Sevilla

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 37°22′38″N, 5°59′13″W

Sevilla
Sevilla'dan görüntüler
Sevilla'dan görüntüler
Sevilla
Bayrak
Sevilla
Damga
Sevilla'nin İspanya'da konumu
Sevilla'nin İspanya'da konumu
Koordinatlar: 37°22′38″K 5°59′13″B / 37.37722°K 5.98694°B / 37.37722; -5.98694
Ülke İspanya İspanya
Özerk topluluk Flag of Andalucía.svg Andalucía
İl Flag of Diputacion de Sevilla Spain.svg Sevilla ili
Adli Bölge Sevilla
Yönetim
 - Alcalde - Belediye Başkanı Juan Ignacio Zoido (2011) (PP)
Yüzölçümü
 - Kent 140 km2 (54,1 mi2)
Rakım m (23 ft)
Nüfus (2010)
 - Kent 704.198
 - Şehir yoğunluğu 5.002,93/km² (12.957,5/sq mi)
 - Metropol 1.508.609
Zaman dilimi OAZD (UTC+1)
Posta kodu 41001-41080
İnternet sitesi: http://www.sevilla.org/

Sevilla (okunuşu, Sevi:ya) (Arapça: İşbiliye) İspanya'nın günaybatı kesiminde Endülüs (Andalucía) özerk bölgesinin merkezi ve en büyük şehridir. Toplam nüfusu şehir merkezi ve kasabalar ile beraber 1.758.720'dir.

Atlas Okyanusundan 87 km kadar içeride, Guadalquivir Nehrinin doğu yakasında yer alır. Başkent Madrid'in yaklaşık 550 km güneybatısına düşer. Bir iç liman olarak Endülüs'ün en önemli ve İspanya'nın dördüncü büyük kentidir. Geçmişte de bir kültür merkezi, Müslüman İspanya'nın başkenti ve Yeni Dünya'ya düzenlenen keşif seferlerinin başlangıç noktası olarak önem taşır.

Endülüs özerk bölgesinin sanat, kültür ve ekonomi merkezidir. Sevilla'da Avrupa'nın üçüncü büyük katedrali mevcuttur. Ayrıca Sevilla İspanya'nın flamenko merkezi olarak da kabul edilmektedir. Ayrıca bölgeye özel Sevillano adı verilen bir dansı vardır.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir İber kasabası olarak kurulan Sevilla, Roma yönetimi altında Milattan Önce 2. yüzyılda gelişmeye başladı. Hispalis adıyla anıldığı bu dönemde Baetica eyaletinin bir yönetim merkeziydi. Milattan Sonra 5. yüzyıl başlarında Singil Vandallarının kurduğu krallığın başkenti oldu. Daha sonra 461'de Vizigot yönetimine girdi. Müslüman ordularının eline geçtiği 711'den sonra İşbiliye adını aldı. Abbadi Hanedanının ve onu izleyen Murabıt ve Muvahhid konfederasyonlarının yönetimi altında büyük bir gelişme göstererek önde gelen bir kültür ve ticaret merkezi durumuna yükseldi. Muvahhidlerin başkenti olduğu 12. yüzyılda yüksek bir refah düzeyine ulaştı ve geniş çaplı bayındırlık çalışmalarıyla daha da büyüdü.[1] 711'den beri Müslümanlarca yönetilen İşbiliye, 23 Kasım 1248'de Kastilya ve León Kralı III. Fernando tarafından ele geçirildi. İspanya'da Müslüman yönetiminde yalnızca Ben-i Ahmer (Gırnata) Emirliği kaldı.[2] III. Fernando'nun komutasındaki Hıristiyan kuvvetlerinin 1248'de Müslüman yönetimine son vermesinden sonra, çok sayıda Magripli ve Yahudi kentten sürüldü. Bu durum yörenin ekonomisine geçici de olsa zarar verdi.

Yeni Dünya'nın keşfi kentin yeniden zenginleşmesini sağladı. İspanya ile Yeni Dünya arasındaki ticareti düzenlemek üzere 1503'te Ticaret Odası'nın kurulduğu kente bu alanda tekel ayrıcalığı tanındı. Yeni Dünya kaynaklarının aktığı bir merkez durumuna gelen Sevilla, iki yüzyıl boyunca İspanya'nın denizaşırı ticaretinde egemen bir konumda oldu. Yeni Dünya'dan gelen altın ve gümüşü kullanarak para basan başlıca darphane kentte yer alıyordu. Yeni Dünya'ya giden birçok İspanyol göçmen kentin rıhtımlarındaki gemilerle denize açılıyordu. Sevilla, 1588'de 150 bine varan nüfusuyla İspanya'nın en kalabalık ve en varlıklı kentine dönüştü. Ama bu parlak dönem fazla uzun sürmedi. Kentin zenginliği yerel sanayi ve ticaretten çok, sömürgelerden sağlanan kazançlara dayanıyordu. Bu nedenle İspanya'nın sömürge imparatorluğunun sarsılmaya başladığı 17. yüzyılda denizaşırı ticaret gerileme sürecine girdi. Buna karşılık kültürel yaşam büyük bir canlanma gösterdi. İspanyol halkının övünç kaynağı olan ressam Diego Velázquez, Francisco de Zurbaran ve Bartolome Esteban Murillo, heykelci Juan Martínez Montañés ile şair Fernando Herrera gibi büyük sanatçılar Sevilla kentinde yetişti. Miguel de Cervantes'in ünlü Don Kişot romanını Sevilla'nın hapishanesinde kaldığı sırada tasarladı.

