Fahri Korutürk

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Fahri Sabit Korutürk
6. Türkiye Cumhurbaşkanı
Görev süresi
6 Nisan 1973 – 6 Nisan 1980
Başbakan Naim Talu
Bülent Ecevit
Sadi Irmak
Süleyman Demirel
Yerine geldiği Cevdet Sunay
Yerine gelen Kenan Evren
Türk Deniz Kuvvetleri Komutanı
Görev süresi
12 Eylül 1957 – 2 Temmuz 1960
Yerine geldiği Sadık Altıncan
Yerine gelen Ahmet Zeki Özak
Kişisel bilgiler
Doğum 13 Ağustos 1903(1903-08-13)
İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm 12 Ekim 1987 (84 yaşında)
Ankara, Türkiye
Partisi Bağımsız
Eşi Emel Korutürk (1944-1987)
Bitirdiği okul Deniz Harp Okulu
Mesleği Politikacı, Asker
İmzası
Askeri hizmeti
Bağlılığı  Türkiye
Branşı Türk Deniz Kuvvetleri
Hizmet yılları 1924-1960
Rütbesi Oramiral
Komutası İstanbul Deniz Komutanlığı, Denizaltı Filosu Komutanlığı, Harp Filosu Komutanlığı, Deniz Eğitim Komutanlığı, Genelkurmay İstihbarat Başkanlığı, Donanma Komutanlığı, Boğazlar ve Marmara Deniz Kolordu Komutanlığı, Türk Deniz Kuvvetleri (vekil), Türk Deniz Kuvvetleri

Fahri Sabit Korutürk (13 Ağustos 1903 - 12 Ekim 1987); Türk Siyasetçi, Türk Deniz Kuvvetleri eski başkomutanı ve Türkiye'nin 6. cumhurbaşkanı. 1957–1960 yılları arasında Türk Deniz Kuvvetleri Komutanı olarak görev yapmış olan Korutürk, 1973–1980 yılları arasında Cumhurbaşkanlığı görevini sürdürmüştür.

Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

1903 yılında İstanbul'da eski askerlerden Erzincanlı Osman Sabit Bey ile Nesrin Hanım'ın oğlu olarak doğdu. Annesini küçük yaşta kaybedince üvey annesi Nuriye Korutürk (1873-6 Kasım 1973)'ün gözetiminde büyüdü.

Askerlik Dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

1916 yılında Bahriye Mektebi'ne girdi. 1923 yılında Deniz Harp Okulu'ndan, güverte mühendis teğmen rütbesiyle mezun oldu. 1 Mart 1923 ile 15 Ekim 1924 tarihleri arasında Hamidiye ve Yavuz gemilerinde tahsil ve staj gördü. Çeşitli gemilerde görev yaptıktan sonra, 1931 yılında girdiği Deniz Harp Akademisi'ni 1933 yılında bitirerek kurmay subay oldu. Akabinde 18 Mart 1934 tarihinde bizzat Türkiye Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk tarafından Korutürk soyadı verildi.

11 Kasım 1934 tarihinde Genelkurmay XI. şubeye, 11 Aralık 1935 tarihinde Roma Büyükelçiliği deniz ataşeliğine tayin edildi. Montreux (Montrö) Boğazlar Konferansı'nda Türk heyetinde deniz müşaviri olarak bulundu. 25 Aralık 1936 tarihinde görevi Berlin Büyükelçiliği deniz ataşeliğine nakledildi. 3 Kasım 1938 tarihinde bu görevinden ayrılarak Denizaltı Gemileri Komutanlığı kurmay başkanlığına getirildi. 29 Ocak 1942 tarihinde ikinci defa Berlin Büyükelçiliği deniz ataşesi oldu. Stockholm deniz ataşeliğini de ek görev olarak yürüttü.

1950 yılında tuğamiral rütbesine terfi etti. Bu rütbe ile İstanbul Deniz Komutanlığı ve Denizaltı Filosu Komutanlığı görevlerini yürüttü. 1953 yılında tümamiral rütbesine terfi etti. Bu rütbe ile Harp Filosu Komutanlığı, Deniz Eğitim Komutanlığı, Genelkurmay İstihbarat Başkanlığı görevlerini yürüttü. 1956 yılında Koramiral rütbesine terfi etti. Bu rütbe ile donanma komutanlığı ve Boğazlar ve Marmara Deniz Kolordu Komutanlığı görevlerinde bulundu. 13 Aralık 1957 tarihinde deniz kuvvetleri komutan vekili atandı. 1958 yılında Oramiralliğe terfi etti ve 17 Kasım 1959 tarihinde Türk Deniz Kuvvetleri Komutanlığı görevine atandı.

