Togo

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Togo Cumhuriyeti
République Togolaise
Bayrak Arma
Bayrak Arma
Slogan: "Travail, Liberté, Patrie"(Fransızca)
"Çalışma, Özgürlük, Anayurt"
Ulusal Marş: Salut à toi, pays de nos aïeux(French)
"Hail to thee, land of our forefathers"
Konum
Konum
Başkent

ve en büyük

Lomé
6°7′K 1°13′D / 6.117°K 1.217°D / 6.117; 1.217
Resmî dil(ler) Fransızca
Milliyet Togolu
Yönetim biçimi Cumhuriyet
 - Devlet Başkanı Faure Gnassingbé
 - Başbakan Kwesi Ahoomey-Zunu
Kuruluş
 - Fransa'dan 27 Nisan 1960
Yüzölçümü
 - Su (%) 4.2
Nüfus
 - 2012 tahmini 6.961.049[1] (101.1)
GSYİH (SAGP) 2009
 - Toplam 5,612 milyar $[2]
 - Kişi başına 826 $[2]
GSYİH (düşük) 2009
 - Toplam 2,865 milyar $[2]
 - Kişi başına 422 $[2]
İGE  artış 0.512 (orta)  (2007)
Para birimi CFA frankı (XOF)
Zaman dilimi GMT (UTC+0)
Trafik akışı sağ
Internet TLD .tg
Telefon kodu +228
1 Estimates for this country explicitly take into account the effects of excess mortality due to AIDS; this can result in lower life expectancy, higher infant mortality and death rates, lower population and growth rates, and changes in the distribution of population by age and sex than would otherwise be expected. Rankings based on 2005 figures CIA World Factbook - Togo
² Rankings based on 2005 figures (source unknown)

Togo ya da resmî adıyla Togo Cumhuriyeti (Fransızca: Republique Togolaise) Afrika kıtasının batı bölümünde Gine Körfezi'nde yer alan devlet. Ülke batıda Gana, doğuda Benin, kuzeyde ise Burkina Faso ile komşudur. Togo'nun başkenti Lomé'dir.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Togos topografya haritası

Togo sahip olduğu 56.785 km² yüzölçümü ile Afrika kıtası standartlarına göre küçük bir ülke konumundadır. Kıta üzerinde bu yüzölçümünden daha az bir yüzölçümüne sahip olan çok az sayıda ülke bulunmaktadır. Ülke uzun ve dar bir yapıya sahip olup, kuzey-güney yönünde uzunluğu 550 km olup, batı-doğu yönünde en dar bölgesi 50 km en geniş bölgesi ise 140 km'dir. Ülke topraklarının %16'sı ormanlar ile kaplı konumdayken, %25 tarım alanı, %3,5 ise otlaklıkdır.

Ülke, Savanes, Kara, Centrale, Plateaux ve Maritime adı ile beş bölgeye ayrılmıştır. Bu beş bölge ise kendi içerisinde ayrıca idari bölgelere ayrılmıştır. Ülkenin toplam sınırı olan 1647 km'den, 664 km'si Benin, 126 km'si Burkina Faso, 877 km'si ise Gana sınırından oluşmaktadır.

Togo'da bulunan en yüksek dağ 986 m ile Mont Agou dağı, en uzun nehri ise 50 km'si deniz taşımacılığına da uygun olan ve kuzey-güney yönünde akan 400 km'lik Mono nehridir.

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Togo'da yıl boyu tropikal ve nemli bir iklime sahiptir. Yıl boyunca ortalama sıcaklıklar ülkenin kuzeyinde 30 °C, güneyinde ise 27 °C konumydayken, yıl içerisinde gece sıcaklık oranlarında ise küçük oranlarda değişiklik yaşanmaktadır.

