Nazi Almanyası
.svg&filetimestamp=20100221005737)
.svg&filetimestamp=20090214221601)
.svg&filetimestamp=20090329110602){kind=small}
.svg&filetimestamp=20100615172339){kind=small}
.svg&filetimestamp=20111113012227){kind=small}
.svg&filetimestamp=20090914205001){kind=small}
.svg&filetimestamp=20110503193147){kind=small}
Nazi Almanyası, resmî adıyla Büyük Alman İmparatorluğu ya da III. Reich, Almanya'nın 1933-1945 yılları arasında Adolf Hitler önderliğindeki Nasyonal Sosyalist Alman İşçi Partisi tarafından yönetilen dönemidir. Nazi Almanyası'na Hitler III. Reich adını vermiştir. Ona göre, Kutsal Roma Germen İmparatorluğu I. Reich, Otto von Bismarck'ın 1871'den 1919'a kadar devam eden Almanya'sı da II. Reich idi.[3]
Almanya'da 1933 yılının Ocak ayında, komünistlerin bir genel grevle tüm ekonomiyi işlemez hale getirerek bir “devrimci durum” yaratacakları ya da ülkede iç savaş çıkacağı konusundaki endişeler o derece derinleşmişti ki, Cumhurbaşkanı Paul von Hindenburg, Adolf Hitler’i, Katolik Merkez Partisi’yle bir koalisyon kurarak istikrarlı bir hükümet kuracağı umuduyla başbakan atadı.
Ancak, Katolik Merkez Partisi’yle bir anlaşma sağlanamadı. Milliyetçi Parti'nin de desteğini alan Hitler, ülkeyi yeniden bir genel seçime götürdü. Hükümette oldukları için devletin tüm olanaklarını kullanan bir seçim kampanyası yürütülmüştür. Öte yandan Hitler, hiçbir şekilde ulusalcı bir sosyalist olmadığını, gerçekte ne olduğunu çok net bir şekilde, gereken yerlere anlatabilmişti. Bu seçim kampanyası sırasında endüstri, finans ve sigorta devlerinden büyük miktarda mali destek sağladılar.
Seçimlerin hemen ertesinde parlamentodan bir “yetki kanunu” çıkartıldı. Bu kanun, Reichstag’ın tüm yetkilerini dört yıl süre ile kabineye devrediyor, ve çalışmalarına bu süre için ara veriyordu.
Ancak böyle bir kanun için parlamentoda üçte iki çoğunluk kararı gerekmektedir. Bu çoğunluk kararının nasıl sağlandığı Nürnberg Uluslararası Askeri Ceza Mahkemesi tutanaklarına da geçmiştir. Oylamanın yapılacağı gün parlamento SA tarafından kuşatılmış, bazı Sosyal Demokrat parlamenterler içeri alınmamıştır. Zaten 81 komünist parlamenter de seçimlerden önce göz altına alınmıştı.
23 Mart 1933 günkü parlamento oturumunda “Halkta ve Almanya’daki Sıkıntının Kaldırılmasına Dair Kanun (Gesetz zur Behebung der Not von Volk und Reicht) adındaki yetki tasarısı kabul edilmiştir.
Bu kararnameyle yürütme ve yasama erklerini eline almıştır. Hemen ardından diğer partileri yasakladı. Büyük bir propaganda faaliyeti yürüterek ve olağanüstü hitabet ve ikna kabiliyetini kullanarak bütün Alman halkını Nazi bayrağı altında birleştirdi. Kendisini, Almanların yanılmaz büyük lideri ilan etti ve halkı da buna inandırdı. Bundan sonra Alman halkı ölümüne kadar Hitler'in peşinden gitti.
Halka, ülkeyi içinde bulunduğu durumdan kurtaracağına söz verdi ve bu yolda çalışmalarına başladı. Almanya'da aşırı artış gösteren işsizliği savaş hazırlığı için kullanarak, iş sahası oluşturdu. Ülke genelinde büyük otobanlar inşa ettirdi.
