Fildişi Sahili

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Fildişi Sahili Cumhuriyeti
République de Côte d'Ivoire
Bayrak Arma
Bayrak Arma
Slogan: "Union - Discipline - Travail"
"Birlik, Disiplin ve Emek"
Ulusal Marş: L'Abidjanaise
Konum
Konum
Başkent Yamoussoukro
6°51′K 5°18′B / 6.85°K 5.3°B / 6.85; -5.3
Resmî dil(ler) Fransızca
Vernacularca Dioulaca (Bambaraca)
Milliyet Fildişili/Fildişi Sahilli
Yönetim biçimi Cumhuriyet
 - Cumhurbaşkanı Alassane Ouattara
 - Başbakan Daniel Kablan Duncan
Kuruluş
 - İlan 7 Ağustos 1960
Yüzölçümü
 - Su (%) 1.4
Nüfus
 - 2012 tahmini 21.952.093[1] (55.)
 - 1998 sayımı 15.366.672
GSYİH (SAGP) 2008
 - Toplam 34,104 milyar $ (67.)
 - Kişi başına 1.642 $ (77.)
GSYİH (düşük) 2008
 - Toplam 23,508 milyar $ (98.)
 - Kişi başına 1.132 $ (89.)
Gini (2002) 44.6 (orta
İGE  artış 0.484 (düşük)  (2007)
Para birimi West African CFA franc (XOF)
Zaman dilimi GMT (UTC+0)
 - Yaz not observed (UTC+0)
Trafik akışı sağ
Internet TLD .ci
Telefon kodu 225
Fildişi Sahilleri haritası

Fildişi Sahili Cumhuriyeti ya da Fildişi Kıyısı Cumhuriyeti, kısaca Fildişi Sahili ya da Fildişi Kıyısı (Fransızca: Côte d'Ivoire), Batı Afrika'da yer alan bağımsız bir ülkedir. Devlet, adının diğer dillerde çevrilmeden Fransızca hâliyle kullanılmasını istemektedir. Liberya, Gine, Mali, Burkina Faso ve Gana ile komşu olan ülkenin nüfusu 18 milyon civarındadır.

Bölgenin en gelişmiş ülkesi olarak bilinen Fildişi Sahili kakao üretiminde dünya lideridir. Diğer önemli ürünleri kahve, kauçuk, petrol, ton balığı ve ananastır. Batı Afrika ekonomisine etkisinden ötürü başta Fransa ve son yıllarda da Amerika Birleşik Devletleri bu ülkenin politik problemlerini yakından izlemektedirler.

Fildişi Sahili, 1960 yılında bağımsızlığına kavuşmuştur. Ülkeye bağımsızlığını kazandıran Félix Houphouët-Boigny 1983 yılında, doğum yeri olan Yamoussoukro'yu başkent ilan etmiştir. Félix Houphouët-Boigny buraya dünyanın en büyük bazilikasını inşa ettirdi (the Basilica of Our Lady of Peace of Yamoussoukro). Bu bazilika Vatikan'daki bazilikadan yedi kat daha büyüktür.

Demografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Fildişi Sahili'nin resmi dili Fransızca'dır. Bunun yanı sıra konuşulan 60 yerel lehçeden en yaygını Dioula lehçesidir.

Ülkedeki etnik grupların oranı
Akanlar  %42,1
Voltaikler (Gur)  %17,6
Kuzey Mandlılar  %16,5
Kroular  %11
Güney Mandlılar  %10
Diğerleri  %2,8

Din:[2] İslam: %40,7, Hristiyan: %34,2 (Katolikler: %17,5, Protestanlık: %10,6, bağımsız kiliseler: %6,1), Animizm: %24,6.

