Gine-Bissau

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 12°K 15°B / 12°N 15°W / 12; -15

Gine-Bissau Cumhuriyeti
República da Guiné-Bissau
Bayrak Arma
Bayrak Arma
Slogan: Portekizce: "Unidade, Luta, Progresso"  
"Birlik, Mücadele, İlerleme"
Ulusal Marş: Portekizce: "Esta é a Nossa Pátria Bem Amada"  
"Bu Bizim Sevgili Anavatanımızdır"
Konum
Konum
Başkent Bissau
11°52′K 15°36′B / 11.867°K 15.6°B / 11.867; -15.6
Resmî dil(ler) Portekizce
Bölgesel dil(ler) Crioulo
Milliyet Gine Bissaulu
Yönetim biçimi Cumhuriyet
 - Devlet başkanı Manuel Serifo Nhamadjo
 - Başbakan (Vekaleten) Rui Duarte de Barros
Kuruluş
 - İlan 24 Eylül 1973
 - Tanınma 10 Eylül 1974
 - Ulusal Gün 24 Eylül
Yüzölçümü
 - Su (%) 22.4
 - Metropol Fransa
 - Kadastro 36.125 km² 
14 mil²
Nüfus
 - 2010 tahmini 1.628.603[1] (148.)
 - 2002 sayımı 1.345.479
GSYİH (SAGP) 2009
 - Toplam 1,720 milyar $[2]
 - Kişi başına 1.068 $[2]
GSYİH (düşük) 2009
 - Toplam 826 milyon $[2]
 - Kişi başına 512 $[2]
Gini (1993) 47 (yüksek
İGE  artış 0.296 (düşük)  (2010)
Para birimi Batı Afrika CFA frangı (XOF)
Zaman dilimi GMT (UTC+0)
Trafik akışı sağ
Internet TLD .gw
Telefon kodu 245

Gine Bissau Cumhuriyeti, Afrika kıtasının batısında, Atlantik Okyanusu kıyısında bulunan bir devlet. Ülkenin ismine komşu ülke Gine ile karıştırılmaması adına ayrıca başkent Bissau'un adı eklenmiştir.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Gine-Bissau

Gine-Bissau, Senegal ve Gine ile komşu ülkeler konumunda olup, var olan toplam 724 km'lik sınırın 338 km'si kuzeyinde bulunan Senegal, 386 km'si ise doğusunda bulunan Gine devleti ile oluşmaktadır. Ülkenin ayrıca batısında bulunan Atlantik Okyanusunu 350 km'lik bir kıyısı mevcuttur. Ülke toplamda 28.120 km²'si yeşil alan, 8.005 km²'si ise su alanı olmak üzere 36.125 km²'lik bir alana sahiptir. Afrika kıtası geneline bakıldığında Gine-Bissau bu veriler ile kıtanın küçük ülkelerinden biri konumundadır. Ülkenin iç kesimlerinde düz ovalar görülürken, bu alanlar kıyı kesimlerine doğru var olan erozyonun da etkisiyle bataklık alanlar ile birleşmektedir.

Ülkenin en yüksek dağı deniz seviyesinden 262 m yükseklikte bulunan Madina do Boé dağıdır. Ülke içerisindeki en önemli nehirleri ise Río Gêba, Río Cacheu ve Río Corubal nehirleri oluşturmaktadır. Ülkenin ana kara kıtası dışında sahip olduğu Bissagos Takımadaları toplamda 88 adet adadan oluşmaktadır.

