Türkiye İşçi Partisi (2017)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Türkiye İşçi Partisi
KısaltmaTİP
Genel başkanErkan Baş
KurucuErkan Baş
Barış Atay
Parti sözcüsüSera Kadıgil
Genel başkan yardımcısıBarış Atay
Doğan Ergün
Slogan(lar)Lale Devri bitti, sülale devri de bitecek![1]
İnadın İradendir!
TİP Senin Meclis Senin!
Kuruluş tarihi7 Kasım 2017 (6 yıl önce) (2017-11-07)[2]
ÖnceliHalkın Türkiye Komünist Partisi
MerkezÇankaya, Ankara
Gazete(ler)İleri Haber
Televizyon(lar)İleri TV
Gençlik koluTİP'li Öğrenciler[3]
Üyelik (2024)artış 43.206[4]
İdeoloji
Siyasi pozisyonAşırı sol[13]
Ulusal üyelikEmek ve Özgürlük İttifakı
Resmî renkler          Kırmızı ve beyaz
TBMM
3 / 600
Büyükşehir Belediye Meclisleri
0 / 2.591
İl Genel Meclisleri
0 / 1.251
Belediye Meclisleri
2 / 20.498
İnternet sitesi
Parti bayrağı
Türkiye İşçi Partisi Bayrağı
Türkiye Türkiye

Türkiye İşçi Partisi, 7 Kasım 2017 tarihinde Erkan Baş ve Barış Atay liderliğinde kurulan ve Türkiye'de faaliyet gösteren bir siyasi partidir. Parti tüzüğüne göre resmî kısaltması "TİP" şeklindedir. Simgesi iç içe geçmiş çark, başak ve yıldızdır. TBMM'de 3 milletvekili bulunmaktadır. Genel başkanı Erkan Baş'tır. 25 Ağustos 2022 tarihinden beri Emek ve Özgürlük İttifakı bileşenidir.

Türkiye'de 2017 yılı Aralık ayında Türkiye Komünist Partisi (TKP) ve eski Halkın Türkiye Komünist Partisi (HTKP) genel başkanı olan Erkan Baş'ın öncülüğünde ve eski TİP ve TKP üyeleri, bir takım sendika ve işçi temsilcileri, demokratik kitle örgütü temsilcileri, akademisyenler, yazarlar, gazeteciler ve çeşitli mesleklerden isimlerin yaptığı çağrı üzerine kurulmuştur.[14]

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Kuruluş[değiştir | kaynağı değiştir]

Erkan Baş, Barış Atay, Tuncay Çelen, Metin Çulhaoğlu'nun da aralarında olduğu geçmiş TİP ve TKP üyesi, çeşitli kitle örgütü ve sendika temsilcisi, işçi, öğrenci ve akademisyenlerin bulunduğu 146 kişi imzasının olduğu çağrı metni kamuoyuna duyuruldu.[15] Halkın Türkiye Komünist Partisi çevresinin girişimiyle 7 Kasım 2017'de TİP'in yeniden kuruluşu için dilekçe verildi.[16]

2018 genel seçimleri[değiştir | kaynağı değiştir]

2018 Türkiye genel seçimlerinde Halkların Demokratik Partisi (HDP) ile işbirliği yapan parti,[17] adaylarını HDP listelerinden göstermiştir. Erkan Baş, İstanbul 1. bölge ve Barış Atay, Hatay milletvekili olarak HDP'den 27. dönem TBMM milletvekili seçilmişlerdir.[18] Seçimlerden sonra Barış Atay ve Erkan Baş, HDP'den istifa edip Türkiye İşçi Partisi'ne geçmişlerdir. 19 Nisan 2021'de Ahmet Şık partinin üçüncü milletvekili olarak göreve başlamıştır.[19] 25 Haziran 2021'de eski Cumhuriyet Halk Partisi milletvekili Sera Kadıgil, yaptığı açıklamayla partiye katıldığını resmen duyurmuştur.[20]

2023 genel seçimleri[değiştir | kaynağı değiştir]