Alman ekonomisinin canlandırılmasının ardından Hitler, izleyeceği dış politikanın temelini oluşturan askeri stratejisini hayata geçirmeye yönelmiştir. Bu stratejinin ilk adımında Alman kara, deniz ve hava kuvvetlerinin, Versay Barış Antlaşması'yla getirilen sınırlamalardan kurtulmasını sağlamıştır. Bunun sonucunda büyük tonajlı savaş gemileri ve denizaltı, zırhlı kara savaş araçları üretimine geçilmiş, kara ordusunun mevcudu artırılmıştır.
II. Dünya Savaşı esnasında Almanya, müttefiki olan İtalya ve Japonya'nın da cephede gerilemeye başlamasıyla işgal ettiği toprakları kaybetmeye başladı. 1945 yılına gelindiğinde Mihver Devletleri için yenilgi kesinleşmişti. Savaş sonucunda Almanya'nın yenilgisini gören Adolf Hitler ümitsizliğin iyice artması üzerine 30 Nisan 1945'te Berlin'de eşi Eva Braun'la birlikte aynı anda siyanür hapı içip, önce Eva Braun'u sonra da kendisini bir tabancayla vurarak intihar etti. Kendi isteğiyle Führerbunker bahçesinde benzinle cesetleri yakılmıştır.
8 Mayıs 1945 tarihinde Almanya'nın Müttefikler'e resmen teslim olmasıyla Büyük Alman İmparatorluğu tarihe karışmıştır.
Konu başlıkları |
[değiştir] Öncesi
[değiştir] Weimar Cumhuriyeti ve Versay Antlaşması
Alman İmparatorluğu, I. Dünya Savaşı'ndan yenik ayrılmış ve Versay Antlaşması ile birtakım haklarından vazgeçmiştir. Versay Antlaşması, Almanya için büyük ekonomik zorluklar ve toprak kayıplarını barındıran ağır bir antlaşmadır. Almanya Alsas-Loren'i kaybetmiş, Polonya ve Çekoslovakya'nın kurulmasını kabul etmiş, Aşağı Pomeranya'nın bir kısmını Polonya'ya vermiş,[4] bunlarla beraber Avusturya ile birleşmeyeceğini de garanti etmiştir. Bununla beraber ülkede Spartakist Ayaklanması baş göstermiş, ayaklanmayı ise Weimar Cumhuriyeti eski askerlerin de yardımıyla bastırmayı başararak otoriteyi ülkede tekrar kurmuştur.[5]
[değiştir] Büyük Bunalım ve Hitler'in yükselişi
1929 Dünya Ekonomik Bunalımı'ın en fazla etkilediği ülkelerden biriside Almanya'dır. Zaten ağır savaş borçlarını ödemekte olan ihracata dayalı Alman ekonomisi çok ağır zararlar görmüş, işsizlik oldukça artmıştır. Halkın ilgisi ise her değişen hükümetle birlikte daha radikal yönelimlere kayıyordu. Bu ortamda Hitler ve NSDAP 1933 seçimlerinde koalisyonda bulunmayı başardı. Paul von Hindenburg'un atadığı kabine 3 NSDAP Bakanı ve Hitler'in başbakanlığında bir Nazi-Muhafazakar koalisyonu görünümü aldı. Hemen birkaç gün sonra erken seçim ilan edildi ve Prusya eyaletindeki SPD hükümetini görevden aldırdı. Oylarını artırarak çıktığı seçimlerden sonra Hitler, parlementoda Machtergreifung'u ilan etti ve bütün güçleri elinde toplayarak başbakanlık makamında güçler birliğini oluşturdu.
[değiştir] Versay Rejimi'nin yıkılışı
Hitler baştan beri hedeflerini gerçekleştirebilmek için Versay Antlaşması'nı yürürlükten kaldırması gerektiğini biliyordu, çünkü Versay Antlaşması Almanya'nın silahlanma gücünü ciddi bir şekilde sınırlıyordu ve onları güçsüz kılıyordu.