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Ülke genelinde tropikal bir iklim yaşanmaktadır. Yıl boyu nemli ve sıcak bir havaya sahip olan ülkede ortalama sıcaklık 24 °C 'dır. Özellikle Aralık ile Nisan ayları arasında Harmattan çöl rüzgarlarının da etkisi ile kurak bir dönem yaşanırken, Mayıs ayından Ekim ayı sonuna kadar yağmur yağmaktadır. Bu aylar içerisinde özellikle Temmuz ve Ağustos aylarında yağmur şiddetini ve miktarını arttırmaktadır.[3]

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Gine-Bissau'da 2012 tahmini nüfus bilgilerine göre 1,628,603 kişi yaşamaktadır.[4] Bu nüfus sayısı ile ülke dünya genelinde 152. sırada yer almaktadır. Nüfusun %99'u Afrika kökenli olup, Avrupa kökenlilerin ülke genelinde mevcudiyeti %1 oranındadır. Ülke içerisinde farklı dil, kültür ve sosyal yapıya sahip 25 adet etnik grup yaşamaktadır. Bu 25 farklı etnik grup ülke nüfusu içerisinde %85'lik bir dilimi oluşturmaktadır. Etnik gruplar içerisinde en kalabalık topluluklar %28 ile Balanta, %19 ile Fulbe ve %14 ile Manjaco etnik grubudur.

Dil[değiştir | kaynağı değiştir]

Ülkenin resmi dili Portekizcedir. Okul çağından itibaren tüm derslerin Portekizce olmasına rağmen, ülke genelinde bu dili bilen çok az sayıda kişi bulunurken, standart olarak Portekizce'yi herhangi bir sıkıntı yaşamadan konuşabilen kesim ise nüfusun %14'lük bir kısmını oluşturmaktadır. Her bir etnik grubun kendi içerisinde konuştuğu o gruba özgü dilleri vardır. Bu diller o topluluğun aynı zamanda ana dilini oluşturmaktadır. Bunun dışında günlük hayatta Portekizce başta olmak üzere birkaç dilin karıştırılması ile oluşturulan Gine-Bissau Kreyol dili konuşulmaktadır.

Ülke genelinde tüm okullarda Portekizce olan öğretim dilinin Gine Bissau Kreyol dili ile değiştirilme girişimleri günümüze kadar başarılı olamamıştır. Her ne kadar böyle bir istek söz konusu olsa da, eğitim öğretim için gerekli olan gereçlerin bu dilde olmaması bu girişimi başarısız kılmaktadır.

Din[değiştir | kaynağı değiştir]

Ülke nüfusunun %50'lik bir kesmi İslam inancını benimsemektedir. Yerel dinlere inananın oranları %40 iken, Hristiyan inancına göre yaşayan halkın oranı %10'dur.[5]

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Günümüzde ülkenin varlığını sürdürdüğü bölge 13.yy sonlarından itibaren yerleşim alanı olarak kullanılmaya başlanmış, 1537–1867 yılları arasında da Kaabu Krallığı'nın hakimiyet sürdüğü bir bölge olmuştu.[6] Bu varlıklarını 1446 yılında günümüzde ki Gine kıyılarının üst bölgelerine gemiler ile gelen ilk Portekizli tüccarlar, bu bölgeleri yer edinmiştir. Portekiz 1879 yılına kadar Yeşilburun Adaları bölgesinden yönettiği bölgeyi, aynı yıl içerisinde bölgeyi Portekiz Ginesi adı ile kendine bağlı bir il yapmıştır. Amilcar Lopes Cabral önderliğinde 19 Eylül 1956 tarihinde kurulan PAIGC, 1963 ile 1974 yılları arasında bölgenin bağımsızlığı ile mücadele vermiştir. Ülke üzerindeki birçok noktada hakimiyeti ele geçiren PAIGC, 24 Eylül 1973 tarihinde bağımsızlığını ilan etmiş, bu ilan ise Portekiz tarafından ancak bir yıl sonra 10 Eylül 1974 tarihinde kabul edilmiştir.

İdari yapılanma[değiştir | kaynağı değiştir]

Gine-Bissau bölgeleri

Gine Bissau ülke genelinde sekiz bölgeye ve ayrıca özerk başkent alanı Bissau'a ayrılmıştır. Bu sekiz bölge kendi içerisinde ayrıca 37 alana ayrılmış durumdadır. Bu sekiz bölge ülke genelinde üç il içerisine bölünmüş konumdadır. Bu iller Leste (Doğu: Bafatá, Gabú), Norte (Kuzey: Biombo, Cacheu, Oio) ve Sul (Güney: Bolama, Quinara, Tombali) 'dur.

