Birleşmiş Milletler

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Birleşmiş Milletler
Tür	Siyasal Ortaklık
Kuruluş	24 Ekim 1945
Bitiş	......
Resmi dil(ler)	Arapça, Çince, Fransızca İngilizce, İspanyolca, Rusça
Merkez	New York
Başkanlık ünvanı:	Genel Sekreterlik
Genel Sekreter:	Ban Ki-moon
üyeler:	192 üye

Birleşmiş Milletler (kısaca BM;) 24 Ekim 1945'te kurulmuş dünya barışını, güvenliğini korumak ve uluslar arasında ekonomik, toplumsal ve kültürel bir iş birliği oluşturmak için kurulan uluslararası bir örgüttür. Birleşmiş Milletler kendini "adalet ve güvenliği, ekonomik kalkınma ve sosyal eşitliği uluslararasında tüm ülkelere sağlamayı amaç edinmiş global bir kuruluş" olarak tanımlamaktadır. Uluslararası İlişkilerde, kuvvet kullanılmasını ilk olarak evrensel düzeyde yasaklayan ilk antlaşma BM Sözleşmesi'dir.

Örgütün, kurulduğu yıllarda 51 olan üye sayısı şu an itibariyle üyeliği kaldırılan Vatikan ve değiştirilen Çin Halk Cumhuriyeti son katılan üye Karadağ dahil 192'ye ulaşmıştır. Örgütün yönetimi New York'ta bulunan genel merkezinden yürütülür ve üye ülkelerle her yıl düzenli olarak yapılan toplantılar yine bu genel merkezde gerçekleştirilir.

Örgüt yapısal olarak idari bölümlere ayrılmıştır; Genel Kurul, Güvenlik Konseyi, Ekonomik ve Sosyal Konsey, Yönetim Konseyi, Genel Sekreterlik ve Uluslararası Adalet Divanı. Örgütün en göz önündeki merciisi Genel Sekreterdir.

Birleşmiş Milletler fikri ilk olarak, II. Dünya Savaşı'nın bitiminde savaşın galibi ülkeler tarafından, ülkeler arasındaki anlaşmazlığı ortadan kaldırarak ileride meydana gelebilecek ve kendi güvenliklerini tehdit edebilecek bir savaşın önüne geçebilmek amacıyla ortaya atılmıştır. Örgüt yapısının halen bu amacı koruduğunu BM Güvenlik Konseyi'nin varlığı ve çalışmalarıyla ortaya koymustur. Güvenlik Konseyi on beş ülkeden oluşmakta olup,bu üyelerden beşi daimi üye statüsündedir ve mutlak veto yetkisine sahiptir. Bu ülkeler ABD, Rusya, Çin Halk Cumhuriyeti, İngiltere ve Fransa'dır. Güvenlik Konseyinin karar alabilmesi için 9/15 oranı gerekli olup, daimi üyelerden birisini aksi yönde oy kullanmaması gereklidir. BM içtihatlarına göre Güvenlik Konseyi karar alırken veto yetkisine sahip üyelerden biri veya birkaçının oylamaya katılmaması bu üyelerin kararı veto ettiği anlamına gelmemektedir. Ayrıca daimi üyelerin çekimser kalmaları da aynı sonucu vermektedir.

Konu başlıkları 1 Kuruluşu 2 Örgüt Yapısı 2.1 Genel Kurul 2.2 Güvenlik Konseyi 2.3 Birleşmiş Milletler'e Bağlı kuruluşlar 2.3.1 Ekonomik ve Sosyal Konsey 2.4 Uluslararası Adalet Divanı 2.5 Resmî diller 2.6 Genel Sekreterlik 2.7 Birleşmiş Milletler Genel Sekreterleri (1945 - ) 3 Dış bağlantılar

[değiştir] Kuruluşu

Birleşmiş milletler (United Nations) terimi ilk olarak Franklin D. Roosevelt tarafından II. Dünya Savaşı sırasında müttefik ülkeler için kullanılmıştır. İlk resmî kullanımı ise 1 Ocak 1942 yılında Birleşmiş Milletler'in beyannamesinde ve Atlantik Bildirisi ndedir. Bu tarihten sonra müttefik devletleri kendilerini "United Nations Fighting Forces" olarak adlandırmışlardır.

Birleşmiş Milletler fikri 1943 yılında Moskova, Tahran ve Kahire'de müttefiklerin toplantıları sırasında çıkmış olup Fransa, Çin, İngiltere, ABD, SSCB'nin temsilciliğiyle oluşmuştur.

