Bir sonraki Türkiye genel seçimleri

Vikipedi, özgür ansiklopedi
2023 Türkiye genel seçimleri
Türkiye
← 2018 18 Haziran 2023 veya daha erken 2028 →

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin 600 sandalyesi için
Çoğunluk için gereken 301 sandalye
Kamuoyu yoklamaları

  Birinci parti İkinci parti Üçüncü parti
  Recep Tayyip Erdoğan 2021 (cropped).jpg Kemal Kılıçdaroğlu, 28 December 2021.png Pervin Buldan and Mithat Sancar.jpg
Lider Recep Tayyip Erdoğan Kemal Kılıçdaroğlu Pervin Buldan
Mithat Sancar
Parti Adalet ve Kalkınma Partisi Cumhuriyet Halk Partisi Halkların Demokratik Partisi
İttifak Cumhur İttifakı Millet İttifakı Halkların Demokratik Kongresi
Liderlik tarihi 21 Mayıs 2017 22 Mayıs 2010 11 Şubat 2018
Liderin bölgesi Yok İzmir (II) Vanİstanbul (I)
Son seçim 295 sandalye, %42,56 146 sandalye, %22,65 67 sandalye, %11,70

  Dördüncü parti Beşinci parti
  Devlet Bahçeli VOA 2015 (cropped).jpg Meral Akşener, September 2021 (cropped).jpg
Lider Devlet Bahçeli Meral Akşener
Parti Milliyetçi Hareket Partisi İYİ Parti
İttifak Cumhur İttifakı Millet İttifakı
Liderlik tarihi 6 Temmuz 1997 25 Ekim 2017
Liderin bölgesi Osmaniye Yok
Son seçim 49 sandalye, %11,10 43 sandalye, %9,96

Turkey provinces blank gray.svg

Önceki TBMM Başkanı

Mustafa Şentop
Adalet ve Kalkınma Partisi

Seçilen TBMM Başkanı

TBD

Bir sonraki Türkiye genel seçimleri, en geç 18 Haziran 2023 veya daha erken bir tarihte düzenlenecektir.[1][2] Bir sonraki Türkiye Cumhurbaşkanlığı seçiminin ilk turu ile aynı gün yapılacaktır.

Arka plan[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir önceki Türkiye genel seçimleri ve cumhurbaşkanlığı seçimi, 24 Haziran 2018'de gerçekleşti. 2017 Anayasa değişiklik referandumu sonucu tartışmalı bir şekilde kabul edilen başkanlık sistemi, bu seçim ile beraber yürürlüğe girdi.[3] 9 Temmuz 2018'de parlamento sistemine dayanan başbakanlık makamı kaldırıldı.

Son başbakan Binali Yıldırım, 12 Temmuz 2018'de yeni dönemin TBMM Başkanı seçildi.[4] AK Parti, 2018 genel seçimleri sonucu TBMM'deki salt çoğunluğunu kaybetti ve bunun sonucunda mecliste ittifak ortakları olan MHP ve BBP'nin desteğine ihtiyaç duydu.[5] Cumhur İttifakı'ndan AKP ve MHP mecliste siyasi parti grubu kurabildi. Millet İttifakı'ndan CHP ve İYİ Parti mecliste siyasi parti grubu kurabildi. Siyasi parti grubu bulunup herhangi bir ittifakın üyesi olmayan tek parti ise HDP oldu.[6] Bazı milletvekillerinin daha sonra siyasi partilerinden istifa edip başka partiye geçmeleri sonucu mecliste hiç milletvekili bulunmayan birkaç siyasi parti mecliste temsil edilme hakkı kazandı.

AK Parti'nin bölünmesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Erdoğan'ın eski kurmaylarının da aralarında bulunduğu siyasetçiler, yeni parti kurma hazırlıkları içinde oldu. Eski Başbakan Ahmet Davutoğlu öncülüğünde Aralık 2019'da Gelecek Partisi kuruldu.[7] AKP döneminde görev yapan eski Ekonomi Bakanı Ali Babacan öncülüğünde ise Mart 2020'de Deva Partisi kuruldu.[8] Bu partilerin kuruluşunda eskiden AKP döneminde görev alan birçok siyasetçi ve bürokrat yer aldı.

