Havva

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Lucas Cranach'ın 1513 yılında çizdiği Adem ve Havva. Würzburg, Mainfränkisches Museum
Âdem ve Havva (1294/99 yılında İlhanlılar hakimiyeti altındaki Marag'da basılmış Manafi el-Hayavan 'dan)

Havva, değişik inançlarda ve İbrahimi Dinler'de ilk insan Âdem'in eşidir. Bu dinlere göre tüm insanlar Âdem ve Havva'nın çocuklarıdır. Bazı batı dillerinde Eski Ahid'den geldiği şekliyle Eva diye adlandırılır. Türk mitolojisinde Eje denir.

Mitolojik orijin[değiştir | kaynağı değiştir]

Sosyolojik bakış açısıyla farklı coğrafya ve mitolojilerde benzer telaffuzlara sahip ” ana tanrıça” figürünün, sonraki dönemlerde inançların evrimiyle değişerek “Havva ana” olarak tanımlanması olasıdır. Özellikle Anadolu kökenli bir tanrıca olan “Hepa”nın tektanrıcı İbrani ataerkil kültüründe ölümlü ve günahkar bir kadın şekline indirgenerek yaratılış mitosunun bir figürü halinde yeniden yaratılmış olduğu görülmektedir. [1]

Yunanca “gençlik” demek olan “Hebe"(Hera okunur) ve Hitit Tanrıçası “Hepa” “Havva” mit'inin kaynağı olabilir. Bu görüşü yansıtan bir mitoloji yazarına göre: “Hebe, Hitit yazıtlarında Hepa, Hepat ya da Hepatu diye adlandırılan tanrıça Güneş tanrıçası Arinna’nın Yunancalaştırılmış adı olmalıdır. Hitit yazıtlarında, bu tanrıçaya, ‘sedir ağaçlarının ülkesinde’ tapıldığı belirtilir. Sedir ağaçlarının ülkesi, Lübnan, Filistin’dir. Buna göre “Havva”nın, Süryanicedeki, “Havo” olduğu söylenebilir.

Diğer araştırmalara göre Havva, amarna mektuplarında belirtildiği gibi geç bronz çağında Kudüste tapınılan bir tanrı olan "Hurriler"in tanrıçası "Kheba" dan gelmektedir. "Kheba"nın Kish krallığında 3. hanedanın 1. kraliçesi olan "Khabu"dan türediği ileri sürülmüştür. Semitik bir ana tanrıça olan "Asherah"ın diğer adı arami dilinde Havva olan "Chawat"tır.

Bir başka çalışma ise Havva'yı hintli bereket ve doğurganlık tanrıçası Shiva ile ilişkilendirmektedir.[2]

Yahudilikte Havva’nın yaratılışı[değiştir | kaynağı değiştir]

Yahudilere göre kadının iki tür yaratılışı bulunmaktadır. Birincisinde kadın, Adem’le birlikte yaratıldığında, Adem kadına hükmetmeye çalışır. Kadın “İkimiz de aynı maddeden yaratıldık bana hükmedemezsin” der ve Adem’i terk eder ve cin olur.

Yalnız kalan Adem Allah’tan bir eş ister. Allah “Bu kadını nasıl yaratsam da Adem’e isyan etmese” diye düşünür. “Adem’in gözünden yaratsam her şeyi görür; ağzından yaratsam geveze olur; ayağından yaratsam hep gezer; elinden yaratsam hırsız olur. Ben bu kadını en iyisi kaburgasından yaratayım da ona tabi olsun” der. Bu kaburga hikâyesinin Sümer bağlantısına işaret edilir.[3]

Yahudi kaynaklarına göre Âdem ile beraber ilk yaratılan kadın Havva değil Lilith'dir. Ancak Lilith Âdem ile aynı zamanda yaratıldığını öne sürerek Âdem'e eşlik etmeyeceğini ileri sürmüş ve Tanrı daha sonra Âdem'in kaburga kemiğinden Havva'yı yaratmıştır. "Ve Rab Allah dedi: Adam'ın yalnız olması iyi değildir; kendisine uygun bir yardımcı yapacağım. Ve Rab Allah, Âdem’in üzerine derin bir uyku getirdi ve o uyudu, onun kaburga kemiklerinden birini aldı ve yerini etle doldurdu. Ve Rab Allah Âdem’den aldığı kaburga kemiğinden bir kadın yaratıp onu Âdeme getirdi. Ve Âdem dedi: Şimdi bu benim kemiklerimden kemik ve etimden ettir, bu insandan alındığı için ona "nisa" ismi verilsin dedi. Ve Âdem karısının ismini Havva koydu, çünkü bütün yaşayanların anası oldu." [4] Tevrat’ın anlatışına göre; Havva, “hayat” ya da “hayatı olan” anlamındadır. Talmud’a göre Havva, Âdem’in onüçüncü kaburga kemiğinden yaratılmıştır.

İslam’da Âdem ve Havva’nın yaratılışı[değiştir | kaynağı değiştir]

"Biz insanı pişmiş çamurdan, değişmiş cıvık balçıktan yarattık."(Hicr Suresi : 26) "……. sizi bir tek nefisten yaratan ve ondan eşini yaratıp ………."(Nisa Süresi :1)

"Kadınlar hakkında hayır tavsiye ediniz. Çünkü kadın, eğri “kaburga kemiği”nden yaratılmıştır. Kaburga kemiğinin en eğri tarafı, en üst tarafıdır. Onu doğrultmaya çalışırsan kırarsın, hali üzerinde bırakırsan öyle kalır.” [5][6],[7] Kur'anda Havva ismi ve Adem'in kaburga kemiğinden yaratıldığı geçmez. Kuranda ikisinin de tek bir nefisten yaratıldığı belirtilir.

Cennetten kovulma[değiştir | kaynağı değiştir]

Âdem ve Havva yaratılmış oldukları mutlu cennetlerinden işledikleri günah sebebiyle kovulurlar. Yılan ya da şeytan Havvayı, Havva da Âdem’i kandırır. Yahudi ve Hıristiyan kaynaklarında Havva ilk günahı işleyen insandır, Âdem onun vasıtasıyla yasak meyveyi yemiştir. Kur'an'da ise suç doğrudan Âdem'e izafe edilir. Yaratılış mitosundaki başka bazı unsurlar gibi iyiyi kötüden ayırdedebilme yetisi veren bilgelik ağacının meyvesinden yeme ve yılan motifinin de Sümerlerin Adapa efsanelerinden kaynaklandığı ifade edilmiştir.[8]

Hıristiyan kaynaklar Âdem-Havva ikilisinin günahından tüm insanları sorumlu tutarlar. İsa'nın bu günahı kaldırmak için geldiğine inanırlar.

Sufi kaynaklarına göre ise Âdem-Havva Kıssası, büyük ölçüde semboliktir. Âdem, insanoğlunu temsil etmekte olup, yasak meyveyi yiyen ve Âdem'i de suça ortak eden Havva insan nefsini (egoyu) sembolize etmektedir. Bununla birlikte peygamber olarak gelen bir Âdem ve eşi Havva aynı zamanda gerçek kişiliklerdir.

Bahailer de bu açıklamaya katılırlar.

Soyağacı[değiştir | kaynağı değiştir]

 
 
 
 
 
 
 
 
Adem
 
Havva
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Kayin
 
 
 
Evel
 
 
 
Seth
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Enoh
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Enoş
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
İrad
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Kenan
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Mehuyael
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Mahalalel
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Metuşael
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Yared
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Adah
 
Lameh
 
 
 
Tsillah
 
 
 
Enoh
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Yaval
 
Yuval
 
Tuval-Kayin
 
Naamah
 
Metuselah
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Lameh
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Nuh
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Sam
 
Ham
 
Yafes

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış okumalar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta
Havva ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunmaktadır.