Mustali fıkhı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Basmala.svg

İslâm Hûkuk ilmi
Basmalah-1wm.pngFıkıh

Mustâ‘li fıkhı ya da Tâyyîb’îyye; Mustâ‘lî[1] Mezhebi'nin fıkıh sistematiğidir. İmâmet Et-Tâyyîb Ebû’l-Kâsım ile sona ermiştir. Bu görev "Dâ'î el-Mutlaklar" aracılığıyla icra edilmektedir. Tâyyîb, Davudî İsmailîlik, Süleymânî, Kutbî, ve Alavî Buhralarca "Gizlenen son imâm" olarak bilinir. İsnâ‘aşer’îyye'deki Muhammed Mehdi'nin rôlünü üstlenen İmâmdır.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Dâ'î el-Mutlak
  • On beşinci yüzyılda, "Câ‘fer" adındaki bir şahsın önderliğinde çok sayıda Mustâ‘lî fıkhı tâkipçisinin Hanefi Sünnî fıkhına dönüşmesi hadisesi yaşandı. Bu yeni grup Câferî Buhra olarak adlandırıldı.
  • 1538 yılında "Syed Câ‘fer Ahmed Şirazi" Patani Buhraları İsmâ‘îlîler ile olan ilişkilerini tamamen kesmeğe ikna etti. Böylece bir milyona yakın buhra Mustâ‘lî fıkhından Hanefi Sünnî fıkhına döndü.[2][3]
  • Süleyman bin Hassan, Hindistan'daki 27nci Dâ'î el-Mutlak olan Seyyidnâ Davûd Bin Kutub Şah'ı tanımayarak, Yemen'de "Ehl-i Hakk" olarak ta bilinen Süleymânî Buhra'yı 1592 yılında oluşturdu.
  • Ali bin İbrahim, Hindistan'daki 29uncu Dâ'î el-Mutlak olan Seyyidnâ Abd’ût-Tâyyib Zeki’ûd-Dîn'i tanımayarak, Hicrî 1034 / M. 1634 tarihinde Alavî Buhra'yı oluşturdu.
  • 46ncı Dâ'î el-Mutlak olan Seyyidnâ Muhammed Badr’ûd-Dîn ibn Syedna Mufaddal Seyf’ûd-Dîn'in ölümü üzerine Abd’ûl-Hüseyin Civacı" önderliğinde 1840 yılında "Etbe-i Melek Buhra" oluşumunu tamamlayarak bağımsız hale dönüştü.
  • Elli yıldır ruhânî hiyerarşide ikinci sıra olan Me’zûn el-Mutlak görevini sürdüren 51. Syedna Tahir Seyf’ûd-Dîn Sahib'in oğlu ve 52. Syedna Muhammed Burhan’ûd-Dîn Sahib'in farklı anneden olma kardeşi Hûzeyme Kutb’ûd-Dîn'in kendisinin Hicrî: 17 Şaban 1385 / Milâdî: 10 Aralık 1965 tarihinde Mumbai Saify Mescidi'nde 52. Syedna Muhammed Burhan’ûd-Dîn Sahib tarafından alenen "Me’zûn-û Dâvah" olarak atandığını belgelemesi üzerine, Hindistan Yargıtay Başkanlığı'nın kararı ile Syedna Mufaddal Seyf’ûd-Dîn'in 53. Dâ'î el-Mutlak ünvanı askıya alınmış bulunmaktadır.[4][5][6][7][8]
  • Şu anda ki mevcut duruma göre, Davudî İsmailîlik'in Dâ'î el-Mutlak makâmı "Syedna Mufaddal Seyf’ûd-Dîn" tarafından temsil edilmekte olduğundan, Hûzeyme Kutb’ûd-Dîn önderliğinde "Kutbî Buhra" adında yeni ve ayrı bir kol oluşturulmuş bulunmaktadır.

Mustâ‘lî-Tâyyibî fıkhına göre İmâm silsilesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Elli İkinci Dâ'î el-Mutlak "Muhammed Burhan’ûd-Dîn" (6 Mart 1915 – 17 Ocak 2014) [9]
Davûdîlik Elliüçüncü De facto Dâ'î el-Mutlak'ı: "Syedna Mufaddal Seyf’ûd-Dîn" (Surat, Hindistan El Cemea't-us Saifiyah Akademisi eski Rektörü).

0. Ali bin Ebâ Tâlib Merkedî (İmâm olarak sıralandırılır fakat Peygamber Muhammed'in Vâsi/Sâmit ya da Esâsı olarak kabul edildiğinden dolayı numaralandırmaz.)
1. Hasan el-Mûctebâ
2. Hüseyin ibn Ali
3. Ali Zeyn el-Âb’ı-Dîn
4. Muhammed el-Bakır
5. Cafer-i Sâdık
6. İsmâil bin Câ'fer el-Mûbarek
7. Muhammed bin İsmâ‘îl eş-Şâkir
8. Vâfî ʿAhmed (ʿAbd Allâh bin Muhammed)
9. Takî Muhammed (ʿAhmed bin ʿAbd Allâh)
10. Razî ʿAbd Allâh (Hüseyin bin ʿAhmed)
11. Birinci Fâtımî Hâlife/İmâmı Ebû Muhammed ‘Ubayd Allâh ibn el-Huseyn el-Medhî
12. İkinci Fâtımî Hâlife/İmâmı Kaim (Muhammed el-Kaim bi-Emri’l-Lâh)
13. Üçüncü Fâtımî Hâlife/İmâmı Mansur (İsmail Mansur bi-Nasri’l-Lâh)
14. Dördüncü Fâtımî Hâlife/İmâmı Mu‘izz (Ebu Tamim el-Mu‘izz Li-Dîn’il-Lâh)
15. Beşinci Fâtımî Hâlife/İmâmı Ebu Mansur Nizar el-Aziz Billah
16. Altıncı Fâtımî Hâlife/İmâmı EbûʿAlî el-Mansûr el-Hâkim bi-EmrʿAllâh (Dürzîler'in ortaya çıkışı)
17. Yedinci Fâtımî Hâlife/İmâmı ʿAli ez-Zâhir Li-İʿzâz Dîn’il-Lâh
18. Sekizinci Fâtımî Hâlife/İmâmı Ebû Tamîm Ma’add el-Mûstensir bil-Lâh
19. Dokuzuncu Fâtımî Hâlife/İmâmı ʿAhmed el-Mustâ‘lî
20. Onuncu Fâtımî Hâlife/İmâmı El-Âmir bi'Ahkâmi’l-Lâh (Hâfızîlik)
21. Et-Tâyyîb Ebû’l-Kâsım (Davudî İsmailîlik, Süleymânî, Kutbî, ve Alavî Buhralarda "Gizlenen son imâm" olarak bilinir. İsnâaşerîyye'deki Muhammed Mehdi'nin rôlünü üstlenen İmâmdır.)

Mustâ‘li ezânı[değiştir | kaynağı değiştir]

Fâtımî/İsmâ‘îlî/Davudî Bohra'ya göre Eş-hedu enne Mevlânâ Aliyen Veli ul-Lâh ("Ali'nin Allâh-u Zülcelâl-i vel-İkrâm'ın Vekili olduğuna şahadet ederim") cümlesi ezânda söylenir ama ikâmede yer almaz, ve "Eş-hedu enne Muhammeden-rasūl ul-Lâh" şeklinde ikişer defa tekrarlanır.

Ayrıca "Muhammedun -ve- Ali-un Khayr-ul-beşer ve itrât-u- humâ Khayr-ul-itâr" (Muhammed ve Ali en yüce insanlar ve onların soyları da en yücelerdendir.) denir. Yedinci kısımdaki "Hayya 'âla-Khayri'l-amel" ifadesinden den sonra Eimmet Fatimiyyîn'den beri "İki" kez tekrarlanır. (İkâmede ise bunun yerine yine İki defa "Kad kamatis Salât" denir).

Bundan başka, Rasūlu l-Lāh'ın ölümünden sonra Ezân-ı Muhammed‘îyye'den çıkarılan "Hayyâ 'âla-Khayri'l amel" de yüksek sesle, Muhammed Nebi'nin sünnetine uygun şekilde İki kez söylenir.

Okudukları ezân'ın tamamı aşağıdaki şekildedir:

Kere Arap Yazısı Transliteration Tercümesi[10]
4x الله اكبر Allahu Ekber Allah en yüce olandır
2x اشهد ان لا اله الا الله Eş-hedu allā ilāhe illa l-Lāh Allah'tan başka İlâh olmadığına tanıklık ederim
2x اشهد ان محمدا رسول الله Eş-hedu enne Muhammeden-rasūlu l-Lāh Muhammed'in Allah'ın elçisi olduğuna tanıklık ederim
2x اشهد ان مولانا عليا ولي الله Eş-hedu enne Aliya Veli-ul-Lāh Ali'nin Allah'ın vekili olduğuna şahadet ederim
2x حي على الصلاة Hayya 'ales-salāt Duaya acele gelin
2x حي على الفلاح Hayya 'alel-felāh Zafere doğru acele edin
2x حي على خير العمل Hāyyā 'âla-Khayr el amel[11] Herşeyin en yücesine acele edin
2x محمد و علي خير البشر و عطرة هما خير عطر Muhammedun -ve- Ali-un Khayr-ul- beşer ve itrât-u- huma khayr-ul-itar[12] Muhammed ve Ali en yüce insanlar ve onların soyları da en yücelerdendir
2x الله اكبر Allah-u Ekber Allah en yüce olandır
2x لا اله الا الله ilāhe illā l-Lāh Allah'tan başka ilâh olmadığına tanıklık ederim

Mustâlîliğin İsmaililik soy ağacındaki konumu[değiştir | kaynağı değiştir]

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
2. İmâm Hüseyin
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
3. İmâm Ali Zeyn el-Âb’ı-Dîn
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
4. İmâm Muhammed el-Bakır
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
İmamîlik
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
5. İmâm Câ'fer-i Sâdık
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Shiite Calligraphy symbolising Ali as Tiger of God.png
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
6. İmâm İsmâil bin Câ'fer el-Mûbarek
 
Musa el-Kâzım
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
8. İmâm ʿAhmed el-Vâfî (ʿAbadullâh‘bin’Muhammed)
 
7. İmâm Muhammed bin İsmâ‘îl eş-Şâkir
 
Ali er-Rıza
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
9. İmâm Takî Muhammed (ʿAhmed bin ʿAbadullâh)
 
İsmâilîlik/Yedicilik
(Bâtınî İsmâilîyye)
 
Muhammed el-Cevâd
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
10. İmâm Razî/Zekî ʿAbd Allâh (Hüseyin bin ʿAhmed)
 
 
Kûfeli Hamdan Karmat
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
11. İmâm Ebû Muhammed ‘Ubayd Allâh el-Medhî
 
Ebû’Saʿid‘Hasan bin Behrâm Jennâbî
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Sâbiîler
 
 
 
Fâtımîler Hâlifeliği
 
Karmatîlik (Yediciler/elʿBakl’îyye)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Tevhîd Dâvâsı
 
 
 
16. Dâ’î-Â’zam Târik’ûl-Hâkim bi-EmrʿAllâh
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Hamza
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
El-Mu'tenâ
 
 
 
18. Dâ’î-Â’zam Ebû Tamîm Ma’add el-Mûstensir
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Hikmet Risâleleri
 
 
 
19. İmâm Ebû’l-Kâsım ʿAhmed el-Mustâ‘lî
 
19. Ebû Mansûr Nizâr el-Mustafâ
 
 
 
 
Nasır Hüsrev
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Dürzîlik
 
 
 
Mustâlîlik
 
Nizarîlik
 
 
 
 
 
Pamir Alevîliği
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Mecîd’îyye/Hâfız’îyye
 
Tâyyîb’îyye
 
Elemûtlar
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Süleymanî Buhra
 
Davudî Buhra
 
Sabbah’îyye
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Hebtiahs Buhra
 
 
Etbe-î Melek Buhra
 
Sünnî Buhra
 
İleri Davudî Buhra
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Alavî Buhra
 
Câferî Buhra
 
Patanî Buhra
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 


Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Not: Mustafa Ali (Mustâ‘lî)
  2. ^ Patani Bohras
  3. ^ N. Hanif. Islamic concept of crime and justice: social religious and economic. Crime and justice, Volume 2 . Sarup & Sons, 1999. ISBN 81-7625-063-5, ISBN 978-81-7625-063-4. Pg 283
  4. ^ "Who is new Syedna? Trouble brews as half-brother stakes claim | The Indian Express". indianexpress.com. http://indianexpress.com/article/cities/mumbai/who-is-new-syedna-trouble-brews-as-half-brother-stakes-claim/. Erişim tarihi: 2014-02-01. 
  5. ^ "Succession war breaks out in Syedna Mohammed Burhanuddin's family | Latest News & Updates at DNAIndia.com". dnaindia.com. http://www.dnaindia.com/mumbai/report-succession-war-breaks-out-in-syedna-mohammed-burhanuddin-s-family-1954417. Erişim tarihi: 2014-02-01. 
  6. ^ Rizwan Mawani (2014-01-30). "The Intricacies of Succession: Two Claimants Emerge for Dawoodi Bohra Leadership |&nbspRizwan Mawani". Huffingtonpost.com. http://www.huffingtonpost.com/rizwan-mawani/the-intricacies-of-succes_b_4687546.html. Erişim tarihi: 2014-02-13. 
  7. ^ "A perilous transition" ((Rusça)). Mumbai Mirror. 2014-01-24. http://www.mumbaimirror.com/mumbai/cover-story/A-perilous-transition/articleshow/29266169.cms. Erişim tarihi: 2014-02-13. 
  8. ^ "Dawoodi Bohra succession issue: former chief justice pledges allegiance to Syedna’s uncle". Hindustan Times. 2014-01-31. http://www.hindustantimes.com/india-news/dawoodi-bohra-succession-issue-former-chief-justice-pledges-allegiance-to-syedna-s-uncle/article1-1178939.aspx. Erişim tarihi: 2014-02-13. 
  9. ^ Hindistan Davûdî-Tâyyîbî-Mustâ‘li-İsmâ‘îlîleri (Vedâ Âyin-î Cemi)
  10. ^ Alıntı: Adhan and Iqamah
  11. ^ Muhammed Rasūlu l-Lāh'ın vefatı sonrası atıldığı iddia edilen kısım.
  12. ^ Fâtımîler Hâlifeliği Devri'nde eklenen kısım.