Tefsir

Tefsir (Arapça: علم التفسي; İlm ut Tefsir), İslam dini terimidir. 'el-Fesr' masdarından tef'il babında yorumlamak, açıklamak manalarına gelen bir kelimedir. İslami terim olarak , Kur'an ayetlerinin açıklanmasına dâir dalıdır. Tefsir ilmi ile uğraşan kişiye müfessir (Arapça: مفسر, muffasir, çoğ. مفسرون, mufessirun) denir. Tefsir dersleri medreselerde, İlahiyat fakültelerinde okutulan derslerdendir.

Tarihçe

Tefsirciler tarafından ilk müfessir kabul edilen Muhammed, Kur'anı yine Kur'an ile tefsir etmiştir. Sahabe ve tabiin denilen birinci ve ikinci nesil Müslümanlar peygamberin bazı açıklamalarını kaydetmişlerdir.

Tefsir türleri

Tefsirde üç türe ayrılan gelenek oluşmuştur; Rivayete dayanan ve peygamber, sahabi ve tabiinden nakledilen Kur'an yorumlarıyla yazılan tefsirlere rivayet tefsiri, müfessirin bilgi birikimi ve zihinsel faaliyetini ortaya koyduğu dirayet tefsiri, tasavvuf yorumlarına göre yapılanlara da işari tefsir (mistik tefsirler) denilmiştir. Tefsirlerin tümünde tefsir yapan kişinin dini ön kabulleri, seçimleri, eğilimleri, zihinsel kapasite ve kabiliyetlerinin tefsire yansıtılması doğal bir sonuçtur.

Tefsir, tercüme ve meâl

Meâl, Kur'an ayetlerinin tefsirle tercümesi, tefsir ise ayrıntılı açıklamasıdır. Kur'an'ın tercüme edilebilir olup olmadığı uzun tartışmaların konusu olmuştur. Uygulamada ise meal denilen yarı tercüme anlatımlar tercih edilmiştir. Meal yazarları, birebir tercümedeki metne değişik zorunluluklar (cümlelerdeki anlatım bozukluklarının giderilmesi, kapalı anlatımlar, cümle düşüklükleri, kelimelerin tam karşılığının meal yapılan dilde bulunmaması vb.) sebebiyle veya kendi anlayışını (mezhep, tarikat, cemaat) dikte etmek amacıyla parantez içerisinde ilaveler yaparlar. Bu şekilde ancak uzman olanların anlayabileceği sapmalar dini metinler içerisine ve toplumsal hayata yerleşmiştir. Namaz, tesettür, mut'a, hac vb. konularda bunun örnekleri görülebilir.

Al-i İmran Suresi 7. ayetinde yer aldığı üzere Kur'an hem anlamı açık (anlaşılır, muhkem), hem de yoruma açık (müteşabih) ayetleri bünyesinde barındırır. Bu açıdan bakıldığında Arapça'ya hakim birinin meal yazması uygun olmakla beraber, tefsir yazması için daha ileri bilgi birikimi gerektiği açıktır.

Tefsir ile ilgili birkaç söz

Tefsir: Açıklayan, kapalılığı gideren, haber veren, fısıltı yapan anlamındadır. Kur'an ayetlerini dilbilgisi, Kur'an, hadis veya kontext (bağlam, islami literatürde esbab-ı nüzul) özelliklerini kullanarak açıklamaya çalışan bilim dalıdır. Geleneksel tefsircilerde pek görülmeyen mitoloji, bilim tarihi ve antropoloji gibi alanlardaki bilgi de bazı ifadelerin anlaşılması için önemli olabilir.

Eleştiriler

Geleneksel tefsirlerde bilimsel bir yansızlık ve objektif bir bakış açısının yansıtıldığını söylemek imkansızdır. Örneğin Allah'ın isimleri gibi bazı konularda uzun uzadıya yapılan açıklamalar dilbilimi ve antropoloji açısından hiçbir bilimsel temele dayanmaz ve tamamen tefsir yapanın vermek veya oluşturmak istediği Tanrı imajının şekillenmesine hizmet amacı taşır.