Diplomatlık Dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu görevini yürütürken meydana gelen 27 Mayıs 1960 Darbesi sırasında Askeri hükümet tarafından Dışişleri Bakanlığı'na getirildiyse de daha sonra bundan vazgeçilerek 27 Haziran 1960 tarihinde Moskova Büyükelçisi olarak görevlendirildi. 27 Ağustos 1960 tarihinde askerlikten emekli edilerek Dışişleri Bakanlığı'na kadrosuna nakledildi. 5 Eylül 1964 tarihine kadar kadar dört yıldan fazla Moskova Büyükelçiliği görevinde bulundu. 1 Ağustos 1965 tarihinde meslekten büyükelçi olmadığını ileri sürerek Dışişleri Bakanlığı'ndan istifa etti ve emekli oldu.

Senatörlük Dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

7 Haziran 1968 tarihinde Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay tarafından Cumhuriyet Senatosu kontenjan senatörlüğüne getirildi. 6 Nisan 1973 tarihinde Cumhurbaşkanı seçilinceye kadar görev yaptı.

Cumhurbaşkanlığı Dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Cevdet Sunay'ın süresinin dolmasından sonra cumhurbaşkanlığına aday olan Tekin Arıburun ile Faruk Gürler'in mecliste gerekli oyu alamamaları üzerine Adalet Partisi, Cumhuriyet Halk Partisi ve Cumhuriyetçi Güven Partisi'nin ittifakıyla Cumhurbaşkanlığı görevine aday gösterildi. 6 Nisan 1973 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde yapılan Cumhurbaşkanlığı seçiminin 15. turunda 365 oy alarak Türkiye Cumhuriyeti'nin altıncı Cumhurbaşkanı seçildi.

Cumhurbaşkanlığı devrinde Türkiye'nin çalkantılı bir döneminde oluşu rolünü kilit konumuna getirmişti. Zira bu devirde kurulan koalisyon hükümetlerinin oluşumu ve yaşaması için büyük çaba gösterdi. Kendisinin de deyimiyle Türkiye'yi bu devirde hükümetsiz bırakmadı. Devrinde Kıbrıs Harekâtı gerçekleştirildi ve ülkedeki sağ-sol siyasi çatışması[1] tüm hızıyla yayıldı. Cumhurbaşkanlığı döneminde Boğaziçi Köprüsü açılarak hizmete girdi. Özellikle devletin itibarını yeniden tesis için uğraş verdi. 7 yıllık cumhurbaşkanlığı boyunca 8 hükümet kuruldu. 1980 yılında, yedi yıllık hizmet süresini doldurarak Cumhurbaşkanlığı görevinden ayrıldı ve Anayasa uyarınca "Tabii Senatör" sıfatıyla Cumhuriyet Senatosu'nda görev aldı. 12 Eylül Darbesi sonrası Anayasa'nın ve Meclisin feshedilmesi üzerine tabii senatörlük görevi de sona erdi.

Vefatı[değiştir | kaynağı değiştir]

12 Ekim 1987 günü geçirdiği bir kalp krizi sonucu vefat etti. Mezarı Ankara'daki Devlet Mezarlığı'ndadır.

Özel hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Almanca, İngilizce ve İtalyanca bilmekteydi. 1 Mart 1944 tarihinde eski Milletvekili Salah Cimcoz'un kızı ve Moralı İbrahim Paşa'nın torunu ressam Emel Korutürk ile evlenen ve Osman (1944-), Salah (1949-), Ayşe (1955-) adlarında üç çocuğu oldu. Oğulları Osman Korutürk ve Selâh Korutürk ile gelini Zergün Korutürk diplomat olarak görev yapmaktadırlar.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Siyasi görevi
Önce gelen:
Cevdet Sunay
Türkiye Cumhurbaşkanı
Emblem of the President of Turkey.svg

6 Nisan 1973 - 6 Nisan 1980
Sonra gelen:
Kenan Evren
Askerî görevi
Önce gelen:
Sadık Altıncan
Türk Deniz Kuvvetleri Komutanı
12 Eylül 1957 - 2 Temmuz 1960
Sonra gelen:
Ahmet Zeki Özak
Önce gelen:
Kemalettin Bozkurt
Donanma Komutanı
26 Eylül 1955 - 29 Ağustos 1956
Sonra gelen:
İbrahim Aziz Ulusan