[değiştir] Muhalefetin tasfiyesi
[değiştir] Reichstag Yangını ve diktatörlüğün kuruluşu
Hitler, 1933'te başbakanlığa atandıktan sonra ilk işi Reichstag'ı feshedip erken seçime gitmek oldu. Bu arada, 1933 Şubat ayında, Reichstag binasının bir gece esrarlı bir biçimde altında yanması üzerine, bunun suçunu komünistlere yükleyerek gayet sert tedbirler aldı. Fakat, 1933 Mart ayında yapılan seçimlerde Naziler çoğunluğu elde edemediler ve ancak 288 (1932 seçimlerinde 230) milletvekilliği kazandılar. Bunun üzerine Hitler, 24 Mart 1933'te tevkif edilen komünist ve sosyal demokrat milletvekillerinin hazır bulunmadığı Reichstag'tan SA ve SSler'in silahlarının gölgesinde yapılan oylamada dört yıl için olağanüstü yetkiler istedi ve aldı. Hemen arkasından bütün partileri yasaklayarak Nazi Partisi'nin diktatörlüğünü kurdu.[3]
[değiştir] Uzun Bıçaklar Gecesi
Hitler, elinde güçler birliğini topladıktan sonra öncelikle diğer partileri kapattırdı. Daha sonra ise kendi partisi içindeki kendine muhalefet olabilecek örgütleri ve SA'nın sol kesimini tutuklatma kararı aldı. Bunun için kendisinin çok güvendiği SS subayları ve birlikleri tarafından birlikler oluşturarak Operasyon Sinekkuşu'nu başlattı.[6] Bir gecede (30 Haziran - 1 Temmuz 1934) bütün SA'nin sol grubunu tutuklattırdı.[7]
[değiştir] Irkçı politikalar
[değiştir] Nürnberg Yasası
Yeni Nazi hükûmeti Çingeneler'i,eşcinselleri ve özellikle Yahudiler'i fişlemeye başladı ve farklı etnik kökenlerden olanların evlenmesini veya ticari ilişkide bulunmasını yasakladı.
[değiştir] Kristallnacht
9 Kasım 1938 gecesi Naziler, Yahudiler'e ve Polonyalılar'a ait işyerlerini, evleri ve sinagogları yağmaladı. Ardından bunu Propaganda Bakanlığı'nı kullanarak hükûmete karşı bir ayaklanma girişimi gibi gösterdi.[8] Pek çok Yahudi sınırdışı edildi veya toplama kamplarına gönderildi. Holokost'a giden yolun ilk adımı atıldı.
[değiştir] Askeri yapı
[değiştir] Reichswehr'den Wehrmacht'a
Reichswehr, Hitler'e göre bir utanç kaynağıydı. Çünkü Reichswehr zorunlu askere alma işlemi gerçekleştiremiyor, kurmay subay yetiştiremiyor veya İtilaf Devletleri'nin sahip olduğu ağır silahlardan daha ağır bir silah üretemiyordu. Ülkenin asker sayısı jandarma kuvvetleride dahil olmak üzere 100.000 ile sınırlı tutulmuştu.[9] Hitler öncelikle gelecek vaad eden subayları gizlice yurtdışına Kurmay Eğitimi için yolladı. Ardından 1936 yılında Rhein havzasının silahlandırılması ile Versay Antlaşması'nı reddettiğini açıkladı. Hemen ardından ordunun ismini Reichswehr'den Wehrmacht'a çevirdi. Wehrmacht'a hızlı bir sanayi altyapısı sağladı. Wehrmacht'ın araç ihtiyacını Krupp ve Porsche ikilisi karşılarken top gibi ağır silahlar için Rheinmetal'i kullandı. IG Farben tıbbi ve lojistik ihtiyaçları karşılarken, Siemens gibi firmalarda yeni gelişmekte olan elektronik/radar/haberleşme gibi ihtiyaçlara karşılık verdiler. Üç yıl gibi kısa bir sürede Wehrmacht Panzer, Mekanize Piyade, Motorize Piyade tümenlerine sahip oldu. Eski topları ve anti-tank silahlarını PAK serisi ile yenilemeye girişti.[7]
[değiştir] Kriegsmarine
Hitler ve kurmaylarına göre deniz kuvvetleri olası bir savaşta Müttefik kuvvetler ile başabaş mücadele edebilecek bir kapasiteye gelemeyecekti. Esas amacı düşmanı oyalamak ve kaynaklarının ulaşımını engelleyecek bir donanma kurmak istedi bunun için de Plan Z'yi yürürlüğe koydu.Böylece yeni deniz kuvvetlerinin belkemiği ağır ve hafif kruvazörler ile denizaltılar üzerine kuruldu. Buna rağmen Plan Z, iki adet zırhlı kruvazör içermekte ve Ferdinand von Zeppelin gibi bir uçak gemisi yapılmasını da öngörmekteydi.[10]
