Kur'an

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
İslam Peygamberi Muhammed'e indirilen ilk vahiyler, Kur'ân'ın 96. suresi olan Alak Suresi'nin ilk 5 ayetidir.

Kur’ân (Arapça: القرآن / el-kur'ân‎) veya Kur’ân-ı Kerîm (Arapça: القرآن الكريم / el-kur'ân el-kerim‎), İslâm i'tikadına göre âyetleri vahiyler şeklinde "Allah" tarafından Cebrail adındaki melek aracılığıyla İslâm dini peygâmberi Muhammed'e indirilen İslâm dininin kutsal kitâbıdır.[1][2]

Müslümanlar, Muhammed'in en önemli mucizesi olarak Kur’ân'ı görürler ve onun gerçek bir peygamber olduğunun kanıtı olduğuna inanırlar. İslâm i'tikadına göre ilk insan ve ilk peygamber Adem ile başlayan ilâhî mesajlar, Kur’ân'ın Muhammed'e indirilmesi ile sona ermiştir.

Kur’ân Müslümanlarca insanlara yol gösterici ilâhi bir kitap olarak tanımlanmaktadır.[3][4][5][6] Ayrıca şeriat Muhammed'in hadisleri ile birlikte Kur’ân ayetleriyle yorumlanır. [7] Kur’ân, İncil, Tevrat, ve Zebur'u Allah tarafından insanlara gönderilen kutsal kitaplar olarak tanımlamakla birlikte fakat sonradan bu kitapların insanlar tarafından bozulup tahrif edildiğini ancak Kur’ân'ın kıyamete kadar Allah tarafından korunacağına ve yeryüzüne indirilmiş olan son kutsal kitap olduğuna inanılır.[8][9]

İlk zamanlar vahiy kâtipleri tarafından papirüs, deri ve kemik üzerine yazılarak saklanan Kur’ân-ı Kerîm sahifelerinin orijinalleri bulunmamaktadır. Bilinen en eski Kur’ân mus'hafı (M.S. 9 yy)[10] Özbekistan'ın Taşkent şehrindeki bir müzede sergilenen Osman Mus'hafıdır.

Etimoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Bilinen en eski Kur’ân-ı Kerîm mus'hafı, Taşkent, Özbekistan.

Kur’ân sözcüğü Arapça okudu anlamındaki qarâ'â (قرأ) sözcüğünün üç harfli mastarıdır. "Kur’ân" “okunan şey “veya “ okumak", Kerîm ise "soylu, asil" ve "eli açık, cömert" anlamlarına gelir.[11] Ayrıca "Kur’ân" kelimesi Kur’ân'da "okunan, okuyuş, okuma" "ekli, katlı, derli" anlamında da kullanılmıştır. Kur’ân kelimesi, Kur’ân'ın 58 ayetinde geçer.

Biz onu, akıl etmeniz için Arapça okunuşla indirdik. (Yusuf Suresi: 2)
Kur’ân okuyacağında kovulmuş şeytanın şerrinden Allah'a sığın. (Nahl Suresi: 98)
Kur’ân okunduğunda/okununca onu işitin de durup düşünün ki merhamet olunasınız. (A'râf Suresi: 204)
Şüphesiz, bu Kur’ân, en doğru yola iletir ve salih amellerde bulunan mü'minlere, onlar için gerçekten büyük bir ecir olduğunu müjdelemektedir. (İsrâ Suresi: 9)
Kur’ân'dan indirir olduklarımız, inananlara şifâ ve rahmettir. (İsrâ Suresi: 82)

Bir çok âyette "el-Kitâb" kelimesinin Kur’ân-ı Kerîm anlamında kullanıldığı görülür:

İşbu içinde kuşku olmayan Kitâp’tır, takvâ sahipleri için bir yol göstericidir. (Bakara: 1,2)

Bunlardan başka daha bir çok âyette ise "Kur’ân-ı Kerîm" için başka isimlerin de kullanıldığı görülmektedir, bunlar arasında: "el-Furkân" (Furkân Suresi: 1), "ez-Zikr" (Hicr Suresi: 9), "en-Nûr" (Nisâ Suresi: 174), "er-Rûh" (Şûrâ Suresi: 52) örnek olarak gösterilebilir.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

İslâma göre Kur'ân-ı Kerim İslam peygamberi Muhammed'e 610 yılının Ramazan ayının Kadir Gecesi'nde Mekke'deki Nur Dağı Hira Mağarası'nda indirilmeye başlanılmış, vahyin 12 yılı Mekke, 11 yılı da Medine dönemi olmak üzere 23 yıl sürmüştür. Kur’ân-ı Kerîm, Peygamber Muhammed hayattayken Vahiy katipleri tarafından yazıya geçirilmiştir.

Mekke döneminde vahyedilen ayetler tevhid konuları başta olmak üzere İslâm'ın inanç esasları, ölüm, hayat, kıyamet, âhiret, cennet, cehennem, ve kavimlerin helâkı gibi konuları ele alır. Medine döneminde vahyedilen âyetlerde ise ibâdetler, insanlar arası ilişkiler, toplumsal düzenlemeler, ahlakî kurallar ile ilgili şer’i âyetler vahyedilmiştir.[12][13][14] Mekke’de vahyedilenler "Mekkî", Medine'de vahyedilenler ise "Medenî" olarak adlandırılmıştır.

Kur’ân-ı Kerîm hat yazısının süsleme aracı olarak kullanılması, (Şâh-î-Zinda Türbesi, Semerkand, Özbekistan).

İlk halife Ebubekir (632-634) zamanında bir araya getirilen Kur’ân nüshaları, Osman bin Affan döneminde çoğaltılarak önemli merkezlere gönderilmiştir. Kur’ân ayrıca Furkân-ı Hâkim, Mushâf-ı Şerif, Kelâmullah, Kitâbullah gibi isimlerle de anılır. Uzatma, nokta, hareke gibi işaretlerin yer almadığı bu yazıma daha sonraları ilâve edilen işaretlemelerle
okuyuş şekli (tecvid); yazılı olarak belirlenerek bu şekilde nesilden nesile aktarılmıştır.[15]

Mekke dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Kur’ân yazımında 13 yıl kadar süren ve hacimsel olarak Kur’ân-ı Kerîm'in 2/3 kısmını oluşturan Mekke dönemi "sözlü kültür dönemi" olarak değerlendirilir. Bu dönemde ayet ve surelerin hemen yazıya geçirilmesi gibi bir uygulamanın bulunmadığı, sözlü olarak ezberlendiği, Kur’ân'ın şiirselliğinin ezberlenerek korunmasına yardım ettiği, daha sonraki hicrete yakın birkaç yıl ile Medine dönemi olarak ifade edilen yazım döneminde bu hafıza bilgilerine dayanılarak ayetlerin kayda geçirildiği ifade edilmektedir.[16][17]

Mekke döneminde Kur’ân'ın Âdem'den itibaren devam eden tevhid dini ve vahiy zincirinin devamı olduğu ifade edilmiştir:

O: "Dini dosdoğru ayakta tutun ve onda ayrılığa düşmeyin" diye dinden Nuh'a vasiyet ettiğini ve sana vahyettiğimizi, İbrahim'e, Musa'ya ve İsa'ya vasiyet ettiğimizi sizin için de bir şeriat kıldı. (Şura : 13)

Mekkî âyet ve sureler İslâm inanç ve ahlâkı ile ilgili konuları kapsar; Allah'ın birliğine, meleklere, peygambere, kitaplara ve Âhiret Günü'ne iman gibi konular işlenir, Allah ile eş tutulan putlar reddedilir.

