Balkan müziği

Balkanlar’ın sınırları ve ülkeler

Balkan müziği, Balkanlar’da bulunan ülkelerin yaptığı müziklerin genel adıdır. Ezgiler, müzik eserleri bakımından, Balkan halklarından birçoğu için ortak sayılabilecek bir Balkan müziği, Balkan ezgisi vardır.

Müziğe Genel Bakış

Balkan müzikleri hareketli ve armoni zenginliği açısından, farklı bir zevk verir. Bu müzik türünü halk oyunları festivallerine katılanlar çok iyi bilirler. Buna, etnik bir müzik türü de denebilir. Balkanlar’ın hemen hemen tüm ülkelerinde kulağa hitap eden melodiler çok benzer ve coşkuları da aynıdır. Balkan müziğinde Rumeli Türk müziğinin etkisi de vardır. Bunun gibi küçücük etnik grupların renkliliklerini kattıkları koca bir oluşumdur. Dikkat edilirse, yeryüzünün ürettiği müzik birikimlerinin içinde kendini hemen belli eden, hem melodilerinin hem de bunları yorumlayış biçimlerinin çok net karakteristikleri olan bir müzik geleneğidir. Bu özel oluşumun temelinde kabaca, geçmişi Hristiyanlık öncesi döneme denk gelen Slav geleneğiyle Doğu Roma (Bizans) ve Osmanlı’dan ögelerin bir bileşimi yer alır. Slav geleneği, Yunan ögeleri ve Osmanlı ile Bizans’ı kapsayan Anadolu renkleri, özgün bir etkileşim ile bugün Balkan müziği denilen zengin müzik birikimini oluşturmuştur.

Balkan müziği, Türk kültürüne çok yakındır. Yıllarca aynı topraklarda yaşandığı ve benzer kültürler paylaşıldığı Balkan ve Doğu Avrupa ülkelerinin olduğu kadar, Türkiye’deki Çingenelerin de müziği budur. Balkanlar’daki müzik, Avrupa’nın geri kalanından epey farklılık göstermiştir çünkü Balkan halklarından hepsinin Osmanlı İmparatorluğu ile kültürel geçmişi mevcuttur ve bu müziğin en önemli özelliği karmaşık ritmidir.

İletişim imkânların gelişmesiyle birlikte artık Amerika’daki veya Kuzey Avrupa’daki gruplar bile bu müziğin sıcaklığını anlamış olacaklar ki ellerine enstrümanları alıp Balkan folku yapmaya başladılar. Bunun yanında Bulgaristan’dan, Macaristan’dan veya Makedonya’dan gruplar da doğu-batı sentezini de gerçekleştirip bu müziği dünyaya tanıtmaya çalışmaktalar.

Çok Kültürlülük

Balkan müziğinin kökenindeki ögelere daha ayrıntılı değinecek olursak; Yunanistan’da, Arnavutluk’ta, Slavların yaşadığı her yerde ve Bulgaristan’da 6. yüzyıldan itibaren hâkim olan kır kültürü, kapalı toplum özelliği, köy müziği geleneklerini ortaya çıkarmıştı. Balkanlar’ın her yanında türlü türlü çok sesli söyleme geleneği bulunur ve her yörenin kendine özgü makamsal karakteristiği ve çalgıları vardır. Balkan müziği diye görece homojen bir kavramdan söz ediliyorsa, bu kısmi standartlaşma büyük ölçüde Romanlarla ilgilidir. Romanların oluşturduğu ve yalnızca Roman müziği değil, pek çok halkın müziğini icra eden nefesli çalgı grupları, Balkan müziğinin batı tarafından en egzotik bulunan olgularındandır. Özümsenmiş bir müzik kültürüne sahip olan Balkan halkları, son yüz elli yıl içinde yeni çalgıları kısa zamanda geleneklerine adapte etmişlerdir. Bu adaptasyon, zengin bir Balkan şehir müziğini ortaya çıkarmıştır. Eski şehir şarkıları, Makedonca “Starogratski”, Yunanistan’da bu durumun karşılığı başlangıçta “Rebetiko” ve sonradan “ Laiko” dur.