Tefsir kitaplarında iş bazen o kadar ileri noktalara taşınır ki anlatılanlar ancak masal kitaplarının konusu olabilir. Örneğin bir tefsirde Calut'un uzun boyu anlatılırken O'nun denizden balık yakalayıp ellerini güneşe uzatarak kızartıp yediğini veya İbni Kesir tefsirinde Zülkarneyn'in doğu seferinde bir çölden geçerken rastladığı insanların uzun kulaklarından birini altlarına serip yatak yaptığını, diğer kulaklarıyla da kendilerine gölgelik oluşturduklarını okumak mümkündür (İsrailiyat İslam mitolojisi). Uç noktalarda dolaşan bu yorumlar bazen günlük hayata yön verir. Örneğin Nur suresi 31. ayetin yorumunda bazı tefsirciler örtünme emrinin başı kapsamadığı, esasen bunun bir emir değil tavsiye olduğu sonucuna ulaşırken, aynı ayeti yorumlayan diğerleri başın örtülmesinin farz ve dini örtünme için yeterli ve gerekli olduğu sonucuna ulaşır. Bir başkaları ise aynı ayetlerin yorumundan tesettür için başörtüsünün yeterli olmadığı, kadının bütün vücudunun örtülmesi gerektiği anlamını çıkartırlar.

Kur'an'ın Türkçe tefsirleri

Türkçe yazılan tefsirler

• Mehmed Vehbi, Hulasatül Beyan fi Tefsiril Kuran, 1924 ve 1966.
• İsmail Hakkı İzmirli, Mean'il Kuran, 1927, 1977.
• Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır, Hak Dini Kuran Dili, 1935.
• Ömer Nasuhi Bilmen, Kuranı Kerim'in TürkçeMeali Alisi ve Tefsiri, 1962.
• Şemseddin Yeşil, Füyuzat, 1950.
• Ömer Feyzi Mardin, Kuranı Kerim tefsirli ve fihristli türkçe, 1950.
• Hacı Murad Sertoğlu, İslamın mukaddes kitabı kuranı kerimin türkçe tercüme ve tefsiri, 1955.
• İsmayıl Hakkı Baltacıoğlu, Kuran, 1957.
• Osman Nebioğlu, Türkçe Kuranı Kerim, 1957.
• Besim Atalay, Kuranı Kerim, 1962.
• H.Tahsin Emiroğlu, Esbabı Nüzul Kuran ayetlerinin iniş sebepleri ve tefsirleri, 1965.
• M.Kazım Öztürk, Kuran'ın 20.asra göre anlamı, 1974.
• Süleyman Ateş, Yüce kur'anın Çağdaş Tefsiri, 1975.
• Ali Rıza Sağman, Lafzen vemealen Kuranı Kerim'in tercemesi, 1980.
• A.Adnan Sütmen, Kuranı Kerim'in Mealen Manzum Açıklaması, 1984.

En çok okunan tefsirler Ebu'l Al'a Mevdudi Tefhimu'l Kur'an, Celaleyn, Beyzavi, Ebussuud, Razi, Medarik, Elmalılı Hamdi Yazır, Hasan Basri Çantay, Seyyid Kutup tefsirleridir.

Türkçe'ye tercüme edilmiş tefsirler

• Fi Zilal'il Kur'an, yazarı Seyyid Kutub, (Türkçe yayın tarihi 1970)
• Hadislerle Kuranı Kerim Tefsiri, İbni Kesir, (Türkçe yayın tarihi 1983)
• Mevdudi Tefsiri, yazarı Mevdudi
• Kurtubi Tefsiri, yazarı Kurtubi
• Safvet'u Tefasir yazarı Ali Sabunî
• Mefatih'ul Gayb, yazarı Fahruddin Razi
• Ruh'ul Meani , yazarı Alusi

Dış bağlantılar

• www.kuranmeali.org
• KUR`ÂN-I KERÎM TEFSÎRİ (ELMALI)
• Türkçe Kur'an Tefsirleri
• Türkçe Kur'an Tefsirleri