Muhammed eleştirisi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Muhammed'in eleştirileri 7. yüzyıldan beri yapılagelmiştir. Orta Çağ dönemi Avrupasında ve diğer İslam dışı polemiklerde bir Hıristiyanlık sapkını, ve/veya şeytanlarca elegeçirilmiş bir kişi olarak yer aldı. Modern zamanlarda eleştiriler genellikle; onun peygamberlik iddiası, politik tutumu, kölelere sahip olması, ahlakı ve evlilikleri üzerine yapılmaktadır.

Genel değerlendirme[değiştir | kaynağı değiştir]

Muhammed'in hayatıyla ilgili mistik-destansı unsurlarla süslenen ayrıntılı hikayeler Ahmediyye, Muhammediyye gibi siyer ve meğazi kitaplarında yer alır. Bilimsel araştırma sınıfında olanlar bir kenara bırakılacak olursa, her eğilimin kendi Muhammed figürünü yarattığı bu hikayelere toplumun ve din mesleğinde çalışanların ilgisinin gerçeklik ve nesnellik yerine, "hikayelerin gücü" üzerinden devam ettiği, bu ve benzeri anlatıların tarih boyunca dinlenmeye devam ettiği söylenebilir.[1]

Muhammed için yapılan eleştiri veya övgüler, büyük oranda onun için yazılmış siyer ve megazi kitaplarındaki anlatımların ve ona atfedilen hadislerin doğru ve gerçekleri yansıttığı varsayımları üzerinden yapılmaktadır. İslam bilimci Goldziher’e göre hadis olarak rivayet edilen haberlerin Muhammed'le ilgisi yoktur. Goldziher, Müslümanların Kur’an’da bulamadıkları pek çok konuyu, ayrıca kendi kanaatlerini ve doğru bulduklarını hadis formunda ifade ettiklerini ve bu rivayetlerin İslam’ın birkaç asır devam eden oluşum süreci içinde bu sürece katılan siyasi, içtimai, iktisadi vb. birçok belgeler olduğunu ifade eder. [2] Mitolojik hikayelerle süslenen, negatif anlatımların ayıklandığı İslami kaynaklarda Muhammed yüceler yücesi bir karakter olarak tasvir edilirken, pozitif anlatımların ayıklandığı İslam karşıtı kaynaklarda aynı kişi bir şeytan veya deccal karakteri olarak ortaya çıkmaktadır. İslami radikal akımlar ve İslamofobi şeklinde yansımaları bulunan bu tutumlar değişik coğrafi bölgelerde şiddet içeren sosyal olayların çıkmasına yol açabilmektedir.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Tek tanrılı dinlere mensup Müslüman olmayan çağdaş Arapların Muhammed'e karşı eleştirileri 7. yüzyıla dayanmaktadır. Orta Çağ'da bazı Yahudi yazarların Muhammed’i Tevrat'ta kendisinin peygamber olduğuna inanan kişiler için kullanılan ha-meshuggah ("kötü adam") şeklinde tanımladıkları görülür. Martin Luther Muhammed’i şeytan veya şeytanın ilk doğan çocuğu olarak tanımladı.[3] Orta Çağ döneminde genelikle Avrupa'da diğer Müslüman olmayan topluluklar tarafından Hıristiyan kafiri veya Şeytan'ın kölesi olarak görüldü. Günümüzdeki eleştiriler ise onun peygamber olduğu iddiasına yönelik samimiyeti, ahlaki tutumu, sahip olduğu köleleri ve evliliklerine yöneliktir.

Yahudi eleştirisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Orta Çağ döneminde, Yahudi yazarlar Muhammed'i ha-meshuggah ("Çılgın Adam") olarak ifade ediyorlardı. Bu terim genellikle Kutsal kitap'ta kendilerini peygamber olarak adlandıran insanlar için kullanılırdı.[4]

Hırıstiyan eleştirisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Martin Luther Muhammed’i şeytan veya şeytanın ilk doğan çocuğu olarak tanımladı.[5] Orta Çağ döneminde genelikle Avrupa'da diğer Müslüman olmayan topluluklar tarafından Hıristiyan kafiri veya Şeytan'ın kölesi olarak görüldü.

20. yüzyıl[değiştir | kaynağı değiştir]

20. yüzyılın ilk yıllarında batı öğretisinde Muhammed görüşü değişti. Bu görüş eleştirel ağırlıklıydı. 1911'de yazılan Katolik Ansiklopedisi Gabriel Oussani'ye göre Muhammed'e Yahudilik ve Hırıstiyanlığın "kusurlu anlayışı" vahiy edilmişti.