[değiştir] Luftwaffe
Versay Antlaşması Almanya'nın hava kuvvetleri bulundurmasını yasaklamaktaydı. Ancak anlaşma Hitler tarafından reddedilince kurmaylarının da tavsiyesi ile Luftwaffe'yi kurdu ve güçlendirmeye başladı. Öncelikle kara kuvvetlerinden büyük bir subay transferi gerçekleştirdi. Ardından bazılarına Naziler'inde öncelik ettiği Junkers, Heinkel, Messerschmitt Focke-Wulf gibi firmalardan hava kuvvetleri için planlar çizmesini ve uçaklar üretmesini istedi. Luftwaffe aynı deniz ve kara kuvvetlerinde olduğu gibi dakik savaşabilecek şekilde tasarlanmıştı. Bunun için Junkers Ju 87 gibi pike bombardıman uçağı ve yakın muharebe araçlarının üretimine öncelik verdi.[11]
[değiştir] II. Dünya Savaşı
Hitler, Wehrmacht'ı güçlendirdikten sonra ideolojisi gereği Alman Milleti için oluşturması gereken "Lebensraum"un temellerini atmaya başladı. Öncelikle Avusturya ile birleşimi (Anschluss) gerçekleştirdi. Hemen ardından Münih Anlaşması ile Südet bölgesini elde etti. Daha sonra anlaşmaya uymayarak Çekoslavakya'nın geri kalanını müttefiki Macaristan ile işgal etti. Litvanya'dan Memel bölgesini istedi ve aldı. En son yapılması gereken Doğu Prusya ile ana toprakların birleştirilerek Prusya'nın toprak bütünlüğünün garanti altına alınması idi. 24 Ağustos 1939 tarihinde Sovyetler ile anlaşarak ortak bir şekilde Polonya'nın ve Doğu Avrupa'nın bölüşülmesini sağladı. 1 Eylül akşamı Danzig şehrinin Almanya'ya ilhakı için Polonya'ya bir nota verdi ve nota reddedildi. Bunun üzerine Hitler Polonya'ya askerî müdahalede bulundu. İlerleyen süreçte Birleşik Krallık ve Fransa da Almanya'ya savaş ilan etti, böylece II. Dünya Savaşı fiilen başlamış oldu.
[değiştir] Polonya
Almanya, 1 Eylül sabahı herhangi bir savaş ilanı olmaksızın Polonya'ya saldırdı. Alman planına göre Batı Cephesi'nden kaydırılan birlikler sayesinde 1 ay içinde Polonya işgal edilecek ve hemen ardından ordu bütün gücünü batıya çevirecekti. Savaş boyunca Wehrmacht generallerinin kullandığı Blitzkrieg taktiklerinin ilk örnekleri Polonya'da görülmüştür. Kısa sürede Alman birlikleri Varşova'yı ele geçirmiştir. Ülkenin doğusunu ise Almanlar ile anlaşan Sovyetler ele geçirmiştir.
[değiştir] "Sarı durum" ve "Kırmızı durum"
Almanya Polonya'yı ele geçirdikten sonra askeri güç ve yığınağını batıya kaydırdı. Ancak Müttefik generalleri arasında Almanya'nın saldırıp saldırmayacağı veya Fransa'ya saldırırsa nereden saldıracağı tam olarak kestirilemiyordu. Almanlar ise ikinci bir Marne Bozgunu yaşamamak için deniz kıyısından saldırmayı öngören Schlieffen Planı'nı tekrar kullanmayacaktı. Alman Genel Kurmayı müttefiklere kendilerinin yenileştirilmiş bir Schlieffen Planı'nı kullandıklarını düşündürmek için Hollanda'yı da işgal bölgesine kattı. Ancak esas vurucu darbe Ardennes bölgesinden saldıracak zıhlılardı. Nitekim Müttefikler Ardennes bölgesindeki ormanlık alanın herhangi bir zırhlı saldırısını engelleyeceğini veya kısıtlayacağını düşünüyordu. Ancak planlar boşa çıktı. BEF ve Fransız ordusu 20 günde Almanlara yenildi. BEF ve Fransa'ya ait 1.400.000 kadar askeri İngiltere'ye esir olmaktan Dunkirk Boşaltması'yla kurtardı. Bunun üzerine zaten bir çıkartmaya sert bir şekilde direnecek olan Birleşik Krallık ana topraklarının güvenini sağladı. Kısa bir süre sonra Fransız ordusu teslim oldu ve işbirlikçi Vichy Fransası kuruldu.