Medine dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Açılış suresi olan Fatiha Suresi.

Medine'de yazılan âyet ve sûrelerde daha çok aile ve devletin tanzimi, insanların birbiriyle veya devletle olan ilişkilerini düzenleyen şer'i hukukun kuralları, anlaşmalar, barış ve savaş durumları söz konusu edilir. Ayrıca bu dönemde yazılan Berae suresi gibi bazı ayet ve surelerin dil ve hitap açısından tehdit edici olduğu gözden kaçmaz. M.S. 622 tarihinden itibaren bu hükümleri uygulamak için yeterli güce sahip bir İslâm Devleti, Muhammed yönetiminde, Medine'de oluşmuştu. İnanışa göre yükümlülükler Allâh’û-Celle-Celâle’hû tarafından hafiften ağıra doğru yavaş yavaş 23 yıla yayılarak gönderilmiş, Muhammed ibn ʿAbd Allâh ve arkadaşları bunları uygulamaya geçirmiştir. İslam inanışında bu devrin özelliği; iyi ve yararlı olanın alınması, kötü ve zararlı olanın kaldırılmasıdır.[18]

Kur’ân-ı Kerîm âyetlerinin yaşanan olaylar ve sorunlarla ilgili olarak ihtiyaç üzerine geldiğine ve bu yüzden toplumda gerekli etkiyi gösterdiğine inanılır. İslâmi literatürde "esbab-ı nüzul" denilen bu durum Kur’ân-ı Kerîm tefsirlerinde önemli bir yer tutar.

Birinci Hâlife Ebû Bekir dönemi ve İmâm Mus'haf[değiştir | kaynağı değiştir]

Muhammed'in ölümünü takip eden Yemâme savaşlarında 70 kadar hâfızın ölmesi üzerine Ashabdan Ömer bin Hattab’ın hafızların toplanması için dönemin hâlifesi olan Ebu Bekir’e başvurarak konunun görüşülmesini istediği, bunun üzerine Ebû Bekr’in, Zeyd bin Sâbit başkanlığında aralarında Abdullah bin Zübeyr, Sa'd bin Ebi Vakkas, ve Abdurrahman bin Haris bin Hişâm'ın da bulunduğu bir komisyon kurarak Kur’ân-ı Kerîm sahifeleri bir araya getirilmiştir.

Zeyd bin Sâbit, elinde yazılı "Kur’ân" metni olan herkesin bu metinleri getirmesini, ayrıca metinleri bizzat Muhammed'den duyduklarına dair iki güvenilir şahid gösterilmesi istedi. Osman bin Affan toplanan bu kurula "Zeyd ile imlada anlaşamazsanız, Kureyş'e göre yazın" emrini verdi. Zeyd bin Sâbit'in ortaya koyduğu bu aslî nüshaya "İmam Mus'haf" adı verilmiştir. Ayrıca bazı sahabelerin bu mus'haftan farklı özel mus'hafları olduğu bilinir. Bu mus'haflar Osman bin Affan zamanında yakılmışlardır. Abdullah bin Mesûd'un teklifiyle "İmam Mus'haf" üzerinde yapılan danışma ve görüşmeler sonucunda bunun üzerinde her hangi bir noksanlık görülmemiş ve güvenirliği konusunda ittifak sağlanmıştır.

Kur’ân-ı Kerîm'in bugünkü haliyle kitap halinde toplanılmış şekline "Mus'haf" denir. mus'haf, "sayfalar haline getirilmiş" ya da "iki kapak arasındaki sayfalar" anlamına gelir[19] ve S-H-F (sahife) kökünden gelir. Kur’ân-ı Kerîm Peygamberin vefatı ile tamamlandığından kendisi hayatta iken toplanmamış, ezberlenerek muhafaza edilmiştir. Kur’ân-ı Kerîm ayetleri ilk zamanlar vahiy kâtipleri tarafından papirüs, deri ve kemik üzerine yazılarak saklanırdı.[20]

12. yüzyıldan kalma bir Endülüs Kur’ân'ı.

Hâlife Ömer ve Osman dönemleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kur’ân-ı Kerîm'in bugünkü dizilişi ile mus'haflaşması Halife Osman zamanında gerçekleşmiştir. Bilinen en eski Kur’ân mus'hafı (M.S. 9 yy)[21] Özbekistan'ın Taşkent şehrindeki bir müzede sergilenen Osman Mus'hafıdır. Beş kopya halinde çoğaltılıp çeşitli İslam şehirlerine gönderilen orijinallerden biri de Topkapı Müzesi'nde sergilenmektedir.[22] Komünizm döneminde Semerkant'tan zorla alınarak St. Petersburg'da sergilenmiş, sergilenmesi için Başkortostan'a gönderilmiş, 1924 yılında geri verilmiştir. Bazı sayfaları 2000 ve 2003 yılında Christie's Londra ve Sam Fogg koleksiyonunda satılmıştır.[23]