2020 yazında seçim yeterliliği kazanan Türkiye İşçi Partisi, 2023 yılında yapılan genel seçimlerde yer almıştır.[21] Seçimlere sol, demokrat ve ilerici hareket ve partilerin oluşturduğu bir ittifakla girmeyi önceleyen TİP, bu ittifakın oluşturulması için yapılan toplantılarda yer almış, HDP, EMEP, Emekçi Hareket Partisi (EHP), TÖP, SMF ve Halkevleri ile bir araya gelmiştir.[22] Potansiyel Üçüncü İttifak'ın, Millet ve Cumhur İttifakı'na alternatif olmasını öngören parti, ilkeleri ve tutumlarıyla uyacak bir ortak aday çıkması durumunda, bu adayı cumhurbaşkanlığı seçimlerinde destekleyebileceğini belirtmiştir. Erkan Baş, bu ittifakın "yeniden kuruluşu" temsil edeceğini belirtmiş ve ittifak sayesinde siyasetin dışına itilen "milyonlarca işçinin, köylünün, gencin, kadının, LGBT'lerin, yoksulların, yok sayılanların, Kürtlerin, Alevilerin" etkin rol alabileceği bir yapıya ihtiyaç olduğunu belirtmiştir.[22] 14 Mayıs 2023 tarihinde düzenlenen genel seçimlerde parti 1 milyona yakın oy alarak Türkiye'de sosyalist bir partinin aldığı en yüksek oy sayısına ulaşmıştır. Bu seçimlerde Genel Başkan Erkan Baş, Parti Sözcüsü Sera Kadıgil ve Ahmet Şık İstanbul'dan, Gezi Davası tutuklularından Av. Can Atalay ise Hatay'dan milletvekili seçilerek 28. dönemde TİP'i TBMM'de temsil etmeye hak kazandı. Buna karşılık Anayasa Mahkemesi'nin 25 Ekim 2023 tarihli hak ihlali kararına rağmen Hatay Milletvekili Atalay'ın tutukluluğunun devam etmesi Türkiye'de bir "anayasal krizin" önünü açmıştır.

2023 Özgürlük Yürüyüşü[değiştir | kaynağı değiştir]

14 Mayıs 2023 seçimlerinde TİP Hatay Milletvekili seçilen Can Atalay’ın Gezi Davası’nda aldığı hapis cezası gerekçe gösterilerek tahliye edilmemesi üzerine TİP Genel Başkanı Erkan Baş, Atalay ve diğer Gezi Parkı davası tutuklularına özgürlük talebiyle Hatay’dan Ankara’ya yürüyüş başlattı.[23] TİP Genel Başkanı Baş'ın Özgürlük Yürüyüşü, 28 günün ardından Ankara'daki Anıtpark'ta sona erdi.

7 Ekim 2023 tarihinde başlayan İsrail'in Gazze işgali hakkında Erkan Baş, “İşgale karşı direnen Filistin halkının yanındayız” dedi.[24]

İdeoloji ve politikalar[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye İşçi Partisi üyeleri Kadıköy'de broşür dağıtırken.

Türkiye İşçi Partisi, Türkiye'de kapitalizm yerine, sosyalist bir sistemin kurulmasını önermekte ve neoliberalizm karşıtı bir tutum almaktadır.[25] Programını Marksizm teorisi üzerine inşa eder.[26]

Mehmet Ali Aybar liderliğindeki ilk dönem TİP'in politikalarına yakın olup aynı zamanda Behice Boran döneminin politikalarından da beslenmektedir.[27] Laiklik, cumhuriyetçilik ve toplumsal cinsiyet eşitliği gibi konular partinin tutum ve politikalarında önemli yere sahiptir.[28] TİP, tarikat ve cemaatlerin kamu hizmetlerinden alıkonulması ve toplumsal hayatta yer almaması görüşüne sahiptir.[29] Parti tüm Türkiye gençliği için parasız, eşit, bilimsel ve laik bir eğitim sistemi öngörmekte ve tarikat ve cemaatlere ait yurt, ev ve okulların da kamulaştırılmasını önermektedir.[30] Elektrik, su, doğal gaz ve internet gibi temel hizmetlerin kamulaştırılması ve bu hizmetlerin kar amacı gütmeden topluma sunulmasını talep etmektedir.[31] Emek eksenli ve eşitlikten yana, kamucu ve planlı bir ekonomi anlayışıyla yönetilen bir ülke kurma talebiyle siyaset sahnesinde yer alan Türkiye İşçi Partisi, Kürt sorununda barış ve kardeşlik temelli çözüm arayışını, bölgede ve dünyadaki savaş ortamlarına karşı barışı savunduklarını ifade ederken NATO'yu bir terör örgütü olarak görür.[32] Eşit yurttaşlık temelinde tüm işçilerin yanı sıra özel olarak kadınların, Alevilerin, Kürtlerin, LGBT'lerin, çocukların, engellilerin ve türcülüğe karşı tüm canlıların yaşam hakkını savunduğunu ifade eden TİP, dinselleşme karşısında ilericiliği esas alır.[33]

Genel başkanlar[değiştir | kaynağı değiştir]

7 Kasım 2017'de kurulan Türkiye İşçi Partisi'nin bugüne kadar genel başkanlığını yapan kişiler aşağıda listelenmiştir.

# Ad Resim Görev başlangıcı Görev bitişi Görev süresi
1 Erkan Baş 7 Kasım 2017 Görevde 6 yıl, 110 gün

Milletvekilleri[değiştir | kaynağı değiştir]

# Adı Seçim Bölgesi Görev
1 Ahmet Şık İstanbul
2 Erkan Baş Türkiye İşçi Partisi Genel Başkanı
3 Saliha Sera Kadıgil Sütlü Türkiye İşçi Partisi Parti Sözcüsü

