Vučedol". Opvscvla Archaeologica Radovi Arheološkog zavoda (University of Zagreb, Faculty of Philosophy, Archaeological Department) 29 (1): 25–40. ISSN 0473-0992. http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=26644. Erişim tarihi: 15 Ekim 2011. 
  5. ^ Tihomila Težak-Gregl (Aralık 2003). "Prilog poznavanju neolitičkih obrednih predmeta u neolitiku sjeverne Hrvatske [A Contribution to Understanding Neolithic Ritual Objects in the Northern Croatia Neolithic]" (Hırvatça). Opvscvla Archaeologica Radovi Arheološkog zavoda (University of Zagreb, Faculty of Philosophy, Archaeological Department) 27 (1): 43–48. ISSN 0473-0992. http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=26644. Erişim tarihi: 15 Ekim 2011. 
  6. ^ Hrvoje Potrebica; Marko Dizdar (July 2002). "Prilog poznavanju naseljenosti Vinkovaca i okolice u starijem željeznom dobu [A Contribution to Understanding Continuous Habitation of Vinkovci and its Surroundings in the Early Iron Age]" (Hırvatça). Prilozi Instituta za arheologiju u Zagrebu (Institut za arheologiju) 19 (1): 79–100. ISSN 1330-0644. http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=1560. Erişim tarihi: 15 Ekim 2011. 
  7. ^ John Wilkes (1995). The Illyrians. Oxford, UK: Wiley-Blackwell. ss. 114. ISBN 9780631198079. http://books.google.com/books/about/The_Illyrians.html?id=4Nv6SPRKqs8C. Erişim tarihi: 15 Ekim 2011. "... in the early history of the colony settled in 385 BC on the island Pharos (Hvar) from the Aegean island Paros, famed for its marble. In traditional fashion they accepted the guidance of an oracle, ..." 
  8. ^ Edward Gibbon; John Bagnell Bury; Daniel J. Boorstin (1995). The Decline and Fall of the Roman Empire. New York: Modern Library. ss. 335. ISBN 9780679601487. http://books.google.com/books?id=bdKLyie1M50C. Erişim tarihi: 27 Ekim 2011. 
  9. ^ J. B. Bury (1923). History of the later Roman empire from the death of Theodosius I. to the death of Justinian. Macmillan Publishers. ss. 408. http://books.google.com/books?id=Xw4fAAAAMAAJ. Erişim tarihi: 15 Ekim 2011. 
  10. ^ Andrew Archibald Paton (1861). Researches on the Danube and the Adriatic. Trübner. ss. 218–219. http://books.google.com/books?id=E_NBAAAAYAAJ. Erişim tarihi: 15 Ekim 2011. 
  11. ^ Emil Heršak; Boris Nikšić (Eylül 2007). "Hrvatska etnogeneza: pregled komponentnih etapa i interpretacija (s naglaskom na euroazijske/nomadske sadržaje) [Croatian Ethnogenesis: A Review of Component Stages and Interpretations (with Emphasis on Eurasian/Nomadic Elements)]" (Hırvatça). Migracijske i etničke teme (Institute for Migration and Ethnic Studies) 23 (3): 251–268. ISSN 1333-2546. 
  12. ^ Mužić (2007), pp. 249–293
  13. ^ Mužić (2007), pp. 157–160
  14. ^ Mužić (2007), pp. 169–170
  15. ^ Antun Ivandija (Nisan 1968). "Pokrštenje Hrvata prema najnovijim znanstvenim rezultatima [Christianization of Croats according to the most recent scientific results]" (Hırvatça). Bogoslovska smotra (University of Zagreb, Catholic Faculty of Theology) 37 (3–4): 440–444. ISSN 0352-3101. 
  16. ^ Mužić (2007), pp. 195–198
  17. ^ Vladimir Posavec (Mart 1998). "Povijesni zemljovidi i granice Hrvatske u Tomislavovo doba [Historical maps and borders of Croatia in age of Tomislav]" (Hırvatça). Radovi Zavoda za hrvatsku povijest 30 (1): 281–290. ISSN 0353-295X. http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=62779. Erişim tarihi: 16 Ekim 2011. 
  18. ^ Lujo Margetić (Ocak 1997). "Regnum Croatiae et Dalmatiae u doba Stjepana II. [Regnum Croatiae et Dalmatiae in age of Stjepan II]" (Hırvatça). Radovi Zavoda za hrvatsku povijest 29 (1): 11–20. ISSN 0353-295X. http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=76963. Erişim tarihi: 16 Ekim 2011. 