Eski müslümanlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Arif Tekin: Muhammed'in Tanrı tanımında kullandığı isim, sıfat ve zamirlerle, kadınlara ait tutum ve ifadelerinde, içinde yetiştiği "erkek egemen" toplum yapısının yansımalarının bulunması ve Muhammed'in Kur'an'da Mekke döneminde fikir ve inanç özgürlüğünü çağrıştıran mütevazi ifadelere yer verirken, güçlü ve savaşmak için imkanlara sahip olduğu Medine döneminde muhaliflerine karşı savaş ve tehdit içeren ifadelere yer vermesidir. Kendisinin keskin ifadeler içeren bir diğer eleştirisi ise Muhammed'in gerçekten Tanrı'ya inanıp-inanmadığı sorunudur. Tekin bu çıkarımı Ahzap Suresi örneğinde olduğu gibi Muhammed'in özel hayatını kollayan Kur'an ayetlerine referans vererek yapar.[6]

Eleştiri başlıkları[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir Hıristiyan web sitesinde Muhammed’in hayatıyla ilgili eleştiriler; eleştiriler kutsal kitaplarda Muhammed’in haber verilmesi konusu, Muhammed’in yanlış öngörüleri, kişisel yeterlilik, Muhammed’in tanrılaştırılması, insan olarak davranışları, acımasızlığı, islamda kadın-erkek eşitsizliği, evlilikleri, Muhammed ile İsa’nın karşılaştırılması gibi başlıklar altında yapılmıştır. [7]

Diğer bir eleştiri başlığı daha çok Müslüman kökenli yazarlar tarafından öne çıkarılan Kur'an, şeriat ve İslami kavramların kaynaklarına yapılan eleştirilerdir.[8]

Politik tutumu[değiştir | kaynağı değiştir]

Şiddet; Muhammed'in Müslümanlar hakkında alaycı şiirler yazan bazı Yahudi şair (Ebu Afâk, Asma bint Mervan, Ka’b İbni El-Eşref) ve tüccarlarının (İbni Sunayna ve Ebu Rafi) öldürülmesi emrini vermesi [9][10][11] [12] eleştiri konusudur. Muhammed'in bazı Yahudi kabilelerine savaş açıp onları Medine'den sürdüğü, Kurayza kabilesine 700-1000 civarında erkeği öldürttüğü, mallarına el koyduğu, kadın ve çocukların köle olarak satıldığı bilgileri bulunmakla birlikte bu uygulamaların tarihsel gerçekliği tartışmalı bir konudur. Muhammed ve Yahudiler

Kölelik kurumu; Muhammed'e yönelik diğer eleştiri başlıklarından birisi de O'nun köle ve cariyelere sahip olması ve kölelik karşısındaki tutumudur. (bkn İslam'da kölelik)

Evlilik ve ilişkileri[değiştir | kaynağı değiştir]

Bazı kaynaklara göre Muhammed kendi zamanında olasılıkla olağan karşılanan ancak günümüz değer yargılarıyla şiddetle eleştirilere uğrayan, kesin sayısı bilinmeyen, çok sayıda evlilik, cariye edinme, sözlenme, ayrılma gibi ilişkiler yaşadı.[13] En çok eleştirilen evlilikleri Zeyneb binti Cahş, [14] Aişe binti Ebubekir, Cüveyriye bint Haris ve Safiyye Binti Huyey ile yaptığı evliliklerdir.[15] Bu evlilikler çocuk evliliği, evlatlığının karısı ile evlilik ve savaş esiri kadınlardan cinsel olarak faydalanma sebebiyle eleştirilir.