İspanya'nın başındaki Bourbon hükümdarları 18. yüzyılda kentte sınırlı bir ekonomik toparlanma yaratmayı başardılar. Ama 19. yüzyıldaki Fransız istilası, devrimler ve iç savaş bu gelişmeyi durdurdu. Her yıl Paskalya'dan sonra düzenlenen geleneksel Nisan Panayırı 1847'de başladı. Daha sonra 1929'daki İber-Amerikan Sergisi kentte yeni bir canlanma yarattı. Liman genişletildi, sanayi ve ticaretin gelişmesini sağlayan yatırımlar yapıldı. Kentte düzenlenen 1992 Dünya Fuarı'yla ilgili çalışmalar altyapının yenilenmesine ve birçk tarihsel yapının restore edilmesine yol açtı.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Sevilla belediye sınırları içinde nüfus (2010 INA tahmini itibariyle) 704,198 kişi olup nüfus yoğunluğu 5002.93 kişi/km² olur. Böylelikle Sevilla, nüfus itibariyle İspanya'da şehir sıralamasında 4. sırayı alır. Fakat şehirin etrafında belediye sınırları dışında şehir varoşları bulunur ve bunlarla bir büyük metropoliten Sevilla oluşur. Metropoliten Sevilla'nın nüfusu (2010 INA tahmini ile) 1,508,605 kişidir.

1.000 Kişi

Kaynak: INE - Instituto Nacional de Estadística, İspanya
(stad) Kaynak:Hollandaca Wikipedia "Sevilla (stad)" maddesi

Görülecek yerler[değiştir | kaynağı değiştir]

Santa Maria Katedrali

Sevilla'nın İspanya İç Savaşı (1936-39) boyunca Milliyetçilerin elinde kalması ve hiçbir çarpışmaya sahne olmaması nedeniyle kentteki birçok mimarlık anıtı ayakta kalmıştır. Düzensiz bir planı bulunan eski kent alanı Guadalquivir'in doğu yakasında yer alır. Bu kesimde dar ve dolambaçlı sokaklar, kapalı küçük meydanlar ve Magrip üslubunda inşa edilmiş süslü evler bulunur. Ama Santa Maria Katedrali ve Alcázar Sarayı'nın yakınındaki eski kent merkezinin daha açık ve geniş bir yerleşim düzeni vardır.

Santa Maria Katedrali kapladığı alan bakımından bütün gotik kiliseler arasında ilk sıralarda yer alır. Büyük bölümü, Muvahhidlerin 1172-90 arasında yaptırmış olduğu caminin bulunduğu yerde, 1401-1506 arasında inşa edilmiştir. Caminin Giralda adıyla bilinen minaresi de katedralin çan kulesine dönüştürülmüştür. Dikdörtgen planlı minare Magrip motifleriyle süslü sarı tuğlalar ve taş plaklarla kaplıdır. Santa Maria Katedrali'nin ana bölümü Fransız geç gotik üslubunda inşa edilmiştir. Magrip, gotik, plateresk ve barok gibi farklı dönemlerin mimarlık üsluplarını yansıtan bölümleri de vardır. İç mekanını Murillo, Zurbarán ve daha başka ressamların tabloları süsler.

Altın Kule (Torre del Oro)

Magrip döneminden kalma en güzel yapı, katedralin yakınındaki Alcázar Sarayı'dır. Yapımına Muvahhidler döneminde, 1181'de başlanmış, ama Hıristiyan yönetimi altında 1364'te tamamlanmıştır. Bu nedenle o da katedral gibi hem Magrip üslubunun, hem de gotik üslubun özelliklerini taşır. Bu zamanlar Alcázar'ın dış surlarının bir parçası olan, tuğladan 10 köşeli Altın Kule (Torre del Oro) günümüzde de nehir kıyısında çarpıcı bir görüntü oluşturur. Magrip mimarlığının öteki örnekleri San Marcos Kilisesi'nin çan kulesine dönüştürülmüş olan eski bir cami minaresi ile bu kilisenin önünde yer alan Portakal Ağaçları Avlusu'nun (Patio de Naranjos) iki duvardır. Sevilla'da gotik, Rönesans, barok ve rokoko üslupalrında inşa edilmiş başka birçok kilise daha vardır.