  19. ^ Ladislav Heka (Ekim 2008). "Hrvatsko-ugarski odnosi od sredinjega vijeka do nagodbe iz 1868. s posebnim osvrtom na pitanja Slavonije [Croatian-Hungarian relations from the Middle Ages to the Compromise of 1868, with a special survey of the Slavonian issue]" (Hırvatça). Scrinia Slavonica (Hrvatski institut za povijest – Podružnica za povijest Slavonije, Srijema i Baranje) 8 (1): 152–173. ISSN 1332-4853. http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=68144. Erişim tarihi: 16 Ekim 2011. 
  20. ^ a b "Povijest saborovanja" (Hırvatça). Sabor. http://www.sabor.hr/Default.aspx?sec=404. Erişim tarihi: 18 Ekim 2010. 
  21. ^ Frucht 2005, p. 422-423
  22. ^ Márta Font (Temmuz 2005). "Ugarsko Kraljevstvo i Hrvatska u srednjem vijeku [Hungarian Kingdom and Croatia in the Middlea Ages]" (Croatian). Povijesni prilozi (Croatian Institute of History) 28 (28): 7–22. ISSN 0351-9767. http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=13778. Erişim tarihi: 17 Ekim 2011. 
  23. ^ a b c d e f g h i j k "2010 – Statistical Yearbook of the Republic of Croatia" (PDF). Croatian Bureau of Statistics. Aralık 2010. http://www.dzs.hr/Hrv_Eng/ljetopis/2010/SLJH2010.pdf. Erişim tarihi: 7 Ekim 2011. 
  24. ^ a b c d e f "Europe: Croatia". World Factbook. Central Intelligence Agency. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hr.html. Erişim tarihi: 9 Eylül 2011. 
  25. ^ Mate Matas (18 Aralık 2006). "Raširenost krša u Hrvatskoj [Presence of Karst in Croatia]" (Hırvatistan). geografija.hr. Croatian Geographic Society. http://www.geografija.hr/clanci/1011/rasirenost-krsa-u-hrvatskoj. Erişim tarihi: 18 Ekim 2011. 
  26. ^ "The best national parks of Europe". BBC News. 28 Haziran 2011. http://www.bbc.com/travel/feature/20110617-the-best-national-parks-of-europe. Erişim tarihi: 11 Ekim 2011. 
  27. ^ Oleg Mandić (1952). "O nekim pitanjima društvenog uređenja Hrvatske u srednjem vijeku [On some issues of social system of Croatia in the Middle Ages]" (Hırvatça) (PDF). Historijski zbornik (Školska knjiga) 5 (1–2): 131–138. http://www.historiografija.hr/hz/1952/HZ_5_11_MANDIC.pdf. Erişim tarihi: 9 Eylül 2011. 
  28. ^ Frucht 2005, pp. 429–429
  29. ^ Biondich 2000, p. 11
  30. ^ "Zakon o područjima županija, gradova i općina u Republici Hrvatskoj [Territories of Counties, Cities and Municipalities of the Republic of Croatia Act]" (Hırvatça). Narodne novine. 30 Aralık 1992. http://narodne-novine.nn.hr/clanci/sluzbeni/1992_12_90_2333.html. Erişim tarihi: 9 Ekim 2011. 
  31. ^ "Zakon o područjima županija, gradova i općina u Republici Hrvatskoj [Territories of Counties, Cities and Municipalities of the Republic of Croatia Act]" (Hırvatça). Narodne novine. 28 Temmuz 2006. http://narodne-novine.nn.hr/clanci/sluzbeni/2006_07_86_2045.html. Erişim tarihi: 9 Eylül 2011. 
  32. ^ Tomislav Pili; Davor Verković (1 Ekim 2011). "Iako čini gotovo petinu BDP-a, i dalje niskoprofitabilna grana domaće privrede [Even though it comprises nearly a fifth of the GDP, it is still a low-profit branch of the national economy]" (Hırvatça). Vjesnik. http://www.vjesnik.hr/Article.aspx?ID=D37B6CB1-C728-44FE-94C7-8C80B4EA582F. Erişim tarihi: 20 Ekim 2011. 
  33. ^ "Turistički prihod porast će prvi put nakon 2008. [Tourist income to rise for the first time since 2008]" (Hırvatça). t-portal.hr. T-Hrvatski Telekom. 14 Eylül 2011. http://www.tportal.hr/biznis/gospodarstvo/148403/Turisticki-prihod-porast-ce-prvi-put-nakon-2008.html. Erişim tarihi: 21 Ekim 2011. 
  34. ^ "History of Opatija". Opatija Tourist Board. http://www.opatija-tourism.hr/en/Home.aspx?PageID=5. Erişim tarihi: 21 Ekim 2011. 
  35. ^ "Activities and attractions". Croatian National Tourist Board. http://croatia.hr/en-GB/Activities-and-attractions. Erişim tarihi: 21 Ekim 2011. 
  36. ^ "Hırvatistan". Foundation for Environmental Education. http://www.blueflag.org/Menu/Awarded+sites/2011/Northern+Hemisphere/Croatia. Erişim tarihi: 21 Ekim 2011. 