Ülkenin kuzeyinde savan iklimi hakim konumdayken, en sıcak ayları Şubat ve Mart aylarıdır. En kurak dönem Ocak ayı içerisinde yaşanmakta olup, Mayıs ile Ekim arasında yağan yağmurlar özellike Ağustos ayında şiddetini arttırmaktadır. Ülkenin güney bölümünde ise Nisan-Haziran ve Eylül-Kasım dönemlerinde yağışın en bol olduğu dönemler olmakla birlikte en çok yağmur Haziran ve Ekim aylarında yağmaktadır.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Togo'da 2012 tahmini nüfus sonuçları verilerine göre 6,961,049 kişi yaşamaktadır.[3] Togo'nun resmi 2005 nüfus sayım sonuçlarına göre en büyük şehirleri Lomé'nin 760.000, Sokodé'nin 117.811, Kara'nın 104.207, Kpalimé'nin 95.974 ve Atakpamé'nin ise 80.683 nüfusu bulunmaktadır. Ülkede var olan yüksek oranda ki köyden kente göç, büyük şehirlerde işsizliği arttırmaktadır. Başkent Lome'nin haricinde Kozah ve Tone idari bölgeleri en fazla nüfusa sahip bölgeler konumundadır.[4]

Dil[değiştir | kaynağı değiştir]

Ülkenin resmi dili Fransızca'dır. Fransa'nın ülke toprakları üzerinde sömürge devleti olarak hakimiyet sürdüğü dönemlerden kalma olarak bu dil Togo'ya miras bırakılmıştır. Ülkede resmi dilin yanı sıra toplum arasında konuşulan birçok yerel dillerde mevcuttur.

Din[değiştir | kaynağı değiştir]

Sokodé şehrinde bulunan Eski Büyük Camii

Togo'da din özgürlüğü mevcuttur ve halkın yarıdan fazlası doğacılık inancına sahiptir. Ülkede %29'luk bir kesim Hristiyan inancına göre yaşarken, giderek artan ve güncel olarak %20'lik bir kesimi oluşturan topluluk ise İslamiyet inancına göre yaşamaktadır. Ayrıca sahil bölgesinde az da olsa yahudi toplulukları yaşamakta, çok az bir kesim ise de Vudu inancına göre yaşamını sürdürmektedir.[5]

Eğitim[değiştir | kaynağı değiştir]

Ülkede uygulanan kesintisiz eğitim süresi mecburi altı yıldır.[6] Eğitim sisteminde öğretmenlerin az olması ve eğitim için gerekli olan malzeme ve maddelerin zor bulunması, özellikle şehir dışında öğrenim gören öğrencileri zor konumda bırakmaktadır. 2003 yılı verilerine göre ülkede okuma yazma bilmeyenlerin oranı %46,8 dolayındadır.[7]

İdari yapılanma[değiştir | kaynağı değiştir]

Togo haritası

Ülke beş bölgeye ayrılmıştır. Bu bölgeler kuzeyden güneye şu şekilde sıralanmaktadır:

Bölge Bölge başkenti
Savanes Dapaong
Kara Kara
Centrale Sokodé
Plateaux Atakpamé
Maritime Lomé

Ulaşım[değiştir | kaynağı değiştir]

Ülke genelinde 517 km demir yolu mevcut olmasına rağmen demiryolu taşımacılığı çok küçük mesafeler hariç geçtiğimiz yıllarda durdurulmuştur.[8][9] Ülkenin ithalat ve ihracatını gerçekleştirdiği tek büyük limanı ise Lomé'de bulunmaktadır. Ayrıca 2376 km'si stabil olan 7250 km karayolu bulunan ülkede, Lomé Havalimanı (IATA-Code LFW) ve Niamtougou Havalimanı (IATA-Code LRL) olmak üzere iki adet de havalimanı vardır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ www.cia.gov
  2. ^ a b c d "Togo". International Monetary Fund. http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/01/weodata/weorept.aspx?sy=2007&ey=2010&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=742&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=46&pr.y=14. Erişim tarihi: 21.04.2010. 
  3. ^ Togo nüfusu (İngilizce)
  4. ^ 2010 resmi sayım sonuçları (Fransızca)
  5. ^ Togo'da din (İngilizce)
  6. ^ Togo eğitim sistemi bilgileri (İngilizce)
  7. ^ Meyers Großes Länderlexikon. Meyers Lexikonverlag, Mannheim 2004
  8. ^ Wolfgang Lauber (Hrsg.): Deutsche Architektur in Togo 1884–1914. Ein Vorbild für ökologisches Bauen in den Tropen. = L'Architecture allemande au Togo 1884–1914. Karl Krämer Yayınevi, Stuttgart 1993 (Almanca)
  9. ^ Togo'da demiryolu bağlantılar (İngilizce/Almanca)