Vitoria-Gasteiz

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 42°51′N, 2°41′W

Vitoria-Gasteiz
Vitoria (İspanyolca)
Gasteiz (Baskça)
—  Belediye  —
Vitoria-Gasteiz'de Plaza Virgen Blanca Meydani
Vitoria-Gasteiz'de Plaza Virgen Blanca Meydani
Vitoria-Gasteiz
Bayrak
Vitoria-Gasteiz
Damga
Koordinatlar: 42°51′K 2°41′B / 42.85°K 2.683°B / 42.85; -2.683
Ülke İspanya İspanya
Özerk topluluk Flag of the Basque Country.svg Bask Özerk Bölgesi
İl Álava.svg Álava ili
Comarca Vitoria-Gasteiz
Kuruluş MS. 1181
İdari birimler 65 Vitoria-Gasteiz'in semtleri
Yönetim
 - "Alcalde" Javier Maroto (PP)
Yüzölçümü
 - Toplam 276,81 km2 (106,9 mi2)
Rakım 525 m (1.722 ft)
Nüfus (2010)
 - Toplam 238.247
 - Yoğunluk 860,69/km² (2.229,2/sq mi)
Zaman dilimi CET (+1)
 - Yaz (YSU) CEST (+2)
Posta kodu 01001 - 01015
Alan kodu 34 (İspanya) + 96 (Alicante)
İnternet sitesi: [1]

Vitoria-Gasteiz (Baskca: Gasteiz; İspanyolca: Vitoria; resmi adi: Vitoria-Gasteiz), İspanya'nın kuzeyinde otonom bölgelerinden biri olan Bask Özerk Bölgesi'nin Alava iline bağlı bulunan bir sehir ve belediye. Bask Özerk Bölgesi'nin ve Alava ilinin baskentidir. Nüfusu (2010 tahminiyle) 238,247 kişidir. Bask ulkesinde, nüfus itibariyle, ikinci buyuk sehirdir.

Bu şehirde yasayanlara "Vitorianos" veya "Gasteiztarras" adi ile anilirlar; ama geleneksel ve daha alayli olarak Baskca "fasulye yiyenler" anlamini veren "Babazorros" olarak cagrilirlar.

Coğrafi konum[değiştir | kaynağı değiştir]

Vittoria-Gateiz'in coğrafi koordinatları 42°51′K , 2°41′B olur. Şehrin önemli Bask Bölgesi ve İspanya şehirlerinden uzaklıkları şunlardır: Madrid: 321 km; Bilbao: 66 km; Pamplona: 97 km; San Sebastián: 103 km; Burgos: 108 km.

Vitoria-Gasteiz'nin Alava ili içindeki konumu

Vittoria-Gateiz'in Alava ili cinde bulunan belediyeler icinde konumu su haritadan izlenebilir:

Şehirdeki önemli semtler şunlardır: Casco Viejo, Zaramaga, Zabalgana, Ensanche, El Pilar, Lovaina, Salburua, Txagorritxu, San Martín, Mendizörroza, Ariznavarra, Aranzabela, Arambizcarra, Arana, Judizmendi, Santa Lucía, Adürza, San Cristóbal, Ali-Gobeo, Sansomendi, Arriaga-Lakua, Abechuco.

Çevrenin önemi ve yeşil şehir[değiştir | kaynağı değiştir]

2012 yılında Vitoria-Gasteiz şehri "Avrupa Yeşil Başkenti" olacaktır. Vitoria-Gasteiz şehrine bu şeref 21 Ekim 2010 İsveç'te bulunan "Avrupa Yeşil Başkent Konferansı" tarafından, kendilerini aday gösteren diğerAvrupa şehirleri Barselona, Malmö, Nantes, Nuremberg ve Reykjavik arasından seçilerek verilmiştir. Buna başlıca nedenler:

  • Vitoria-Gasteiz etrafını çepeçevre saran 11.000 hektar alanı kapsayan bir yeşil doğa sahası ayrılmıştır. Bu yeşil saha içinde çok sayıda yürüyüş ve bisiklet yolu olmakla beraber ağaçların; yeşil bitkilerin ve küçük vahşi hayvanların doğal olarak bu bölgede yaşamaları sağlanmaktadır.
  • Şehir su kullanımı diğer Avrupa şehirlerine kıyasla daha idarelidir. Diğer kentlerde su dagitim kaybı %50ye kadar yaklaşırken Vittoria'da bu kayıp %10'dur.
  • Şehir halkın bisiklet ve otobüs ve tramvay gibi kamu taşıma vasıtalarını kullanmasını, ve kendi otomobillerini kullanmamalarını, teşvik etmektedir.

Demografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Vitoria-Gasteiz belediye sinirlari icinde nüfus (2010 tahmini) itibariyle 238.247 kişi olup nüfus yogunlugu 860.69 kişi/km² olur. Vitoria-Gasteiz belediye sinirlari icinde nüfusun gelişmesi şu gösterimde izlenebilir:

1.000 kişi

Kaynak: INE - Instituto Nacional de Estadística, İspanya
Kaynak:Hollandaca Wikipedia "Vitoria-Gasteiz" maddesi

Tarihsel gelişim[değiştir | kaynağı değiştir]

Şehrin tarihsel gelişimi şu kronoloji listesiyle özetlenebilir:

  • 1181: Şehrin kuruluşu
  • 1199: Kastilya Kralı VII. Alfonso tarafından şehrin kuşatılması
  • 1200: Şehrin VII. Alfonso'ya teslim olması ve Kastilya Krallığına ilhak edilmesi,
  • 1431: Kastilya Kralı II. Juan'ın Vitoria-Gasteiz şehrine berat vermesi ve özel imtiyazalar tanıması.
  • 1483: Kastilya Kraliçesi İsabella tarafından şehre verilmiş hukuki imtiyazlarının tanınıp çoğaltılması.
  • 1492: Diğer İspanyol şehirleri ile birlikte şehirde yüzyıllardır yaşiyan Yahudilerin Vitoria'dan kovulmaları.
  • 1722: Şehirde Bartolomé Riego'nun bir kitap matbaası ve yayın evi kurması. Bu günümüzde de Vitoria-Gasteiz'de çok önemli bir sanayi kolu olan tipografik sanayinin ilk örneğini teşkil etmektedir.
  • 1765: Şehrin iktsadı ve sanayi alanlarında gelişmesini sağlamak için "Societad Bascongada de los Amigos del País" adlı bir kurumun kurulması.
  • 1813: İspanya'nın Fransa'ya karşı Bağımsızlık Savaşında Vitoria Muharebesi'nde Fransızların mağlup edilmesi. Ludwig van Beethoven bu galibiyet anısına orkestra için Opus 91 oalarak bilinen bir kompozisyon hazırlamıştır.
  • 1861: Katolik Kilisesi Vitoria'yı bir piskoposluk bölgesi olarak kabul etmesi.
  • 1980: Vitoria-Gasteiz'in Bask Bölgesi başkenti olarak kabul edilmesi. Şehirde Bask Bölgesi konsey, hükümet ve bölge idaresinin ve Avrupa Birliği Parlamentosu kısımlarının kurulması.
  • 2012: Vitoria-Gasteiz Avrupa Yeşil Başkenti olması.