Ömer bin Hattab devrinde Kur’ân-ı Kerîm öğretimine hız verildi. Medine'de ve İslâm Devleti'nin diğer merkezlerinde hafız olduğu söylenen sahabelerin gözetmenliğinde pek çok hafız yetiştirilmiştir. Zamanla içerisinde yeni fethedilen yerlerdeki kavim ve kabilelerin müslüman oluşu farklı şive ve lehçelere göre okuyuş ayrılıklarını ortaya çıkarmıştır. Bu durum M.648'de Ermenistan ve Azerbaycan fethinde Şamlı ve Iraklı askerlerin yan yana gelmesi ile farklı okuyuşların su yüzüne çıkmasını sağladı. Bu tartışma ortamının daha fazla büyümesine engel olmak için Huzeyfe bin Yemân, Ömer'e başvurarak bu durumun düzeltilmesini, ihtilafın ortadan kaldırılmasını istedi. Bunun üzerine Halife Osman, Muhammed'in diğer ashabı ile de istişare ederek, İslâm dünyasında yalnızca Ebû Bekr'in emriyle derlenmiş olan onaylı Kur’ân-ı Kerîm mus'haflarının kullanılmasını ve tüm diğer nüshaların kullanılmasının yasaklanmasını kararlaştırdı. Halife Osman bin Affan, bir önlem olarak da bu mus'haf dışındaki bütün mus'hafları yaktırarak ortadan kaldırma yoluna gitti. Ebû Bekr zamanında yazılan İmâm Mus'haf, Ömer bin Hattab'ın ölümünden sonra kızı ve Muhammed'in hanımlarından olan Hafsa'ya geçmişti. Osman zamanında çoğaltılan mus'hafların yedi nüsha olduğu söylenir.[24] Halife Osman tarafından toplanan bir heyet, sureleri peygamberin sağlığında dizdiği sıra ile toplamış, sahabenin ellerinde bulunan farklı Kur’ân nüshalarını, ayrıca karışmaması için ilave edilmiş olan tefsir notlarını imha etmiştir. Çoğaltılan nüshalar farklı şehirlere gönderilmiştir.[25] Günümüzde halen onlardan bir tanesi İstanbul Topkapı Müzesi'nde; bir diğer tam olmayan nüshası Taşkent'te bulunmaktadır.

Yazım dönemindeki Arap dili ve alfabesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Chester Beatty Kütüphanesi'nde segilenen 13-14üncü yüzyıllara ait olan Mağribî hat tarzında Kur’ân örneği, Dublin, İrlanda.

En erken Kur’ân yazılması, Arapça'nın ve Arap alfabesinin ilk gelişim dönemlerine rastlar. Bu dönem Arap alfabesinde harf sayısı bugün kullanılan 28 harfe karşılık 22 harfi karşılayan 15 farklı noktalama işaretsiz yazım (harf)'ten oluşmaktaydı.[26] Kur’ân'ın ilk yazılışındaki alfabeye bağlı olarak kıraat mezhepleri ortaya çıkmıştır.[27] Haccac zamanında birbirine benzer harfleri ayırt edebilmek için imla işaretleri ve sesli harfler oluşturuldu. [28] Kur’ân'a eklenen yeni işaret ve harekeler renkli olarak yazılmaya başlandı ve asıl metinin bir parçası kabul edilmedi.[29]

En eski Kur’ân-ı Kerîmler[değiştir | kaynağı değiştir]

Yemen elyazması[değiştir | kaynağı değiştir]

Radyokarbon çalışmaları ve % 99 doğruluk payı ile Muhammed'in ölümünden 40 yıl sonrasına sonrasına tarihlenen bilinen en eski Kur’ân-ı Kerîm metnidir. [2]

Taşkent mushafı[değiştir | kaynağı değiştir]

Diğer bir Kur’ân-ı Kerîm mus'hafı (M.S. 9 yy)[30] Özbekistan'ın Taşkent şehrindeki bir müzede sergilenen Osman Mus'hafıdır. Komünizm döneminde Semerkant'tan zorla alınarak St. Petersburg'da sergilenmiş, sergilenmesi için Başkortostan'a gönderilmiş, 1924 yılında geri verilmiştir. Bazı sayfaları 2000 ve 2003 yılında Christie's Londra ve Sam Fogg koleksiyonunda satılmıştır.[31]

Topkapı elyazması[değiştir | kaynağı değiştir]

Beş kopya halinde çoğaltılıp çeşitli İslam şehirlerine gönderilen orijinallerden biri de Topkapı Müzesi'nde sergilenmektedir.[32]

İstanbul Türk ve İslâm Eserleri Müzesi'nde bulunan en eski mus'haflar[değiştir | kaynağı değiştir]
  • No: 457. Osman'ın imzasını ve Hicri 30 senesini taşıyan mus'haf.
  • No: 557. Ali'nin imzasını taşıyan mus'haf.
  • No: 458. Ali'nin yazısı olduğu kabul edilen mus'haf.

Başlangıçta Kureyş lehçesi ile okunan Kur’ân'ın sonradan 7 Arap lehçesiyle okunmasına müsaade edilmiştir.[33]

New York-Metropolitan Museum of Art'ta sergilenen Mavi Kur’ân olarak ta bilinen Kur’ân-ı Kerîm'in Otuzuncu Rum Suresi.

Kur’ân-ı Kerîm'in yapısı[değiştir | kaynağı değiştir]

Kur’ân-ı Kerîm 114 bölümden (sure) oluşur. Sureler genellikle içerdiği konulardan birine verilen Arapça isimlerle anılırlar. Sureler kronolojik bir sırada düzenlenmemiştir.[34]

Metin ve düzenleme[değiştir | kaynağı değiştir]

Kur’ân-ı Kerîm "sûre" adı verilen bölümlerden oluşur. Kur’ân'da 86’sı Mekki, 28'i Medeni olmak üzere 114 sure bulunur. Medeni sureler Bakara, Ali İmran, Enfal, Ahzab, Maide, Mümtahine, Nisa, Zilzal, Hadid, Muhammed, Rad, Rahman, Dehr, Talak, Beyyine, Haşr, Nasr, Nur, Hac, Münafikun, Mücadele, Hucurat, Tahrim, Cuma, Tegabun, Saf, Feth ve Berae'dir.

Bazı surelerin başında ana metinden ayrı ve anlamı bilinmeyen sessiz harf grupları bulunur. Bu harflere mûkattâ'at harfleri denir. Sureler genellikle içerdiği konulardan birine verilen Arapça isimlerle anılırlar. Kur’ân-ı Kerîm'de sureler kronolojik sıraya göre değil,[35] Osman zamanında yapılan dizgiye göre sıralanmışlardır. [kaynak belirtilmeli] Her bir sure “âyet” adı verilen bölümlerden oluşur. Âyetlerin uzunluğu bir kelime ile bir sayfa arasında değişir. Kur’ân-ı Kerîm'i oluşturan 30 eşit parçadan her birine cüz denir.

Kur’ân-ı Kerîm'in yazımında noktalama işaretleri bulunmadığı için bazı ayetlerin nereden başlayıp nerede bittiği gibi konular kesin değildir. Bazı âlimler, bir kısım uzun cümleleri iki-üç ayet saymışken, bazısı tek ayet kabul etmiştir. Yine Şafiî âlimleri besmeleyi başında zikredilen sure ile bir bütün olarak saydıkları halde, Hanefi âlimleri besmeleyi ayrı bir ayet olarak saymışlardır. Sure başlarındaki “Ya Sin, Ha mim” gibi "Hurûf-u Mûkattâ'at" için de benzer durum geçerlidir. Buna göre, Kur’ân-ı Kerîm, surelerin başındaki besmeleleri ayrı bir ayet saymama kaydı ile 6236 ayetten oluşur. Âyetlerin sayısını İbn-i Abbas 6616, Nafi 6217, Şeybe 6214, Mısır âlimleri 6226 olarak ifade etmişlerdir. Said Nursi, Zemahşeri gibi bazı alimler ise muhtemelen halka kolay gelsin diye rakamları yuvarlayıp 6666 rakamını vermişlerdir.[36]

Kûfi tarzında Yedinci yüzyıla ait bir Kur'ân’ın Medine'de inen Maide Suresi âyetleri.