[değiştir] Barbarossa Harekâtı
Almanya, sırası ile Polonya, Danimarka-Norveç, Fransa cephelerinde galip geldikten sonra Çelik Paktı'ndan askeri bir darbe ile ayrılan Yugoslavya'ya bir cezalandırma saldırısı uyguladı, ardından işgal etti. Daha sonra müttefiği İtalya Krallığı ile savaşta olan Yunanistan'ı Bulgaristan ile birlikte işgal etti. Hitler, I. Dünya Savaşı'nın kaybedilmesinde Alman sosyalistlerin büyük etkisi olduğunu düşünüyor ve Sovyetler'in ise esas kışkırtıcı olduğunu ima eden hareketlerde ve konuşmalarda bulunuyordu.[12] Başarısız Birahane Darbesi sonrasında cezaevinde iken yazdığı politik görüşlerini öne süren Mein Kampfta açık açık Alman ırkının yaşayabilmesi için "Lebensraum"unu doğuya doğru genişletmesi gerektiğini söylemiştir.[13] Stalin ise pek çok sorunu görmezden gelerek müttefiklerin de kibirli davranışları sonucu Molotov-Ribbentrop Paktı'nı imzalamış ve Nazi Almanyası ile birlikte Doğu Avrupa'yı işgal etmişti. Ancak Hitler tarafından Kızıl Ordu'nun bazı sorunları Kış Savaşı sırasında ortaya çıkmıştı.
Viyana Diktası ile Romanya'da faşist bir yönetim kurulmuş olan Bulgaristan ise Yunan Makedonyası ile Dobruca'nın bir kısmı karşılığı Mihver Devletleri safında savaşa girmişti. Finlandiya ise Kış Savaşı ile aksak bir barışa sahip ve kaybettiği toprakları geri almak ister bir durumda idi. Ayrıca Kızıl Ordu'nun agresif hareketleri sürekli sınır ülkelerinde daha radikal hükümetlere yol açıyordu. Alman Ordusu kısa sürede Doğu Cephesi'ne bütün gücünü yığdı. 1941 yazı sonunda bir savaş ilanı olmaksızın ilk Alman birlikleri Sovyetler'e saldırdı ve dört sene sürecek olan Doğu Cephesi Savaşları başladı.
[değiştir] Afrikakorps ve İtalya Cephesi
Almanya'nın müttefiği İtalya, Libya'da başlarda İngilizler'e karşı başarı alıyormuş gibi gözüksede daha sonradan Libya'nın çok önemli mevkilerinden birini kaybetmiş ve başarısızlığa uğramıştı. Bunun üzerine Alman Genelkurmayı İtalya'ya yardım etme kararı aldı. Esasen Afrikakorps efsanevi komutan Erwin Rommel ile başarılı olsa da sürekli desteklenen İngiliz Ordusu -ki Afrikakorps öncelikli bir cephede değildi, öncelik doğu cephesindeydi- ve Japonya ile imzaladığı anlaşma gereği Almanya'nın Pearl Harbor baskınından sonra A.B.D.'ye savaş ilan etmiş olmasıyla ve bunun sonucu A.B.D.'nin Vichy Fransası'na saldırmasıyla sıkıştı. Ayrıca İngilizlerin, Almanların Enigma şifreleme sistemini çözmesi ile Afrika'ya göndereceği yardımların güzergahı ve saati önceden biliniyor ve Kuzey Afrika limanlarına ulaşamadan Akdenizdeki hakim konumdaki İngiliz donanmasınca imha ediliyordu. Belli bir süre sonra ise Tunus üzerinden Sicilya ve Güney İtalya'nın savunmasına atandı. Ancak Müttefikler başarılı Sardinya, Anzio ve Sicilya çıkartmalarından sonra Roma'ya doğru ilerlemeye başlayınca İtalyan Hükûmeti kayıtsız şartsız teslim oldu. Buna rağmen yenilen İtalyan Ordusu'nun artıkları Roma'nın kuzeyinde bazı savunma hatları kurdular. Savaş burada durgun bir şekilde geçti.
[değiştir] Normandiya
Amerika'nın savaşa girmesi güç dengelerini değiştirmişti. Müttefikler İtalya'da savaşı kazanmış, ancak Almanya'ya karşı gerçekçi bir ilerleme kazanmamış hatta durdurulmuştu. Kara Avrupası'na farklı noktalardan saldırılması gerekiyordu. Başlarda yaklaşan Sovyet işgaline karşı Balkanlar'a bir çıkarma düşünüldüysede daha sonra Fransa'da karar kılınmıştır. 1944 yılı yazında Müttefikler Normandiya Kıyıları'ndan dört sahilden çıkarma yapmış, Caen ve Cherbourg gibi bölgelere ise hava indirme tümenleri ile saldırmışlardı. Kanlı mücadelelerden Sonra Alman Ordusu Müttefik ordusunu Alsas-Loren ve Belçika sınırlarında durdurabildi. Belli başlı Ardennes gibi karşı taarruzlarda bulunabilsede tam anlamıyla bir yenilgi aldı ve Almanya'nın insan ve kaynak gücü tükendi. Müttefikler yavaş yavaş Almanya'yı batıdan işgal etmeye başladı.
[değiştir] Sovyet ilerleyişi ve Berlin Muharebesi
Doğu Cephesi'nde dengeler, Almanya'nın İtalya'da ve Fransa'da savaşa girmesi ile değişti. Değişen dengeler sonucunda Sovyetler hızlı bir ilerlemeye başladı. Stalingrad'da esir düşen asker sayısınında fazla olması nedeniyle Alman Ordusu güçsüz bir konuma geldi. Sırasıyla Romanya, Bulgaristan, Macaristan ve Finlandiya taraf değiştirdi. Yugoslavya topraklarında ise partizan gruplar belli başlı bölgelerde yönetimi ele geçirdiler. 1945 baharında ise Sovyet birlikleri Polonya'yı ele geçirdi ve Pomeranya'da ilerlemeye başladı. 16 Nisan'da başlayan Berlin Muharebesi 2 Mayıs'ta sonuçlandı. Reichstag'da Sovyet Bayrağı dalgalanıyordu.
[değiştir] Kültür hayatı ve sosyal yaşam
Alman halkının günlük ihtiyaçlarını genel anlamda parti düzenliyordu. Genç Alman erkekleri için Hitler Gençliği, Alman kızları için ise Genç Bayanlar Birliği kurulmuştu. Gençlerin bu kulüplere üye olması zorunlu tutuluyordu. Alman halkı için kurulmuş Volkswagen gibi firmalar ise üretilen malları ihraç etmek yerine Alman halkına ucuz bir biçimde satıyordu. Sportif faliyetler için neredeyse her kasabaya bir yüzme havuzu açılmış, atletik sporlar desteklenmiştir. 1936 Yaz Olimpiyatları ise Almanya'da yapılmıştır.
Savaş başladıktan sonra Alman halkında kamuoyu yönlendirmeleri için ise Joseph Goebbels tarafından Propaganda Bakanlığı kurulmuştur.
-
Hitler Gençliği (Hitlerjugend) spor organizasyonu.
[değiştir] Coğrafya
Nazi Almanyası'nın coğrafi özellikleri günümüz Almanya'sıyla aynıydı. Almanya güneyde Alp Dağları'ndan (en yüksek noktası 2.962 m'lik Zugspitze) kuzeyde Kuzey Denizi ve Baltık Denizi'ne kadar uzanır. Ortadaki ormanlık alanlar ve batıdaki alçak alanlardan (en alçak noktası: Neuendorfer/Wilstermarsch -354 m) Avrupa'nın önemli akarsuları Ren, Tuna ve Elbe nehirleri geçer.
