Euro

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Banknotlar
1 Euro sentinin ön yüzü
Avrupa Birliği
European stars.svg

Bu makale serisinin bir parçasıdır:
Avrupa Birliği siyaseti

Euro ya da Avro (€, Euro; Ευρώ, Евро) (Almanca okunuşu: Oyro, Fransızca okunuşu: Öro, İngilizce okunuşu: Yuro), Avrupa Birliği'ne 27 ülkenin üyesinden 17'si ile 3 Avrupa ülkesinin daha resmi olarak kullandıkları ortak para birimi. Türkçesi Avro olmasına rağmen genellikle Euro şeklinde de yazılır ve okuyan kişinin yatkın olduğu Batı Avrupa diline göre yuro, öro veya oyro şeklinde okunabilir.

Euro'nun yönetimi Avrupa Merkez Bankalar Sistemi'nce (AMBS) yapılır. AMBS, Avrupa Merkez Bankası (AMB) ve Euro bölgesinde yer alan ülkelerin merkez bankalarından oluşur. Merkezi Almanya'nın Frankfurt şehri olan AMB, para politikalarının belirlenmesinde tek yetkili kurumdur. AMBS'nin diğer üyeleri kâğıt ve madeni para basma, bunları dağıtma ve Euro bölgesi ödeme sisteminde işlem yapma haklarını elinde bulundurur.

Euro'ya geçen hemen hemen her ülkede bu süreç biraz sancılı olmuştur. Yeni para biriminin yürürlüğe girmesinden sonra tüketici fiyatlarında hissedilir artışlar görülmüştür. Örneğin ekonomisi oldukça iyi olan Almanya'da 1 DM çoğunlukla yaklaşık karşılığı olan 0,50 Eurocent yerine 1 Euro olarak çevrilmiştir, bu da toplamda büyük bir alım gücü düşmesine sebep olmuştur. Euro'ya geçiş zamanında ekonomisi en kötü Avrupa Birliği üyelerinden olan Yunanistan'da ise Euro'ya geçiş vahim ekonomik sonuçlara yol açmıştır.

Konu başlıkları

Euro kelimesinin kökeni [değiştir]

Avrupa uygarlığının beşiğine gönderme yapılarak Yunan Epsilon harfinden esinlenilmiştir. Sembol, Europe kelimesinin ilk harfine Euro'nun istikrarını simgeleyen iki paralel çizginin çekilmesi ile meydana gelmiştir.

Euro Alanı [değiştir]

European union emu map en.png
Bu altbaşlığın ana makalesi: Euro Alanı

Avrupa Birliği'nin tüm üyeleri Euro kullanmaz. Euroya geçen ülkeler şunlardır: Bu ülkelerin bütününe genelde Euro Alanı veya Euro Bölgesi adı verilir.

Madeni para [değiştir]

€ 0,01
€ 0,02
€ 0,05
€ 0,10
€ 0,20
€ 0,50
€ 1,00
€ 2,00

Ayrıntılar [değiştir]

Banknotlar [değiştir]

Değeri Renk Uzunluk (mm) Genişlik (mm) Ön tarafı Arka tarafı
€ 5 gri 120 62
€ 10 kırmızı 127 67
€ 20 mavi 133 72
€ 50 turuncu 140 77
€ 100 yeşil 147 82
€ 200 sarı 153 82
€ 500 mor 160 82

AB üyesi olmayıp Euro kullananlar [değiştir]

 Monako,  San Marino ve  Vatikan AB üyesi olmamasına karşın, yapılan anlaşmalar çerçevesinde Euro kullanmaktadır.  Andorra,  Karadağ ve  Kosova ise AB ile herhangi bir anlaşma yapmaksızın Euro kullanmaya başlamıştır.

AB üyesi olup Euro kullanmayanlar [değiştir]

 Danimarka,  İsveç ve  Birleşik Krallık, Maastricht Anlaşması'nda yeralan ayrıklıklara (istisnalara) dayanarak Euro'ya geçmeyen AB üyeleridir. Bu ülkelerin hükümetleri bu konuda karar vermedikçe ya da halk oylaması sonuçları bu yönde olmadıkça, AB tarafından yasal bir baskıyla karşılaşmazlar.

28 Eylül 2000'de Danimarka'da yapılan halk oylamasına göre, oy verenleri %53,2'si Euro'ya geçmeye karşı çıktı.

İsveç'in Euro konusunda hiçbir ayrıklığı olmamasına karşın, bu ülkede gerçekleştirilen halk oylamaları Euro'ya geçişi engeller durumdadır. 14 Eylül 2003'teki halk oylamasına göre, oy kullananların %56,1'i Euro'ya 'hayır' derken, %41,8'i 'evet' dedi.

Ayrıca 1 Mayıs 2004'te ve 1 Ocak 2007'de üye olan ülkelerin büyük çoğunluğu da Euro'ya henüz geçememiştir. Ayrıca Türkiye de 2009 başında, Euro'yla tasarım yönünden birçok benzerlik taşıyan "Türk Lirası"nın 9. emisyonuna geçmiştir.

Döviz Kod Oran Euro alanına
girme tarihi
Leton latı LVL 0.702804 01.01.2012
Polonya zlotisi PLN 01.01.2012
Litvanya litası LTL 3.45280 01.01.2013
Macar forinti HUF 01.01.2013
Rumen leyi RON 01.01.2014
Bulgar levi BGN 1.95583 01.01.2015
Çek korunası CZK 01.01.2015
Danimarka kronu DKK 7.46038 -
İsveç kronu SEK -
İngiliz sterlini GBP -

Ekonomi ve para birliği [değiştir]

Avrupa Bölgesi Paraları
Eski para birimi Kısaltması Euro kuru Sabitlenme tarihi EMU III'e giriş yılı
Avusturya Avusturya şilini ATS 13.7603 31/12/1998 1999
Belçika Belçika frankı BEF 40.3399 31/12/1998 1999
Hollanda Hollanda guldeni NLG 2.20371 31/12/1998 1999
Finlandiya Fin markkası FIM 5.94573 31/12/1998 1999
Fransa Fransız frankı FRF 6.55957 31/12/1998 1999
Almanya Alman markı DEM 1.95583 31/12/1998 1999
İrlanda İrlanda lirası IEP 0.787564 31/12/1998 1999
İtalya İtalyan lireti ITL 1936.27 31/12/1998 1999
Lüksemburg Lüksemburg frankı LUF 40.3399 31/12/1998 1999
Portekiz Portekiz esküdosu PTE 200.480 31/12/1998 1999
İspanya İspanyol pesetası ESP 166.386 31/12/1998 1999
Yunanistan Yunan drahmisi GRD 340.750 31/12/1998 2001
Slovenya Slovenya toları SIT 239.640 11/07/2006 2007
Kıbrıs Cumhuriyeti Kıbrıs lirası CYP 487,369 10/07/2007 2008
Malta Malta lirası MTL 0.429300 10/07/2007 2008
Slovakya Slovak korunası SKK 30.1260 08/07/2008 2009
Estonya Estonya kronu EEK 15.6466 13/07/2010 2011

İlgili makaleler [değiştir]

Kaynakça [değiştir]

Dış bağlantılar [değiştir]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta
Euro ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunmaktadır.