Maskat

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 23°37′N, 58°32′E

Maskat
مسقط
Maskat Geçidi
Maskat Geçidi
Maskat
Bayrak
Maskat Haritası.
Maskat Haritası.
Maskat
Maskat
Maskat Haritası.
Koordinatlar: 23°37′K 58°32′D / 23.617°K 58.533°D / 23.617; 58.533
Ülke Umman Umman
Valilik Maskat
Yüzölçümü
 - Toplam 3.500 km2 (1.351,4 mi2)
Nüfus (2010)
 - Toplam 734.697
 - Yoğunluk 21.274/km² (55.099,4/sq mi)
İnternet sitesi: www.omanet.om
Muskat
Muskat

Maskat, Umman Sultanlığı'nın başkenti ve en büyük şehri. Arabistan yarımadasının güneydoğu sahilinde olup eskiden beri denizcilikle uğraşan Umman halkının başlıca ticaret limanıdır. Şehrin nüfusu 650.000'dir.

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

1507 Portekiz işgali öncesi dönemin İslam coğrafyacıları buradan pek önemli bir yer olarak bahsetmemişlerdir. İbnü’l-Fakih, Hindistan’a ve Çin’e giden gemilerin bu limandan su aldıklarını belirtirken Makdisî şehri “meyveleri bol güzel bir liman şehri” olarak tanımlamıştır. 13. yüzyılda İbnü’l-Mücâvir, Maskat’ın bölgede seyahat eden gemilerin uğrak yeri olduğunu söylemektedir. Şehrin önemi X6. yüzyılın başlarında Portekizliler’in bölgeye gelmesiyle ortaya çıkmıştır. Basra körfezine girişi sağlayan Hürmüz Boğazı ile birlikte Maskat’ın da önemi arttı. Osmanlı Devleti de Basra körfezi ve Hindistan ticaret yoluna hakimiyeti dolayısıyla 1552’de şehri ele geçirdi fakat kısa bir süre sonra Portekizlilertarafından yeniden ele geçirildi. Basra körfezinde yeniden hakimiyet kuran Portekizliler, muhtemel Türk baskınlarına karşı şehrin limanı kontrol eden iki köşesine Celâlî (St. John) ve Mirânî (Fort Capital) adlarıyla iki kale inşa ettiler.[1]

1630’da İran’ın desteğiyle Portekizliler’den Maskat’ı geri alan Ya‘rubîler Hindistan, Doğu Afrika kıyıları ve Zengibar’la ticaretlerini genişletme yolunda bu liman şehrini bir üs olarak kullandılar. İbâzıyye mezhebine bağlı Umman halkının karıştığı Maskat iç savaşlarında 40.000 kişi hayatını kaybetti. Hinâvîler’le Gafirîler arasındaki şiddetli mücadelelerle İran Hükümdarı Nadir Şah’ın Hint seferi sırasında Maskat’ı ele geçirmesi Ya‘rubîler’in son dönemlerine rastlar. Ya‘rubîler’in ardından gelen Bû Saîd hanedanı döneminde Maskat güçlü devletlerin sahip çıkmak istedikleri bir yer oldu. Hanedanın kurucusu Ahmed b. Saîd Maskat’ı İranlılar’ın işgalinden kurtardı. Doğu Afrika limanlarından Zengibar ve Kilve ile yapılan ticaret Maskat üzerinden Hindistan’a bağlandı, bu durum şehrin gelişmesine yol açtı. Bu arada İngilizler’in siyasi ve ticari merkezlerini karşı İran kıyılarındaki Benderabbas' tan 1763 yılında buraya taşımalarıyla sonucu şehir bölgenin en önemli limanı oldu. 1784'te Umman’ın başşehrinin iç kesimlerdeki Rustâk’tan Maskat’a taşınması önemini daha da arttırdı. 1798’de İngilizler burada daimi temsilcilik kurdular. Mısır’ı işgal eden Napolyon Bonapart’ın da 1803' te konsolosluk açmasıyla Maskat, Basra körfezi-Hindistan-Afrika ticaret ve siyasetinde çok hareketli bir merkez haline geldi. Seyyid Sultan’ın ölümü üzerine bir ara yönetimi ele geçiren yeğeni Bedir b. Seyf döneminde (1804-1806) Maskat çok zenginleşti. Bedir b. Seyf’i öldürerek tahta geçen Seyyid Sultan’ın oğlu Saîd b. Sultan yönetim merkezini Maskat’tan Zengibar’a taşıdı. Önceleri bu iki şehirde de ikamet eden Saîd b. Sultan daha sonra Zengibar’da oturmayı tercih etti. Öldüğünde oğlu Süveynî Maskat’ta, diğer oğlu Mâcid Zengibar’da kaldı. Bu yıllardan itibaren Maskat önemini yitirmeye başladı. 1899’da şehirde çıkan veba salgını halkın başka yerlere göç etmesine yol açtı. Ancak buharlı motorların icadından sonra Maskat’ın gemiler için kömür deposu haline gelmesi burayı yeniden hareketlendirdi.[1]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]