II. Dünya Savaşı'nın fitilini ateşleyen Avusturya'nın ilhakı ve Çekoslovakya'nın işgalinden sonra Polonya Seferi ile Almanya Doğu Avrupa'ya doğru genişlemeye başladı. Bu genişleme Batı Avrupa ülkelerinin de işgali ile hız kazandı ve 1942 yılında Almanya en geniş sınırlarına ulaştı. Bu sınırlar Batı Avrupa'nın neredeyse tamamını ve Doğu Avrupa'yı kapsıyordu.
[değiştir] Ekonomi
Alman Ekonomisi, Hitler tarafından bazı özel programlar ile oldukça hızlı bir şekilde denge altına alındı. Büyük Buhran'da %15'lerde olan işsizlik, %0'lara çekildi. Ayrıca Fransa, Belçika ve Danimarka'dan sayıları milyonları geçen işçiler ülke içinde istihdam edildi. Hitler büyük patronlara gerektiğinde döviz ve ucuz hammadde sağlıyor, buna karşılık onların politik desteğini alıyordu. Savaş başladıktan sonra esirleri de işgücü olarak yine belli başlı patronlara verdi. Almanya'nın oldukça büyük petrol ve metal açığı vardı. Demir ihtiyacını İsveç ve Norveç'ten, kromu Sovyet Rusya ve Türkiye'den, petrolü ise genellikle Romanya ve Bavyera'dan karşılıyordu. Savaşın sonlarına doğru Romanya'nın düşmesi, Türkiye ve İsveç'in ambargosu ve Norveç ile ticaretin İngiltere Filosu tarafından kesilmesi nedeniyle büyük hammadde sıkıntıları yaşanmıştır. Hitler'in emri ile batıda bulunan sanayi kuruluşlarında sadece üretim kısıtlayıcı önlemler alınırken Sovyetler'e geçebilecek olan sanayi kuruluşları toptan imha edilmiştir.
[değiştir] Ayrıca bakınız
- Adolf Hitler
- Nasyonal Sosyalist Alman İşçi Partisi
- Mihver Devletleri
- II. Dünya Savaşı
- Wehrmacht
- Waffen-SS
- Nasyonal Sosyalizm
- Antisemitizm
[değiştir] Kaynakça
| Daha fazla bilgi için Vikipedi'nin kardeş projelerinde ara | |
|---|---|
 |
bu maddeyi Vikisözlük'te ara |
 |
bu maddeyi Vikikitap'ta ara |
 |
bu maddeyi Vikisöz'de ara |
 |
bu maddeyi Vikikaynak'ta ara |
|
bu maddeyi Commons'da ara |
 |
bu maddeyi Vikihaber'de ara |
|
bu maddeyi Vikiversite'de ara |
- ^ Statistisches Bundesamt
- ^ Germany — Country Study
- ^ a b Fahir Armaoğlu, 20. Yüzyıl Siyasi Tarihi, sayfa 240, 11. Baskı
- ^ http://tr.wikipedia.org/wiki/Versay_Antlaşması,Versay Antlaşması
- ^ Alman Devrimi
- ^ İngilizce içerik 3.paragraf
- ^ a b ISBN 978-605-5813-17-8, Hitler Kitabı
- ^ İngilizce Kristallnacht maddesi
- ^ Treaty_of_Versailles
- ^ İngilizce Wiki sayfası
- ^ ISBN 978-605-5813-17-8, Hitler Kitabı -Hermann Goering ve Mareşal Kesselring'in düşünceleri sonucunda.-
- ^ Hitler's Plans
- ^ Hitler's War; Hitler's Plans for Eastern Europe
[değiştir] Dış bağlantılar
Wikimedia-Atlas: Nazi Almanyası – Coğrafi ve tarihi haritalar- Açık Dizin Projesi'nde Almanya kategorisi
- The Rise of the Nazis and Beginning of Persecution of the Jews - About the Holocaust - Yad Vashem (İngilizce)
- The Third Reich (İngilizce)
- Third Reich in Ruins (Foto) (İngilizce)
- Lebendiges Museum Online (Almanca)
