Bakü

Bu maddedeki bazı bilgilerin kaynağı belirtilmemiştir. Ayrıntılar için maddenin tartışma sayfasına bakabilirsiniz. Maddeye uygun biçimde kaynaklar ekleyerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz.

Bakü Bakı
—  Büyükşehir  —
[[{{{resmi ad}}} Arması|Arma]]
Bakü Bakü'nün Azerbaycan'daki konumu
Koordinatlar: 40°23′43″N 49°52′56″E
Ülke	Azerbaycan
Büyükşehir	Bakü
İdari birimler	11 Rayon Binegedi Karadağ Hazar Sebail Sabuncu Surahanı Nerimanov Nesimi Nizami Hatai Yasamal
Yönetim
- Belediye başkanı	Hacıbala Ebutalibov
Yüz ölçümü
- Toplam	2.130 km² (822,4 sq mi)
Rakım	-28 m (-92 ft)
Nüfus (2010)
- Toplam	3.736.000
- Yoğunluk	1.706,76/km² (4.420,5/sq mi)
Zaman dilimi	AZZ (+4)
- Yaz (YSU)	AZYZ (+5)
Website: www.bakucity.az

Bakü (Azerbaycanca: Bakı), Azerbaycan Cumhuriyeti'nin, Hazar Denizi'nin batı kıyısında yer alan başkentidir. Kafkaslar’ın en büyük şehri, en önemli kültür ve ticaret merkezidir. Ülkenin en doğusundaki ve en önemli sanayi, ticaret ve kültür merkezi olmanın yanı sıra bir liman kenti olarak da önemlidir. Şehirde yaşayanların büyük çoğunluğunu Azerbaycanlılar oluşturur.

2006 yılında faaliyete geçen Bakü Tiflis Ceyhan Petrol Boru Hattı'nın (BTC) çıkış noktasıdır. Bakü Limanı, Hazar Denizi nin en önemli limanıdır. Şehirde tiyatro, kütüphane, sinema ve diğer kültürel mekânlara sık rastlanır. Şehir, Avrupa'da 2010 yılının en güzel sekizinci şehri seçilmiştir.^{[kaynak belirtilmeli]}

Tarih

Kız Kalesi

Bakü’nün tarihî bölgesi Eski Şehir

Bakü'nün tarihi eski devirlere uzanır. Abşeron arazisinde bulunmuş arkeolojik buluntular buranın eski yaşama yeri olduğunu ispatlar. Pirallahı, Zığ Gölü etrafı, Şüvelan, Merdekan, Binegedi, Emircan ve benzeri yerlerde milattan önce 3-1’inci bin yıllara ait arkeolojik malzemeler bulunmuştur.

Bakü şehrinin ne zaman kurulduğu tam olarak bilinmemektedir. Bazı araştırıcılar Bakü'yü Kaytara (Kankara), Albana, Baruka v.b. ile özdeşleştirirler. Bakü'de bulunmuş 5-7. yüzyıllara ait Sasani hazinesi o devirde buranın yaşama yeri olduğunu gösterir. 5-6. yüzyıllarda Bakü, Bağavan ve Ateş-i Bakvan diye adlandırılır. Arap kaynaklarında (10. yüzyıl) "Bakuye", "Bakuh", "Baku", Rus kaynaklarında (15.yy.) "Baka", Safeviler devri Farsça kaynaklarda "Badükübe" olarak geçiyor.

Ekonomi

Bakü şehri, Orta Doğu’nun büyük şehirlerinden biridir. Ekonomisinde petrol ve tuz esas yer tutardı. Arap seyyahı Ebu Dülefin'in (10. asır) bildirdiğine göre, Bakü'deki iki petrol kaynağından yılda takriben 720 bin dirhem gelir elde ediliyordu. Feodal ilişkilerinin, ticaret ve sanatkârlığın gelişimi şehrin ilerlemesine imkân veriyordu. Uluslararası ticaret yolları sınırında olan Bakü Doğu ve Batı ülkeleri arasındaki ticarette başlıca öneme sahipti. Bakü'ye Hazar, Slav, Bizans, Çin, Irak, Suriye, Cenova, Venedik, İran, Hindistan tacirleri geliyordu. Bakü'den İran, Irak ve sair ülkelere petrol ihraç ediliyordu.

9. asrın ikinci yarısında Abbasiler hilafetinin zayıflaması ve merkezi hâkimiyetten uzaklaşma meyillerinin kuvvetlenmesi hilafete tabi ülkelerde bağımsız devletlerin kurulmasına sebep oldu. Bu devletlerden biri de Şirvanşahlar Devleti’ydi.

Demografi Durumu

Bakü şehrinin resmî nüfusu 3.975.000’dir (2007). Bakü nüfusunun % 91’ini Azeriler oluşturur. Diğer milletler ise Ruslar % 6 (140.000), Gürcüler %1.5 (31.250) ve Ukrainler %1.5 (29.000).

Dil

Dilde nüfusun %90-94 arası Azericeyi konuşur. Rusçayı yalnızca Ruslar ve Azerilerin, Gürcülerin, Ukrainlerin küçük bir bölümü ikinci dil olarak konuşur.

