1963 Türkiye yerel seçimleri

Vikipedi, özgür ansiklopedi
1963 Türkiye yerel seçimleri
Türkiye
← 1955 17 Kasım 1963 (57 yıl önce) (1963-11-17) 1968 →
Katılım %77,64

  Birinci parti İkinci parti Üçüncü parti
  Ragıp Gümüşpala.jpg İsmet İnönü 1964 (cropped).jpg Blanco portrait.svg
Lider Ragıp Gümüşpala İsmet İnönü Ekrem Alican
Parti Adalet Partisi Cumhuriyet Halk Partisi Yeni Türkiye Partisi (1961)
Aldığı oy 4.344.185 3.458.972 621.600
Oran %45.48 %36.22 %6.51

1963 yerel seçimleri.png
İl merkezlerine göre kazanan partiler

1963 Türkiye yerel seçimleri, 17 Kasım 1963 tarihinde yapılmıştır. 1961 Anayasası'nın kabulünden sonra yapılan ilk yerel seçimdir. Aynı zamanda, belediye başkanlığı seçimleri ilk kez tek dereceli olarak yapılmıştır. Yani, belediye başkanları doğrudan halk tarafından seçilmiştir.[1] Bu yerel seçimlerden önce belediye başkanı seçilen meclis üyelerinin kendi aralarından birini belirlemesi yoluyla seçilmekteydi. Seçimlerin Türkiye genelindeki galibi ise, 1960 Darbesi sonrası dönemde kapatılan Demokrat Parti'nin oylarına talip olan Adalet Partisi olmuştur. Adalet Partisi; İzmir dahil 40 ilin belediye başkanlıklarını kazanmıştır. Onu Ankara ve İstanbul'un da aralarında bulunduğu 25 ilde kazanan Cumhuriyet Halk Partisi izlemektedir. Yeni Türkiye Partisi ve bağımsız adaylar birer ilde (Adıyaman ve Kırşehir) seçimleri kazanmıştır. Hem gerçekleştirildiği toplumsal ve siyasal atmosfer ve hem de sonuçları bakımından bu yerel seçimler, Türk siyasi hayatında, genel seçim havası estirmiştir. Öyle ki, seçim sonuçları, merkezi hükûmetin istifa etmesine yol açmıştır.[2]

İl Genel Meclisi Sonuçları[değiştir | kaynağı değiştir]

Parti Genel başkan Aldığı oy sayısı Aldığı oy oranı
Adalet Partisi Ragıp Gümüşpala 4.344.185 % 45,48
Cumhuriyet Halk Partisi İsmet İnönü 3.458.972 % 36,22
Yeni Türkiye Partisi Ekrem Alican 621.600 % 6,51
Bağımsız 500.315 % 5,24
Millet Partisi Osman Bölükbaşı 295.523 % 3,09
Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi Ahmet Tahtakılıç 292.596 % 3,06
Türkiye İşçi Partisi Mehmet Ali Aybar 37.898 % 0,4
Toplam 9.551.089 % 100.00

Belediye başkanlıkları seçimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Parti Aldığı oy sayısı Aldığı oy oranı Belediye başkanlığı
sayısı
Adalet Partisi 1.489.648 % 45,39 500
Cumhuriyet Halk Partisi 1.170.296 % 35,66 337
Bağımsızlar 346.541 % 10,56 139
Yeni Türkiye Partisi 117.111 % 3,57 55
Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi 45.448 % 1,38 8
Millet Partisi 88.940 % 2,71 6
Türkiye İşçi Partisi 24.016 % 0,73 0
Toplam[3] % 100,00 1.045

Belediye Başkanları[değiştir | kaynağı değiştir]

İl Parti
Adana AP
Adıyaman YTP
Afyonkarahisar AP
Ağrı AP
Amasya CHP
Ankara CHP
Antalya AP
Artvin CHP
Aydın AP
Balıkesir AP
Bilecik CHP
Bingöl CHP
Bitlis CHP
Bolu CHP
Burdur AP
Bursa AP
Çanakkale AP
 
İl Parti
Çankırı AP
Çorum AP
Denizli AP
Diyarbakır CHP
Edirne AP
Elâzığ AP
Erzincan AP
Erzurum CHP
Eskişehir AP
Gaziantep AP
Giresun CHP
Gümüşhane CHP
Hakkâri CHP
Hatay AP
Isparta AP
Mersin AP
İstanbul CHP
 
İl Parti
İzmir AP
Kars CHP
Kastamonu AP
Kayseri AP
Kırklareli AP
Kırşehir Bağ.
Kocaeli AP
Konya AP
Kütahya AP
Malatya CHP
Manisa AP
K. Maraş AP
Mardin CHP
Muğla CHP
Muş CHP
Nevşehir AP
Niğde AP
 
İl Parti
Ordu AP
Rize CHP
Sakarya AP
Samsun AP
Siirt CHP
Sinop AP
Sivas CHP
Tekirdağ AP
Tokat AP
Trabzon CHP
Tunceli CHP
Şanlıurfa AP
Uşak AP
Van CHP
Yozgat CHP
Zonguldak AP

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Tayfun Çınar, “Yerel Seçimlerde Kent Büyüklüğü İle Oy Vermenin Yönü Arasındaki İlişki: Türkiye Örneği 1963-1999”, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, Cilt: 62, Sayı: 3, (2007), sf. 149.
  2. ^ Akbulut, Ö. (2006). "Seçim sonuçlarının değerlendirmesi 1963 yılı raporu". TODAİE-YERELNET, 07.02.2006.
  3. ^ "1963 Belediye Başkanlığı Seçimi - Yerelnet". 3 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mart 2016.