Zülkarneyn
Zülkarneyn veya Zü'l-Karneyn (Arapça: ذو القرنين), İslam dininin kutsal kitabı Kur'an'ın Kehf Suresi'nde geçen bir kişilik. Peygamber olup olmadığı tartışmalıdır. Kendisiyle ilgili anlatı Yecüc ve Mecüc'ü de içerir ki bu bağlamda benzeri anlatılar Tanah'ta da bulunur. Kur'an'daki anlatıda kim veya ne oldukları açıklanmayan Yecüc ve Mecüc'ü engellemek için bir set inşa ettiğinden söz edilir. Hangi çağda yaşadığı belirtilmemiştir.
Konu başlıkları |
[değiştir] İsmin etimolojik kökeni
Zülkarneyn kelimesi Arapçadır. Zü ve karneyn kelimelerinin birleşmesinden meydana gelmiştir. Zü, sahip ve malik demektir. Karn ise, boynuz, perçem, tepe, zaman, güneş anlamlarına gelir. Karneyn, karn'ın tesniyesi yani iki tanesi demektir. Buna göre Zülkarneyn kelimesi iki boynuz sahibi şeklinde tercüme edilir.[1] Ancak, Kehf Suresindeki ayetler göz önüne alındığında "iki zaman sahibi" veya zaman yolcusu şeklinde bir tercume de akla yakın gelmektedir.
[değiştir] Zülkarneyn'in tarihteki karşılığı
Kur'an'ın Kehf Suresi'nin Orhun Yazıtları ile olan birebir benzerliğine dayanarak Zülkarneyn'in Bilge Kağan veya antik çağda yaşamış bir başka Türk komutan veya Oğuz Kağan olduğu da iddia edilir.[2] Türk efsanelerinde Türk hakanının gökten bir ağaç kovuğuna inen kızlarla evlenmesi, Türk adı ile kurulan ilk devletin uzayla ilgili bir ad ile kurulması ("Gök"türkler), bir efsanede dağa bakır dökülerek kapatılması ve bir müddet sonra körüklerle eritilmesi ve yolun tekrar açılması, kadim Orta Doğu kazılarında şaşırtıcı şekilde bu kültüre ait izlerin bulunması, Muhammed'den nakledilen hadislerin bulunması gibi hususlar bu son iddiayı güçlendirmektedir.
Zülkarneyn karakterini, kelime anlamının çift boynuz sahibi olması nedeniyle (çift boynuzlu miğfer takan) Büyük İskender'e[3][4] veya Ebu'l Kelam Azad,[5] Muhammed Hüseyin Tabatabaî[6] ve Nasir Mekarim Şirazi[7] gibi tefsir alimleri tarafından Büyük Kiros'a atfedilir.
[değiştir] Kaynaklar
- ^ El-Firuzabadî El-Kamusu'l-Muhît, Kahire, 1332, cilt IV, s.304.
- ^ Araştırmacı yazar Oktan Keleş'in makalesi.
- ^ "Alexander the Great". Oxford Islamic Studies.
- ^ İbn Kathir tefsiri, Kur'an 18:84.
- ^ Dhul-Qarnayn: Encyclopedia - Dhul-Qarnayn.
- ^ El-Mizan Tefsiri, cilt 26.
- ^ Bargozideh Tafseer-i Nemuneh, cilt 3, s.69.