Din

Bakü'de halkın %94'ü Müslümandır (çoğunluğu Şii Caferi). Halkın geri kalanı ise (yaklaşık %4'ü) Hıristiyan’dır (çoğunluğu Rus Ortodoks Kilisesi, Gürcü Ortodoks Kilisesi ve Malakan). Çok küçük bir bölümü ise Yahudidir.

İdari Yapı

Bakü’nün 11 idari bölgesi (rayon) vardır. Azerbaycan Cumhuriyeti Devlet İstatistik Komitesi verilerine göre bu bölgeler ve bilgileri şu şekildedir:

Bölge ("Rayon")	Nüfus (13.04.2009 Nüfus Sayımı)	Alan (km²)	Nüfus Yoğunluğu (km²) (01.01.2010)
Bakü şehri içindeki bölgeler:
Binegedi (Binəqədi)	238.000	170	1416
Karadağ (Qaradağ)	108.200	1080	101
Hazar (Xəzər)	169.100	400	426
Sebail (Səbail)	90.300	30	3040
Sabuncu (Sabunçu)	220.100	240	928
Surahanı (Suraxanı)	195.000	100	1967
Nerimanov (Nərimanov)	161.100	30	5417
Nesimi (Nəsimi)	208.300	10	20970
Nizami (Nizami)	178.100	20	8985
Hatai (Xətai)	245.200	30	8277
Yasamal (Yasamal)	232.100	20	11680

Ulaşım

Hava Ulaşımı

Bakü'nün uluslararası havalimanı, şehir merkezinden yaklaşık 25 kilometre doğuda bulunan Haydar Aliyev Havalimanı'dır. Bu havalimanı, Azerbaycan Hava Yolları şirketinin merkezidir.

Haydar Aliyev Uluslararası Havalimanı'nın (Heydər Əliyev adına beynəlxalq aeroport) eski adı "Bina" Uluslararası Havalimanı idi. Bu havalimanı 1998'in başından Haziran 1999'a kadar restore edildi. Bu restorasyonun iki bölümü vardı. İlk bölüm, kuzey terminali oluşturan iki alanın inşaatı (Mart 1999'da bitti) ve ikinci bölüm, yönetim ve hava trafiği merkezi olarak Azerbaycan Hava Yolları tarafından kullanılan bir merkezî alanın inşaat edilmesi ve güney terminali oluşturan geri kalan iki alanın inşaatıdır (bu bölüm aynı senede Haziran ayında bitti) içerdi.

İklim

Bakü'nün iklimi karasal iklimdir. Kışları soğuk ve yağmurlu veya kar yağışlıdır, yazları ise sıcak ve kurak. Fakat güney kısımlarında hava yazın serin, kışın ise ılık ve yağışlıdır. Bu nedenle güney bölümünü bir kısmı çok ormanlıktır.

Ay	Ocak	Şubat	Mart	Nisan	Mayıs	Haziran	Temmuz	Ağustos	Eylül	Ekim	Kasım	Aralık	Yıl
Ortalama (°C)	3	3	6	11	17	22	25	25	21	16	11	6	13
Ortalama (°F)	37	37	42	51	62	71	77	77	69	60	51	42	55
Ortalama Yağış (cm)	3.6	2.0	2.0	2.0	1.3	0.8	0.3	0.8	2.0	3.3	3.0	3.3	23.9
Ortalama Yağış (in)	1.4	0.8	0.8	0.8	0.5	0.3	0.1	0.3	0.8	1.3	1.2	1.3	9.4
Kaynak: Weatherbase

Eğitim

Bakü, ülkenin başkenti olması dışında aynı zamanda ülkenin eğitim merkezidir. Eylül 2008'den itibaren Bakü'de 15 tane ilkokul (əsas məktəb) ve 297 tane ortaokul (orta məktəb) bulunmaktadır. Bunların hepsi Azerbaycan'ın Millî Eğitim Bakanlığı (Milli Təhsil Nazirliyi) tarafından idare edilmektedir. Ayrıca arasında üniversiteler (universitet) ve akademilerin (akademiya) bulunduğu 38 tane yükseköğretim mekânı bulunmaktadır.

Devlet Üniversiteleri

Bakü Devlet Üniversitesi

• Bakü Devlet Üniversitesi (1919)
• Azerbaycan Devlet Petrol Akademisi (1920)
• Azerbaycan Devlet Deniz Akademisi (1996)
• Ulusal Havacılık Akademisi (1992)
• Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı yanında Devlet Yönetim Akademisi (1999)
• Azerbaycan Teknik Üniversitesi (1950)
• Azerbaycan Mimarlık ve İnşaat Üniversitesi (1975)
• Azerbaycan Tıp Üniversitesi (1930)
• Azerbaycan Devlet İktisat Üniversitesi (1930)
• Azerbaycan Devlet Pedagoji Üniversitesi (1921)
• Azerbaycan Diller Üniversitesi (1973)
• Bakü Slavyan Üniversitesi (1946)
• Azerbaycan Öğretmenler Enstitüsü (2000)
• Azerbaycan Devlet Kültür ve Sanat Üniversitesi (1945)
• Bakü Müzik Akademisi (1920)
• Azerbaycan Devlet Ressamlık Akademisi (2002)
• Azerbaycan Devlet Beden Eğitimi ve Spor Akademisi
• Haydar Aliyev Azerbaycan Yüksek Harp Okulu (1971)
• Azebaycan Diplomatik Akademisi (2007)