Türkiye İşçi Partisi ve seçimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Genel seçimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Seçim Genel Başkan Oy Sandalye Meclisteki Durumu Sıra Dahil Olduğu Hükümet
# % ± Y # ±
2018
Erkan Baş
2018 Türkiye genel seçimlerinde Halkların Demokratik Partisi (HDP) ile ittifak yapan parti,[17] adaylarını HDP listelerinden göstermiştir.
2 / 600
_ Muhalefet 8.
2023 956.057
%1,76
4 / 600
artış2 Muhalefet 8.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Türkiye İşçi Partisi: Lale Devri bitti, sülale devri de bitecek". www.sozcu.com.tr. 19 Nisan 2023. 5 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mayıs 2023. 
  2. ^ "Türkiye İşçi Partisi". 12 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Eylül 2019. 
  3. ^ "Arşivlenmiş kopya". 29 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ekim 2021. 
  4. ^ "Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı". 12 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Nisan 2021. 
  5. ^ "Sosyalizm Programı". 9 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Nisan 2022. 
  6. ^ "Parti tüzüğü". Türkiye İşçi Partisi. 29 Ekim 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Haziran 2022. 
  7. ^ "Arşivlenmiş kopya". 2 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2022. 
  8. ^ "Arşivlenmiş kopya". 23 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Nisan 2022. 
  9. ^ "Arşivlenmiş kopya". 31 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2022. 
  10. ^ "Arşivlenmiş Kopya". 30 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Haziran 2023. 
  11. ^ a b "Arşivlenmiş Kopya". 9 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Nisan 2022. 
  12. ^ "Arşivlenmiş Kopya". 10 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Haziran 2023. 
  13. ^ "Arşivlenmiş kopya". 28 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2022. 
  14. ^ "AYM'den TİP'e müjdeli haber: TİP yoluna devam edecek". Sözcü. 16 Ağustos 2018. 17 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mayıs 2020. 
  15. ^ Beyanname 1 Eylül 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., tip.org.tr.
  16. ^ Yeni bir sol parti kuruldu 2 Temmuz 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Oda TV
  17. ^ a b Resmi Twitter Sayfası 4 Nisan 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 30.07.2018
  18. ^ Türkiye Büyük Millet Meclisi 27. Dönem Milletvekilleri 16 Aralık 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., TBMM.
  19. ^ "Hoş geldin Ahmet Şık! Ahmet Şık'in partimize katılmasıyla şimdi daha güçlü, daha inatçıyız". Twitter. 19 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Nisan 2021. 
  20. ^ "Bilin ki bu adımı saray rejiminden kurtuluş mücadelesine köstek olmak için değil, bilakis daha sol bir ağırlık noktasından destek olmak için atıyorum. Hoşçakalın ve merhaba". Twitter. Erişim tarihi: 25 Haziran 2021. 
  21. ^ "Türkiye İşçi Partisi seçimlere girme yeterliliğini sağladı". T24. 10 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Nisan 2022. 
  22. ^ a b Serkan, Alan (20 Kasım 2021). "Erkan Baş: Milyonların '3'üncü ittifak' beklentisi var". Gazete Duvar. 20 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ocak 2023. 
  23. ^ "TİP'ten 'Cumhuriyete Özgürlük Buluşması': '100 yıl sonra, bir kez daha Saray'a meydan okuyoruz'". www.ilerihaber.org (İngilizce). 20 Temmuz 2020. 7 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Aralık 2023. 
  24. ^ "TİP Lideri Erkan Baş: "İşgale karşı direnen Filistin halkının yanındayız"". PolitikYol.com | Yorum, Analiz, Haber Sitesi. 17 Ekim 2023. 7 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Aralık 2023. 
  25. ^ "Program". Türkiye İşçi Partisi. 15 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2022. 
  26. ^ "III. TİP ve Yeniden Sol Popülizm - Tanıl Bora". birikimdergisi.com. 2 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2022. 
  27. ^ "Devamlılıklar ve Sıçramalar: Tanıl Bora'ya Yanıt". ilerihaber.org. 31 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2022. 
  28. ^ "Demokrasi, adalet, bağımsızlık, özgürlük ve laikliği tehdit eden odak bellidir: Saray Rejimi". Türkiye İşçi Partisi. 5 Nisan 2021. Erişim tarihi: 3 Nisan 2022. 
  29. ^ "Ahmet Şık: Bir devlet laik olmak zorundadır". T24. 16 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2022. 
  30. ^ "TİP Genel Başkanı Baş: "Tarikat, cemaat okul ve yurtları kamulaştırılmalıdır"". Yeni Haber. 11 Ocak 2022. 22 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2022. 
  31. ^ "Cep Dostu Fatura Yasası - Türkiye İşçi Partisi". fatura.tip.org.tr. 8 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2022. 
  32. ^ "https://twitter.com/tipgenelmerkez/status/1404873281862258694?s=20". X (formerly Twitter). 22 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Kasım 2023.  |başlık= dış bağlantı (yardım)
  33. ^ "Türkiye İşçi Partisi Politika ve Tutum Belgesi - Ocak 2022". Türkiye İşçi Partisi. 16 Şubat 2022. 21 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Kasım 2023. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]