Kırım Özerk Cumhuriyeti

	Автономна Республіка Крим; Автономная Республика Крым; Qırım Muhtar Cumhuriyeti; Kırım Özerk Cumhuriyeti
	Milli Marş: Нивы и горы твои волшебны, Родина
Ülke	Ukrayna
Başkent; En Büyük Şehir	Simferopol; Simferopol
Resmi dil	Ukraynaca; Bölgesel resmî diller:; Rusça ve Kırım Tatarcası
Yönetim; - Cumhurbaşkanı; - Başbakan	Muhtar Cumhuriyet; Viktor Yushchenko; Viktor Plakida
Yüzölçümü; - Toplam	; 26.100 km²
Nüfus; - Toplam; - Yoğunluk	; 1.967.300; 76/km²
Para Birimi	Grivna
Saat Dilimi; - Yaz Saati	UTC +2; UTC +3
İnternet Alan Adı	.ua
cep tel Kodu	+380-65

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Git ve: kullan, ara

Bu maddedeki veya maddenin bir bölümündeki bazı bilgilerin kaynağı belirtilmemiştir.
Ayrıntılar için maddenin tartışma sayfasına lütfen bakınız.
Maddeye uygun bir biçimde kaynak ekleyerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz.

Kırım Özerk Cumhuriyeti (Kırım Tatarcası: Qırım Muhtar Cumhuriyeti; Ukraynaca: Автономна Республіка Крим, Avtonomna Respublika Krym; Rusça: Автономная Республика Крым, Avtonomnaya Respublika Krym), Ukrayna'da, Karadeniz'ın kuzeyinde bulunan bir yarımada üzerine kurulu özerk devlet.

[değiştir] Coğrafya ve iklim

Kırım Karadeniz'in kuzeyinde Azak Denizi'nin güneyinde bir yarımadadır. Kerç yarımadası ile doğuya doğru uzanır. Kuzeye doğru çorak bozkırlar hafif engebeler ile 1000-1500 metreye doğru yükselir. Dikenli fundalıkları, koyun, keçi üretimiyle Akdeniz'i andırır. Güney yamaçları sert eğimlerle, kayalık körfezlere iner. Kuzey rüzgarlarına kapalı olan bu alanda Akdeniz iklimi egemendir. Ortalama sıcaklık Yalta'da 13C° dir ve yılın ancak 70 günü yağmurludur; fakat kışları oldukça serttir. Yağışlar kış ve sonbahar mevsiminde olur. Eskiden Ukrayna topraklarına Perekop yarımadası ile bağlanmakta olup yapılan kanalla Ukrayna ile fiziki bir bağlantısı kalmamıştır.

[değiştir] Tarih

[değiştir] Demografi

[değiştir] Nüfus

Kırım'ın 2005 nüfus sayımı sonuçlarına göre nüfusu 1.994.300 idi. 1989-2001 yılları arasında Kırım'ın nüfusu 396.795 (1989 yıl nüfusun %16,33) azalmıştır. Kırım Tatarları gibi grupların geri dönüşlerine karşın 2001-2005 arasında daha 239.400 (2001 yılın nüfusunun %2) azalmıştır.

2001 Ukrayna nüfus sayımına göre, Kırım'ın nüfusu 2.033.700 kişiden oluşur.^[2]

[değiştir] Etnik gruplar

Ülke nüfusunun büyük çoğunluğu Rus olmakla birlikte, ülkede Ukraynalılar ve Kırım Tatarları oldukça büyük nüfusa sahiptir. Ruslar: %58,32; Ukraynalılar: %24,32; Kırım Tatarları: %12,1; Beyaz Ruslar: %1,44; Tatarlar: %0,54; Ermeniler: %0,43; ve Yahudiler: %0,22.^[3]

Diğer azınlık grupları: Karadeniz Almanları, Romanlar, Bulgarlar, Polonyalılar, Azeriler, Koreliler ve Yunanlılar'dır.

[değiştir] Dilleri

Devletin resmi dili Ukrayna dili'dir; ancak devlet işlemleri sıklıkla Rusça ile yürütülmektedir. Eğitim ve devlet işlerindeki Ukraynacalaştırma girişimi fazla başarılı olamamıştır.^[4] Geniş ölçüde konuşulan diğer dil de Kırım Tatarcası'dır. Nüfus sayımına göre, Kırım sakinlerinin ana dilleri: %77 Rusça, %11,4 Kırım Tatarcası ve %10,1 Ukraynaca.^[5]

[değiştir] Bölgeler ve şehirler

Kırım'ın bölgeleri

Bölgeler:
- 1 Akmeçit Bölgesi
- 2 Simferopol Rayonu
- 3 Akşeyh Bölgesi
- 4 Bahçesaray Rayonu
- 5 Canköy Rayonu
- 6 Pervomayskiy Rayonu
- 7 Sovetskyi Rayonu
- 8 Kirovske Rayonu
- 9 Krasnoperekopsk Rayonu
- 10 Bilohirsk Rayonu
- 11 Krasnohvardiyske Rayonu
- 12 Sak Bölgesi
- 13 Nizhnegorskiy Rayonu
- 14 Lenine Rayonu

Şehir idareleri:
- 15 Aluşta
- 16 Simferopol
- 17 Canköy
- 18 Ermenbazarı
- 19 Feodosya
- 20 Kerç
- 21 Evpatorya
- 22 Krasnoperekopsk
- 23 Sak
- 24 Sudak
- 25 Yalta
- 26 Sivastopol — Bu bölge Kırım Özerk Cumhuriyeti'ne bağlı olmayıp merkeze bağlıdır.

