Bolivya

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 17°48′G 63°10′B / 17.8°G 63.167°B / -17.8; -63.167

Bolivya
Estado Plurinacional de Bolivia
(ispanyolca)Bulibiya (Suyu)
Wuliwya Suyu
Bayrak Arma
Bayrak Arma
Slogan: La unión es la fuerza! (Birlik kudrettir!)
Ulusal Marş: Bolivianos, el hado propicio
Konum
Başkent Sucre (anayasal)
19°29′G 68°08′B / 19.483°G 68.133°B / -19.483; -68.133
Resmî dil(ler) İspanyolca, Quechua, Aymara, Guaraní, ve diğer 33 diller.
Etnik gruplar  Bolivya Kızılderilileri
Milliyet Amerindan %55 Mesitzo %30 Beyaz%15
Yönetim biçimi Cumhuriyet Sosyalizm
 - Başkan Evo Morales
 - Başkan Yardımcısı Alvaro Garcia Linera
Kuruluş
 - Bağımsızlık ilanı 6 Ağustos 1825
 - Tanınma 21 Temmuz 1847
 - Şu anki anayasa 7 Şubat 2009
Yüzölçümü
 - Toplam 1.098.581 km²  (28)
424,163 mil²
 - Su (%) 1.29
Nüfus
 - 2010 tahmini 10,907,778[ (84)
 - 25 Mart 2014 tahmini sayımı 10.556.102 (83)
 - Yoğunluk 9/km²  (221)
23/mil²
GSYİH (SAGP) 2013 tahmini
 - Toplam 59.195 milyar $ (89)
 - Kişi başına 5.364 $ (125)
Gini (2010) 53 (14)
İGE  0.692 (2004)
Para birimi Boliviano (BOB)
Zaman dilimi (UTC-4)
Trafik akışı sağ
Internet TLD .bo
Telefon kodu 591

Bolivya ya da Çokuluslu Bolivya Devleti (İspanyolca: Estado Plurinacional de Bolivia) bir Güney Amerika ülkesidir. Başkenti Sucre olup; La Paz, Cochabamba, Santa Cruz, Potosi diğer önemli şehirlerinden birkaçıdır.

Ülke İspanyol sömürgeciliği döneminde Yukarı Peru olarak adlandırılan bu bölgeye daha sonra Güney Amerika'yı İspanyol boyunduruğundan kurtaran Simón Bolívar'ın anısına Bolivya (Bolivar'ın ülkesi) ismi verilmiştir.

İsrail'in Filistin'e yaptığı saldırılarından dolayı 31.07.2014 tarihinde İsrail'i terörist devlet ilan etmiştir.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Bolivya, 1809 yılında İspanya'ya karşı bağımsızlığını ilan etmesine karşın, İspanyol askerlerin ülkeden kovulması çok daha sonra, ancak 1825 yılında gerçekleştirilebildi.

Bağımsızlık sonrası Bolivya'daki siyasal yaşam sık sık kesintiye uğramıştır. Ülke ulusal bağımsızlığını kazandığı 1825 yılından günümüze değin 180'e yakın darbe, ondan fazla değişik anayasa ve seksen civarında cumhurbaşkanı gördü. Cumhurbaşkanlarıdan bazıları yönetimi kan dökerek ele geçirdiler ve yine aynı şekilde kaybettiler.Altı cumhurbaşkanı görev başındayken öldürüldü.

Bolivya'nın komşularıyla özellikle Şili ve Paraguay ile olan ilişkileri dengesiz olmuştur. 1879 yılında müttefiki Peru ile birlikte, sınır anlaşmazlıkları yaşadığı güçlü komşusu Şili'ye saldırdı. Ancak 1883'de biten Pasifik Savaşı Bolivya için tam bir yıkım oldu. Pasifik Okyanusu bölgesindeki kıyı şeridini Şili'ye kaptıran Bolivya'nın okyanus ile olan bağlantısı kesildi ve ülke bir kara devletine dönüştü. Bolivya halkı bu savaşın sonuçlarını bugün bile unutabilmiş değildir.Ülke yine bir sınır sorunu yüzünden 1932 yılında komşusu Paraguay ile savaşa tutuştu. Chaco Savaşı olarak adlandırılan bu savaş 1935 yılında, Paraguay'ın zaferi ve sınır sorununun çözülmesini sağlayan bir barış antlaşmasının imzalanması ile sona erdiğinde, Bolivya tartışmalı bölgenin ancak yüzde yirmibeşini (%25) topraklarına katabildi.

1966 senesinde Ernesto Che Guevara önderliğinde ve Küba desteğiyle başlatılan Bolivya devrim hareketinde, Guevara'nın yaklaşık elli kişiden oluşan ve ELN (Ejército de Liberación Nacional de Bolivia - Bolivya Ulusal Bağımsızlık Ordusu) adı altında eylem yapan gerilla kuvveti iyi donatılmıştı ve dağlık Camri bölgesinde Bolivya düzenli ordusuna karşı bazı başarılar elde etti. Eylül'de ise Ordu iki gerilla grubunu ve liderlerden birini öldürmeyi başardı. Daha sonraları gittikçe başarısızlığa doğru giden bu devrim girişimi, 9 Ekim 1967'da La Higuera'da Che'nin öldürülmesiyle son buldu. Ama Che'nin Bolivya da öldürülmesi bir sempatinin oluşmasına neden oldu. Bunun sonucu olarak Sosyalizme Doğru Hareket Partisinin günümüzde iktidar olmasını sağladı.

La Paz şehrinden bir görüntü.