  • Bolama Bissagos-Takımadaları (Bolama)
    • Bolama (Bolama)
    • Caravela (Abu)
    • Bubaque (Bubaque)
  • Cacheu (Cacheu)
    • Bigéne
    • Bula
    • Cacheu
    • Caió
    • Canchungo
    • S. Domingos

Şehir[değiştir | kaynağı değiştir]

Gine-Bissau'un 1 Ocak 2005 verilerine göre en büyük ve en kalabalık şehirleri şu şekildedir: Bissau 388.028 kişi, Bafatá 22.521 kişi, Gabú 14.430 kişi, Bissorã 12.688 kişi, Bolama 10.769 kişi ve Cacheu 10.490 kişi.

Siyaset[değiştir | kaynağı değiştir]

Ülke 1984 yılında gerçekleşen anayasa değişikliği ile başkanlık sistemi ile yönetilmektedir. 1991 yılına kadar tek partili sistemin işlediği ülkede, bu yıldan itibaren çok partili sisteme geçiş gerçekleştirilmiştir.

2004 seçimleri[değiştir | kaynağı değiştir]

28 Mart 2004 tarihinde gerçekleştirilen seçimler sonrası Milletvekili dağılımı (Toplam:102):

  • Partido Africano da Independência da Guinea e Cabo Verde (PAIGC): 45
  • Partido para a Renovação Social (PRS): 35/102
  • Partido Unido Social Democratico (PUSD): 17
  • Diğer: 3
  • Diaspora için öngörülen 2 koltuğun dağılımı yapılmamıştır.

Seçimlere katılım oranı %75.[7]

2008 seçimleri[değiştir | kaynağı değiştir]

16 Kasım 2008 tarihinde gerçekleştirilen seçimler sonrası Milletvekili dağılımı (Toplam:100):

  • Partido Africano da Independência da Guinea e Cabo Verde (PAIGC): 67
  • Partido para a Renovação Social (PRS): 28
  • Partido Republicano para a Independência e o Desenvolvimento (PRID): 3
  • Aliança Democrática (AD): 1
  • Partido para a Nova Democracia (PND): 1

Toplam: 100 Milletvekili. Seçimlere katılım oranı %82.[8]

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Gine-Bissau dünya genelinde en yoksul ülkelerden sayılmaktadır. Her ne kadar son yıllarda ekonomik açıdan ülke büyüme gösterse de, 2009 verilerine göre ülkede kişi başı GSYİH 512$ düzeyindedir.[9] Ülkenin dış ticaret açığı çok yüksek seviyelerde bulunmaktadır.[10] Ülke kaynaklarının yurt dışına ihraç edilmesi, devlet için bir kaynak oluşturmaktadır. Endüstriyel ürünlerin tüm gereksinimleri, parçaları başta Avrupa olmak üzere çoğunlukla diğer ülkelerden ithal edilmektedir. Bu sebepten dolayı satışa çıkan ürünler, komşu ülkelere göre çok daha pahalıya satılmaktadır. Gelir dağılımının eşit olmadığı ülkede, aile bireyleri günlük ihtiyaçlarını karşılamakta zorluk yaşayabilmektedir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pu.html Gine Bissau nüfusu hakkında bilgi] (İngilizce)
  2. ^ a b c d "Guinea-Bissau". International Monetary Fund. http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/01/weodata/weorept.aspx?sy=2007&ey=2010&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=654&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=48&pr.y=13. Erişim tarihi: 21.04.2010. 
  3. ^ İklim bilgileri (İngilizce)
  4. ^ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pu.html Gine Bissau nüfusu hakkında bilgi] (İngilizce)
  5. ^ Gine-Bissau din bilgileri (Almanca)
  6. ^ Kaabu Krallığı (İngilizce)
  7. ^ EIU – The Economic Intelligence Unit – Country Report Guinea-Bissau July 2004, London, 2004, Sayfa 9.
  8. ^ EIU – The Economic Intelligence Unit – Country Report Guinea-Bissau January 2009, London, 2009, Sayfa 10.
  9. ^ [1]
  10. ^ [2]