[değiştir] Örgüt Yapısı

[değiştir] Genel Kurul

Genel Kurul, üye devletlerden oluşur. Her üyenin Genel Kuruldaki temsilcileri 5 kişiden çok olamaz. Genel Kurul'un görevleri şunlardır:

• Silahsızlanma ve silah denetimi konusunda önerilerde bulunmak.
• Barış ve güvenliği etkileyecek görüşmeler yapmak, her konuda önerilerde bulunmak.
• Ülkeler arasındaki iyi ilişkileri bozucu sorunların, barışcıl yollarla çözümü için önerilerde bulunmak

[değiştir] Güvenlik Konseyi

Siyasal alanda bir yürütme organıdır. Konseyin 5 daimi üyesi olan ABD, Çin, İngiltere, Fransa, Rusya'nın veto hakkı bulunmaktadır. 10 geçici üye ise iki yıllık bir süreç için seçilirler. Seçimlerinde coğrafi denge esas alınır. 15 üyesi olan bu kurulun görevleri şunlardır:

• Birleşmiş Milletler'in amaç ve ilkelerine uygun biçimde barış ve güvenliği korumak.
• Uluslararası bir anlaşmazlığa yol açabilecek her türlü çekişmeli durumu soruşturmak.
• Uluslararasında çekişmeli konularda anlaşma koşullarını önermek.
• Silahlanmayı denetleyecek planlar hazırlamak.
• Barışa karşı bir tehlike veya saldırı olup olmadığını araştırarak, izlenecek yolu önermek.
• Saldırganlara karşı askeri birlikler kurularak önlemler almak.

Güvenlik Konseyinin Karar Alma Süreci:

Güvenlik Konseyinin karar alabilmesi için 9/15 oranı gerekli olup, daimi üyelerden birisini aksi yönde oy kullanmaması gereklidir. BM içtihatlarına göre Güvenlik Konseyi karar alırken veto yetkisine sahip üyelerden biri veya birkaçının oylamaya katılmaması bu üyelerin kararı veto ettiği anlamına gelmemektedir. Ayrıca daimi üyelerin çekimser kalmaları da aynı sonucu vermektedir.

Konseye bağlı başlıca kuruluşlar şunlardır:

• Ticaret ve Kalkınma Konferansı
• Çocuklara Yardım Fonu
• Mülteciler Yüksek Komiseri Ofisi
• Dünya Gıda Konseyi
• Dünya Gıda Programı
• Eğitim ve Araştırma Enstitüsü
• Kalkınma Programı
• Silahsızlanma Araştırmaları Enstitüsü
• Sinaî Kalkınma Örgütü
• Çevre Sorunları Programı
• Birleşmiş Milletler Üniversitesi
• Birleşmiş Milletler Özel Fonu
• Sosyal Kalkınma Araştırma Enstitüsü
• Kadının İlerlemesi İçin Uluslararası Araştırma ve Eğitim Enstitüsü

[değiştir] Birleşmiş Milletler'e Bağlı kuruluşlar

No	Kısaltılmışı	Bayrak	Kuruluş	Merkez	Başkan	Kurulduğu Yıl
1	FAO		Gıda ve Tarım Örgütü	Roma, İtalya	Jacques Diouf	1945
2	IAEA		Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu	Viyana, Avusturya	Mohamed ElBaradei	1957
3	ICAO		Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü	Montreal, Kanada	Raymond Benjamin	1947
4	IFAD		Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonu	Roma, İtalya	Kanayo Nwanze	1977
5	ILO		Uluslararası Çalışma Örgütü	Cenevre, İsviçre	Juan Somavía	1946
6	IMO		Uluslararası Denizcilik Örgütü	Londra, İngiltere	Efthimios Mitropoulos	1948
7	IMF		Uluslararası Para Fonu	Washington, D.C., ABD	Dominique Strauss-Kahn	1945
8	ITU		Uluslararası Telekomünikasyon Birliği	Cenevre, isviçre	Hamadoun Touré	1947
9	UNESCO		Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü	Paris, Fransa	Irina Bokova	1946
10	UNIDO		Birleşmiş Milletler Endüstriyel Gelişme Örgütü	Viyana, Avusturya	Kandeh Yumkella	1967
11	UPU		Dünya Posta Birliği	Berne, İsviçre	Edouard Dayan	1947
12	WB		Dünya Bankası	Washington, D.C., ABD	Robert Zoellick	1945
13	WFP		Dünya Gıda Programı	Roma, İtalya	Josette Sheeran	1963
14	WHO		Dünya Sağlık Örgütü	Cenevre, İsviçre	Margaret Chan	1948
15	WIPO		Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü	Cenevre, İsviçre	Francis Gurry	1974
16	WMO		Dünya Meteoroloji Örgütü	Cenevre, İsviçre	Alexander Bedritsky	1950
17	UNWTO		Dünya Turizm Örgütü	Madrid, İspanya	Taleb Rifai	1974

[değiştir] Ekonomik ve Sosyal Konsey

Genel kurulca seçilen 54 üyeden oluşur. Üyelikleri sona erenler yeniden seçilebilirler. Başlıca görevleri şunlardır:

• Birleşmiş Milletler'in ekonomik ve sosyal çalışmalarını yürütmek.
• Uluslararası ekonomik, sosyal, kültürel konularda raporlar hazırlamak.