Seçim sistemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Milletvekili genel seçimleri, 5 yılda bir, 600 üyeli Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne üye seçmek için, D'Hondt sistemiyle 87 seçim bölgesinde nispi temsil sistemi ile yapılır.[9]

Seçim barajı[değiştir | kaynağı değiştir]

İktidardaki AK Parti ve siyasi müttefiki MHP'nin girişimiyle, bir partinin meclise girmesi için gereken seçim barajı yüzde 10'dan yüzde 7'ye düşürüldü.[10] Bu, 1980 darbesinin ardından askeri cunta tarafından uygulamaya konmasından bu yana seçim barajıyla alakalı ilk değişiklikti.[11]

Bağımsız adaylar için baraj uygulaması bulunmamaktadır. Siyasi partiler, meclise girmek için tek başlarına veya diğer siyasi partilerle ittifak içine girerek toplam %7 oy almak zorundadır.[12]

Seçim bölgeleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Milletvekillerinin seçim bölgelerine göre dağılımı aşağıdaki gibidir.[13]

Bölge MV
Adana 15
Adıyaman 5
Afyonkarahisar 6
Ağrı 4
Aksaray 4
Amasya 3
Ankara 36
Ankara (I) 13
Ankara (II) 11
Ankara (III) 12
Antalya 17
Ardahan 2
Artvin 2
Aydın 8
 
Bölge MV
Balıkesir 9
Bartın 2
Batman 5
Bayburt 2
Bilecik 2
Bingöl 3
Bitlis 3
Bolu 3
Burdur 3
Bursa 20
Bursa (I) 10
Bursa (II) 10
Çanakkale 4
Çankırı 2
 
Bölge MV
Çorum 4
Denizli 7
Diyarbakır 12
Düzce 3
Edirne 4
Elazığ 5
Erzincan 2
Erzurum 6
Eskişehir 6
Gaziantep 14
Giresun 4
Gümüşhane 2
Hakkâri 3
Hatay 11
 
Bölge MV
Iğdır 2
Isparta 4
Istanbul 98
Istanbul (I) 35
Istanbul (II) 27
Istanbul (III) 36
İzmir 28
İzmir (I) 14
İzmir (II) 14
Kahramanmaraş 8
Kars 3
Kastamonu 3
Karabük 3
Karaman 3
 
Bölge MV
Kayseri 10
Kilis 2
Kırklareli 3
Kırıkkale 3
Kırşehir 2
Kocaeli 13
Konya 15
Kütahya 5
Malatya 6
Manisa 10
Mardin 6
Mersin 13
Muğla 7
Muş 3
 
Bölge MV
Nevşehir 3
Niğde 3
Ordu 6
Osmaniye 4
Rize 3
Sakarya 7
Samsun 9
Siirt 3
Sinop 2
Sivas 5
Şanlıurfa 14
Şırnak 4
Tekirdağ 8
Tokat 5
 
Bölge MV
Trabzon 6
Tunceli 2
Uşak 3
Van 8
Yalova 3
Yozgat 4
Zonguldak 5
Toplam 600

Yurt dışındaki seçmenler[değiştir | kaynağı değiştir]

Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları arasında bulunan 4 milyona yakın seçmen, bir sonraki genel seçimlerde oy kullanma hakkına sahip olacaktır.[14] Bu seçmenler, oylarını bulundukları ülkede kullanabilecektir.[15]

Seçime katılabilen partiler[değiştir | kaynağı değiştir]

2022 yılı itibarıyla seçime katılma şartlarını yerine getiren partilere ilişkin genel bilgiler burada listelenmektedir.[16]