Çalgılar

Balkan müziğinin temel çalgılarından klarnet (Türk klarneti örneği)

Akordeon

Mandolin

Demirbaş çalgıların başında trompet ve akordeon gelir; bu iki enstrümana ise klarnet, gitar, perküsyon ve daha nice alet eşlik eder. Harikulade melodileri barındıran bu tür, genel itibarıyla şarkılarda sırayla bir çalgının liderliğinde ilerler. Bu durum da dinleyeni; belki başka hiçbir türde bulamayacağı bir sıcaklığa kavuşturur. Balkan müziğine son yüz elli yıl içinde yaygınlaşan klarnet, akordeon, keman, kontrbas, gitar ve mandolin gibi yeni çalgılar kısa zamanda adapte edilmiştir.

Besteciler

Arnavutluk

• Edmond Zhulali
• Adrian Hila
• Klodian Qafoku

Bulgaristan

• Veselin Ivanov
• Dani Milev
• Stojan Jankulov
• Elica Todorova

Bosna-Hersek

• Edin Dervišhalidović (Dino Merlin)
• Adi Mulahalilović
• Sinan Alimanović
• Adnan Bajramović
• Nino Pršeš
• Dragan Mijatović
• Ines Prajo
• Vesna Pisarović
• Andrej Babić
• Dejan Ivanović
• Aleksandra Milutinović
• Elvir Laković
• Goran Bregović

Hırvatistan

• Đorđe Novković
• Željen Klašterka
• Tonči Huljić
• Zrinko Tutić
• Davor Tolja
• Petar Grašo
• Tonči Huljić
• Zdenko Runjić
• Tonči Huljić
• Milana Vlaović
• Andrej Babić
• Ivan Mikulić
• Franjo Valentić
• Boris Novković
• Franjo Valentić
• Dado Topić

Karadağ

• Slaven Knezović
• Grigor Koprov

Romanya

• Dan Bittman
• Adrian Romcescu
• Dan Teodorescu
• Ionel Tudor
• Andrei Tudor

Sırbistan

• Slaven Knezović
• Željko Joksimović
• Vladimir Graić
• Blek Panters

Slovenya

• Martin Ďurinda
• Juraj Burian
• Gabriel Dušík

Türkiye

• Atilla Özdemiroğlu
• Melih Kibar
• Timur Selçuk
• Ali Kocatepe
• Ali Metin
• Abdullah topçu
• Furkan delioğlu

Yunanistan

• Giórgos Katsarós

Müzik Grupları

• Mostar Sevdah Reunion : Bosna-Hersek’in Mostar şehrinden bir romantik şarkılar (sevdah) müzik grubudur.
• Gothart
• The Toids : Progresif Balkan folk müziği grubudur.
• Koçani Orkestar : Makedonya’nın Koçana bölgesinden bir gruptur.
• Fanfare Ciocărlia : Romanya'nın Yaş ili'nden bir gruptur.
• Beirut : Batı Avrupa ve Balkanlar'a özgü müziği pop müzik ile birleştiren ABD'li grup.

Ülkelere Göre Müzik

• Arnavut müziği
• Boşnak müziği
• Bulgar müziği
• Hırvat müziği
• Yunan müziği
• Moldov müziği
• Karadağlı müziği
• Rumen müziği
• Makedon müziği
• Sırp müziği
• Sloven müziği
• Türk müziği

Dış Bağlantılar

• “Farklı Müzik” Balkan müziği sanatçıları
• “Anternation” Balkan Folk Müziği

Bölgelere göre müzik

Bölgeler: Balkan müziği • Kafkas müziği • Latin müziği • Orta asya müziği• Uzak doğu müziği• Orta doğu müziği