Süryaniler

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Süryaniler
Ancient Orient Museum Istanbul (5).JPG
Nabonidus.jpg
Ashurnasirpal IIKopfBM.jpg
Esarhaddon.png
Lucianus.jpg
Abgarwithimageofedessa10thcentury.jpg
Bardesan.jpg
Jefrem Sirin.jpg
W.E.F. Britten - Alfred, Lord Tennyson - St. Simeon Stylites.jpg
Sevarios of Antioch.jpg
Hunayn ibn-Ishaq al-'Ibadi Isagoge.jpg
Bakhtishu.jpg
John sulaqa.gif
Alphonse Mingana.jpg
Naumfaik.jpg
Agha-petros.jpg
Ammobabaold.jpg
Anna eshoo.jpg
RosieMalek-Yonan.jpg
Andre Agassi 2005 US Clay Court 140x190.jpg
Önemli nüfusa sahip bölgeler
Irak Irak
Suriye Suriye
İran İran
Türkiye Türkiye
Lübnan Lübnan
Diller

Süryanice-Aramice
Arapça, Farsça, Kürtçe, Türkçe

Din

Süryani Kadim Kilisesi
(aynı zamanda çeşitli Doğu mezhepler)

İlgili etnik gruplar

Nasturi, Keldani, Mhallami

Mardinli Süryani kadınlar, 19. yüzyıl.

Süryaniler, ataları Asurlularden ve Aramilerden oluşan Ortadoğu'da yaşayan Semitik Hıristiyan halk.[1][2][3][4][5][6][7]

M.S. 37 - 43 yılları arasında elçilerin lideri Mor Petrus tarafından Antakya’da kurulmuş ve kısa zamanda bütün Orta Doğu'ya bu inancı müjdelemiştir. Kilisenin ve bazı mensuplarının kullandığı dil İsa’nın da konuştuğu Süryanice (Aramice)’dir.[8] Kilise patriklik merkezini birçok kez değiştirmek zorunda kalmıştır. Patriklik merkezi 1963 yılından beri Suriye’nin başkenti Şam’da bulunmaktadır. İlk patrik olan Mor Petrus’tan günümüze 121 patriğin başkanlık ettiği kilisenin şu andaki patriği 122. patrik olan Moran Mor İğnatiyos I. Zekka Iwas’dır.

Günümüzde dünyada 20 milyonu aşkın Süryani bulunmaktadır.[9](Süryani Ortodokslar, Süryani Katolikler, Maruniler, Melkitler (Melkit Katolikler), Syro-Malabarlar vb.). 3,5 milyonu Hindistan’da olmak üzere yaklaşık 5,5 milyon Süryani Ortodoks'un dini liderliğini Patrik Moran Mor İğnatiyos I. Zekka Iwas ve ona bağlı olan Hindistan’da bulunan Doğu Mafiryanı Mor Baseliyos I. Toma ve 40 metropolit yapmaktadır.

İstanbul Süryanileri[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye’de 17.000' i aşkın Süryani’nin 15.000'i İstanbul’da yaşamaktadır.[10][11] Süryaniler İstanbul dışında başlıca Mardin, Mersin, Diyarbakır, Adıyaman, Elazığ, Ankara, İzmir, Malatya, Şanlıurfa, Gaziantep, Antakya, Antalya ve Adana’da yaşamaktadır.

Süryaniler’in İstanbul ile buluşması yüzyıllar öncesine dayanmaktadır. Özellikle Bizans İmparatoru Konstantin’in annesi Heleni, İmparator Jüstinye’nin eşi Teodora ve İstanbul’un ilk metropoliti Altın ağızlı Mor Yuhanna (Yuhanna Chrisostom) İstanbul tarihine önemli izler bırakan Süryanilerden sadece birkaçıdır.

Günümüz İstanbul Süryani Abraşiyesi 1950'lerde başlayarak 1980'lerde hız kazanan Doğu ve Güneydoğu Anadolu’dan göç ile oluşmaya başlamıştır. 19. yy'da Patrik IV. Petrus tarafından kurulan Tarlabaşı’nda bulunan Meryemana Kilisesi daha sonra 1950’li yıllarda ihtiyaç sebebiyle zamanın Mardin Metropoliti Mor Filüksinos Yuhanna Dolabani’nin başkanlığında genişletilir. Daha sonra Mardin’de Metropolit Yuhanna Dolabani’nin vefatından sonra Horiepiskoposlar tarafından ruhani liderliğinin yapıldığı İstanbul Süryani Ortodoks Kilisesi 1986 yılında Moran Mor İğnatiyos Zeka Iwas tarafından Şam'daki patrikhanede görkemli bir törenle Mor Filüksinos Yusuf Çetin'i 'İstanbul Abraşiyesi Ruhani Liderliği'ne resmetmiştir.

Ankara ve İzmir’i de içeren, 2002 yılında Mersin, Adıyaman, Şanlıurfa, Malatya, Gaziantep, Elazığ ve Adana yörelerinin de bağlandığı İstanbul Abraşiyesi Metropolit Mor Filüksinos Yusuf Çetin’in başkanlığında 1 horiepiskopos 5 papaz 2 rahibin ruhani liderliğinde, vakıf yönetim kurulu ile aktif olarak varlığını sürdürmektedir. Süryani Kadim Kilisesi'inde Patriğe bağlı 20 Metropolit bulunmaktadır. Bunların 4 tanesi Türkiye'de bulunur.

Irak Süryanileri[değiştir | kaynağı değiştir]

The Lethbridge Herald,
18 Ağustos 1933

1924 yılında Asuri askerler tarafından Irak Türkmenlerini hedef alan ve Levi Baskını olarak bilinen katliamda 100 kadar Türkmen yaşamını yitirmiştir. 11 Ağustos 1933'teki Simele Katliamı'nda ise çok sayıda Asuri hayatını kaybetmiştir. Katliam, Irak Krallığı silahlı kuvvetleri desteğinde Kürt ve Arap aşiretlerinin yaptığı sistematik katliamlar silsilesidir ve "Simele Katliamı" terimi yalnızca Simele kasabasındaki katliamı değil, Kuzey Irak'ta Duhok ve Nineve (Musul) illerindeki 63 Asuri köyünde yapılan katliamları belirtir. 600[12] ilâ 3000[13][14] Süryaninin katledildiği bu katliam Lemkin tarafından "soykırım" (genocide) olarak nitelenir. Yahudi kökenli Polonyalı avukat Raphael Lemkin tarafından ilk kez 1944'te kullanılan «soykırım» terimi, Ermeni Kırımı, Holokost ve Simele Katliamından esinlenilerek oluşturulmuştur[15]. Avusturalya'nın Sidney şehrinde 2010 yılında açılan bir anıtın plakasında “Bu anıt, 1914-1918 yılları arasında, Birinci Dünya Savaşı sırasında gerçekleştirilen Süryani Kırımı ve 1933’te gerçekleştirilen Simele Katliamı kurbanları anısına dikilmiştir” biçiminde ibare yer almaktadır.[16]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]