Arnavutlar
Vikipedi, özgür ansiklopedi
| Arnavutlar Shqiptarë |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
İskender Bey • Tepedelenli Ali Paşa Kavalalı Mehmet Ali Paşa • Lekë Dukagjini |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Toplam Nüfus | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Yaklaşık 8 milyon |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Önemli Bölgeler | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Dil(ler) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Arnavutça | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Din(ler) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| İslam (Sünni ve Bektaşi), Hıristiyan (Ortodoks ve Katolik). |
Arnavutlar, (Arnavutça Shqiptaret), bugün Adriyatik kıyısı ile Balkanların diğer bölgelerinde yaşayan Avrupa’nın en eski halkına[kaynak belirtilmeli] verilen isim.
Konu başlıkları |
[değiştir] Kökenleri
Arnavutlar Avrupa’nın en eski otokton halkı olan antik İlliryalıların ve Pelasgların torunlarıdır. Avrupa’da binlerce yıldır var oldukları düşünülmektedir. Arnavutların dedeleri olan İlliryalılar denizci bir milletti ve kendilerine özgü yaptıkları seri gemilerle Akdeniz ve Karadeniz’de denizaşırı ticari faaliyetler, zaman zaman da korsanlık yapmışlardır.
[değiştir] Arnavut kelimesinin kökeni ve anlamı
Antik İlliryalılar arasında Arber/Arben isimli bir kabile bulunuyordu. Anlam olarak Eski Arnavutça’da “ar”: iş, tarla; “ben”: yapan, eden anlamındadır. Buna göre “arben”, “iş yapan” demektir. Başlangıçta Arnavutların ataları olan Antik İliryalıların bir kabilesi olan Arben, zamanla tüm Arnavutların ismi haline gelmiştir.
Romalılar Arben kelimesini Arvanit olarak kendi dillerine adapte ettiler. Türkler ise “Arvanit” kelimesini “Arnavut” olarak telaffuz ettiler ve bu telaffuz günümüze kadar ulaştı.
Doğu ve batı dillerinde de Arnavut kelimesi genellikle “Alban” ve bunun türevleri şeklinde geçer. Arnavutluk Cumhuriyetindeki Arnavutlar Arnavut kelimesin bilmezler, kendilerine “Shqiptar” derler. Shqiptar Arnavutçada "Kartalın oğlu" anlamına gelir.[22] Arnavut kelimesinin Arnavutların yoğun yaşadığı ülkelerin dillerine göre kullanımı şöyledir:
- Arnavutluk: Shqiptar
- Kosova: Shqiptar
- Makedonya: Shqiptar
- Sırbistan: Shqiptar
- Bosna-Hersek: Shqiptar
- Karadağ: Shqiptar
- Hırvatistan: Shqiptar
- Yunanistan: Arvanit/Arvanides
- Türkiye: Arnavut
- İtalya: Arberesh
[değiştir] Arnavut dili
Arnavut dili Arnavutçadır ve Hint-Avrupa dil ailesinden Avrupa koluna mensuptur. Ancak bu dil ailesi içinde kendinden başka dalı olmayan tek dildir. Arnavutça köken olarak antik Pelasg dilinden gelmektedir. Arnavutça Toska Şivesi ve Gega Şivesi olmak üzere iki büyük şiveye ayrılır. Osmanlı İmparatorluğu döneminde Arapça, Farsça ve Türkçede bulunan bazı kelimeler Arnavutçaya yerleşmiştir ancak Enver Hoca (Arnavutça: Enver Hoxha) döneminde öz Arnavutça politikası doğrultusunda sözkonusu yabancı kelimeler Arnavutçadan çıkarılmıştır.
[değiştir] Arnavut kültürü
Genel anlamıyla Arnavutlar ataerkil ve tutucu bir milletir. Arnavut kültüründe kıdem ve saygı esastır. Bu nedenle yaşlılara büyük bir saygı vardır. Sülaledeki ya da ailedeki en yaşlı insan reis olarak kabul edilir ve sözlerinden dışarı çıkılmaz.. Doğum, evlenme gibi önemli günlerde yapılan törenlerde sıkı bir disiplin ve seremoni dikkat çeker.
[değiştir] Arnavutların dünyadaki dağılımları
[değiştir] Avrupa
Avrupa’da 6 milyondan fazla Arnavut bulunmaktadır. Arnavutların Avrupa’da bulunduğu ülkeler Arnavutluk, Kosova, Karadağ, Makedonya, Yunanistan, Bosna-Hersek, Hırvatistan, Sırbistan, Slovenya, Romanya, Birleşik Krallık, Almanya, İsviçre, İsveç, Avusturya ve Fransa’dır.