  37. ^ "UNWTO World Tourism Barometer". Ekim 2007. http://www.unwto.org/facts/eng/pdf/barometer/UNWTO_Barom07_3_en.pdf. Erişim tarihi: 23 Nisan 2008. 
  38. ^ Şablon:Croatian Census 2011 First Results
  39. ^ "U Hrvatskoj dvostruko više doseljenika [Twice as many immigrants in Croatia]". Limun.hr. 21 Temmuz 2007. http://limun.hr/main.aspx?id=178599&NadID=178578. Erişim tarihi: 12 Ekim 2011. 
  40. ^ "Projekcija stanovništva Republike Hrvatske 2004. – 2051. [Projection of Population of the Republic of Croatia 2004–2051]" (Hırvatça) (PDF). Croatian Bureau of Statistics. 2006. http://www.dzs.hr/Hrv/important/Notices/projekcije_stanovnistva_2004-2051.pdf. Erişim tarihi: 11 Ekim 2011. 
  41. ^ Snježana Mrđen; Mladen Friganović (Haziran 1998). "The demographic situation in Croatia". Geoadria (Hrvatsko geografsko društvo – Zadar) 3 (1): 29–56. ISSN 1331-2294. http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=14991. 
  42. ^ "Traži se 40% više kvota za strane radnike". Poslovni dnevnik. 28 Kasım 2008. http://www.poslovni.hr/101937.aspx. Erişim tarihi: 16 Mayıs 2010. 
  43. ^ Nick Vidak (2008). "The Policy of Immigration in Croatia". Politička misao: Croatian Political Science Review (University of Zagreb, Faculty of Political Science) (5): 57–75. ISSN 0032-3241. http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=51084. Erişim tarihi: 15 Ekim 2010. 
  44. ^ a b "STANOVNIŠTVO PREMA VJERI, PO GRADOVIMA/OPĆINAMA, POPIS 2001. [POPULATION BY RELIGION, BY CITY/MUNICIPALITY, CENSUS 2001]" (Hırvatça). Croatian Bureau of Statistics. 2001. http://www.dzs.hr/Hrv/censuses/Census2001/Popis/H01_02_04/H01_02_04.html. Erişim tarihi: 14 Temmuz 2010. 
  45. ^ "Summary of judgement for Milan Martić". 12 Haziran 2007. 15 Aralık 2007 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20071215084458/http://www.un.org/icty/pressreal/2007/pr1162e-summary.htm. Erişim tarihi: 21 Haziran 2008. 
  46. ^ Steven Erlanger (16 Ocak 2000). "For Serbs in Croatia, a Pledge Unkept". The New York Times. http://www.nytimes.com/2000/01/16/world/for-serbs-in-croatia-a-pledge-unkept.html. Erişim tarihi: 18 Ekim 2011. 
  47. ^ Matt Prodger (5 Ağustos 2005). "Evicted Serbs remember Storm". BBC News. http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4747379.stm. Erişim tarihi: 15 Ekim 2011. 
  48. ^ "STATUS REPORT No.16 ON CROATIA'S PROGRESS IN MEETING INTERNATIONAL COMMITMENTS SINCE NOVEMBER 2004" (PDF). Organization for Security and Co-operation in Europe. 7 July 2005. http://www.osce.org/zagreb/15985. Erişim tarihi: 13 October 2011. 
  49. ^ "Savez udruga Hrvata iz BiH izabrao novo čelništvo [Union of associations of Bosnia and Herzegovina Croats elects new leadership]" (Croatian). Index.hr. 28 Haziran 2003. http://www.index.hr/vijesti/clanak/savez-udruga-hrvataiz-bih-izabrao-novo-celnistvo/145769.aspx. Erişim tarihi: 12 Ekim 2011. 
  50. ^ "29 06 2010 – Benkovac" (Hırvatça). Office of the President of Croatia. 29 Haziran 2010. http://www.predsjednik.hr/29062010. Erişim tarihi: 12 Ekim 2011. 
  51. ^ Hırvatistan İstatistik Bürosu, "Census of Population, Households and Dwellings 2011, First Results by Settlements" (İngilizce)
  52. ^ "Ustav Republike Hrvatske [Constitution of the Republic of Croatia]" (Hırvatça). Narodne Novine. 9 Temmuz 2010. http://narodne-novine.nn.hr/clanci/sluzbeni/2010_07_85_2422.html. Erişim tarihi: 11 Ekim 2011. 
  53. ^ Sandra Veljković; Stojan de Prato (5 Kasım 2011). "Hrvatski postaje 24. službeni jezik Europske unije [Croatian Becomes the 24th Official Language of the European Union]" (Hırvatça). Večernji list. http://www.vecernji.hr/vijesti/hrvatski-postaje-24-sluzbeni-jezik-europske-unije-clanak-211879. Erişim tarihi: 11 Ekim 2011. 