54 üyeden oluşan bu konsey, BM’in ekonomik ve sosyal sorunlarla mücadele edebilmesi amacıyla kurulan bir organdır. Ekonomik ve sosyal konsey herkesin insan haklarına ve temel özgürlüklere etkin bir şekilde saygı göstermesini sağlamak üzere tavsiyelerde bulunabilir. Yetkisine giren konulara ilişkin olarak, genel kurula sunulmak üzere antlaşma tasarıları hazırlayabilir. Ekonomik ve sosyal konsey görevini daha etkin yapabilmek amacıyla kendi gözetimi altında çalışacak komisyon ve komiteler kurmuştur. Bunlar;

• İnsan Hakları Komisyonu; 1946 yılında kurulan insan hakları komisyonu, ECOSOC bünyesinde insan hakları normlarının hukuki bir şekle dönüştürülmesiyle ilgili olarak faaliyet gösterir. 43 değişik üye coğrafi bölgelerden eşit temsil esasına göre seçilir. 1967’ye kadar insan hakları ihlalleriyle ilgili olarak şikâyetlere mani olmak için yaptırım gücü veya harekete geçme yetkisi yoktu. 1967’de 1235 sayılı ECOSOC kararıyla komisyon ve onun alt organı olan azınlıkların korunması ve ayrımcılığın önlenmesi alt komisyonu inceleme ve araştırma yetkileriyle donatıldılar. Bu tarihte insan hakları ihlallerine yönelik inceleme ve araştırma yapma yetkisi verilmiştir. 1970’de 1503 sayılı ECOSOC kararı ile komisyona insan hakları ihlallerini soruşturma ve tavsiyelerde bulunma yetkisi verilmiştir.
• İnsan Hakları Yüksek Komiserliği (UNHCHR);BM şartının 1, 13 ve 55. maddelerinden görevini alan yüksek komiserlik, BM’in insan hakları programlarının koordinasyonunu sağlamak ve insan haklarına evrensel saygıyı güçlendimek amacıyla kurulmuştur. Merkezi Cenevre’dedir. New York’ta bir bürosu vardır.

[değiştir] Uluslararası Adalet Divanı

Uluslararası Adalet Divanı, Birleşmiş Milletler'in yargı organıdır. Ülkeler, istedikleri davayı Adalet Divanı'na götürürler. Divan 15 yargıçtan oluşur. Yargıçlar, Genel Kurul ve Güvenlik Konseyi'nce seçilirler. Görev süreleri dokuz yıldır. Divanda bir devletten iki yargıç bulunamaz. Uluslararası Adalet Divanı, Hollanda'nın bir kenti olan Lahey'dedir.

[değiştir] Resmî diller

Arapça, Çince, Fransızca, İngilizce, İspanyolca ve TÜRKÇE örgütün resmî dilleridir.

[değiştir] Genel Sekreterlik

Genel Sekreterlik, Birleşmiş Milletler'in öbür organlarının çalışmaları için gerekli ortam ve koşulları sağlar. Ortaya konan program ve politikaları uygular. Uluslararası barış ve güvenliği bozucu olaylar konusunda raporlar hazırlayıp Güvenlik Konseyi'ne sunar. Genel Sekreterliği 2006 yılından itibaren Kore Cumhuriyetinden Ban Ki-Moon yapmaktadır.milletler arası adalet divanı hariç diğer organlar tarafından verilen görevleri yapar.

[değiştir] Birleşmiş Milletler Genel Sekreterleri (1945 - )

1		Norveç	Trygve Halvdan Lie	(1946 - 1952)
2		İsveç	Dag Hammarskjöld	(1952 - 1961)
3		Myanmar	U Thant	(1961 - 1971)
4		Avusturya	Kurt Waldheim	(1972 - 1981)
5		Peru	Javier Pérez de Cuéllar	(1982 - 1991)
6		Mısır	Boutros Boutros-Ghali	(1992 - 1996)
7		Gana	Kofi Annan	(1997 - 2006)
8		Kore Cumhuriyeti	Ban Ki-moon	(2006 - .......)

[değiştir] Dış bağlantılar

• Birleşmiş Milletler Türkiye web sitesi

g • t • d Birleşmiş Milletler (UN)
Birleşmiş Milletler	Üye devletler · Konsey · Güvenlik Konseyi · Ekonomik ve Sosyal Konseyi · Sekreterlik (Genel Sekreterlik) · Bölge Yönetim Konseyi · Uluslararası Adalet Divanı
Ofisler	Genel Merkez (New York City) · Cenevre · Nairobi · Viyana
Programlar ve Örgütler	FAO · ICAO · ILO · IPCC · IAEA · UNIDO · ITU · UNAIDS · SCSL · UNCTAD · UNCITRAL · UNDCP · UNDP · UNEP · UNESCO · UNODC · UNFIP · UNIFEM · UNFPA · OHCHR · UNHCR · UNHRC · UN-HABITAT · UNICEF · UNRWA · UNWTO · UPU · WFP · WHO · WMO
İlgili konular	Bretton Woods Anlaşması · Bayrak · Tarih · ICC · Milletler Cemiyeti
Kategori