Amman

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 31°56′59″N, 35°55′58″E

Amman
عمّان
—  Şehir  —
Amman şehir görüntüleri, Sağdan sola ve üzeri yukarıdan aşağıya:Spor şehrinden görülen Amman silüeti, Amman Kalesi'ndeki Herkül Tapınağı, Ümeyyed Sarayı, Hicaz Demiryolu İstasyonu, Roma tiyatrosu, Abdün Köprüsü, Kral I. Abdullah Camii ve Rağadan Bayrak Direği
Amman şehir görüntüleri, Sağdan sola ve üzeri yukarıdan aşağıya:Spor şehrinden görülen Amman silüeti, Amman Kalesi'ndeki Herkül Tapınağı, Ümeyyed Sarayı, Hicaz Demiryolu İstasyonu, Roma tiyatrosu, Abdün Köprüsü, Kral I. Abdullah Camii ve Rağadan Bayrak Direği
Amman
Bayrak
Amman
damga
Takma ad: Yedi tepeli şehir
Amman
Amman
Amman'ın Ürdün'deki konumu
Koordinatlar: 31°56′59″K 35°55′58″D / 31.94972°K 35.93278°D / 31.94972; 35.93278
Ülke  Ürdün
İl Başkent ili
Yönetim
 - Belediye başkanı Sadir Ravaşdeh
Yüzölçümü
 - Kent 1,680 km2 (0,6 mi2)
 - Su 980 km2 (378,4 sq mi)
Rakım 773 m (2.536 ft)
Nüfus (2010[1][2])
 - Kent 1.919.000
 - Metropol 2.125.000
İnternet sitesi: ammancity.gov.jo

Amman (Arapça: عمان‎) Ürdün'ün başkenti ve en büyük şehri olup ülkenin siyasi, kültürel ve ticari merkezidir. Amman, dünya'nın hâlâ yaşanılan en eski kentlerinden biridir. 2010 yılı itibarı ile nüfusu 1,919,000'dir.[1]

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Amman M.Ö. 7000 yılında kurulmuş olup tarihteki en eski şehirlerden biridir. Şehirdeki ilk insan yerleşimi belirtileri kalkolitik çağa (MÖ 4000-3000) kadar uzanmaktadır.[3]

MÖ 13. yüzyılda Amman, şehrin sakinleri olan Ammonitler tarafından Rabbath Ammon veya Rabat Ammon olarak adlandırılmaktaydı. İncil'e göre şehir Ammon Krallığı'nın başkenti idi. Helenistik dönemde şehrin adı Filadelfeia olup Dekapolis'e bağlıydı.

635 yılında müslümanların eline geçen Amman, 1516'da Yavuz Sultan Selim'in Mısır seferi sırasında Osmanlı topraklarına katıldı. II. Abdülhamit devrinde Rusya'dan kaçarak Osmanlı devletine sığınan Çerkezlerin bir kısmı Amman civarına yerleştirildi.

1908'de tamamlanan Hicaz Demiryolu hattının Amman'dan geçmesi şehrin önemini arttırdı. I. Dünya Savaşı'ndan sonra İngiliz manda yönetimine giren Amman 1946'da Ürdün Krallığı'nın başkenti oldu.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Amman, Lut Gölü'nün 35km kuzey doğusunda, Akdeniz'in 110 km doğusunda ve Kudüs'ün 65 km batısında yer almaktadır. Şehir, Ürdün bayrağındaki yedi köşeli yıldızını temsil eden yedi tepe üzerinde yer almaktadır. Amman'da Akdeniz iklimine benzer ancak ama yine de kıtasal olarak farklı bir iklim görülmektedir. Deniz seviyesinden 773 m yükseklikte olması bunu etkilemektedir. Şehirde sık sık yoğun sis görülebilmektedir.

Nuvola apps kweather.svg Amman iklimi Weather-rain-thunderstorm.svg
Aylar Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıl
Ortalama en yüksek sıcaklık, °C 12,3 13,7 17,2 22,6 27,8 30,8 32,0 32,4 30,7 27,1 20,4 14,4 23,5
Ortalama en düşük sıcaklık, °C 3,6 4,2 6,1 9,5 13,5 16,6 18,5 18,6 16,6 13,8 9,3 5,2 11,3
Ortalama yağış, mm 63,4 61,7 43,1 13,7 3,3 0 0 0 0,3 6,6 28,0 49,2 269,3
Kaynak: Dünya Meteoroloji Örgütü[4]

Şehrin yapısı[değiştir | kaynağı değiştir]

Amman keskin bir şekilde ikiye ayrılmıştır. Şehrin doğu kesimi geleneksel bir İslam şehri olup eteklerindeki barınaklarda çok sayıda Filistinli mülteci yaşamaktadır. Batı kesimi ise yeşillik içinde olup kafeler ve sanat galerileri bulunmaktadır.[5] Kraliyet Sarayı doğu kesiminde, Meclis ise batı kesiminde yer almaktadır.[3] Şehrin en önemli tarihi eseri, Romalılar'dan kalma kalesidir. Kalenin içinde antik bir tiyatro bulunmaktadır.

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Önemli bir sanayi merkezi olan şehirde 14 üniversite bulunmaktadır. Ürdün Üniversitesi Amman'daki en büyük üniversitedir.

Amman, Ortadoğu ve Afrika'da iş için seyahat edenler ve turistler tarafından en çok ziyaret edilen şehirler arasında 8. sırada, uluslararası ziyaretçilerin en çok para harcadığı şehirler arasında ise 9. sırada yer almaktadır. Şehri 2011'de ziyaret eden 1,8 milyon turist 1,3 milyar dolardan fazla harcama yapmıştır.

Karayolları ile ülkenin diğer şehirlerine bağlanan başkent Amman'ın 30 km güneyinde Kraliçe Aliye Uluslararası Havaalanı yer almaktadır. Şehir içi toplu ulaşım taksi ve otobüsle yapılmaktadır. Taksilerin bazılarında sabit bir yol ve ücret bulunmaktadır.[6] Şehirde ayrıca Akabe kentine yolcu taşıyan çok sayıda özel otobüs şirketi bulunmaktadır.[7]

Spor[değiştir | kaynağı değiştir]

2009 IAAF Dünya Kros Şampiyonası Amman'da düzenlenmiştir.

Kardeş şehirler[değiştir | kaynağı değiştir]

Amman aşağıdaki şehirlerle kardeş şehirdir: [8]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b "Amman population in 2011 - Evi" (İngilizce). Trueknowledge.com. http://www.trueknowledge.com/q/amman_population_in_2011. Erişim tarihi: 28.11.2012. 
  2. ^ Amman - frendy.de
  3. ^ a b "Amman" (İngilizce). Encyclopedia Britannica. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/20889/Amman. Erişim tarihi: 18.4.2013. 
  4. ^ "World Weather Information Service – Amman" (İngilizce). Dünya Meteoroloji Örgütü. http://worldweather.wmo.int/069/c00215.htm. Erişim tarihi: 22.02.2013. 
  5. ^ "Amman" (İngilizce). Lonely Planet. http://www.lonelyplanet.com/jordan/amman. Erişim tarihi: 18.4.2013. 
  6. ^ "Getting around" (İngilizce). Lonely Planet. http://www.lonelyplanet.com/jordan/amman/transport/getting-around. Erişim tarihi: 18.4.2013. 
  7. ^ "Getting there & Away" (İngilizce). Lonely Planet. http://www.lonelyplanet.com/jordan/amman/transport/getting-there-away. Erişim tarihi: 18.4.2013. 
  8. ^ "Amman’s Relations with Other Cities" (İngilizce). Ammancity.gov.jo. http://www.ammancity.gov.jo/english/relations/r12.asp. Erişim tarihi: 28.11.2012. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]