Aşiret

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Bu maddedeki veya maddenin bir bölümündeki bazı bilgilerin kaynağı belirtilmemiştir. Ayrıntılar için maddenin tartışma sayfasına lütfen bakınız. Maddeye uygun bir biçimde kaynak ekleyerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz.

Aşiret, Arapça aşîra عشةی رdan dil ve kültür yönünden büyük bir türdeşlik gösteren, birçok sülaleden oluşan, yapısındaki aileler arasında köken, ekonomi, din, kan veya evlilik bağları bulunan göçebe veya yerleşik nitelikteki topluluk, oymaktır. Türkiye'nin özellikle doğu ve güneydogu bölgelerinde, gün geçtikçe azalan bir eğilim göstersede halen aşiret sistemi bazı ailelerde varlığını sürdürmektedir. Başlıca bir reisten ve reisin yardımcılarından oluşan aile topluluğu genellikle diğer aşiretlere karşı kendi bölgelerini koruma adına oluşmuştur. Günümüz Türkiye'sinde aşiretler genellikle ülkenin Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde varlıklarını sürdürmektedir. Fakat göçler nedeni ile bu aşiret bireyleri başta büyükşehirler olmak üzere ülkenin genelinde ikamet etmektedirler.

Türkiye'de Osmanlı İmparatorluğundan bugüne kadar çeşitli değişikliklere uğramış ise de sosyo-kültürel yapıları devam eden dokuz aşiret ve bunlardan kopmuş olan birçok kabile vardır.

Meşkini aşireti

Kürt orjinli Aşiretin kökeni İran'dır. İran'ın MESHKEEN (Meşkin) bölgesinden çeşitli sebeplerden dolayı Aşiretin bir bölümü göç etmiştir. Bu göç neticesinde Meşkiniler Ortadoğu coğrafyasının çeşitli bölgelerine yerleşmiştir. Bu Aşiret Mardin Merkez ve Kızıltepe, Diyarbakır Merkez, Urfa Viranşehir, Suriye Qamışlı ve Derbesi de ve en önemli bölümü İran'ın Meşkin bölgesinde yaşamlarını sürdürmektedirler. Meşkiniler savaşçı ve Liderlik vasıfları belirgin bir Aşiret olarak bilinirler.

;Bini-İcil aşireti:Arap asılı bir aşiretir. genelikle şanlıurfa merkez,adana ve harran ovasında yaşamlarını sürdürmektedir.Bini-İcil aşiret bir çok koldan ve boydan oluşmaktadır. BİNİ-YUSUF aşireti olarakta bilinir. İstiklal savaşında şanlıurfanın kurtuluşunda büyük çaba göstermiştir. Arap aşiretleri ve şanlıurfanın en büyük aşiretidir.

Şeyhanlılar ya da Şeyhi aşireti

Şeyhanlılar ya da Şeyhi aşireti olarak da geçen aşiret Nığımi aşiretinin kollarından biridir ve çeşitli tarihi belgelerden seyid olduğu anlaşılan, şeyhanlı aşireti bir çok kabile ve boydan oluşan aşirettir.

Karakeçili aşireti

Karakeçili olarak bilinen ve Geçmişleri Oğuzların en eski boylarından olan Kayı boyuna dayanan Karakeçililer, her yıl uluslararası bir şenlikle bir araya gelmektedirler.Musul kerkük ve Urfa Karacadağdan Türkiyenin dört yanına dağılmışlardır. Bilinen 68 kolu vardır. Elazığda Torun, Gökce, Çarsancaklı; Antepte Albayramlı; Urfa da Antarlı (Andari), Balbegli (Baleki), Torun, Şıhlar (Karakeçili şıhları), Ceraplı; Musul'dan gelen Karakeçililere (Musuki), Emini (Amini), Kadıyan, Binkasım gibi...

İzol Aşireti

Urfa Diyarbakır gibi kentlerde yoğun olarak yaşamaktadırlar.Kürt aşireti olarak Yavuz Sultan Selim zamanında iskan edilmiş,aşiretin köylerine 1800'lü yıllarda çeşitli Türkmen kabileleri yerleştirilerek asimile çabaları olmuşsada Bu insanlar kurmanci dilini ve izollu aşiret kimliğini benimsemişlerdir.Orjin olarak Kürt aşiretidir.

