Burundi

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Bu madde ya da bir kısmı, Vikipedi standartlarına uygun değildir ve bu nedenle düzenlenmesi gerekmektedir. Maddeyi Vikipedi standartlarına uygun biçimde düzenleyip, geliştirerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. NOT:Gerekli değişiklik yapılmadan bu şablon kaldırılmamalıdır. Bu madde Mayıs 2009 tarihinden beri, düzenleme isteğiyle etiketlidir.

Republika y'u Burundi République du Burundi Burundi Cumhuriyeti
Bayrak Arma
Slogan: Unité, Travail, Progrès (Fransızcada Birlik, İş, İlerleme)
Ulusal marş: Burundi bwacu
Başkent	Bujumbura 3°30′ G 30°0′ D
En büyük şehir	Bujumbura
Resmi dil	Kirundi ve Fransızca. Svahili de konuşulur.
Devlet Devlet Başkanı	cumhuriyet Pierre Nkurunziza
Bağımsızlık Tarih	Belçika'dan ayrılma 1 Temmuz 1962
Yüzölçümü  • Toplam  • Su (%)	27.830 km² (142'nci) % 7,8
Nüfus  • 2003 tahmini  • 1978 sayımı  • Yoğunluk	6.054.714 (99'uncu-) 3.589.434 (-) 206,1/km²/km² (52'nci)
GSMH (SAGP)  • Toplam  • Kişi başına	2003 tahmini 4,5171 (142'nci) 627 (163)
Para birimi	Burundi Frankı (BIF)
Saat dilimi  • Yaz saati	EET (UTC+2) (UTC) (UTC+2)
İnternet alan adı	.bi
Telefon kodu	+257

Burundi, Orta Afrika'da, Büyük Göller bölgesinde küçük bir ülkedir. Tanzanya, Ruanda, Demokratik Kongo Cumhuriyeti (Zaire) ile komşudur, Tanganyika Gölü ile kıyısı vardır. Nüfusunun %85'i Hutulardan, geri kalanın çoğunluğu Tutsilerden oluşur. Küçük bir kısmı Twa (Pigme) ve birkaç bin Avrupalı ve Güneydoğu Asyalıdır.

Ülkenin adı, komşu ülke Ruanda'da 2004'te dünyanın gözü önünde gerçekleşen etnik savaşlar yüzünden çok duyulmuştur ve bu savaşta 1 milyon kadar insan öldürülmüştür (Büyük çoğunluğu Tutsi, daha az bir kısmı Hutu). Katliamın nedenlerine ilişkin düşüncelerden biri, Hutuların Bantu kökenli, Tutsilerin ise Hami ırktan olduğunun kabul edilmesi ve bu farklılığın bir etnik nefret sebebi yapılmasıdır.

Konu başlıkları 1 Hutu ve Tutsi kabileleri Savaşı: 2 Coğrafya 3 Nüfus Bilgileri 4 Yönetimi 5 Siyasi yapısı ve Kamu Yönetimi: 6 BINUB 7 Ekonomi 8 İletişim Bilgileri 9 Ulaşım ve Taşımacılık

[değiştir] Hutu ve Tutsi kabileleri Savaşı:

Hem hutular hem de Tutsiler Kirundi denilen ortak bir dili kullanmaktadır. Ayrıca fiziksel olarak kimin Hutu kimin Tutsi olduğunu tespit etmek güçtür. Bununla birlikte daha eğitimli oldukları iddia edilen Tutsilerin nufusun ancak %15 ini oluşturmalarına rağmen geçmişte ülke yöteniminde ve askeri yapı içerisinde daha fazla söz sahibi olmalarından kaynaklanmıştır. krallık yönetiminde Cumhuriyete geçişte nufusun çoğunluğu Hutu olması nedeniyle seçilen Hutu kökenli Cumhurbaşkanı etkin ve zengin olan Tutsi ler tarafından kabullenilememiş ve süikastle öldürülmüştür. Ondan sonra gelen cumhurbaşkanı da (Tutsi kökeninden) Hutular tarafından öldürülünce iki kabile arasındaki gerilim artmış ve iki taraftan da toplu kıyımlar meydana gelmiştir.