Kur’ân-ı Kerîm'in yazımı devrinde Arap Alfabesinde sesli harfler ve noktalama işaretleri bulunmadığı için Kur’ân-ı Kerîm'de de bu işaretler kullanılmamış, seslendirmeyi oluşturan harf ve işaretler sonradan ilave edilmişlerdir. Bu sebeple ayetlerin nereden başlayıp nerede bittiği, ayetlerin sayısı ve okuyuş şekli gibi konular kesin değildir. Bazı alimler, bir kısım uzun cümleleri iki-üç ayet saymışken, bazısı tek ayet kabul etmiştir. Yine Şafiî alimleri besmeleyi başında zikredilen sure ile bir bütün olarak saydıkları halde, Hanefi alimleri besmeleyi ayrı bir ayet olarak saymışlardır. Sure başlarındaki “Yasin, Ha mim” gibi "Hurûf-u Mûkattâ'at" için de benzer durum geçerlidir. Ayetlerin sayısını İbn-i Abbas 6616, Nafi 6217, Şeybe 6214, Mısır âlimleri 6226 olarak ifade etmişlerdir. Said Nursi, Zemahşeri gibi bazı alimler ise rakamları yuvarlayıp 6666 rakamını vermişlerdir.[37]

Sûrelerin sıralanışı[değiştir | kaynağı değiştir]

Kur’ân-ı Kerîm'de sureler kronolojik sıraya göre değil, Ebu Bekir döneminde bir araya getirilen İmâm Mushaf'a göre yapılır.

Peygamber Muhammed'in risaletinin başında ilk olarak "indiği" kabul edilen âyetler Alak Suresinde geçer:

Yaratan Rabbinin İsmi ile oku. İnsanı bir alaktan (asılı şey veya pıhtı) yarattı. Oku ve senin Rabbin, sonsuz kerem sahibidir. Ki O, kalem ile insana bilmediği şeyleri öğretti. (Alak: 1-5)

İlk yazılan ayetlerin inananları okumaya, öğrenmeye, yazmaya ve araştırmaya çağırdığı ve bilim için büyük teşvik mesajı taşıdığı düşünülür. Kur’ân-ı Kerîm'in en son âyeti ise şudur:

Bugün sizin için dininizi kemâle erdirdim. Size nimetimi tamamladım ve sizin için din olarak İslâm'ı seçtim. (Mâide: 3 )

İçerik ve anlatım tarzı[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Kur’ân kıssaları: Kur’ân'ın hacimsel olarak üçte ikilik kısmını oluşturur. Kur’ân-ı Kerîm'in anlatılarını inceleyen bazı ilim insanları kıssaları "tarihsel olanlar", "temsili kıssalar" ve "mitolojik olanlar" olarak sınıflandırmışlardır.[38][39] Tarihsel anlatımlarda anonim hikâyelerin özelliklerine rastlanır. Bu hikâyeler yüzyıllar içerisinde kültürden kültüre değişerek geçmiş, efsaneleşmiş ve mitolojik parçalar ilave edilmiştir. Yusuf hikayesi, Zülkarneyn, ashab-ı kehf, Süleyman, Belkıs, Nuh ve Yunus hikâyeleri gibi hikayeler Kur’ân-ı Kerîm'de hacimsel açıdan geniş yere sahiptir.
  • Anlatım: Anlatım yer yer şiir, yer yer düz anlatım özellikleri göstermektedir. Kur’ân-ı Kerîm'de mesaj çeşitli edebi yapı ve araçlar ile iletilir. Arapça metinde, sureler ve ayetler mesajı hatırlamak üzere dinleyicinin çabalarına yardımcı olacak fonetik ve tematik yapıları kullanır. Müslümanlar Kur’ân-ı Kerîm'in içerik ve anlatımının eşsiz ve taklit edilemez olduğunu düşünmektedirler.

Kur’ân-ı Kerîm anlatımı başı, sonu ortası olan düz bir anlatım değil, konu ve hikayelerin parça parça bölündüğü, yer yer tekrarlandığı, başa dönüldüğü veya ortadan alındığı ağ şeklinde bir örgüye sahiptir. [40]


Kur’ân ve diğer semâvi kitaplar[değiştir | kaynağı değiştir]

İslâm'da Kur’ân'ın yanında Tevrat, Zebur ve İncil'e de özünü kaybederek tahrif edilmiş, Allah tarafından indirilen kutsal kitaplar olarak inanılır. Kur’ân'ın ise korunacağına ve kıyamete kadar özgünlüğünü koruyacağına inanılır.[41] Bu sebeple Kur'ân'da, Tevrat'ta, Zebur'da, İncil'de bulunan ifade ve anlatımların benzerlerinin olması doğal karşılanır.[42] Bazı araştırmacılar bu anlatımların neler olduğu ve kökenleri üzerinde çalışmalar ortaya koymuşlardır.[43]

İslâm dininde imân esasları incelendiğinde diğer kutsal kitaplara, yani Tevrat, Zebur, ve İncil'e de imân edildiği, ve onların Allâh’û-Celle-Celâle’hû katından indirildiğine imân edildiği görülür. Hatta, imân esaslarında "Kitaba imân" değil de, "Kitaplara imân etmek" tâbiri kullanılır. "Ben sadece Kur’ân'ın Hakk Teâlâ’nın kelâmı, kitâbı olduğuna imân ettim, fakat Tevrat, Zebur, ve İncil'in orjinal metinlerinin Allah-u Teâlâ'ın kelâmı olduğuna ise inanmıyorum," diyen kişileri İslâm dini dışlar.[44]Bu husus başlı başına bir kültür unsurunu oluşturur. Bunun yanı sıra İslâm'da, diğer kutsal kitapların özünü kaybederek tahrif edildiğine, Kur’ân'ın ise korunacağına ve tahrif edilemeyeceğine inanılır. İslam'a göre Kur’ân kıyamete kadar özgünlüğünü koruyacaktır.[45](Hicr Suresi: 9) Bu gerçekten hareketle olay kültürel olarak değerlendirildiğinde; Kur'ân'da, kendinden önce Allah tarafından indirildiğine inanılan kitaplar olan Tevrat'ta, Zebur'da, ve İncil'de (Nisa Suresi: 136) de bulunan benzer ifadelerin olması doğal karşılanır.[46]

Kur'ân’a ebced uygulanması[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Ebced hesabı

Ebced hesabında Arapça alfabedeki her harfe sayısal bir değer atanır ve böylece yazılar sayısallaştırılır. Kabalistlerin Tevrat'a uygulamalarında olduğu gibi ebced hesabı Kur’ân-ı Kerîm metninlerine uygulanarak ayetlere yeni anlamlar yüklenmiştir. Ayetlerle bağlantılı olarak ele alınmasına rağmen bu örnekler büyük oranda Kur’ân-ı Kerîm ile değil, kelimelerin kendisi ile bağlantılı olabilecek konulardır.

Onbirinci yüzyıl el yazması Kuzey Afrika Kur’ân'ı, (British Müzesi).

Mesela: Arapçada demiri ifade eden Hadid kelimesinin ebced hesabıyla değeri 26'dır. 26, demirin atom numarasıdır. Ayrıca belirlilik ekiyle birlikte (El-Hadid) kelimenin ebced karşılığı da 57'dir. Bu da demirin durağan izotoplarından birinin kütle numarasıdır.[47] Kur’ân-ı Kerîm'de demirden bahseden sure Hadid Suresi Kur’ân'ın 57. suresidir.[48]

Kur'ân’da kelime tekrarları[değiştir | kaynağı değiştir]

Bazı karşı çalışmala ve eleştirilerin de yapıldığı [49][50] iddialara göre Kur’ân'da geçen bazı sözcüklerin tekrarları şu şekildedir[51][52][53][54]:

  • Gün kelimesi 365 defa, günler kelimesi 30 defa, ay kelimesi 12 defa geçmektedir.
  • Deniz kelimesi 32 defa, kara kelimesi 13 defa geçmekte ve bunların her birinin, toplamları olan 45'e oranı, yaklaşık olarak yeryüzündeki kara ve deniz oranlarını göstermektedir.
  • Dünya-ahiret, melek-şeytan, iman-küfür, yaz-kış gibi bazı karşıt kelimeler eşit sayıdadır.
  • Buna karşılık Affetmek kelimesi ceza kelimesinin iki katı sayıda, zenginlik kelimesi fakirlik kelimesinin iki katı sayıda ve yine iyiler kelimesi kötüler kelimesinin iki katı sayıdadır.

Kur'ân’ın toplum üzerindeki etkileri[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Şeriat

Birincil kaynak olarak Kur’ân'a dayandırılan şeriat kanunları kadın-erkek ilişkileri, savaş, evlilik, boşanma, miras paylaşımı, şahitlik gibi birçok konuda konulan kurallar ile yüzyıllar boyunca İslam toplumlarını ve sosyal hayatı düzenleyici etkiler yapmıştır.

İslâm sanatındaki yeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Hiç bir zaman içerisinde resimler yer almamış olan Kur’ân ayni zamanda hat san'atında rehberlik etmiş olan bir kitap olarak ta bilinmektedir.[29]

Kültürel tutumlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Geleneksel anlayışta Kur’ân abdest alınarak tutulur. Mezarlarda, ölünün arkasından, ayrıca hastalananlara dua edilir ve Kur’ân-ı Kerîm okunur. Genelde İslâm âlimleri Vakıa Suresi 79. ayetini abdestli olma olarak anlamışlardır; "O'na (Kur’ân'a), ancak tertemiz olanlar dokunabilir."[55] Elmalılı Hamdi Yazır meâlinde, âyetteki "el mutahharûn" sözcüğü tahir olanlar, (kirlerden) arınmış olanlar anlamına geldiği belirtilmektedir

Kur’ân-ı Kerîm'in bütün metnini ezberleyen kişiye hâfız denir. Peygamber Muhammed ilk hâfız olarak kabul edilir. Kur’ân-ı Kerîm'i düzgün bir sesle okumaya tilavet denir. Müslümanlar günlük ibadet olan namazı kılabilmek için Kur’ân'dan en azından küçük bir kısım âyeti ezbere bilmek zorundadırlar;

Kur’ân'dan kolayınıza geleni okuyun, salâtı ikâme edin/namazı kılın. (Müzzemmil Suresi : 20)

Kur’ân'ın eleştirisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Kur’ân'ın eleştirisi, metodolojik olarak değişik başlıklar altında yapılmıştır. Bunlar bilimsel tutarlılık", tarihsel tutarlılık, iç tutarlılık ve kaynakları, dili (gramer, üslup) vb. başlıklardan oluşur. Bunun yanında, Kur’ân'nın yorumu neticesinde ortaya çıkmış hukuk sistemi şeriat’ın günümüzdeki değerlere olan uyumluluğu da eleştiri almaktadır. Bunlar;

  • Kur’ân-ı Kerîm'in orijinal ve korunmuş olduğu teziyle ilgili eleştirileri,
  • Muhammed'in ümmi ve Kur’ân-ı Kerîm'in sadece ilahi bir vahiy olduğu inancı[56]na karşı, Kur'an kavram ve anlatılarının kaynaklarına antropolojik çalışmalarla getirilen eleştirileri,
  • Kur'anda bilimsel tutarlılık, tarihsel tutarlılık, iç tutarlılık (çelişkiler) gibi içeriğe yönelik eleştirleri,
  • Kur'anda rasyonalite, dil, anlatım (gramer, üslup) vb. eleştirileri kapsar.

Müslümanlar, Kur’ân-ı Kerîm'in "Allah" tarafından aslen bir ümmi olan Muhammed'e gönderildiğine inandıklarından ötürü, Kur’ân-ı Kerîm’in başka kaynaklardan alıntılar yapılarak meydana getirilebilmiş olabileceği önermesini reddederler.[57]

İslam toplumunda yeri[değiştir | kaynağı değiştir]

İnanç ve kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

9. yy.'da İslam akait mezhepleri arasında Kuranın ezeli ve ebedi, olup-olmadığı, bir diğer ifade ile yaratılmışlardan olup olmadığı konusu üzerinde büyük tartışmalar yaşanmıştır. Müslüman teologların çoğunluğu Kur’ân-ı Kerîm'in Allah ile birlikte ezeli olarak varolduğu, dolayısıyla yaratılmadığı görüşünü benimsemişler, akılcılığı ön plana çıkaran Mutezile mezhebi ise Kur’ân-ı Kerîm'in yaratılmış olduğu görüşünün benimsemiştir. Sufilere göre bu tartışma yapay ve yanlıştır.[58]

Arapça Kur’ân ve Farsça tercümesi, İlhanlılar Devri.

Şeriat[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Şeriat

Birincil kaynak olarak Kur’ân-ı Kerîm'e dayandırılan şeriat kanunları kadın-erkek ilişkileri, savaş, evlilik, boşanma, miras paylaşımı, şahitlik gibi birçok konuda konulan kurallar ile yüzyıllar boyunca İslam toplumlarında ve bu toplumların yaşayış biçimlerinde etkili olmuştur. Kahramanmaraş Sütçüimam Üniversitesi, Temel İslam bilimleri bölümünde yapılan bir araştırma tezinde bu hukuk sisteminin nitelikleri anlatılmaktadır;" Bizim üzerinde durduğumuz, Kur’ân-ı Kerîm'in de işaret ettiği İslam öncesi Arap folklorundaki mitolojik unsur ve menkıbeleri Kur’ân'ın yok saymadığıdır. Kur’ân'a baktığımızda O'nun emrettikleri ve anlattıkları da hiç yoktan olan şeyler değildir. Bunlar o toplumda bilinen ve icra edilen şeylerdir. Kur’ân'da emredilen ibadetlerin bir kısmı zaten Araplar'ın yaşamında kültürlerinde, örf ve adetlerinde, bir kısmı da Tevratta bulunuyordu. Örneğin namaz, oruç, hac, zekat ....gibi. Burada Kur’ân'daki hukuk sistemi Arapların geleneksel hukuk sistemiyle Tevrat'ın bir karışımıdır dersek abartmış olmayız. Araplar'da kısas, diyet, hırsızın elinin kesilmesi, cezaları olduğu gibi örtünme de köklü bir gelenek halinde idi. Yahudilik'te de kısas bulunduğu gibi, faiz de yasaklanmıştı. Bazı durumlarda zina eden kadın ve erkek taşlanarak öldürülürdü."[59] şeklindedir.

Kur’ân-ı Kerîm'in mucize olduğu inancı[değiştir | kaynağı değiştir]

Müslümanlar arasında Kur’ân-ı Kerîm'in harf, kelime sayıları, anlatım özellikleri, gelecekten ve bilimsel keşiflerden haber verme gibi değişik alanlarda büyük mucize örnekleri sergilediğine ve Kur’ân-ı Kerîm'in bu sebeplerle taklit edilemeyeceğine inanılır.

Bucailleizm[değiştir | kaynağı değiştir]

Hint kutsal kitapları, Tevrat ve İncilde olduğu gibi Kur’ânın da geçmişte ve günümüzde bir çok bilim'e önderlik ettiği, bilim insanlarından çok önceleri bilimsel öngörüleri ve tesbitleri haber verdiği iddiaları ileri sürülmüştür. Bu durum konuyu batı dünyasında gündeme getiren Maurice Bucaille'e atfen Bucailleizm olarak isimlendirilmiş ve eleştirmenlerce sözdebilim örneklerinden birisi olarak tanımlanmıştır.[60]

Kur'ân ilimleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kur’ân-ı Kerîm ilimleri olarak adlandırılan ve Kur’ân çevresinde oluşturulan bilgi birikimi şu dallara ayrılır:

Basılı Kur’ân-ı Kerîm'in ilk suresi olan Fatiha Suresi (Hattat Aziz Efendi)
  • Kıraat: Kur’ân-ı Kerîm'in yazım, dil, anlatım özelliklerini, nakil bilgileri, kıraat mezhepleri, edebiyat usul ve kuralları ve Arap şiveleri açısından inceler. Şive ile ilgili problemlerde Kureyş lehçesi esas kabul edilir. Farklı okuma şekilleri ve bu okumaların ifade ettiği farklı anlamlar kıraat ilminin konusudur. Kur’ân-ı Kerîm'in yazım dönemi Arap dilinin özellikleri, alfabetik yetersizlikler, Kur'an metni ile ilgili farklı rivayetler ayetlerinin nasıl okunması gerektiği ile ilgili farklılık ve problemlerin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Kıraat çalışmalarının sonucunda oluşan Kıraat mezhepleri, ayetlerin farklı okunuş şekillerini ortaya koyar. Farklı okuma şekilleri ve bu okumaların ifade ettiği farklı anlamlar kıraat ilminin konusudur. Örneğin abdest ayetinin (maide:6) farklı okuyuş şekilleri sebebiyle abdest ile ilgili anlayışlar islam mezhepleri arasında farklılıklar göstermektedir.
  • Nüzul sebepleri: Ayetlerin yazılış sebepleri ve buna bağlı anlamları üzerinde durur.
  • İcazül Kur’ân: Bu dal, Kur’ân-ı Kerîm'in dil, anlatım gibi estetik yapısını ilgilendiren konuları araştırır, mucize oluş iddialarını [61] ve bunun dayanaklarını inceler.
  • İstinbat: Fıkıhçılar tarafından yürütülen çalışmalar; Kur’ân'daki ayrıntıları verilmeyen hükümler usuli fıkıh denilen ana ilkeler çerçevesinde ayrıntılandırılır, şartlara bağlanır, sınırları ve şekli belirlenir. Fakihler, ayetlerin lâfız ve anlamlarını üzerinde çalışarak genel ve özel hükümleri belirler. İbâdetlerin şekli, miktarı ve şeriat hükümleri fıkıhçılar tarafından belirlenir.
  • Mûkattâ'at: Kur’ân-ı Kerîm'de bazı surelerin başında bulunan, ana metinden ayrı yazılan sessiz harf gruplarına mûkattâ'at harfleri denir.

Kur’an bilimleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana maddeler: Kur'an mealleri, tefsir, ve fıkıh
Kur’ân Hat sanatı, Osmanlı Devri.

Geleneksel Kur’an bilimleri şu başlıklardan oluşur.

Tefsir ve fıkıh[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Tefsir: Tefsir Kur'an bilimlerini kullanarak Kur'an ayetlerini anlama ve yorumlama faaliyetlerine verilen isimdir. Ayetlerin yorumlanması çalışmalarını içerir; rivayet tefsiri ve dirayet tefsiri olarak iki kola ayrılır. Rivayet tefsirinde peygamber, sahabi ve diğerlerinin sözleri kullanılırken dirayet yahut rey tefsirleri dil, akıl, mantık ve felsefe gibi ilimler çerçevesinde yapılan yorumlarla oluşturulur.
  • Fıkıh: Kur’ân-ı Kerîm ayetleri dini yaşam ve şeriat açısından usuli fıkıh denilen ana ilkeler çerçevesinde anlamlandırılır. Ayetlerin lafızları, konteksi, muhatap, kapsam, kayıt, şumul gibi anlamı etkiyeyen durumlar üzerinde çalışarak genel ve özel hükümler çıkarırlar. İbadetler ve dini emirler şartlara bağlanır, sınırları ve şekli belirlenir.

Kur'an ayetlerinin değişik mana tabakaları bulunduğu, bu anlamların ancak özel ilim (Hikmet)lere sahip kişilerce anlaşılabileceği tezi üzerinden ayrıca esoterik (batını) tefsir ve yorumları yapılmış ve bu tefsirlerle batını anlayışlar desteklenmiştir.

Konuyla ilgili diğer Wikimedia sayfaları :

Commons'ta Kur'an ile ilgili çoklu ortam dosyaları bulunmaktadır.

Vikisözlük'te Kur'an ile ilgili kelime açıklaması bulunmaktadır.

VikiKaynak'ta Kur'an ile ilgili belge kayıtları bulunmaktadır.

Vikisöz'de Kur'an ile ilgili alıntılar bulunmaktadır.

Vikiversite'de Kur'an ile ilgili eğitim kaynakları bulunmaktadır.

Dipnotlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Muhammed Hamidullah, Kur’ân Tefsiri
  • Zekiyüddin Şaban, Usulü'l-Fıkh, Terc. İbrahim Kafi Dönmez, Ankara 1990, s. 44-45
  • İbn-i İshak, Es-Sire
  • İbn-i Sa'd, Tabakat
  • Mesûdî, Mürucü'z-Zeheb
  • İslam Ansiklopedisi , TDV Yay., İst., 1997
  • Beheşti, Bilmek, Çev: İbrahim Keskin, İst., Bir Yay., 1988
  • Arslan, Ahmet, Felsefeye Giriş, 4. bs., Ankara, Vadi Yay., 1999
  • Alper, Ömer Mahir, Akıl-Vahiy Felsefe-Din İlişkisi, İst, Ayışığı Yay., 2000
  • Qurʾān." Encyclopædia Britannica. Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica, 2008.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ John Burton (1977). The Collection of the Qur'an. http://books.google.com.tr/books?id=Ggc4AAAAIAAJ&printsec=frontcover&dq=quran&hl=tr&sa=X&ei=8Yc0UrPFIorGtAbn9oDwAg&redir_esc=y#v=onepage&q=quran&f=false. 
  2. ^ Jane Dammen McAuliffe (2006). The Cambridge Companion to the Qur'an. http://books.google.com.tr/books?id=F2oLiXT_66EC&printsec=frontcover&dq=quran&hl=tr&sa=X&ei=8Yc0UrPFIorGtAbn9oDwAg&redir_esc=y#v=onepage&q=quran&f=false. 
  3. ^ Peters, F.E. (2003). The Words and Will of God. Princeton University Press. ss. 12–13. ISBN 0-691-11461-7. 
  4. ^ Nigosian, S.A. (2004). Islam : its history, teaching and practices ([New ed.]. bas.). Indiana Univ. Press. ss. 65–80. ISBN 0-253-21627-3. 
  5. ^ Wheeler, Brannon M. (2002). Prophets in the Quran: an introduction to the Quran and Muslim exegesis. Continuum. ss. 15. ISBN 978-0-8264-4956-6. 
  6. ^ Quran 3:84
  7. ^ Nasr (2003), p. 42, Temmuz 2011.
  8. ^ Handbook of Islamic Marketing, Page 38, G. Rice - 2011
  9. ^ Literacy and Development: Ethnographic Perspectives - Page 193, Brian V Street - 2001
  10. ^ "The “Qur'ān Of ʿUthmān” At Tashkent" (İngilizce). Tashkent (Samarqand), Uzbekistan: Islamic Awareness. 1st July 2004. http://www.islamic-awareness.org/Quran/Text/Mss/samarqand.html. Erişim tarihi: 25 Şubat 2013. 
  11. ^ "TDK - Kerim". TDK Sözlük, kerim. http://www.tdk.gov.tr/TR/SozBul.aspx?F6E10F8892433CFFAAF6AA849816B2EF05A79F75456518CA. Erişim tarihi: 2008-08-28. 
  12. ^ http://www.nenedir.net/nedir/ilahiyat/187-kuran-kac-yilda-indirilmistir.html
  13. ^ http://www.islam-guide.com/frm-ch1-4.htm
  14. ^ http://www.quranexplorer.com/Default.aspx
  15. ^ Kaya, M. Ali (Çarşamba, 30 Mart 2011). "Kur'ân'ın Harekelenmesi". http://www.fikirbahcesi.org.+ss.tefsir dersleri. http://www.fikirbahcesi.org/tefsir-dersleri/kuranin-harekelenmesi.html. Erişim tarihi: 24 Şubat 2013. 
  16. ^ http://dergi.ilahiyat.omu.edu.tr/Makaleler/1397499734_09_ZiyaSen.pdf
  17. ^ http://www.ilafdergi.hitit.edu.tr/files/14.11.pdf
  18. ^ Bakara : 219; Nisa : 43; Mâide : 90-91
  19. ^ “Ana Hatlarıyla Kur’ân-ı Kerîm”, Prof. S. Yıldırım, s. 65
  20. ^ http://www.islamic-awareness.org/Quran/Text/Mss/
  21. ^ "The “Qur'ān Of ʿUthmān” At Tashkent" (İngilizce). Tashkent (Samarqand), Uzbekistan: Islamic Awareness. 1st July 2004. http://www.islamic-awareness.org/Quran/Text/Mss/samarqand.html. Erişim tarihi: 25 Şubat 2013. 
  22. ^ http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/4581684.stm BBC'nin konu ile ilgili araştırması
  23. ^ [1] Islamic Art, Indian Miniatures, Rugs And Carpets: London, Tuesday, 20 October 1992 at 10 a.m. and 2.30 p.m., Thursday, 22 October 1992 at 2.30 p.m., 1992, Christie's: London, p. 88 (Lot 225); Islamic Art, Indian Miniatures, Rugs And Carpets: London, Tuesday, 20 October 1992 at 10 a.m. and 2.30 p.m., Thursday, 22 October 1992 at 2.30 p.m., 1992, Christie's: London, p. 89 (Lot 225A); Islamic Art, Indian Miniatures, Rugs And Carpets: London, Tuesday, 19 October 1993 at 10.30 a.m. and 2.30 p.m., Thursday, 21 October 1993 at 2.30 p.m., 1993, Christie's: London, p. 20 (Lot 29); Islamic Art, Indian Miniatures, Rugs And Carpets: London, Tuesday, 19 October 1993 at 10.30 a.m. and 2.30 p.m., Thursday, 21 October 1993 at 2.30 p.m., 1993, Christie's: London, p. 21 (Lot 30). [2] Islamic Manuscripts, 2000, Catalogue 22, Sam Fogg: London, pp. 8-9; Islamic Calligraphy, 2003, Catalogue 27, Sam Fogg: London, pp. 12-13.
  24. ^ Muhammed Hamidullah, a.g.e., II, s.763