[değiştir] Türkiye
Türkiye'de kaç Arnavut olduğu konusunda kesin bilgi yoktur, bazı kaynaklar, bu sayının 1 milyonun üstünde olduğunu belirtmektedir.[23] Arnavut kökenlilerin kendileri 3,5 milyon civarı olduğunu söylerler. Ancak bu nüfusun ne kadarının Arnavut kimliğini benimsediği belirsizdir. Ethnologue web sitesi, 1965 sayımına göre Türkiye'deki Arnavutların sayısını 65.000 olarak belirtmektedir.[24] Türkiye'deki Arnavutların çoğu Türkiye-Yunanistan Nüfus Mübadelesi kapsamında Türkiye'ye Güney Epir'den ve Ege Makedonyası'ndan gönderilen Tosklardan oluşurken, II. Dünya Savaşı sonrası Yugoslavya'dan (bugünkü Kosova ve Kuzey Batı Makedonya) Yugoslavya'lı Türklerle birlikte göç ederek gelen topluluk ise Geg'tir.[kaynak belirtilmeli]
[değiştir] Mısır
Mısır’da Kavalalı Mehmet Ali Paşanın iktidarı döneminden kalma Arnavutlar da vardır.
[değiştir] Ünlü Arnavutlar
[değiştir] Türkiye Arnavutları
[değiştir] Osmanlı Arnavutları
- Abbas Hilmi Paşa
- Ali Fethi Okyar
- Ali Sami Yen
- Arnavut Abdurrahman Abdi Paşa
- Avlonyalı Mehmed Ferid Paşa
- Çavuşbaşı Memiş Paşa
- Damat Ferid Paşa
- Furgaç Ahmet İzzet Paşa
- Gedik Ahmet Paşa
- Giritli Mustafa Naili Paşa
- Hacı Halil Paşa
- Kara Ahmed Paşa
- Kavalalı İbrahim Paşa
- İsmail Paşa
- Kavalalı Mehmet Ali Paşa
- Koca Davud Paşa
- Koca Sinan Paşa
- Köprülü Amcazade Hacı Hüseyin Paşa
- Köprülü Fazıl Ahmed Paşa
- Köprülü Fazıl Mustafa Paşa
- Köprülü Mehmed Paşa
- Mehmet Akif Ersoy
- Mehmet Esat Bülkat
- Mere Hüseyin Paşa
- Mustafa Abdülhalik Renda
- Patrona Halil
- Said Halim Paşa
- Said Paşa
- Şemseddin Sami (Galatasaray’ın kurucusu Ali Sami Yen’in babası)
- Tarhuncu Sarı Ahmed Paşa
- Tepedelenli Ali Paşa
- Tevfik Paşa
[değiştir] Arnavut asıllı Roma İmparatorları
[değiştir] Arnavut asıllı Mısır kralları
- Kavalalı Mehmet Ali Paşa
- Said Paşa
- İsmail Paşa
- I. Abbas (Mısır)
- I. Fuad
- Tevfik Paşa
- Hüseyin Kamil
- I. Faruk
- Abbas Hilmi Paşa
- II. Fuad
[değiştir] Dünya Arnavutları
[değiştir] Kaynakça
- ^ CIA - The World Factbook - Albania
- ^ Kosovo Government estimates 2005 - [1]
- ^ Serbian Government 2003 census - [2]
- ^ CIA - The World Factbook - Serbia
- ^ Republic of Macedonia 2002 census - [3]
- ^ CIA - The World Factbook - Macedonia
- ^ Migrants in Greece
- ^ Yugoslavian Federation 2003 census - [4]
- ^ |Italy: Foreigner Citizens -- 2006
- ^ United States 2000 census - [5]
- ^ statcan.ca
- ^ Hot tvingar kosovoalbaner att flytta
- ^ [6]
- ^ 2000'de birinci dil olarak 95.000 Arnavutça konuşanların sayısı: see Demographics of Switzerland
- ^ Federal Republic of Germany - [7]
- ^ w:en:Slovenia
- ^ Demographics of Croatia - 2001 census
- ^ [8]
- ^ Ethnologue report for Turkey (Europe)
- ^ BBC News [9]
- ^ Statistical Office of the Republic of Serbia, 2002 census of Serbia
- ^ 9 Mayıs 2009 tarihli Sırpça Vikipedi
- ^ [10]
- ^ [11]
- ^ Türkiye'de Yaşayan Etnik ve Dinsel Gruplar, İstanbul 2004, ISBN 9758565214
- ^ Türkiye'de Yaşayan Etnik ve Dinsel Gruplar, İstanbul 2004, ISBN 9758565214
| Daha fazla bilgi için Vikipedi'nin kardeş projelerinde ara | |
|---|---|
| bu maddeyi Vikisözlükte ara | |
| bu maddeyi Vikikitap'ta ara | |
| bu maddeyi Vikisöz'de ara | |
| bu maddeyi Vikikaynak'ta ara | |
| bu maddeyi Commons'da ara | |
| bu maddeyi Vikiversity'de ara | |

