Kızılbaş

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Safevi Devleti döneminde bir Kızılbaş askeri.
Muhammed Naib Şerif, 1839-42'deki Birinci Anglo-Afgan Savaşı'nda Afganistan'daki Kızılbaşların önderi.


Kızılbaş, Osmanlı seçkinleri tarafından Şiiler ile Aleviler'i nitelendirmek için kullanılmış olan genel bir tanımdır.

Safeviye Tarikatı'nın şeyhi olan Şeyh Haydar (1460-1488), müritleri arasında birliği sağlamak için yeni bir kıyafet kabul etti. Bu kıyafetin en orijinal tarafı başa geçirilen serpuştu. Kırmızı renkte ve 12 dilimli olan bu serpuşun her diliminde 12 imamların adları yazılı idi. Bu kırmızı serpuştan sonra Osmanlılar, Safevi Devleti'nin resmi dini haline dönüştürülen Safevîyye Tarikâtına mensûb Şiileri ve onları destekleyen diğer unsurları nitelendirmek için "Kızılbaş" tabirini kullanmaya başladılar.[1]

Osmanlı belgelerinde ise “Kızılbaş” tabiri sıklıkla Safevi Devletinin hizmetindeki Türkmenler için kullanmaktadır.[2] Şah İsmail'in babası Şeyh Haydarın rüyasına çıkan İmam Ali'nin emrine göre bu başlığı takmaya başladığı düşünülmektedir.

Kızılbaşlar Osmanlı Devleti ve Şeybani Hanlığı'nın "Kızılbaş ülkesi" olarak hitap etikleri Safevi Hanedanı'nın kurulmasında büyük rolü oynamış ve 'soyurghal' adlı büyük toprak sahibi olmuşlardır. Ancak siyaseti karıştırdıkları gerekçesiyle Kızılbaş ordusu yerine saray gulam (Osmanlı'daki Kapıkulu)larından modern orduyu oluşturan Şah Abbas tarafından merkezden uzaklaştırılmışlardır.

Konu başlıkları

[değiştir] Safevi Hanedanın kuruluşuna katkıda bulunan Türkmen aşiretler

Kızılbaş ordusunu oluşturan gruplar:

[değiştir] Anadolu'da Kızılbaş

Kızılbaş sözcüğü Anadolu ve Bulgaristan Alevilerini tanımlamak için de kullanılmıştır. Osmanlı kayıtlarında "Alici Türkmenlere" de "Kızılbaş" denilmekteydi.

[değiştir] Ayrıca bakınız

[değiştir] Not

  1. ^ Hammer, Joseph, Von. Büyük Osmanlı Tarihi, Cilt II, İstanbul, 1989.
  2. ^ Tufan GÜNDÜZ, Anadolu’da Türkmen Aşiretleri “Bozulus Türkmenleri 1540-1640”, s. 14
Kişisel araçlar
Ad alanları

Türevler
Eylemler
Gezinti
Katılım
Yazdır/dışa aktar
Araçlar
Diğer diller