Vakıf Üniversiteleri

• Bakü Kafkas Üniversitesi (1993)
• Hazar Üniversitesi (1991)
• Odlar Yurdu Üniversitesi (1995)
• Garp Üniversitesi (1991)

Azerbaycan'da eğitim, tüm diğer Türk devlet ve topluluklarına göre ileri düzeyde sayılabilir. 1991 yılı istatistiksel verilerine göre 4.775 okulda 1.503.000 öğrenci okumaktadır. Bugün okul sayısı 5.000'e, öğrenci sayısı 1.600.000'e ulaşmıştır.

Azerbaycan'da 6.500 kültür tesisi, 4.605 kütüphane, 125 müze, 125 müzik okulu, 43 halk tiyatro salonu, 3.680 kültür evi bulunmaktadır. Okuma yazma oranı %99,5'tir.

Bakü-Azerbaycan Devlet Üniversitesi ve bağlı enstitüleri bütün Uygulamalı Matematik ve Ekonomik Sibernetik, Kimya, Jeoloji, Biyoloji, Tarih, Filoloji, İlahiyat, Coğrafya, Gazetecilik, Hukuk, Mekanik ve Matematik, Fizik, Felsefe, Sosyal Bilimler ve Psikoloji, Kütüphane Çalışmaları, Uygulamalı Matematik Bilimsel Araştırma Enstitüsü, Doğu Çalışmaları, kollarında eğitim-öğretim yapmaktadır.

Özel ve devlet olmak üzere toplam 49 tane kanuni üniversite mevcuttur ve bu üniversiteler de birçok Türk ve yabancı öğrenciye eğitim vermekle birlikte eski Doğu Bloku ülkeler arasında kaliteli eğitim veren ülkeler arasında sayılmaktadır.

Azerbaycan üniversiteleri iyi eğitim vermesinin yanı sıra yabancı öğrenciler tarafından maddi anlamda tercih sebebi olabiliyor.

Bakü’nün eski yerleşim bölgesi olan Eski Şehir’deki Şirvanşahlar Sarayı

Kardeş Şehirler

Bakü, 13 şehir ile kardeşleşmiştir.

   

   

   

   

   

[[{{{link}}}|   ]]

{{{link}}}

   

   

   

• Ardahan, Türkiye
• Basra, Irak
• Bursa, Türkiye
• Dakar, Senegal
• Houston, Amerika Birleşik Devletleri
• İzmir, Türkiye
• Kırklareli, Türkiye
• Napoli, İtalya
• Sakarya, Türkiye
• Saraybosna, Bosna-Hersek
• Sivas, Türkiye
• Tebriz, İran
• Ordu, Türkiye

Resimler

• 

  Geceleyin Bakü

• 

  Azerbaycan Devlet Filarmoni Salonu

• 

  Eski Şehir surları

• 

  Bakü panoraması

• BayraqMeydani.jpg

  Bayrak Meydanı

• 

  Eski Şehir’den

• 

  Şirvanşahlar Sarayı’nın gece görünümü

• 

  Azerbaycan Cumhuriyeti Millî Meclisi

• 

  Bakü şehir trafiği

• 

  Bakü’de yat kulübü

• Freedom Square Baku 1990.jpg

  Azatlık (Özgürlük) Meydanı (1990 yılı)

• 

  Nizami Edebiyat Müzesi

• 

  Raşid Behbudov Caddesi

• 

  Haydar Aliyev Sarayı

• 

  Şehir içinde bir fıskiye havuzu

• 

  Şehir merkezinde Nizami Sokağı

• 

  Azerbaycan Devlet Akademik Opera ve Bale Tiyatrosu

• 

  Çocuk tiyatrosu

• 

  II. Dünya Savaşı’ndaki Azerbaycanlı şehitler anıtı

• Bakufount.jpg

  Bakü bulvarında fıskiyeler

• 

  Nizami Parkı

• 

  Millî Kütüphane

• 

  Bakü Devlet Üniversitesi yeni binası

• 

  Muğam Merkezi

• 

  Azerbaycan Devlet Filarmoni Salonu

• 

  Müze önü

• 

  Bakü Televizyon Kulesi

• 

  Bakü’de gece

• 

  Bakü (1796)

• 

  Bibi Heybet Camii

• 

  Kız Kalesi’nden şehrin görünümü

• 

  Bir mimari yapı

• 

  Bahçe

Ayrıca bakınız

• Mart Olayları
• Bakü Tiflis Ceyhan Petrol Boru Hattı

Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta

Bakü ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.

• Baku Photo Gallery
• Azerbaycan Universiteleri ve yaşam
• Bakü'de yaşam