Balaken Rayonu

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Balaken Rayonu
[[Dosya:{{{görüntü}}}|200px]]
Azerbaijan-Balakan.png
Kırmızı: Balaken Rayonu Rayonunun Azerbaycan'daki konumu.
Bilgiler
İdarî merkez: Balaken
Yüz ölçümü: 923 (km2)
Nüfus: 85.000
Nüfus yoğunluğu: 92 (kişi/km2)
Nakliyat vasıtası kodu: 08
Telefon kodu: 119
Posta kodu (Merkezi PŞ): AZ 0800
Başkan: Asif Memmedov
İnternet sitesi: balaken.az


Balaken Rayonu (Azerice: Balakən rayonu), Azerbaycan'ın rayonlarından biridir. Azerbaycan Cumhuriyetinin kuzeybatısındadır. Antik yunan coğrafyacısı Strabon, Balaken'i 'Mabetler diyarı' adıyla anmıştır.

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Tarihi bir Alban yerleşim yeridir, eski Kafkas Alban Krallıklarının güzey-batı hattını çevreleyen lojistik yapısı ile Alban Krallığı için her zaman birincil öneme sahip olmuştur[kaynak belirtilmeli], özellikle Albanlar'a ait eski tapınaklar ve bir kısmı hala ayakta olan eski kiliseler, Alban swastikaları nakşedilmiş tarihi duvar süslemeleri, mezar taşları ve bazı dikitler önemli kültürel öğeleridir.

Rusya İmparatorluğu zamanı Car-Balaken okruguna (Rusça: Джаро-Белоканский округ) dahildi. 1841'de lağvedilerek Gürcü-İmereti guberniyasına (Rusça: Грузино-Имеретинская губерния) katılmış, 1860'tan yeniden ayri Car-Balaken okrugu kurulmuştur. 1860 yılından Zakatala okruguna, 1920 yılından ise Zakatala kazasına (Rusça: Загатальский уезд) dahil idi. Balaken rayonu 1930'da kurulmuş, 1963'de Zaqatala rayonuna verilmiş, 1965'de yeniden müstakil rayon olmuştur. Kuzeyinde Dağıstan'la, batısında Gürcüstan'la komşudur.

Coğrafyası[değiştir | kaynağı değiştir]

Yüzölçümü 923 kilometrekaredir. Rayon, yüksek Kafkas dağ silsilelerinin uzantılarından oluşmaktadır.

Balaken, kuzeyden Rusya Federasyonu, Dağıstan, batıdan Gürcistan Cumhuriyeti, güneyden Zakatala Rayonu ile komşudur.

Kafkas sıradağlarının güney doğusu içinde kalan Balaken, derin ve verimli vadi ve ovalarla, hayvancılığa uygun meralara sahiptir. Doğal güzellikleri ve el değmemişliği ile turizm açısından geleceğe yönelik önemli olanaklara sahiptir.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Nüfusu 83.732 kişidir (1999 nüfus sayımı).

Rayon etnik bakımdan zengindir. Burada nüfusun büyük bölümü (56.674 kişi) Azeriler'dir. Etnik azınlıklarlar içerisinde bir Doğu Kafkas dili konuşan Avarlar en büyük azınlıktır (24.415 kişi). Belokan Avarlar'ı Avarlar içinde "Tshorosul Avar" (Türkçe: "Buzul Yöresi Avarlar'ı") olarak bilinir. Rayonda ayrıca Yengiloylar, Çingeneler, Sahurlar, Ruslar, Ukraynalılar da yaşar. Etnik Dağıstan halklarının bir çoğu 2. Dünya Savaşı sırasında zengin doğal güzellikleri olan Balaken bölgesine göç etmişlerdir.

Medya[değiştir | kaynağı değiştir]

"Balaken" gazetesi

Politika[değiştir | kaynağı değiştir]

Siyasî partiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Balaken rayonunda bir takım siyasi partinin yerel teşkilatları faaliyet gösterir.

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Yerli halk daha çok tütünçülük, arıcılık, meyvecilik yapmaktadır. Rayonun ekonomisinde hayvancılık ve tahılçılık da önemli yer tutmaktadır. Daha ziyade kırsal bölgeye ait tüketim malları imal edilir.

Eğitim[değiştir | kaynağı değiştir]

Rayonda 10 ilkokul, 40 ortaokul, teknik meslek ve müzik okulu, 44 kütüphane, 99 dernek vardır.