[değiştir] Coğrafya

Konum: Orta Afrika'da, Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nin doğusunda yer almaktadır.

Coğrafi konumu: 3 30 Güney enlemi, 30 00 Doğu boylamı

Haritadaki konumu: Afrika

Yüzölçümü: toplam: 27,830 km²

kara: 25,650 km²

su: 2,180

Sınırları: toplam: 974 km

sınır komşuları: Demokratik Kongo Cumhuriyeti 233 km, Rvanda 290 km, Tanzanya 451 km

Sahil şeridi: 0 km (kara ile çevrili)

Denizleri: yok (kara ile çevrili)

İklimi: Ekvator iklimi

Arazi yapısı: Tepelik ve dağlık araziye sahiptir, doğuya gidildikçe dağların yerini yaylalara bıraktığı görülmektedir.

Deniz seviyesinden yüksekliği: en alçak noktası: Tanganyika Gölü 772 m

en yüksek noktası: Heha Dağı 2,670 m

Doğal kaynakları: nikel, uranyum, nadir oksitler, bataklık kömürü, kobalt, bakır, platin, vanadyum, işlenebilir topraklar, hidro enerji

Arazi kullanımı: tarıma uygun topraklar: %35.57

sürekli ekinler: %13.12

diğer: %51.31 (2005 verileri)

Sulanan arazi: 210 km² (2003 verileri)

Doğal afetler: Sel, toprak kaymaları, kuraklıklar

Coğrafi not: kara ile çevrili

[değiştir] Nüfus Bilgileri

Nüfusu: 8,090,068 (Temmuz 2006 verileri)

Yaş yapısı: 0-14 yaş: %46.3 (erkek 1,884,825; kadın 1,863,200)

15-64 yaş: %51.1 (erkek 2,051,451; kadın 2,082,017)

65 yaş ve üzeri: %2.6 (erkek 83,432; kadın 125,143) (2006 verileri)

Nüfus artış oranı: %3.7 (2006 verileri)

Mülteci oranı: 8.22 mülteci/1,000 nüfus (2006 tahmini)

Bebek ölüm oranı: 63.13 ölüm/1,000 doğan bebek (2006 tahmini)

Ortalama hayat süresi: toplam nüfus: 50.81 yıl

erkek: 50.07 yıl

kadın: 51.58 yıl (2006 verileri)

Ortalama çocuk sayısı: 6.55 çocuk/1 kadın (2006 tahmini)

HIV/AIDS - hastalıklarına yakalanan yetişkin sayısı: %6 (2003 verileri)

HIV/AIDS - hastalıkları taşıyıcı sayısı: 250,000 (2003 verileri)

HIV/AIDS - hastalıklarından ölenler: 25,000 (2003 verileri)

Ulus: Burundili

Nüfusun etnik dağılımı: Hutu (Bantu) %85, Tutsi (Hamitik) %14, Twa (Pygmy) %1, Avrupalı 3,000, Güney Asyalı 2,000

Din: Hıristiyan %67 (Roma Katolikleri %62, Protestanlar %5), yerel inançlar %23, Müslüman %10

Dil: Kirundi (resmi), Fransızca (resmi), Svahili

Okur yazar oranı: 15 yaş ve üzeri bilgiler

toplam nüfus: %51.6

erkek: %58.5

kadın: %45.2 (2003 verileri)

[değiştir] Yönetimi

Ülke adı: Resmi tam adı: Burundi Cumhuriyeti

kısa şekli : Burundi

yerel kısa şekli: Burundi

eski adı: URUNDİ

Yönetim Biçimi: Başkanlık Tipi Cumhuriyet

Başkent: Bujumbura

İdari bölmeler: 17 eyalet; Bubanza, Bujumbura Mairie, Bujumbura Rurale, Bururi, Cankuzo, Cibitoke, Gitega, Karuzi, Kayanza, Kirundo, Makamba, Muramvya, Muyinga, Mwaro, Ngozi, Rutana, Ruyigi

Bağımsızlık günü: 1 Temmuz 1962 (Belçika yönetiminden bağımsızlığını kazandığı tarih)

Milli bayram: Bağımsızlık günü, 1 Temmuz (1962)

Anayasa: 13 Mart 1992

Hukuk sistemi: Alman ve Belçika hukukları temel alınmıştır.