  54. ^ "Izviješće o provođenju ustavnog zakona o pravima nacionalnih manjina i utrošku sredstava osiguranih u državnom proračunu Republike Hrvatske za 2007. godinu za potrebe nacionalnih manjina [Report on Implementation of Constitutional Act on National Minority Rights and Expenditure of Funds Appropriated by the 2007 State Budget for Use by the National Minorities]" (Hırvatça). Sabor. 28 Kasım 2008. http://www.sabor.hr/Default.aspx?art=23872. Erişim tarihi: 27 Ekim 2011. 
  55. ^ "Stanovništvo prema materinskom jeziku, po gradovima/općinama, popis 2001 [Population by mother tongue, by city/municipality, 2001 census]" (Hırvatça). Croatian Bureau of Statistics. 31 Mart 2001. http://www.dzs.hr/Hrv/censuses/Census2001/Popis/H01_02_03/H01_02_03.html. Erişim tarihi: 11 Ekim 2011. 
  56. ^ a b "Organska podloga hrvatskog jezika [Organic Base of the Croatian Language]" (Hırvatça). Institute of Croatian Language and Linguistics. http://www.ihjj.hr/oHrJeziku-povijest-1.html. Erişim tarihi: 11 Ekim 2011. 
  57. ^ Mate Kapović (2009). "Položaj hrvatskoga jezika u svijetu danas [Position of Croatian Language in the World Today]" (Hırvatça). Kolo (Matica hrvatska) (1-2). ISSN 1331-0992. http://www.matica.hr/kolo/kolo2009_1.nsf/AllWebDocs/Polozaj_hrvatskoga_jezika_u_svijetu_danas. Erişim tarihi: 26 Ekim 2011. 
  58. ^ Branka Tafra (Şubat 2007). "Značenje narodnoga preporoda za hrvatski jezik [Significance of the National Revival for Croatian Language]" (Hırvatça). Croatica et Slavica Iadertina 2: 43–55. ISSN 1845-6839. http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=26666. Erişim tarihi: 10 Ekim 2011. 
  59. ^ "Newsweek study of Health, Education, Economy and Politics ranks the globe's top nations". Newsweek. 15 Ağustos 2010. 1 Eylül 2010 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.newsweek.com/2010/08/15/interactive-infographic-of-the-worlds-best-countries.html. Erişim tarihi: 14 Kasım 2010. 
  60. ^ "Državna matura" (Hırvatça). Ministry of Science, Education and Sports (Croatia). http://public.mzos.hr/Default.aspx?sec=2246. Erişim tarihi: 12 Ekim 2011. 
  61. ^ "O nama [About us]" (Hırvatça). Zadar Üniversitesi. http://www.unizd.hr/Onama/tabid/55/Default.aspx. Erişim tarihi: 15 Ekim 2011. 
  62. ^ "Zagreb Üniversitesi 1699–2005". Zagreb Üniversitesi. http://www.unizg.hr/homepage/about-university/history/. Erişim tarihi: 15 Ekim 2011. 
  63. ^ Tanja Rudež (5 Ekim 2010). "Najbolje što su Hrvati dali znanosti [The Best Scientific Contributions by Croatians]" (Hırvatistan). Jutarnji list. http://www.jutarnji.hr/najbolje-sto-su-hrvati-dali-znanosti/311070/. Erişim tarihi: 13 Ekim 2011. 
  64. ^ a b "Gastronomy and enology". Croatian National Tourist Board. http://croatia.hr/en-GB/Discover-Croatia/Gastronomy-and-enology. Erişim tarihi: 13 Ekim 2011. 
  65. ^ Skenderović, Robert (2002). "Kako je pivo došlo u Hrvatsku" (Hırvatça). http://www.matica.hr/HRRevija/revija032.nsf/AllWebDocs/skenderovic. Erişim tarihi: 10 Etlül 2011. 
  66. ^ "2008 Per-Capita Beer Consumption by Country". Kirin Institute of Food and Lifestyle Report Vol. 22. Kirin Brewery Company. 21 Aralık 2009. http://www.kirinholdings.co.jp/english/news/2009/1221_01.html. Erişim tarihi: 10 Eylül 2011. 

Bibliyografya[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Daha fazla bilgi için Vikipedi'nin kardeş projelerinde ara
Vikisözlük bu maddeyi Vikisözlük'te ara
Vikikitap bu maddeyi Vikikitap'ta ara
Vikisöz bu maddeyi Vikisöz'de ara
Vikikaynak bu maddeyi Vikikaynak'ta ara
Wikimedia Commons bu maddeyi Commons'da ara
Vikihaber bu maddeyi Vikihaber'de ara
Vikiversite bu maddeyi Vikiversite'de ara


Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]