Yönetim[değiştir | kaynağı değiştir]

Fildişi Sahili'nin yönetim biçimi cumhuriyettir. 7 Ağustos 1960'da Fransa'dan bağımsızlığını ilan ettikten sonra ülkede çok partili başkanlık sistemi başlamıştır. 11 Nisan 2011'den bu yana cumhurbaşkanlığı Alassane Ouattara ve 4 Nisan 2007'den beri başbakanlık görevini Guillaume Soro sürdürmektedir. Kasım 2010'da yapılan genel seçimi kaybetmesine rağmen görevi bir türlü bırakmayan önceki Cumhurbaşkanı Laurent Gbagbo eşi ile beraber Fransız askerlerinin operasyonu sonucu kalmakta olduğu Başkanlık binasında ele geçirilmiş ve tutuklanmıştır.

Vatandaşların Demokrat Birlik Partisi (UDCY), Fildişi Sahili Demokrat Partisi-Afrika Demokratlar Topluluğu (PDCI-RDA), Fildişi Sahili Halk Cephesi (FPI), Cumhuriyetçiler Topluluğu (RDR) ve Fildişi Sahili'nde Demokrasi ve Barış Topluluğu (UDPCI) ülkede siyasi faaliyet gösteren partiler arasında yer alır.

1983'den beri başkenti Yamoussoukro olmasına rağmen, Abidjan kenti ülkenin ticari ve idari merkezi olmaya devam etmektedir.[1]

Fildişi Sahili Anayasası 23 Temmuz 2000 tarihinde yapılan referandumda kabul edildikten sonra yürürlüğe girmiştir.

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Tarım sektöründe üretilen ürünlerin en önde gelenleri kahve, kakao tanesi, muz, palmiye çekirdeği, mısır, pirinç, manyoka (tapyoka), tatlı patates, şeker, pamuk, kauçuk ve kerestedir.

Günde 32,900 varil petrol üreten Fildişi Sahili'nin toplam 220 milyon varil petrol rezervine sahip olduğu tahmin edilmektedir.[1]

Kentlerde işsizlik oranı %13 civarındayken 6,738 milyonluk işgücünün %68'i geçimini tarımla sağlamaktadır.[1]

2006 yılında yapılan ihracat oranı
Fransa  %18,3
Hollanda  %9,7
Amerika Birleşik Devletleri  %9,1
Nijerya  %7,2
Almanya  %4,2

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Doğal kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ülkenin en önemli doğal kaynakları petrol, doğal gaz, elmas, mangan, demir cevheri, kobalt, boksit, bakır, altın, nikel, tantal, silisli toprak, kil, kakao, kahve, palmiye yağı ve hidrolik enerjidir.

Çevre sorunları[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir zamanlar Batı Afrika'nın en geniş ormanlarına sahip olan Fildişi Sahili'nde kereste üretimini karşılamak için ormanlık alanlar ağır tahribe uğramaktadır. Ayrıca sanayi, tarım ve kanalizasyon sistemlerinden kaynaklanan atıklar ülkede su kirliliğine yol açmaktadır.

Bölgeler[değiştir | kaynağı değiştir]

Fildişi Sahili'nin bölgeleri

Fildişi Sahili 19 bölgeye (régions) ayrılmaktadır:

  1. Agnéby
  2. Bafing
  3. Bas-Sassandra
  4. Denguélé
  5. Dix-Huit Montagnes
  6. Fromager
  7. Haut-Sassandra
  8. Lacs
  9. Lagunes
  10. Marahoué
  1. Moyen-Cavally
  2. Moyen-Comoé
  3. N'zi-Comoé
  4. Savanes
  5. Sud-Bandama
  6. Sud-Comoé
  7. Vallée du Bandama
  8. Worodougou
  9. Zanzan

Bu bölgeler ayrıca 58 ile (départements) ayrılır.

Ulaşım[değiştir | kaynağı değiştir]

Ülke genelinde inşa edilmiş olan 35 havaalanının 7 tanesi asfalt pistlere sahiptir.

Askeriye[değiştir | kaynağı değiştir]

Fildişi Sahili Savunma ve Güvenlik Güçleri (FDSC) kara, hava ve deniz kuvvetlerine sahiptir.

18 yaşını dolduran erkekler 18 ay süren zorunlu askerlik için göreve alınırlar...

Galeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta
Fildişi Sahili ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunmaktadır.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]