Görülecek yerler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Plaza Virgen Blanca Meydanı: Şehrin merkezi. Bu meydana birkaç tipik eski merkez "Casco Antigua" ile o zaman yeni "Ensanche"'yii birleştiren sokak gelir. Bu sokaklar kenarındaki eski binalarda camekanlı balkonlar bulunmaktadır. Meydanın ortasında İspanya'nın Fransa'ya karşı yaptığı Bağımsızlık Savaşı'nada 1813 "Vitoria Muharbesi" anıtı bulunur.
  • Plaza España Meydanı: Bu büyük meydan mimar Antonio de Olaguibel tarafından tassrlanmaiştir. Eski merkez mahallesi "Casco Antiguo" ile o zaman yeni olan "Ensanche" (Yeni Ekleme)'yi birleştirir. Bu meydanda önemli bina neoklasik mimarı stilinde zemin katında çok süslü kemerli kapalı yol bulunan "Casa Consistorial" belediye binasıdır.
  • Los Arquillos Sokağı: 18. yüzyılda mimar Antonio de Olaguibel ve Díez de Guemes tarafından tasarlanmıştır. Bir tepe üzerinde bulunan eski ortaçağlar merkezindeki "Plaza del Machete" ile o zaman kurulmakta olan yeni şehirde "Plaza de Nueva" bağlamaktadır ve bir seri yükseklikleri değişen yapılar bulunmaktadır.
  • Ajuria Enea Sarayı: Bask Bölgesi Başkanı (Lehendakarı) için resmi ikemetgah sarayı. 1918'de "Serafın Ajuria" adlı bir zengin tarafından aile ikematgahı olarak günün Bask Mimarı stiline uygun olarak yaptırılmıştır.
  • Casa del Cordón: Ana binanin yapımı 15. yüzyıl. Kulesinin yapımı 13. yüzyıl. Eski şehirde sivil gotik mimarı stiline güzel bir örnek olan konak.
  • ARTIUM: Çağdaş Bask Güzel Sanatlar Müzesi. Açılısi 2002
  • Müseo de Ciencias Naturales d'Alava / Arabako Natur Zientzien müseoa: Alava Doğal Bilimler Müzesi: Eski şehirde bulunan ortaçağlarda yapılmış "Doña Otxanda Kulesi"'nde kuruludur.
  • Museo Bibat : Bu yeni binasinda Archéoloji muzesidir. Eski Müseo Fournier de Naipes binasina baglidir.
  • Müseo Fournier de Naipes: Palacio de Bendaña Sarayı'nda kuruludur. Geleneksel olarak 15. yüzyıldan beri Vitoria'da üretilmiş olan "iskambil oyun kağıtları" müzesidir. Müzede bazıları çok eskiden kalma 6.000 kadar iskambil oyun kağıdı takımı sergilenmektedir.
  • Güzel Sanatlar Müzesi: Müzede sergilenen Rönesans dönemi sonrası eserler arasında 14. yüzyıl heykeller, 16. yüzyıl Flaman stili dinsel triptik tablolar, İspanyol ressam Ribera ve öğrencilerinin eserleri ve Pablo Picasso ve Zuloaga gibi modern İspanyol ressamlarının eserleri anılabilir. Müze ayrıca Bask Bölgesi yörel güzel sanatları üzerindeki sergileri ile önemlidir.
  • Museo d'Armería de Alava / Arabako Arma Museoa: Alava Silah Müzesi. Bu müzede tarih öncesi taştan kamalardan 20. yüzyıl tabancalarına kadar her türlü silah sergilenmektedir. Çok zengin bir ortaçağlar silahlar koleksiyonu vardır. Bir büyük sergi de 1813'de Fransa'ya karşı İspanyol Bağımsızlık Savaşı sırasında önemli bir muharebe olan "Vitoria Muharebesi"'ne hasredilmiştir.
  • Centro Cultural Montehermoso: Montehermoso Kültür Merkezi) Bu yapı ilk olarak 16. yüzyılda yapılmış ama çok restorasyona uğramıştır. Eski binanın 1994'te Vitoria Katolik merkezi olarak kullanılması sona ermiş ve bu bina yanında bulunan bir büyük şu sarnici ile birleştirek restore edilerek artistik sergiler ve müzik konserleri için kullanılabilecek salonlar haline getirilip 1997'de Montehermoso Kültürel Merkezi adıyla açılmıştır.
  • Santa Maria Kathedrali: Şehrin eski katedrali. 14. yüzyıl gotik mimarı stilinde yapı. Çan kulesi 17. yüzyılda yapılmıştır. Binanin dışarisı heykeller ve roliyeflerle süslüdür. Binanın içerisindeki şapellerde Gotik, Flaman ve İtalyan Rönesans dönemlerinde yapılmış heykeller bulunur. Girişten soldaki şapellerde Antony van Dyck ve Peter Paul Rubens tarafından hazırlanmış dinsel konulu tablolar vardır. Katedral binası daha önceki restorasyonlar ve yılların getirdiği yıpranma ve çarpıklıkların ortaya çıkardıklara mimarı acayiplikleri ortadan kaldırmak için büyük bir restorasyondan geçmektedir ve bu dünyanın birçok restorasyon ekperi tarafından ilgi ile takip edilmektedir.
  • María Inmaculada Katedrali": 20. yüzyılda neo-gotik mimarı stilinde yapılıp takdis edilerek açılmış yeni katedral.

Kardeş şehirler[değiştir | kaynağı değiştir]

Vitoria-Gasteiz'in şu kardeş şehirleri bulunmaktadır:

Resimler[değiştir | kaynağı değiştir]


Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]