Çocuk evlilikleri;Turan Dursun çocuk yaşlarda kızların yaşlanmış olan Muhammed ve diğer erkek ilk Müslümanlar ile evlendirilmelerini eleştiri konusu yapar. Osman bin Affan örneğinde, bir diğer eleştiri konusu nikahın Osman'ın Müslüman olması karşılığında yapılmasıdır.[16]

Okur-yazarlığı ve kaynakları[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Ümmi

Muhammed'le ilgili tartışılan konulardan birisi de okur-yazar olup olmadığı konusudur. Geleneksel görüş Muhammed'in okur-yazar olmadığı şeklinde ise de [17] uzun yıllar zengin bir kadın olan Hatice'nin ticari faaliyetlerini yürütmesi vb. sebeplerle okur-yazar olduğunu düşünenler de vardır.[18][19]

Vahiy öncesi dönemde Araplarda eski dini birikimlerin şairler, kıssa anlatıcıları, hanifler ve Yahudi-Hıristiyan din bilginlerinden oluşan ve muhtemelen zengin mitolojik kültür birikiminin geniş toplum kesimlerince bilindiği, Muhammed’in de içinde yaşadığı bu toplumun yazılı veya sözlü anlatımlarından oluşan birikime sahip olduğu düşünülmektedir.[20] Örneğin vahiy öncesi dönemde Muhammed’in eşi Haticenin amcasının oğlu olması dolayısıyla görüşme ihtimali olan kişilerden biri olan rahip Varaka, Tevrat, Zebur ve İncil'i de kapsayan Kitabı Mukaddes'e hâkimdi. Varaka'nın dinler tarihi konusundaki birikimlerini Muhammed’e aktardığı ve bu bilgilerin Kuran'daki Yahudi, Hıristiyan kültürüyle ilgili dini anlatımlara kaynak teşkil ettiği ileri sürülmektedir.[21]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ http://www.sonmezkutlu.com/?pnum=43&pt=Tarihsel%20Muhammed%20ile%20Menkabevi%20Muhammed'i%20Ay%C4%B1rman%C4%B1n%20%C3%96nemi
  2. ^ http://www.belgeler.com/blg/2uuc/hadisler-zerine
  3. ^ Mohammed and Mohammedanism
  4. ^ Norman A. Stillman (1979). The Jews of Arab lands: a history and source book. Jewish Publication Society. ss. 236. ISBN 978-0-8276-0198-7. http://books.google.com/books?id=bFN2ismyhEYC&pg=PA236. Erişim tarihi: 26 Aralık 2011. 
  5. ^ Mohammed and Mohammedanism
  6. ^ [1] Arif tekin, Sümerlerden İslam’a Kutsal Kitaplar ve Dinler
  7. ^ http://www.answering-islam.org/Muhammad/index.html
  8. ^ [2] Arif tekin, Sümerlerden İslam’a Kutsal Kitaplar ve Dinler
  9. ^ http://www.belgeler.com/blg/1a4c/huyey-bin-ahtab-huyey-bin-ahtab
  10. ^ http://www.hakikat.com/dergi/223/muhammedas223.html
  11. ^ (S. Ateş- Kuran’a göre Hz.Muhammed’in hayatı. S.565
  12. ^ Muhammed'in diğer dinlere ve mensuplarına karşı tutumu, eleştirel
  13. ^ http://www.muslimhope.com/WhyDidMohammedGetSoManyWives.htm#Safiya
  14. ^ http://www.answering-islam.org/turkce/muhammed/peygamberlik-testi-kutsal-kitap-i-nda-muhammedin-paygamberli-i/mesih-san-n-da-daki-vaaz-ve-muhammedin-peygamberli-i.html
  15. ^ http://www.muslimhope.com/WhyDidMohammedGetSoManyWives.htm#Safiya
  16. ^ NZcJ4J:http://www.turandursun.com/index.php%3Foption%3Dcom_content%26view%3Darticle%26id%3D881:sah-hz-muhammedn-kac-kizi-vardi-net-br-skandal%26catid%3D49:arif-tekin%26Itemid%3D106%2Bh.z+muhammed%27in+kar%C4%B1lar%C4%B1+-forum+-s%C3%B6zl%C3%BCk&hl=tr&gbv=2&ct=clnk
  17. ^ http://www.muhammedmustafa.net/tr/altsayfavecdiakyuz.php?sayfa=yazilar/vecdiakyuz/ummi
  18. ^ http://www.aliaksoy.net/2007/03/01/ummi-peygamberin-okur-yazarligi/
  19. ^ http://answering-islam.org/Hoaxes/illiterate.html
  20. ^ [http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:63euWUyHwiIJ:http://www.dinbilimleri.com/DergiPdfDetay.aspx%3FID%3D598%2Bvaraka+muhammed+%22vahiy+%C3%B6ncesi%22&hl=tr&gbv=2&ct=clnk Din bilimleri dergisi İslam öncesi Arap toplumunda hikaye kültürünün bilinebilirlik durumu]
  21. ^ [3]