Romanca konuşulan alanlar
Rumence (Rumence: Română), Romanya'nın resmî dilidir ve Roman dillerin doğu koluna mensuptur. Çoğu Romanya ve Moldova'da yaşayan 28 milyon kişi tarafından konuşulur. Moldova'nın resmî dili Moldovaca da Rumence ile aynı olmasına rağmen, ülke yasaları kapsamında ülkenin resmî dili Moldovaca olarak yer almaktadır.[1][2]
Kelimerin kökenleri [değiştir]
- 75.57% Roman kelime
- 30,33% Latince'den doğru
- 15,26% Latince'den doğru, alim kelimeleri
- 22,12% Fransızca, modern kelimeler
- 3,95% İtalyanca
- 3,91% çoğunlukla Latin kökenli yapılmış formasyonlar
- 14,17% Slav kelimeler
- 2,47% Almanca
- 1,7% Eski Yunanca
- 0,96% belki Dakyaca substratı
- 1,43% Macarca
- 0,73% Türkçe
- 0,07% İngilizce
- 0,19% yansımalar
- 2,71% bilinmeyen kökenler
- Latinceye gramer ve kelime dağarcığı olarak oldukça benzemektedir. Romanya tarih boyunca çevresel etkilerden diğer ülkelere göre daha az etkilendiği için Latince etkisi diğer dillere göre daha fazla gözükmektedir.
- Romanya bölgesinde Roma İmparatorluğunun işgalinden önce yaşayan yerli halkın, yani daçyalıların (Romanya tarihsel olarak daçya - dacia - olarak isimlendirilir), kullandığı kelimeler de Rumencede bulunmaktadır. Dolayısıyla bazı kelimelerin İtalyanca - İspanyolca gibi dillerde hiç benzeri yoktur. (Örneğin brânză - peynir)
- İ.S. 101 yılında Roma İmparatoru Trajan daçya topraklarını işgal etmiştir. Yani bu tarihten itibaren Latin etkisi daçyaya girmiştir. Bundan sonra da daçya Osmanlı İmparatorluğu da dahil olmak üzere çeşitli işgallere uğramıştır. Bu sebeple Türkçe ile de bazı ortak kelimeler vardır.
- Rumen alfabesi kiril alfabesi değildir. Uzun bir süre SSCB nin etkisi altında (komünist yönetim ile) idare edildiği için böyle bir fikre kapılmak doğaldır, ama bu süre içinde dahi kiril alfabesi kullanılmamıştır. Rumen alfabesi, Latin alfabesine çok büyük oranda benzer sadece birkaç tane farklı harf vardır. Yine benzer sebeplerle Rumencenin Rusçaya benzediği düşünülebilir, fakat Rusçaya benzemez.
Rumen Alfabesi [değiştir]
- Rumen alfabesi şu harflerden oluşur: a ă â b c d e f g h î i j k l m n o p r s ș t ț u v x z
- Rumen alfabesinde farkettiğiniz gibi:
- normal a dışında üzerine iki ayrı tür şapka konulan iki a daha bulunur.
- ç bulunmaz.
- ğ bulunmaz.
- ı harfi üzerinde şapka ile kullanılır.
- ö bulunmaz.
- Türk alfabesinde olduğu gibi ş bulunur.
- t dışında ț harfi (t altında virgül) bulunur.
- ü bulunmaz.
- y bulunmaz.
- İngiliz alfabesinde olduğu gibi x bulunur.
- İngiliz alfabesinde bulunan q ve w Rumen alfabesinde bulunmaz.
- Rumen harflerinin seslendirilişi: (burada belirtilmeyen harfler Türkçede olduğu gibi seslendirilir)
- â î harflerinin sesleri aynıdır sadece gramer kuralı olarak î sadece kelime başında bulunabilir. Bu harflerin sesi Türkçedeki ı ile aynıdır. ă ise ı ya benzer fakat bu sesi biz Türkçede kullanmıyoruz. (Bu ses İngilizcedeki the kelimesinde kullanılan ı ya benziyor)
- c harfi Türkçedeki k gibi okunur. Zaten Rumencede k harfi sadece kg için kullanılır.
- Türkçedeki c sesi, gea=ca, ge=ce, gi=ci, gio=co şeklinde g harfine e veya i eklenerek kullanılır. Türkçedeki g sesi ise gh ile elde edilir, ghe=ge gibi.
- Rumencede Türkçedeki ç harfi olmamasına rağmen ç sesi vardır. cea=ça, ce=çe, ci=çi, cio=ço olarak okunur.
- ț harfi Türkçedeki tz olarak okunur. Örneğin, țigan=çingene tzigan olarak okunur.
Ayrıca bakınız [değiştir]
Dış bağlantılar [değiştir]