[değiştir] Siyasi yapısı ve Kamu Yönetimi:

ülke anayasası çok kazuistik bir yöntemle hazırlanmıştır. Burundi de mevcut kabile savaşları nedeniyle kamu yönetimi ve siyasi yapıda kabilelerin ne kadar yer alacağı anayasada belirtilmiştir. Anayasaya göre cumhurbaşkan yardımcılarından biri Hutu kabilesinden digeri ise Tutsi kabilesinden olmak zorundadır. Kamu yönetiminin ise %60 ını Hutu lar %40 ise Tutsilerin oluşturacağı anayasada yer almaktadır. parlementoları genel seçim esaslarına göre seçilen milletvekillerinin oluşturduğu parlemento ile bölgeleri ve oranlarına göre Hutu ve Tutsileri temsil eden bir senetoları bulunmaktadır.

[değiştir] BINUB

Birleşmiş milletler entegre burosu olarak çevrilen BINUB burundide iç savaştan sonra demokraiye geçisi gözlemleyen bir BM barışı koruma misyonudur. Değişik ülkelerin polis asker ve gönüllülerinden oluğan BINUB da Türkiyeden bir Polis amiri de güvenlik konularında danışman olarak gorev yapmaktadır.

Üye olduğu uluslararası örgüt ve kuruluşlar: ACCT, ACP (Afrika - Karayip - Pasifik Ülkeleri), AfDB (Afrika Kalkınma Bankası), CCC (Gümrük İşbirliği Konseyi), CEEAC, CEPGL, ECA (Birleşmiş Milletler Afrika Ekonomik Komisyonu), FAO (Tarım ve Gıda Örgütü), G-77, IBRD (Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası), ICAO (Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü), ICRM (Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Hareketi), IDA (Uluslararası Kalkınma Birliği), IFAD (Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonu), IFC (Uluslararası Finansman Kurumu), IFRCS (Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Toplulukları Federasyonu), ILO (Uluslararası Çalışma Örgütü), IMF (Uluslararası Para Fonu),Intelsat , Interpol (Uluslararası Polis Teşkilatı), IOC (Uluslararası Olimpiyat Komitesi), ITU (Uluslararası Telekomünikasyon Birliği), NAM, OAU (Afrika Birliği Teşkilatı), OPCW (Kimyasal Silahları Yasaklama Organizasyonu), UN (Birleşmiş Milletler), UNCTAD (Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı), UNESCO (Eğitim-Bilim ve Kültür Örgütü), UNIDO (Endüstriyel Kalkınma Örgütü), UPU (Dünya Posta Birliği), WHO (Dünya Sağlık Örgütü), WIPO (Dünya Fikri Mülkiyet Teşkilatı), WMO (Dünya Meteoroloji Örgütü), WToO (Dünya Turizm Örgütü), WTrO (Dünya Ticaret Örgütü)

[değiştir] Ekonomi

Ekonomiye genel bakış: Burundi kara ile çevrili, zayıf imalat sektörü ve fakir kaynakları olan bir ülkedir. Nüfusun büyük bölümü tarımla uğraşır. Ekonomik iyileşmenin dayanağı dış kazancın %80'ini oluşturan kahvedir. Ekim 1993'ten beri, belki 250.00 kişinin ölümü ve 800.000 inin yurdundan edilmesiyle sonuçlanan etnik kökenli büyük şiddetten dolayı ulus büyük acılar çekmiştir. Yiyecek, ilaç ve elektrik stokları yetersiz kalmıştır.