Beydilli veya Badıllı aşireti

Beydilli veya Badıllı olarak geçen aşiret, Anadolu'daki beyliklerin yıkılmasının ardından çeşitli Türkmen kabilelerden oluşmuştur. Beydilli (Badıllı) Türkiye'nin dört bir yanına dağılmış ilk Selçuklu akınlarıyla gelen 1034-1037 yıllarında yerleşen Selçuklular'la Arap yarımadası Mekke, Musul, Kerkük, Halep, Azerbaycan, Türkmenistan'a kadar yayılmış bir aşirettir. Türkmenistan Merv ve Göktepe yöresindeki Beydillileri (Batullu) olarak Türkmence ifade edilmektedir.

Zilan - Zilli olarak geçen Kürt aşireti

Kurmançi ve Zaza olarak bir çok kabile ve boydan oluşmaktadır.

Bucak aşireti

Bucak olarak geçen zaza-Kürt aşireti olan Bucaklar köken olarak Diyarbakırlı olup, 200 yıl kadar önce Diyarbakır'dan Siverek'e göçmüş olan bir topluluktur. Cumhuriyet'in kuruluşundan sonra Şeyh Sait İsyanı sırasında, Cumhuriyet'ten yana tavır almış ve isyancılara karşı savaşmışlardır.

Lolan aşireti

Lolan olarak bilinen Kürt aşireti. Kürtçenin Zazaca Lehçesini konuşurlar.

Yörük aşiretleri

Anadolu'da halen yaşayan yörük aşiretleride vardır. Sarıkeçili aşireti, Tekeli aşireti, Avşar aşireti gibi. Elazığ, Erzurum, Osmaniye, Hatay.

Nığımi aşireti

Nığımi aşiretinin Irak, Suriye, Filistin'de, Lübnan'da ve Türkiye sınırları içinde yaşadığı çeşitli tarih kitaplarında vurgulanmaktadır. Nığımi aşiretinin tarih kitaplarında seyid oldukları anlaşılmıştır.

Koçgiri aşireti

Koçgiri olarak bilinen aşiret; bir çok aşiretten oluşan bir Konfederasyondur. Kürtçe (Kurmance ve Zazaca) konuşurlar. Dersim, Erzincan, Sivas bölgesinde yoğun olarak yaşamaktadırlar.

Ömerka aşireti

Aşiret Mardin asıllıdır. Bu aşiret Kürt kökenli olup mardin bölgesinin en büyük aşiretlerindendir. 25 köyden oluşur. Meşhur Cehennem Deresi'nin ortasında olup nüfusü 700 bin kişi olarak tahmin edilmektedir. Başta büyükşehirler olmak üzere Türkiye ve dünyanın bir çok ülkesinde yaşarlar.

Ömeryan (Ömeri) aşireti

Merkezi Mardin'de olup 84 köyden oluşmaktadır. Aşiret, birçok kabile ve ailelerden oluşmakta, başta büyükşehirler olmak üzere tüm Türkiye'ye yayılmıştır. Kürtçe dilinin Kurmanci lehçesi ile konuşurlar. Ermeni kaynaklarında Ömeryanların kürtleşmiş Ermeniler olduğunu savunmaktadırlar. Yörede de böyle bir imaj vardır.

Düğer aşireti

Düğer aşireti en doğuda Urfa, Rakka, Telafer olmak üzere Sivas, Afyon, Kayseri, Burdur, Kütahya, Bilecik, Elazığ, Adıyaman, Halep yörelerinde yaşayan köklü bir Türkmen aşiretidir. Urfadakiler yaklaşık 1750 yılyılından bu yana Kurmanci konuşmaya başlamışlardır.

Kejan aşireti

Yavuz Sultan Selim döneminde Şah İsmail baskısından İran Zagros dağlarının eteğinden göçer bir Kürt aşireti olarak Karacadağ bölgesinde stratejik hesaplarla iskan edilmişlerdir. Sonraları Kejanlılar, Elazığ Sivrice ilçesinin (Kamışlı-Kejan) köyünü kurmuşlardır. Kovancılar'da da Gökçedal köyünü kurmuşlardır. Türkleştirme siyasetinin sonucu, Sultan Abdülaziz zamanında Urfa'dan Karakeçili aşiretinden kitleler yoğun iskan edilmişlerdir.

