Tsunami

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
26 Aralık 2004'te Maldiv Adaları'nda Male'yi vuran tsunami.
Tayland'ı vuran tsunami
2004'teki tsunami'nin canlandırması

Tsunami (okunuşu: "Tsunami". Japonca'da liman dalgası anlamına gelen 津波 (つなみ) sözcüğünden) okyanus ya da denizlerin tabanında oluşan deprem, volkan patlaması ve bunlara bağlı taban çökmesi, zemin kaymaları gibi tektonik olaylar sonucu denize geçen enerji nedeniyle oluşan uzun periyotlu deniz dalgasını temsil eder.

Yunan tarihçi Tukididis, tsunamileri denizaltı depreminden kaynaklandığını ileri sürdüğü bilinen ilk kişi olarak bilinmesine rağmen[1][2] tsunaminin oluşumu hakkında 20. yüzyıla kadar pek bir şey bilinmemekteydi. Konu, hâlâ araştırılmaktadır. İlk jeolojik, coğrafik ve oşinografik makaleler, tsunamileri "sismik deniz dalgaları" olarak adlandırmaktadır.

Tropikal kasırga gibi bazı meteorolojik şartlar, büyük alçak basınç alanlarını oluşturarak İngilizce storm surge denilen fırtınalarda denizin fazla yükselmesi olgusuyla meteotsunamilere neden olabilir. Meteotsunamiler de deniz seviyesini gelgit normalin birkaç metre üstünde çıkartabilir. Bu değişim, alçak basınç alanındaki düşük atmosfer basıncından kaynaklanır. Bu storm surgeler kıyıya erişince etrafı suya boğarak tsunamiye benzetilebilirler.

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Thucydides: “A History of the Peloponnesian War”, 3.89.1–4
  2. ^ Smid (1970-04). 'Tsunamis' in Greek Literature. 17. ss. 100–104. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Wikimedia Commons'ta Tsunami ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.