GSYİH: Satınalma Gücü paritesi - 5.744 milyar $ (2006 verileri)

GSYİH - reel büyüme: %5 (2006 verileri)

GSYİH - sektörlere göre: tarım: %44.9

endüstri: %20.9

hizmet: %34.1 (2006 verileri)

Enflasyon oranı (tüketici fiyatlarında): %11 (2006 verileri)

İş gücü: 2.99 milyon

Bütçe: gelirler: 239.9 milyon $; giderler: 297 milyon $ (2006 verileri)

Endüstri: Battaniye, ayakkabı, sabun, gıda

Endüstrinin büyüme oranı: %18 (2001 verileri)

Elektrik üretimi: 137 milyon kWh (2004)

Elektrik üretimi için kaynaklar: fosil yakıtlar: %0.71

hidro: %99.29

nükleer: %0

diğer: %0 (2004)

Elektrik tüketimi: 157.4 milyon kWh (2004)

Elektrik ihracatı: 0 kWh (2004)

Elektrik ithalatı: 30 milyon kWh (2004)

Tarım ürünleri: Kahve, pamuk, çay, mısır, patates, muz, sığır eti, süt, manyok, darı

İhracat: 55.68 milyon $ (2006)

İhracat ürünleri: Kahve, çay, şeker, pamuk, deri

İhracat ortakları: Almanya %24.6, Belçika %11.2, Hollanda %8.1, İsviçre %5.9, ABD %4.7 (2005) İthalat: 207.3 milyon $ (2006)

İthalat ürünleri: Sermaye ürünleri, petrol ürünleri, gıda maddeleri

İthalat ortakları: Kenya %12.9, Tanzanya %10.5, Belçika %10.4, İtalya %8.1, Fransa %5.4, Uganda %5.3, Çin %5, Hindistan %4.1 (2005)

Dış borç tutarı: 1.2 milyar $ (2003 verileri)

Para birimi: Burundi Frankı (BIF)

Para birimi kodu: BIF

Mali yıl: Takvim yılı

[değiştir] İletişim Bilgileri

Kullanılan telefon hatları: 27,700 (2004)

Telefon kodu: 257

Radyo yayın istasyonları: AM 0, FM 4, kısa dalga 1 (2001)

Radyolar: 440,000 (1997)

Televizyon yayını yapan istasyonlar: 1 (2001)

Televizyonlar: 25,000 (1997)

Internet kısaltması: .bi

Internet servis sağlayıcıları: 1 (2000)

Internet kullanıcıları: 25,000 (2005)

[değiştir] Ulaşım ve Taşımacılık

Demiryolları: 0 km

Karayolları: toplam: 12,322 km

asfalt: 1,286 km

asfalt olmayan: 11,036 km (1996)

Su yolları: Tanganyika Gölü

Limanları: Bujumbura

Hava alanları: 8 (2006)

g • t • d Afrika ülkeleri
Kuzey Afrika Cezayir • Fas • Libya • Mısır • Moritanya • Sudan • Tunus Batı Afrika Benin • Burkina Faso • Fildişi Sahili • Gambiya • Gana • Gine • Gine Bissau • Liberya • Mali • Nijer • Nijerya • Senegal • Sierra Leone • Togo • Yeşilburun Orta Afrika Çad • Demokratik Kongo Cumhuriyeti • Ekvator Ginesi • Gabon • Kamerun • Kongo Cumhuriyeti • Orta Afrika Cumhuriyeti • São Tomé ve Príncipe Doğu Afrika Burundi • Cibuti • Eritre • Etiyopya • Kenya • Ruanda • Seyşel Adaları • Somali • Tanzanya • Uganda Güney Afrika Angola • Botsvana • Güney Afrika • Komorlar • Lesoto • Madagaskar • Malavi • Mauritius • Mozambik • Namibya • Svaziland • Zambiya • Zimbabve Diğer siyasî varlıklar Batı Sahra1 • Ceuta2 • Îles Éparses2 • Kanarya Adaları2 • Madeira2 • Mayotte2 • Melilla2 • Puntland3 • Réunion2 • Saint Helena2 • Somaliland3 • Zangibar
1 Belli oranda tanınan ve tanınmayan ülkeler. 2 Diğer kıtalarda bulunan ülkelere bağımlı olan topraklar. 3 Herhangi bir tanınmaya sahip olmayan ülkeler.