[değiştir] Başlıca şehirleri ve nüfusları

Şehir	Ukraynaca adı	Rusça adı	Kırım Tatarcası adı	Nüfus 1 Ocak 2006
Simferopol	Сiмферополь	Симферополь	Aqmescit	340.644
Sivastopol	Севастополь	Севастополь	Aqyar	340.295
Kerç	Керч	Керчь	Kerç	151.327
Evpatorya	Євпаторiя	Евпатория	Kezlev	106.456
Yalta	Ялта	Ялта	Yalta	79.796
Feodosya	Феодосiя	Феодосия	Kefe	71.725
Canköy	Джанкой	Джанкой	Canköy	39.664
Krasnoperekopsk	Красноперекопськ	Красноперекопск	Krasnoperekopsk	30.677
Aluşta	Алушта	Алушта	Aluşta	29.913
Bahçesaray	Бахчисарай	Бахчисарай	Bağçasaray	26.395
Sak	Саки	Саки	Saq	26.389
Armyansk	Армянськ	Армянск	Ermeni Bazar	22.893
Bilohirsk	Бiлогiрськ	Белогорск	Qarasuvbazar	18.399
Sudak	Судак	Судак	Sudaq	14.772
Primorsky	Приморський	Приморский	Hafuz	14.338
Gvardeyskoe	Гвардiйське	Гвардейское	Sarabuz	12.621
Şçolkino	Щолкiне	Щёлкино	Şçolkino	11.419
İnkerman	Інкерман	Инкерман	İnkerman	11.263
Oktyabrskoe	Октябрське	Октябрьское	Büyük Onlar	11.100
Haspra	Гаспра	Гаспра	Gaspra	11.063
Çornomorske	Чорноморське	Черноморское	Aqmeçet	10.976
Gresovskiy	Гресiвський	Грэсовский	Gresovskiy	10.713
Krasnogvardeyske	Красногвардiйське	Красногвардейское	Qurman	10.661

[değiştir] Ayrıca bakınız

[değiştir] Dış bağlantılar

Wikimedia-Atlas: Kırım Özerk Cumhuriyeti – Coğrafi ve tarihi haritalar
Vatan Kırım
Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği
Tatar.Net
Rusya ve Ukrayna'da Kırım tartışmları
Carrie Eurasia Collection, European University Institute, Florence

Avrupa

Abhazya ⁴• Almanya • Arnavutluk • Andorra • Avusturya • Azerbaycan¹ • Belçika • Beyaz Rusya • Birleşik Krallık • Bosna-Hersek • Bulgaristan • Çek Cumhuriyeti • Dağlık Karabağ ⁵• Danimarka • Ermenistan² • Estonya • Finlandiya • Fransa • Kıbrıs Cumhuriyeti² • Gürcistan¹ • Güney Osetya ⁴• Hırvatistan • Hollanda • İrlanda • İspanya • İsveç • İsviçre • İtalya • İzlanda • Karadağ • Kazakistan¹ • Kosova • Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti²'³ • Letonya • Lihtenştayn • Litvanya • Lüksemburg • Macaristan • Makedonya Cumhuriyeti • Malta • Moldova • Monako • Norveç • Polonya • Portekiz • Romanya • Rusya¹ • San Marino • Sırbistan • Slovakya • Slovenya • Türkiye¹ • Ukrayna • Vatikan • Yunanistan
Bağımlı veya Özerk bölgeler
Abhazya¹ • Acaristan¹ • Agrotur ve Dikelya • Åland • Cebelitarık • Dağlık Karabağ¹ • Faroe Adaları • Guernsey • Jersey • Kırım • Man Adası • Nahçıvan¹
¹ Bir kısmı Asya'da.² Tamamen Asya'da. Ancak siyâsî ve tarihî nedenlerle Avrupa'da kabul edilir.³ Sadece Türkiye tarafından tanınan de facto cumhuriyet.⁴ Sadece Rusya ve Nikaragua tarafından tanınan de facto cumhuriyet.⁵ Birleşmiş Milletler üyesi hiçbir ülke tarafından tanınmayan de facto cumhuriyet.

[değiştir] Kaynaklar

[0] State Statistics Committee of Ukraine : Autonomous Republic of Crimea

[1] Regions of Ukraine / Autonomous Republic of Crimea (2001 Ukrayna nüfus sayımı)

[2] |title= Results / General results of the census / National composition of population (bakınız: 2001 Ukrayna nüfus sayımı)

[3] 'Yushchenko Appeals to Crimean Authority Not to Speculate on Language', Ukrayinska Pravda (25 Mart 2007)

[4] General results of the census / Linguistic composition of the population / Autonomous Republic of Crimea (bakınız: 2001 Ukrayna nüfus sayımı)

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

g • t • d Çağdaş Türk devletleri
Bağımsız ülkeler	Azerbaycan · Kazakistan · Kırgızistan · Özbekistan · Türkiye · Türkmenistan
Rusya Federasyonu	Altay · Başkurdistan · Çuvaşistan · Hakasya · Kabardey-Balkarya · Karaçay-Çerkes · Saha · Tataristan · Tuva
Diğerler	Gagavuzya (Moldova) · Karakalpakistan (Özbekistan) · Kuzey Kıbrıs¹ · Uygur (ÇHC)
¹ Sadece Türkiye tarafından tanınmaktadır.