Parti Genel başkan
AP Adalet Partisi Vecdet Öz
AK Parti Adalet ve Kalkınma Partisi Recep Tayyip Erdoğan
ANAP Anavatan Partisi İbrahim Çelebi
BTP Bağımsız Türkiye Partisi Hüseyin Baş
BBP Büyük Birlik Partisi Mustafa Destici
CHP Cumhuriyet Halk Partisi Kemal Kılıçdaroğlu
DEVA Demokrasi ve Atılım Partisi Ali Babacan
DP Demokrat Parti Gültekin Uysal
DSP Demokratik Sol Parti Önder Aksakal
EMEP Emek Partisi Ercüment Akdeniz
GP Gelecek Partisi Ahmet Davutoğlu
GP Genç Parti Hakan Uzan
HDP Halkların Demokratik Partisi Mithat Sancar & Pervin Buldan
İYİ Parti İYİ Parti Meral Akşener
HÜDA PAR Hür Dava Partisi Zekeriya Yapıcıoğlu
Memleket Memleket Partisi Muharrem İnce
MİLLET Millet Partisi Cuma Nacar
MHP Milliyetçi Hareket Partisi Devlet Bahçeli
MYP Muhafazakar Yükseliş Partisi Engin Yılmaz
SP Saadet Partisi Temel Karamollaoğlu
SOL Parti Sol Parti Önder İşleyen
TDP Türkiye Değişim Partisi Mustafa Sarıgül
TİP Türkiye İşçi Partisi Erkan Baş
TKH Türkiye Komünist Hareketi Aysel Tekerek
TKP Türkiye Komünist Partisi Ali Rıza Aydın
VP Vatan Partisi Doğu Perinçek
YRP Yeniden Refah Partisi Fatih Erbakan

Anketler[değiştir | kaynağı değiştir]

2023 Türkiye genel seçimleri için yapılan anketler.png

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Ersan Şen (26 Şubat 2021). "Cumhurbaşkanının Üçüncü Defa Seçilmesi". www.sen.av.tr. 27 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Haziran 2021. 
  2. ^ "Cumhurbaşkanı Seçim Kanunu" (PDF). mevzuat.gov.tr. 15 Aralık 2017 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Haziran 2021. 
  3. ^ "'Mühürsüz oy' tartışmalarının hukuki boyutu ne?". BBC Türkçe. 17 Nisan 2017. 19 Nisan 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Haziran 2021. 
  4. ^ "TBMM'nin yeni başkanı Binali Yıldırım". DW Türkçe. 12 Temmuz 2018. 12 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Haziran 2021. 
  5. ^ "İktidarın yüzde 50 artı bir oy paniği". Medyascope. 2 Ekim 2019. 28 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Haziran 2021. 
  6. ^ "24 Haziran seçimlerinden çıkan 6 önemli sonuç". BBC Türkçe. 25 Haziran 2018. 12 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Eylül 2021. 
  7. ^ "Ahmet Davutoğlu liderliğinde kurulan Gelecek Partisi'nin kurucular listesi belli oldu. Partinin programı, tüzüğü ve ilk açıklamalar..." Evrensel. 13 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Eylül 2021. 
  8. ^ "Ali Babacan: DEVA Partisi'nin 90 kişilik kurucular kurulunda kimler var?". BBC Türkçe. 9 Mart 2020. 9 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Eylül 2021. 
  9. ^ "Seçim Arşivi". ysk.gov.tr. 3 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Temmuz 2020. 
  10. ^ "Seçim barajı yüzde 7'ye indirildi". Deutsche Welle. 31 Mart 2022. 9 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Nisan 2022. 
  11. ^ "Turkey lowers party' election threshold for parliament to 7 pct". www.xinhuanet.com. 1 Nisan 2022. 2 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2022. 
  12. ^ "Crossing the threshold – the Turkish election". www.electoral-reform.org.uk (İngilizce). 12 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mart 2020. 
  13. ^ "Milletvekillerinin illere göre dağılımı" (PDF). Yüksek Seçim Kurulu. 16 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Mayıs 2022. 
  14. ^ "AK Parti, yurt dışı seçmenler için düğmeye bastı". Türkiye Gazetesi. 29 Mayıs 2022. Erişim tarihi: 19 Haziran 2022. 
  15. ^ "Türkiye'deki Seçimlere Katılım". YTB. Erişim tarihi: 19 Haziran 2022. 
  16. ^ "Seçime girme yeterliliğine sahip parti sayısı 27 oldu". sondakika.com. 10 Mayıs 2022. 10 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Mayıs 2022.