Mimarlık[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Qullar köyünde Perikalesi (XII-XIII yy.),
  • Talalar köyünde "Nur Kilise"
  • Qazma köyünde "Darvazbine Kilisesi",
  • Katex köyünde burçlu bir kale (XII yy.), bir cami (1912)
  • Balaken şehrinde tek minareli cami (XIX yy).
  • Kortala köyünde cami (1905)

Balakenin tarihi hakkında yazılan tarihçi-etnolog Akif Memmedli'nin kitapları:

  • "Tarihin yaddaşı: Kırmızı bataklıkta yeşşl ruhlar". 1994
  • "Balaken: Uzak ve yakın tarih". 1995
  • "Mabetler diyarının tarihi".
  • "Balaken-Zaqatala bölgesi: tarihi, etnografyası".
  • "Lejyonerin şeref kitabı".

İklimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Rayonda nemli sübtropik ve dağ-tundra iklimi görülür.

Tabiatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Balaken rayonu esrarengiz tabîata sahip rayonlardan biridir. Büyük bir turizm potansiyeline sâhiptir. Zengin meşe örtüsü ülkenin meşe ormanlarının 5 %-ni teşkîl eder. Meşelerinde palıd, vələs, fıstık, kızılağaç, akasya ve benzeri ağaclar yetişir. Qanıx (Alazan) çayı boyunca tuğay meşeleri vardır. Yararlı bitkileri ile zengindir. İlginçtir ki, dünyâda Şuşa'dan başka hiç yerde yetişmeyen Xarı Bülbül adlı meşhûr gül Balaken rayonunda yetişir.

Hayvanat âlemi de zengindir. Dağ və düzrnlik meşelerinde boz ayı, dağ keçisi, kurt ve çakal, tilki, yaban domuzu, tavşan, geyik gibi hayvanlar yaşar.

Büyüklüğüne göre Azerbaycan'da ikinci olan Zakatala koruğunun 3/4-ü Balaken rayonunun arâzîsindedir.

En iri çayları Qanıx (Alazan), Balakençay, Katexçay ve Mazımçaydır.

Gezme, görme yerleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Rayon gezme görme yerleri açısından çok zengindir.

Katehçay şelalesi, İmambulak, Arılık, karaçay, Mazımkara, Mirovoy Voda ve benzeri yerler vardır. 2008 Yılında yapılan bir de teleferik vardır.

balaken azerbaycan yayonlari arasinda en super rayonlardan biridir. cennet gormek isteyen balakene gelsin

Rayondakı bölümler[değiştir | kaynağı değiştir]

Rayonda 1 şehir, 1 kasaba ve 57 köy vardır.

Balaken şehiri

  • Katex kasabası

Kabakçöl kasabası

  • Abjit köyü
  • Acılıkbinə köyü
  • Ağkilse köyü
  • Bayrambinə köyü
  • Bedağar köyü
  • Biçaqarbinə köyü
  • Böyüktala köyü
  • Cillik köyü
  • Cincartala köyü
  • Çederovtala köyü
  • Çorçorbinə köyü
  • Darvazbinə köyü
  • Əyritala köyü
  • Gərəkli köyü
  • Gülüzənbinə köyü
  • Hetovlar köyü
  • Hənifə köyü
  • İsaqlıgərmə köyü
  • İti köyü
  • Kilsəbuqov köyü
  • Kortala köyü
  • Mahamalar köyü
  • Mazımqara köyü
  • Mazımqarışan köyü
  • Mazımçay köyü
  • Meşəşambul köyü
  • Məlikzadə köyü
  • Mollaçıbinə köyü
  • Murğuztala köyü
  • Öküzovtala köyü
  • Poçtbinə köyü
  • Püştətala köyü
  • Qamıştala köyü
  • Qaracalarbinə köyü
  • Qarahacılı köyü
  • Qaravəlili köyü
  • Qasbinə köyü
  • Qaysa köyü
  • Qazma köyü
  • Qızlartala köyü
  • Qoztala köyü
  • Qullar köyü
  • Roçəhməd köyü
  • Sarıbulaq köyü
  • Salban köyü
  • Şambulbinə köyü
  • Şambul köyü
  • Şərif köyü
  • Talalar köyü
  • Tülü köyü
  • Xalatala köyü