  25. ^ http://www.enfal.de/kuran10.htm
  26. ^ http://en.wikipedia.org/wiki/History_of_the_Arabic_alphabet#Origins
  27. ^ http://eskidergi.cumhuriyet.edu.tr/makale/945.pdf
  28. ^ "Kur’ân'ın Yazılış Tarihi". http://www.nurislam.org/kuranin-yazilis-tarihi.html. Erişim tarihi: 2009-03-30. 
  29. ^ a b Nasr, Seyyed Hossein (2007). "Qurʼān". Encyclopædia Britannica Online. http://www.britannica.com/eb/article-68890/Quran. Erişim tarihi: 2007-11-04. 
  30. ^ "The “Qur'ān Of ʿUthmān” At Tashkent" (İngilizce). Tashkent (Samarqand), Uzbekistan: Islamic Awareness. 1st July 2004. http://www.islamic-awareness.org/Quran/Text/Mss/samarqand.html. Erişim tarihi: 25 Şubat 2013. 
  31. ^ [1] Islamic Art, Indian Miniatures, Rugs And Carpets: London, Tuesday, 20 October 1992 at 10 a.m. and 2.30 p.m., Thursday, 22 October 1992 at 2.30 p.m., 1992, Christie's: London, p. 88 (Lot 225); Islamic Art, Indian Miniatures, Rugs And Carpets: London, Tuesday, 20 October 1992 at 10 a.m. and 2.30 p.m., Thursday, 22 October 1992 at 2.30 p.m., 1992, Christie's: London, p. 89 (Lot 225A); Islamic Art, Indian Miniatures, Rugs And Carpets: London, Tuesday, 19 October 1993 at 10.30 a.m. and 2.30 p.m., Thursday, 21 October 1993 at 2.30 p.m., 1993, Christie's: London, p. 20 (Lot 29); Islamic Art, Indian Miniatures, Rugs And Carpets: London, Tuesday, 19 October 1993 at 10.30 a.m. and 2.30 p.m., Thursday, 21 October 1993 at 2.30 p.m., 1993, Christie's: London, p. 21 (Lot 30). [2] Islamic Manuscripts, 2000, Catalogue 22, Sam Fogg: London, pp. 8-9; Islamic Calligraphy, 2003, Catalogue 27, Sam Fogg: London, pp. 12-13.
  32. ^ http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/4581684.stm BBC'nin konu ile ilgili araştırması
  33. ^ http://ilhan-arsel.zzl.org/kissa221.htm
  34. ^ http://www.simetrikkitap.com Simetrik Kitap, Dr. Halis Aydemir
  35. ^ http://www.simetrikkitap.com Simetrik Kitap, Dr. Halis Aydemir
  36. ^ http://www.sorularlaislamiyet.com/qna/1269/kuran-da-6666-ayet-var-mi.html
  37. ^ http://www.sorularlaislamiyet.com/qna/1269/kuran-da-6666-ayet-var-mi.html
  38. ^ "Kur’ân'ın anlaşılmasında sembolizm tartışmaları". Belgeler. http://www.belgeler.com/blg/169c/kur-an-in-anlailmasinda-sembolizm-tartimalari-symbolism-discussions-on-perceiving-the-holly-koran. Erişim tarihi: 15 Mart 2013. 
  39. ^ "MİTOLOJİK ANLATI ve KISSA" (Türkçe). İnanç, kültür ve mitoloji araştırmaları dergisi 6. 2009. ISSN 1304-5482. http://milelvenihal.org/dosyalar/milel-nihal-dergi/sayilar/MilelveNihal_c6_s1.pdf. Erişim tarihi: 15.03.2013. 
  40. ^ Approaches to the Asian Classics, Irene Blomm, William Theodore De Bary, Columbia University Press, 1990, p. 65
  41. ^ http://www.kuranmeali.com/ayetkarsilastirma.asp?sure=15&ayet=9 Kur’ân - Hicr Suresi 9. Ayet
  42. ^ http://www.sorularlaislamiyet.com/article/2479/imanin-esaslarini-kisaca-anlatir-misiniz.html
  43. ^ http://www.truthnet.org/islam/source.htm
  44. ^ http://www.kuranmeali.org/4/nisa_suresi/136.ayet/kurani_kerim_mealleri.aspx Kur’ân, Nisa Suresi 136. Ayet]
  45. ^ http://www.kuranmeali.com/ayetkarsilastirma.asp?sure=15&ayet=9 Kur’ân - Hicr Suresi 9. Ayet
  46. ^ http://www.sorularlaislamiyet.com/article/2479/imanin-esaslarini-kisaca-anlatir-misiniz.html
  47. ^ "Isotopes of iron". http://en.wikipedia.org/wiki/Isotopes_of_iron. Erişim tarihi: 2009-03-30. 
  48. ^ "Kur%27an". http://tr.wikipedia.org/wiki/Kur%27an. Erişim tarihi: 2009-03-30. 
  49. ^ http://islamqa.info/tr/ref/69741
  50. ^ http://www.tercumanihakikat.com/kuran-mucizeleri-kelime-tekrarlar/
  51. ^ "Kur’ân'ın matematiksel mucizeleri". http://www.kuranmucizeleri.com/matematik01.html. Erişim tarihi: 2008-08-02. 
  52. ^ "Scientific Miracles". http://monak2.tripod.com/Peaceonline/id1.html. Erişim tarihi: 28-08-2008. 
  53. ^ "Mucizeler Kaynağı Kur’ân-ı Kerîm'in Matematiksel Mucizesi". Sorularlaislamiyet.com,. http://www.sorularlaislamiyet.com/subpage.php?s=article&aid=8422. 
  54. ^ "Kur’ân'ın mucizeleri". Akşam Gazetesi. http://www.aksam.com.tr/arsiv/aksam/2005/07/18/yazidizi/yazidizi1.html. Erişim tarihi: 28-08-2008. 
  55. ^ Kuran-ı Kerim ve Türkçe Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı
  56. ^ Christoph Luxenberg le röportaj (İngilizce)
  57. ^ Christoph Luxenberg le röportaj (İngilizce)
  58. ^ http://www.taqrib.info/turkish/index.php?option=com_content&view=article&id=331:mutezile-mezhebinin-tarihi-geliimi&catid=2:feraghe-kalami&Itemid=30
  59. ^ https://www.yumpu.com/tr/document/view/17759319/kahramanmaras-sutcu-imam-universitesi-sosyal-bilimler-enstitusu-
  60. ^ [1]
  61. ^ http://www.islamiyet.gen.tr/kuran/mucizeler/kuranin_matematiksel_mucizeleri.php
Tarihsel önce:
listesi
Wikisource-logo.svg Sure metni: Kur'an Tarihsel sonra:
Kur'an da sırası: