Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti
| Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija a (Shr.) Социјалистичка Федеративна Република Југославија b (Mak./Srp.) Socialistična Federativna Republika Jugoslavija c (Slo.) |
|||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||
 |
|||||||||||||||||
| Başkent | Belgrad | ||||||||||||||||
| Dil(ler) | Makedonca Sırp-Hırvatça Slovence Bölgesel resmî dil(ler): Arnavutça Macarca Türkçe |
||||||||||||||||
| Yönetim | Cumhuriyet | ||||||||||||||||
| Cumhurbaşkanı | |||||||||||||||||
| - 1945–1953 (ilk) | Ivan Ribar | ||||||||||||||||
| - 1953–1980 | Josip Broz Tito | ||||||||||||||||
| - 1991–1992 (son) | Stjepan Mesić | ||||||||||||||||
| Başbakan | |||||||||||||||||
| - 1945–1953 (ilk) | Josip Broz Tito | ||||||||||||||||
| - 1989–1991 (son) | Ante Marković | ||||||||||||||||
| Tarihi | |||||||||||||||||
| - BM üyeliği | 24 Ekim 1945 | ||||||||||||||||
| - Anayasal reform | 21 Şubat 1974 | ||||||||||||||||
| Yüzölçümü | |||||||||||||||||
| - Temmuz 1989 | 255804 km2 | ||||||||||||||||
| Nüfus | |||||||||||||||||
| - Temmuz 1989 | 23724919 | ||||||||||||||||
| Yoğunluk | 92.7 /km2 | ||||||||||||||||
| Para birimi | Yugoslavya dinarı | ||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||
| a Latinik ad, devletin Latin harfli Sırp-Hırvatça adıdır. b Kirilik ad, devletin Kiril harfli Makedonca ve Kiril Sırpça adıdır. c Latinik ad, devletin Latin harfli Slovence adıdır. |
|||||||||||||||||
Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti (Sırp-Hırvatça: Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija; Kiril Sırpça, Makedonca: Социјалистичка федеративна република Југославија; Slovence: Socialistična Federativna Republika Jugoslavija; Arnavutça: Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë; Macarca: Jugoszláv Szocialista Szövetségi Köztársaság; Türkçe: Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti), Balkanlar'da II. Dünya Savaşı'ndan sonra kurulan ve 1992 yılına kadar hüküm süren sosyalist federal cumhuriyet. Devletin bulunduğu alanda bugün Bosna-Hersek, Sırbistan, Hırvatistan, Makedonya, Karadağ, Slovenya ve Kosova bulunur.
Savaş öncesi ülkenin kurulduğu topraklarda Yugoslavya Krallığı bulunuyordu. Krallık yıkıldı. Ülke adını 1943 yılında Demokratik Federal Yugoslavya, 1946'da Yugoslavya Federal Halk Cumhuriyeti[1] ve nihayetinde 1963 yılında Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti[2] olarak değiştirdi.
Cumhuriyetin ilk başkanı Josip Broz Tito'dur. Ülke Soğuk Savaş döneminde Sosyalist olmasına rağmen tarafsız bir politika izlemiştir ve Bağlantısızlar Hareketi'nin kurucu üyelerinden biri olmuştur.
Yükselen etnik milliyetçilik hareketi 1980'li ve 90'lı yıllarda YSFC'nin üye ülkelerinin bağımsızlık talep etmelerine yol açtı. Bu hareketin gittikçe güçlenmesi ve Zenofobi'nin ortaya çıkmasıyla ülkede uzun yıllar huzursuz bir ortam vardı. 1991 yılında Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin dağılması ve bu dağılma sonucu yaşanan Doğu Bloku'nın çözülmesi devresinde ülkede Yugoslavya iç savaşları yaşandı ve bu süreç sonucunda ülke parçalandı. Parçalanma, özerk cumhuriyetlerin var olan sınırları doğrultusunda gerçekleşti.
Konu başlıkları |
Ülke Adı [değiştir]
Etimoloji [değiştir]
“Yugoslavya” ("Jugoslavija" / "Југославија") sözü Güney Slavca bir birleşik sözdür. Yapısında "Jug"/"Jуг" ve "Slavija"/"Славија" sözleri vardır. "Jug"/"Jуг" (Yug) sözü “güney” anlamına gelmektedir.[3] "Slavija"/"Славија" (Slaviya) ise “Slavlar ülkesi” anlamındadır.[4] “Yugoslavya”, Türkçede "Güney Slavları Ülkesi" anlamına gelmektedir.
Ülkenin adı altı Güney Slav halkının (Sırplar, Hırvatlar, Slovenler, Boşnaklar, Karadağlılar ve Makedonlar) birleşimine istinaden verilmiştir. Devletin resmî adı ise 1943’ten 1992’ye dek, dönemden döneme değişiklik göstermiştir.[5] Ülke adının veriliş şekli Slavları merkeze alır şekilde olmakla beraber, Yugoslavya topraklarında Slav olmayan birkaç millet de yaşamıştır. Arnavutlar, Macarlar, Türkler, Rumenler, ülkenin Slav olmayan milletleri olmuşlardır.
Kullanım [değiştir]
Yugoslavya adına sahip ikinci devlet olarak tarihte görünen siyasi yapı olan devletin kuruluş adı Yugoslavya Demokratik Federal Cumhuriyeti’dir (veya Demokratik Federal Yugoslavya). 1946 yılında devletin adı Yugoslavya Federal Halk Cumhuriyeti[1] şeklinde belirlenmiştir. Devletin adı son değişiklikle 1963 yılında Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti olmuştur.[2]
Tarih [değiştir]
II. Dünya Savaşı [değiştir]
Yugoslavya 1941 yılında Almanlar tarafından işgal edildi. Ülke içinde gerilla harpleri baş gösterdi. Yugoslavya Krallığı ordusundan artakalan bazı birlikler, II. Dünya Savaşı sırasında Nazi bozgundan hemen sonra Albay Draža Mihailović'in önderliğinde Çetnikler olarak bilinen çeteleri kurdular. Karadağ'da kukla hükümetin ilanıyla birlikte yerel ayaklanmalar başladı. İşgale karşı bir başka direniş odağı da Josip Broz Tito yönetimindeki Yugoslavya Komünist Partisi'nin Temmuz 1941'de başlattığı silahlı ayaklanmayla ortaya çıktı. Partizanlar olarak anılan komünist gerillalar Eylül 1941'de Užice kentini ele geçirdikten sonra Sırbistan ve Bosna'nın bazı yörelerini içine alan bir cumhuriyet oluşturdular. Bütün ülkeyi Büyük Sırbistan çevresinde yeniden birleştirme hedefini güden Çetniklerin izlediği strateji Müttefiklerin bölgede başlatacağı bir harekâtı temel alıyordu. Federal bir cumhuriyet programıyla ortaya çıkan Partizanlar ise direnişi bütün ülkeye yayacak bir stratejiyi öngörüyordu. Bu nedenle Mihver kuvvetlerinin direniş hareketini ezmek için Ekim 1941'de başlattığı saldırı karşısında eşgüdüm sağlanamadığı gibi, Çetnikler ve Partizanlar arasında sert ve kanlı bir çatışma kaçınılmaz hâle geldi.
Bağımsızlık Mücadelesi ve Zafer [değiştir]
Mihver Devletleri saldırısı üzerine Bosna'ya çekilerek İşçi Tugayları'na dayalı yeni bir savaş taktiğini seçen Partizanlar, İtalyan, Alman, Ustaşa ve Çetnik birliklerinin Mart 1942'de giriştiği harekâttan sonra Bosna'nın kuzeybatı kesimini üs edindi. Tito'nun Kasım 1942'de topladığı Yugoslavya Antifaşist Ulusal Kurtuluş Konseyi (AVNOJ) direniş harekâtının bütün Yugoslav halklarını birleştirecek bir siyasal programa kavuşmasını sağladı.
Müttefiklerin Balkanlar'a çıkarma yapmasından önce Yugoslavya'daki Partizan hareketini boğmak isteyen Nazi yönetimi, 1942-1943 kışında toptan imhayı hedef alan yeni bir harekât düzenlediler. Öncelikle Çetnikleri saf dışı ederek konumlarını sağlamlaştıran Partizan kuvvetleri, ardından Alman kuşatmasını yararak Karadağ'ın Durmitor bölgesine geçtiler. Mayıs 1943'te bu bölgeye yönelik ikinci Alman kuşatma harekâtı da boşa çıktı. Üstün Alman birlikleriyle şiddetli çarpışmalardan sonra sarp bir geçidi aşan Partizan kuvvetleri sonunda Bosna'nın orta kesimine ulaşmayı başardı. Yugoslavya'nın bağımsızlık mücadelesinde bir dönüm noktası sayılan bu zafer, aynı zamanda Partizan hareketine Müttefiklerin siyasi ve askerî desteğini sağladı. İtalya'nın Müttefiklere teslim olmasından sonra Partizanların denetimine giren geniş kıyı şeridi, silah ve askerî gereç almak için önemli bir kapı durumuna geldi. Bu arada Kasım 1943'te ikinci toplantısını yapan AVNOJ, bir geçici hükümet oluşturduğunu ilan etti.
Mayıs 1944'te Tito'nun karargâhına yönelik son Alman saldırısını da atlatan Partizanlar, sonraki aylarda işgal kuvvetlerini Sırbistan'a doğru geriletmeye başladı. Aynı sıralarda bozgun içindeki Alman ordularını izleyen Sovyet Kızıl Ordusu Romanya ve Bulgaristan sınırlarına dayanmış bulunuyordu. Daha önce bağımsız bir çizgide direttiği için Stalin'in tepkisini çekmiş olmakla birlikte Moskova'ya giderek Sovyet ileri harekâtıyla belirli bir eşgüdümü sağlayan Tito, bir yandan da Londra'daki sürgün hükümetiyle görüşmelere oturdu. Tito'ya önemli bir siyasi ağırlık kazandıran görüşmeler sonunda kurtarılmış bölgelerde kurulan ulusal kurtuluş komiteleri geçici yönetim organları olarak kabul edildi. Çetniklerle iç savaş biçimini alan Sırbistan'daki Partizan ilerleyişi, Alman ordularının geri çekildiği sonbahara doğru büyük ölçüde başarıya ulaştı. Partizan kuvvetleri ile Sovyet birliklerinin ortak harekâtıyla Ekim 1944'te Belgrad ele geçirildi. Sürgün hükümetinin başbakanı Ivan Subasić'in Belgrad'a dönmesinden sonra koalisyon niteliğinde bir geçici hükümet oluşturuldu. Bütün Yugoslavya toprakları Partizanların denetimine girerken, son Çetnik kalıntıları da temizlendi.
Kasım 1945'teki seçimlerde, komünistlerin önderliğindeki Halk Cephesi'nin kazandığı büyük zaferin ardından, 2 Aralık 1945'te Yugoslavya Demokratik Federal Cumhuriyeti’nin kurulduğu ilan edildi, böylece kâğıt üstünde de olsa devam eden monarşi resmen sona erdi.Ocak 1946'da federal bir cumhuriyet yapısını öngören yeni anayasa yürürlüğe kondu.
Yugoslavya: Farklı Bir Sosyalizm [değiştir]
Tito, Stalin'den farklı bir sosyalist siyaset takip etti. 1968 Çekoslovak hareketinde, SSCB’ye muhalefet etti. Batılı ülkelerle ticari münasebetler içine girdi. 1972 yılında Hırvatistan Sosyalist Cumhuriyeti’nde olaylar çıktıysa da kısa sürede bastırıldı. Tito, 1979 yılında yapılan altı zirve toplantısı neticesinde Fidel Castro ile olan mücadelesini kazandı ve Üçüncü Dünya diye bilinen bağlantısızlar teşkilatını Sovyetler Birliği’nin nüfuzundan kurtardı.
Yugoslavya’nın Dağılması [değiştir]
██ Yugoslavya SFC (1943-1992) ██ Hırvatistan (1991-) ██ Hersek-Bosna Hırvat Cumhuriyeti (1992-1994) ██ Sırbistan-Karadağ (1992-2006) ██ Sırp Cumhuriyeti (1992-) ██ Krayina Sırp Cumhuriyeti (1991-1995) ██ Bosna-Hersek (1992-1998) ██ Makedonya (1991-) ██ Slovenya (1991-)
Başkan Tito, 1980 yılında ölünce yerine Kollektif Başkanlık idaresi geldi. 1984 yılında devlet başkanlığı Veselin Djuranović'e verildi. 1989'da görülen ekonomik ve siyasal bunalım, Hırvatistan ve Slovenya cumhuriyetleri arasında ilişkilerin bozulmasına sebep oldu. Aynı yıl Doğu Bloku’nda görülen yenileşme hareketleri Yugoslavya'ya da yansıdı ve 1990'da çok partili düzene geçildi.
Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti'nin dağılma süreci öncelikle ekonomik-politik değişimin başlangıcı ile ilintilidir. Özellikle Yugoslav resmî tezi olan Özyönetim ve bu sayede ileri bir aşamada gerçekleşmesi tasarlanan Marksizm’in ön gördüğü "özgür üreticilerin birliği" fikri, ekonomik sistemin uluslararası sermayeye açılması ile dengesini kaybetmiştir. Yugoslav siyasi yapısının "Özyönetimci Sosyalizm"den "Pazar Sosyalizmi"ne kayışı, coğrafi esasa göre oluşturulmuş Yugoslav özyönetim modelinin neo-liberal politikalar ekseni ile dönüşüm sürecine girmesini ifade etmektedir. Sosyalist federal yapının köşe taşları olan özyönetim birimleri, ekonomi-politik dönüşüm süreci ile birlikte otonom statülere açık özerk birimler durumuna gelmiştir.[6][7]
Yugoslavya, 1990’ların başıyla beraber birçok iç çatışma ve tartışmalara sahne olmuştur. Ülkenin federal yapısındaki dengesizleşme, bu ülkede kendi özerk cumhuriyetlerinde yaşayan halkların seslerini azar azar yükseltmelerine sebebiyet vermiştir. Yugoslavya’nın olumsuz gidişi ve yükselen Sırp milliyetçiliği karşısında diğer halklarda kıpırdanmalar görülmüştür.
Yugoslavya içinde özerk cumhuriyet liderleri ve yöneticileri arasındaki anlaşmazlıklar, çeşitli bölgelerde küçüklü büyüklü çatışma ve savaşların çıkmasına sebep olmuştur. Bu çatışma ve savaşların sonrasında federal cumhuriyeti oluşturan Slovenya Sosyalist Cumhuriyeti; Hırvatistan Sosyalist Cumhuriyeti; Makedonya Sosyalist Cumhuriyeti ve Bosna-Hersek Sosyalist Cumhuriyeti (1991’den 1995 sürecine dek) bağlı oldukları Yugoslavya federasyon yapısından ayrılıp bağımsızlık ilan etmişlerdir. Bu ilk ayrılma dalgasında en büyük acıyı nüfusunun büyük kısmı Müslüman olan Bosna-Hersek görmüştür. Eski Yugoslav Halk Ordusu’nun (JNA) teçhizatıyla donatılmış Sırbistan ordusu ve milis güçlerinin saldırıları ve bunların yanında küçük çaplı Hırvat saldırıları ile Bosna-Hersek, insanlık dışı olaylara sahne olmuştur. Sırp tarafı eski Yugoslavya askerî yapısının büyük kısmını donanarak güçlenmiş, Hırvat tarafı çeşitli destekler ve özellikle Almanya gibi devletlerin açık-gizli destekleri ile (siyasi, askerî vb.) güçlenmiş ve kendilerini savunabilecek, hatta saldırı yapabilecek duruma kavuşmuşlardır. Boşnak tarafı ise ellerinden alınan Yugoslavya askerî gücü, yaşadıkları alanların çevrelenmiş olması ve dış desteğin olmaması gibi sebeplerle savaşın başlarında oldukça güçsüz bir durumda kalmıştır.
1991'de başlayan cumhuriyetler arasındaki iç savaşın neticesinde aynı senenin sonlarında Slovenya, Hırvatistan, Makedonya ve Bosna-Hersek, bağımsızlıklarını ilan ettiler. Savaşın sonunda söz konusu devletler ayrı birer siyasi yapı oldular. Karadağ ve Sırbistan birleşerek yeni Yugoslavya Federal Cumhuriyeti’ni oluşturdu. Yeni federasyon, Sırbistan ve Karadağ özerk cumhuriyetleri ve Sırbistan’a bağlı Kosova ve Voyvodina özerk bölgelerinin bütünlüğüyle oluşmuştur. Söz konusu devlet zamanla “Sırbistan-Karadağ” adını aldı. Böylece “Yugoslavya” adı tarihe karışmış oldu. 3 Haziran 2006’da Karadağ’ın referandum sonucunda bağımsızlık ilan etmesiyle bu son federatif devlet de dağılmıştır.
Eski Yugoslavya topraklarındaki son parçalanma ise Kosova Cumhuriyeti’nin Sırbistan’dan kopması ile gerçekleşmiştir.
Kısa Kronoloji [değiştir]
- 1990 :
İlirida Cumhuriyeti[kaynak belirtilmeli] (2 Temmuz 1990) - 1991 :
Slovenya (25 Haziran 1991) - 1991 :
Hırvatistan (25 Haziran 1991) - 1991 :
Makedonya (8 Eylül 1991) - 1991 :
Hersek-Bosna Hırvat Cumhuriyeti (Dayton Anlaşması uyarınca yeniden düzenlenmiştir.) (18 Kasım 1991) - 1991 :
Krayina Sırp Cumhuriyeti (Fırtına Harekâtı sonucunda yıkılmıştır.) (19 Aralık 1991) - 1992 :
Sırp Cumhuriyeti (Dayton Anlaşması uyarınca yeniden düzenlenmiştir.) (28 Şubat 1992) - 1992 :
Bosna-Hersek (6 Nisan 1992) - 1993 :
Batı Bosna Özerk Bölgesi (Fırtına Harekâtı sonucunda yıkılmıştır.) (27 Eylül 1993) - 1999 :
Birleşmiş Milletler himayesi altındaki Kosova (NATO’nun Yugoslavya’yı bombalaması sonucunda kurulmuştur.) (10 Haziran 1999) - 2006 :
Karadağ Cumhuriyeti (3 Haziran 2006) - 2008 :
Kosova Cumhuriyeti (17 Şubat 2008)
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
Coğrafi Yapı [değiştir]
Yugoslavya, Balkanlar’ın batısında yer almıştır. Ülkenin Adriyatik Denizi kıyılarında uzun sayılabilecek bir yayılımı olmuştur. Coğrafi yapı bakımından dağlık alanlar, ovalar, göller, akarsulara sahip bir devletti.
Komşuları; kuzeybatıda İtalya ve Avusturya, kuzeydoğuda Macaristan, doğuda Romanya ve Bulgaristan, güneyde Yunanistan, güneybatıda Arnavutluk idi. Batı yönü Adriyatik Denizi ile çevrili idi. Ülkenin toplam yüzölçümü 255.804 km2 olmuştur.
Siyasi Yapı [değiştir]
Anayasa [değiştir]
Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti anayasası 1963 ve 1974 yılında düzenlenmiştir.
Yugoslavya Komünistleri Birliği ülkedeki ilk seçimi kazanmış ve ülke çapında siyasi gücünü konumlandırmıştır. Bu dağılış, federasyondaki bütün anayasal cumhuriyetlerde gerçekleşmiştir. Parti, kendi siyasi durumunu parti kongresi ile düzenlemiş, bu kongre de her cumhuriyetin oylaması ile kurulmuştur. Son parti kongresi 1990 yılında yapılmıştır.
Belgrad’da bulunmuş olan Yugoslavya Federal Meclisi, bugün Sırbistan meclisi olarak görevini sürdürür. Federal Meclis, ülke çapındaki komünist üyelerden oluşturulmuştur.
Devletin siyasi lideri Josip Broz Tito olmuştur; devlet bir nevi onunla özdeş olmuştur. Tito’nun ölümü sonrasında ülkede birçok lider ortaya çıkmıştır.
1974 Yugoslavya Anayasası ülkede yeni düzenlemeler getirmiştir. Bunlar içinde, Sırbistan idari yapısında gerçekleşen değişikliklerdir. Söz konusu değişiklikler, Sırbistan içinde Kosova Özerk Sosyalist Cumhuriyeti ve Voyvodina Özerk Sosyalist Cumhuriyeti’nin oluşturulması ve bunlara kendi yönetimlerine dair haklar vermesidir. Ancak bu özerk bölgeler üst çatı bakımından Sırbistan Sosyalist Cumhuriyeti’ne bağlıydılar.
Federal Yapılar [değiştir]
Yugoslavya federasyon yapısı, 1944 yılında oluşturulan altı anayasal sosyalist cumhuriyete ve iki özerk sosyalist bölgeye sahip olmuştur. [8] Federal başkent Belgrad olan federasyonun cumhuriyet ve bölgeleri şunlar olmuştur:
Demografi [değiştir]
Etnik Yapı [değiştir]
Yugoslavya SFC, “milletler” ve “milliyetler” kavramlarını ayrı ayrı kabul etmiştir. Ülkede toplam olarak 26 bilinen etnik grup olduğu belirtilmiştir. Ülke ile beraber ortaya çıkan “Yugoslav” kavramı da, bir üst kimlik olarak kullanımda olmuştur. Yugoslav tabiri, ülke vatandaşları içinde genelleyici bu üst kimlikle belirtmek isteyenler tarafından kullanılmıştır. Karışık etnikli aileler için özellikle tercih edilmiştir.
Sırplar, Hırvatlar, Boşnaklar, Macarlar, Arnavutlar, Slovenler, Türkler, Rumenler, Romanlar, Ulahlar ülkenin çeşitli kesimlerinde yaşamış olan etnik gruplardır.
Diller [değiştir]
Yugoslavya nüfusu genel olarak Sırp-Hırvatça[A], Slovence ve Makedonca konuşmuştur.[9] Sırp-Hırvatça, 1980’lerin sonunda federal cumhuriyetler Sırbistan SC, Hırvatistan SC, Bosna-Hersek SC ve Karadağ SC’de toplam olarak 12,390,000 kişi tarafından konuşulmuştur. Slovence, Slovenya SC’deki yaklaşık 1,400,000 kişi tarafından, Makedonca, Makedonya SC’deki 1,210,000 kişi tarafından konuşulmuştur.[9]
Bu diller dışında Arnavutça ve Türkçe, Kosova ÖSB, Makedonya SC ve civardaki Sırbistan SC, Karadağ SC topraklarında konuşulmuştur. Macarca, Voyvodina ÖSB’de; Rumence, Sırbistan SC’de, Romanca da ülke genelinde birçok cumhuriyetin çeşitli kısımlarında konuşulmuştur.
Göç [değiştir]
Yugoslavya, ülke içinde 1980’lere kadar genellikle süren olumlu yaşam şartlarına rağmen özellikle 1960’lar ve 1970’lerde ülke dışına göç vermeye başlamıştır. Bu göçler, ülkenin siyasi, idari ve ekonomik olarak zayıfladığı dönemde artarak devam etmiştir. Göçün yönü İsviçre, Almanya gibi Avrupa ülkeleriyle Kuzey Amerika şeklinde olmuştur.
Eğitim [değiştir]
Üniversiteler [değiştir]
Belgrad Üniversitesi (kuruluş tarihi 1808) ve Zagreb Üniversitesi (kuruluş tarihi 1669), Yugoslavya oluşturulmadan önce kurulan üniversitelerdir.
1918-1992 dönemi arasında ülke çapında kurulan üniversiteler şunlardır:[10]
- Ljubljana Üniversitesi (1919)
- Saraybosna Üniversitesi (1949)
- Aziz Kiril ve Metodiy Üniversitesi (1949)
- Novi Sad Üniversitesi (1960)
- Niş Üniversitesi (1965)
- Priştine Üniversitesi (1970)
- Belgrad Sanat Üniversitesi (1973)
- Rijeka Üniversitesi (1973)
- Split Üniversitesi (1974)
- Veljko Vlahović Üniversitesi (Titograd) (1974)
- Banja Luka Üniversitesi (1975)
- Maribor Üniversitesi (1975)
- Osijek Üniversitesi (1975)
- Kragujevac Üniversitesi (1976)
- Tuzla Üniversitesi (1976)
- Mostar Üniversitesi (1977)
- Manastır Aziz Ohrili Kliment Üniversitesi (1979)
Ekonomi [değiştir]
 |
Bu alt başlığın geliştirilmesi gerekiyor. |
GSYİH: Satınalma Gücü paritesi - 24.2 milyar $ (2000 verileri) GSYİH - reel büyüme: %15 (2000 verileri) GSYİH - sektörel bileşim: tarım: %20 endüstri: %50 hizmet: %30 (1998 verileri) Enflasyon oranı (tüketici fiyatlarında): %42 (1999 verileri) İş gücü: 1.6 milyon (1999 verileri) İşsizlik oranı: %30 (2000 verileri) Endüstri: Makineler, metalürji, madencilik, tüketim malları, elektronikler, petrol ürünleri, kimyasallar ve ecza ürünleri Endüstrinin büyüme oranı: %-22 (1999 verileri) Elektrik üretimi: 34.455 milyar kWh (1999) Elektrik tüketimi: 33.006 milyar kWh (1999) Elektrik ihracatı: 960 milyon kWh (1999) Elektrik ithalatı: 1.923 milyar kWh (1999) Tarım ürünleri: Meyve, sebze, tütün, zeytin, sığır, keçi, koyun İhracat: 1.5 milyar $ (1999) İhracat ürünleri: Sanayi malları, gıda ve canlı hayvanlar, hammaddeler İhracat ortakları: Bosna - Hersek, İtalya, Makedonya, Almanya (1998) İthalat: 3.3 milyar $ (1999) İthalat ürünleri: Makine ve parça, yakıtlar, sanayi malları, kimyasallar, gıda ve canlı hayvanlar, hammaddeler İthalat ortakları: Almanya, İtalya, Rusya, Makedonya (1998) Dış borç tutarı: 14.1 milyar $ (1999 verileri) Para birimi: Yeni Yugoslav Dinarı (YUM) (1999) Para birimi kodu: YUM Mali yıl: Takvim yılı
Spor [değiştir]
Yugoslavya, atletizmde ve futbol, basketbol, hentbol, sutopu ve voleybol gibi takım oyunlarında dünya çapında başarıya, güce sahip olmuştur.
Ülkenin dünya çapında öne çıkan futbol takımı Kızıl Yıldız olmuştur. Onu Partizan Belgrad ve diğer takımlar izlemiştir. Futbol takımları dışında, yetiştirdiği futbolcularla da ülke, ciddi bir üne sahip olmuştur. Yetişen futbolcular ülke içinde ve ülke dışında çeşitli takımlarda oynamışlardır.
Resimler [değiştir]
-
Ülkenin dağılma sürecindeki savaşta simgeleşen Vukovar su deposu
-
Federal Yürütme Konseyi (Belgrad)
-
Josip Broz Tito’nun mezarı
-
Zastava 750 marka polis arabası
Ayrıca bakınız [değiştir]
Notlar [değiştir]
- A. ↑ Boşnakça, ülke içinde Sırp-Hırvatça kapsamında değerlendirilmiştir.
Kaynakça [değiştir]
- ^ a b [1] Proclamation of Constitution of the Feredative People’s Republic of Yugoslavia, 31. 1. 1946.
- ^ a b Yugoslav Terra.es
- ^ “Jug” Wiktionary (İngilizce)
- ^ “Yugoslavia” Wiktionary (İngilizce)
- ^ Leslie Benson, Yugoslavia: a Concise History; Palgrave Macmillan, 2001 ISBN 0-333-79241-6 (İngilizce)
- ^ Tanıl Bora, Milliyetçiliğin Provokasyonu, Birikim Yayınları, İstanbul 1995, s. 71.
- ^ Alpaslan Işıklı, Kuramlar Boyunca Özyönetim ve Yugoslavya Deneyi, Alan Yayıncılık, İstanbul 1983, s. 142-143.
- ^ "New Power" Time - 4 Aralık 1944 (İngilizce)
- ^ a b Arnold M. Rose, Institutions of Advanced Societies, University of Minnesota Press, 1999 ISBN 0-8166-0168-2 (İngilizce)
- ^ Enciklopedija Jugoslavije, 2. Ausg., Band 6, Artikel Jugoslavija, Abschnitt Nauka, S. 510 s.
Dış bağlantılar [değiştir]
|
|||||||
| Yugoslavya'nın dağılması | |||
|---|---|---|---|
|
|
|
|
|
|
Savaş ve çatışmalar:
Doktrinler ve ideolojiler
Arka plan: |
1991 1992 1993 1994 1995 1997 1998 1999 2000 2001 2004 2008 |
Eski Yugoslav Devletleri
Eski tanınmayan Yugoslav Devletleri
Eski kısa süreli Yugoslav Devletleri
Slovenlere, Hırvatlara, Boşnaklara veya Arnavutlara askerî yardımlar
Sırplara askerî yardımlar: |
|
.svg){kind=small}