Katedralin bitişiğindeki, yapımı 1599'da tamamlanan Lonca Evi'nde (Casa Lonja) günümüzde Batı Hint Adaları Genel Arşivi yer almaktadır. Bu arşiv Yeni Dünya'daki İspanyol sömürge imparatorluğunun tarihi ve yönetimiyle ilgili çok sayıda kitap, plan ve yazma ile milyonlarca belge içeren zengin bir koleksiyondur. Kuruluşu 1502'ye değin inen Sevilla Üniversitesi günümüzde, yapımı 1757'de tamamlanan eski Tütün Fabrikası'nın barok ve rokoko üsluplarındaki görkemli binalarını kullanmaktadır. Kentin müzesinde Sevilla okulu ressamlarının tablolarından oluşan güzel bir koleksiyon bulunmaktadır. Bu koleksiyonda Velázquez, Zurbarán, Murillo ve Juan de Valdés Leal'in yapıtları da yer almaktadır. Sevilla uzun yıllardan beri bir Katolik piskoposluk merkezidir.

Eski kent merkezini çevreleyen duvarların dışında daha düzenli bir planlamaya dayanan konut ve sanayi alanları uzanır. Kentin güney kesimindeki Maria Luisa Parkı son derece güzel bir yeşil alandır. Roma imparatoru Traianus'la Hadrianus'un doğum yeri olan Italica adlı büyük Roma kentinin yıkıntıları Sevilla'nın 8 km kadar kuzeybatısına düşer. Kentin amfitiyatrosunun kalıntıları çok etkileyicidir.

Expo 92 ile hayat bulan Cartuja Adası'nda, içinde omnimax sinema, eğlence parkı, roller coaster olan “Isla Magica”, alışveriş alanı, müzeler gibi seçenekler bulunur.[3]

Seçimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Alcaldes de Sevilla belediye seçimleri 1979
Zaman Periyodu BElediye başkanları PArti Koalisyonları
1979-1983 Luis Uruñuela Fernández (PSA) PA-PSOE-PCE
19831991 Manuel del Valle Arévalo (PSOE) PSOE
19911995 Alejandro Rojas Marcos de la Viesca (PA) PA-PP
19951999 Soledad Becerril Bustamante (PP) PP-PA
19992003 Alfredo Sánchez Monteseirín (PSOE) PSOE-PA
2003-2007 Alfredo Sánchez Monteseirín (PSOE) PSOE-IU
2007-2011 Alfredo Sánchez Monteseirín (PSOE) PSOE-IU
2011-2015 Juan Ignacio Zoido Álvarez (PP)[4] PP

Ulaşım[değiştir | kaynağı değiştir]

Metro[değiştir | kaynağı değiştir]

Mapa se-30.PNG
Şehir Mesafe(km) Rotası Mesafe (km) Rotası Mesafe (km) Rotası Mesafe (km)
Huelva 91,2 Osuna 92,1 Utrera 31,8 Aznalcóllar 39,3
Cádiz 123 Cazalla de la Sierra 84,4 Écija 89,6 Camas 5,1
Málaga 209 Sanlúcar la Mayor 23,2 Alcalá de Guadaira 18,2 Pilas 32
Córdoba 143 Carmona 32 Dos Hermanas 13,9 La Rinconada 5,8
Jaén 254 Lora del Río 60,9 Marchena 64 Villaverde del Río 30
Granada 259 Morón de la Frontera 65,8 Coria del Río 14,4 Gelves 6
Almería 409 Lebrija 64,2 Estepa 112 Bormujos 9,1

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Sevilla günümüzde İspanya'nın en önemli iç limanıdır. Limandan ihraç edilen başlıca ürünler şarap, zeytin, mantar, meyve ve minerallerdir. Kentin sanayisindeki tütün, askeri gereçler, porselen ve tarım makineleri üretimi en önemli yeri tutar.

II. Dünya Savaşı'ndan sonra gemi yapımcılığı ve yöredeki tarım alanlarının sağladığı pamuğa dayanan dokumacılık yeni sanayi dalları olarak öne çıkmıştır. Turizm de kent halkının önemli bir geçim kaynağıdır.

Ulaşım[değiştir | kaynağı değiştir]

Sevilla Havalimanı orta ölçekli bir uluslararası havalimanıdır. Sevilla metrosu 2009'da açılmıştır.

Spor[değiştir | kaynağı değiştir]

Sevilla iki rakip futbol takımına evsahipliği yapmaktadır; Sevilla FC ve Real Betis. Sevilla 2004 ve 2008 Yaz Olimpiyatlarını düzenlemek için aday olmuş, ancak her iki girişimi de olumsuz sonuçlandı. Sevilla FC'nin maçlarını oynadığı Estadio Ramón Sánchez Pizjuán 1982 FIFA Dünya Kupası maçlarına da evsahipliği yaptı.

Kardeş şehirler[değiştir | kaynağı değiştir]

Sevilla'nın şu kardeş şehirleri bulunmaktadır:

Resimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Seville; Endülüs Şehrinde Modernleşmenin Ayak Sesleri
  2. ^ Altındiş, Ceyla - NTV Tarih - Sayı 34 - Kasım 2011 - İstanbul 1308-7878
  3. ^ Sevilla & Endülüs
  4. ^ Juan Ignacio Zoido gana las elecciones municipales en Sevilla, el 22 de mayo de 2011.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]