Türkan Aşireti (Karacadağ Türkmenleri)

Osmanlı arşivlerinde ve Osman TURAN ve rahmetli Faruk SÜMER hocamızın araştırmaları sonucunda 4. Murat, Bağdat Seferi'ne giderken, savaşçı ve sadık bir göçebe Yörük-Türkmen toplumu olan bu Türkmenleri yöreye iskan etmiştir. Derik eşiğinden Karacadağ eteklerine, Diyarbakır bölgesine iskan olmuşlardır. Yörede baskın nüfus Kürt aşiretlerinden oluştuğu için, yaklaşık 1800 yılından bu yana Kurmanç dili konuşmaktadırlar. Yöre insanları halen Türkmenler olarak bu aşireti ifade eder ve Yörük ve Türkmen yaşamını günümüze kadar sürdürmekte olan insanlardır.

Ertoşi aşireti

Van ve Hakkari yörelerine İran Piranşehir bölgesinden Sünni-Kürt aşireti olarak göçle yerleşmiş geniş bir aşirettir. Kürt geleneklerine bağlıdırlar.

Buruki aşireti

1900'lü yılların başında Erivan'dan göç ettirilen Müslüman-Kürt aşiretleri arasındadır. Van, Göle, Kağızman, Sarıkamış, Kars, Erzurum'un Karayazı, Tekman, Hınıs, Şenkaya, Horasan, Çat ilçelerine yüzbinlerce Erivan Kürdü ve Burukiler iskan edilmiştir. Eski yazılı kaynaklara göre Erivan'dan yüzbinlerce, Karapapak, Kürt, Azeri; Azerbaycan ve Türkiye'ye sığınmıştır. Van yöresinde yoğundurlar.

Karakoyunlu aşireti

Köklü geniş Oğuz Türkmen oymaklarından biridir. Azerbeycan, Güney Azerbaycan, Nahçivan, Musul, Kerkük, Suriye olmak üzere Türkiye dışında da yerleşiklerdir. Karakoyunlu devletini kurmuşlardır. Türkiye'de Urfa, Bitlis, Diyarbakır, Erciş, Siverek yerlileri; Karakoyunlular'dan oluşmuşlardır. Siverek'te Karakoyunlu aşiretinden yerliler ile Karakoyunlu köyü de vardır. Karakoyunlu köyü etrafında Kürt nüfusun yoğunluğundan ötürü Kürt dilini benimsemişlerdir. Batı Anadolu'da Karakoyunlu aşireti, Gaziantep'ten başlayarak Mersin, Antalya, Konya, Isparta, Karaman yörelerine yerleşmişlerdir.

Ketken aşireti

Ketken aşireti; İran Azerbaycanından iskan edilmiş, Yavuz'un Sünni İslam mezhebi yaygınlaştırma gayretleriyle, Urfa, Birecik, Suriye, Kubani, Bab nahiyelerine iskan edilmiş Kürt aşiretidir.

Şabiki aşireti

1850 yıllarında Suriye Deri-zor bölgesinden gelen Afadili Arap aşiretinden Şeyhşaban ve aşireti, Birecik Halfeti arasında Beziki bölgesine yerleşmişlerdir. Kürt dilini son yüz yılda kullanmaya başlamışlardır. Arap asıllı olduklarını bilirler. Kürtleşmişlerdir. 4 köye yayılmışlardır.

Bayat aşireti

Oğuzların çok büyük aşiretlerinden birisidir. Selçuklular'la 1020'li yıllarda Musul, Kerkük, Güney Azerbaycan, Suriye Halep, Şam, Golan, Türkiye'de Elazığ, Urfa, Erzurum, Malatya, Gaziantep, Kahraman Maraş, Adıyaman, Besni, Gölbaşı, Birecik, Araban, Yavuzeli, Pazarcık, Elbistan, Çorum, Amasya, Samsun, Ordu, Sivas, Erzincan, Isparta, Afyon, Kütahya, Manisa, Balıkesir yörelerine dağılmış büyük bir Türkmen aşiretidir.
Babailik isyanında isyan etmiş, Ehli Beyt'e bağlı bir aşirettir. Çoğu Sünni İslamı, Osmanlı siyasetine bağlı olarak benimsemişlerdir. Düğer, Beydilli, Kınık, Avşar, Üreğir, Kayı boyları, ilk Selçuklular'la Malazgirt Savaşı'nın evvelinde, Doğu Anadolu ve Ortadoğu'ya yerleşmiş aşiretlerdir.

Gavazi (Gavasti) aşireti

Urfa, Azerbaycan, Çankırı, Çorum, Amasya yörelerine Irak Revanduz bölgesinden göç etmiş bir Kürt aşiretidir. Kürt diline düşkündürler. Çankırı, Çorum, Amasya'daki köylerinde Kürt dili etkin olarak konuşulmaktadır. Sünni ve Hanefi Kürtlerdir.

Barak aşireti

Baraklar, Oğuzların Bozok Kolundan, Alevi-Bektaşi kökünden gelen, günümüzde çoğu Sünnileşmiş, Horasan'dan, Yozgat (Bozok) yöresinde yurt tutarken, Rakka ve Antep'te zorunlu iskana tabi olmuşlardır. Baraklar; Beydilli değildir. Baraklar; Ulaşlı, Yağmurlu, Çayrazlı, Torun, Kürdülü, Karaşıhlı, Tiryaki, Türkmen oymaklarından oluşur. Baraklar; Besni Kızıl İn ve Ören köylerini, Amasya, Tokat, Sivas, Keskin, Ankara yörelerine de dağılmışlardır. Yoğun olarak; Gaziantep Nizip, Karkamış, Oğuzeli köylerinde yaşarlar. Sözlü edebiyat zengindir.

Küresinli aşireti

Küresinli aşireti, Türkiye-İran sınırlarına iskan edilmiş, Giresun'dan yerleşmiş Sünni Çepniler'dir. Azeri Türkçesi'ne yakın dilleri vardır. Son asırda Küresinliler; Van Gölü kenarında köylere, Özalp, Saray, Edremit, Gevaş ilçelerine yerleşmişlerdir. İran Azerbaycan'ında kalanlar Urmiye, Salmas, Hoy, Maku, Kotur yörelerinde yerleşiklerdir.

Badikan Aşireti:Diyarbakır Kulp(pasur),Silvan köylerine Yavuz Sultan Selim Han döneminde İran xeneye bölgesinden getirilerek iskan edilmiş Kürt Sünni aşiretlerden biridir.Yine şia baskısından Şah İsmail baskısından getirilerek iskan edilmişlerdir.

Hevadan Aşireti:Kulp güneyindeki köylere İslam ahali olarak Yavuz Sultan Selim döneminde iskan edilen Kürt aşiretlerden biridir.Sünni Kürt aşiretidir.İran Kelereş yöresinden gelmişlerdir.

Hıyan Aşireti:Kulp Sason Köylerine Muş güneyine Yavuz Sultan Selim döneminde iskan edilen Sünni Kürt aşiretlerinden biridir.Yörede gayri müslim Ermenilerle çok mücadele etmiş bit Kürt aşiretidir.

Şahsevenler Aşireti:İran Azerbaycanında yaşayan Avşar-Türk kökenli caferi-İslam Türk aşiretidir. Tamamı Türkçe'nin Azeri şivesini konuşurlar.

Çubuklu Aşireti:Elazığ Harput yöresine yerleşen Türk çubukoğulları bu aşirettendir.Oğuz kökenlidirler.İran Azerbaycanında yerleşiktirler ve Caferi-Türk yapıları vardır.

Dina Aşireti:Urfa suruçta yerleşik olan bu aşiret Irak şengal bölgesinden 250 yıl önce yerleşmişlerdir."EZİDİ KÜRT" kimliklerini yakın yüzyılda terk etmişlerdir.Kürt kültürünü yaşayan hanifi mezhebine tabi insanlardır.

Şarki Aşireti:Urfa Viranşehir ilçesinin 36 köyünde yerleşmişlerdir.Geliş yerleri Irak "ŞENGAL" Laleş bölgesidir.Çoğu göç etsede ve islama geçselerde Halen ezidi kürt inancını yaşayanları mevcuttur.Merkez köyleri"OĞLAKÇI" Köyüdür.

Aşiret Eşîr

Kabile Qabîle

Kabile Qabîle

Boy Bare

Boy Bare

Hane Xane

Hane Xane

Hane Xane

Aile Mal

Aile Mal

Aile Mal