Balkan Savaşları
Vikipedi, özgür ansiklopedi
| Balkan Savaşları | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
 I., II. Balkan Savaşı ve hudutlar(1912-1913) |
|||||||
|
|||||||
| Taraflar | |||||||
 Osmanlı İmparatorluğu |
 Bulgaristan Yunanistan Karadağ Sırbistan |
||||||
| Güçler | |||||||
| 350,000 | Bulgaristan 366,000(600,000) Sırbistan 190,000(366,000) Yunanistan 115,000(190,000) Karadağ 35,000 | ||||||
| Balkan Savaşları |
|---|
| Birinci Başkan Savaşı Sarantaporo – Yenice – Kumanova – Kırkkilise İkinci Balkan Savaşı |
Balkan Savaşları Osmanlı Devletinin Balkanlar’daki 4 devlete karşı 1912-1913'de yaptığı savaşlardır (8 Ekim 1912 - 29 Eylül 1913). Çatışmaların temel nedeni Bulgaristan ile Sırbistan'ın Balkanlarda hızlanan faaliyetleridir.
Konu başlıkları |
[değiştir] I. Balkan Savaşı
1878 tarihli Berlin Antlaşmasında umduğunu bulamayan Bulgaristan bağımsızlığını kazandıktan sonra Balkanlar'da etkin bir politika izlemeye başlamıştı. Bosna-Hersek'in ilhakı ise Sırbistan'ı aynı yönde bir politika izlemeye itti.
1912 yılında bu iki devletin çıkarlarının çatışmaması için Rusya, Bulgaristan ve Sırbistan arasında arabuluculuk ve düzenleyicilik yapmaya başladı. Bunun sonucu olarak Osmanlı Devleti'ne karşı yapılan ittifaka Yunanistan ve Karadağ da katıldı.
Yine 1912 yılında İngiltere, Rusya ile Tallin'de gizli bir anlaşma yaparak, Rusya'yı İstanbul ve Boğazlar üzerinde serbest bıraktı. Osmanlı Devleti'nin Balkanlardaki varlığına son vermek isteyen Yunanistan, Bulgaristan, Sırbistan ve Karadağ, Rusya'nın aracılığıyla aralarında anlaşarak, Türkleri Balkanlardan atmak istediler. Trablusgarp Savaşı da onları cesaretlendirdi. Balkan Ulusları, Osmanlı Devleti'nden, Makedonya'da ıslahat yapmasını istediler. Bu istekleri reddedilince Karadağ Osmanlı'ya savaş ilan etti ve ittifak üyesi devletlerin savaş ilanları birbirini takip etti.
Bölgeyi çok iyi tanıyan 1000 kadar subayın orduyu gençleştirmek maksadıyla emekli edilmesi,Balkanlarda olası bir karışıklığın olamayacağı kanısıyla bölgeden 200 taburluk(75000 asker)bir kuvvetin terhis edilmesi,ordunun donanımının düşman güçlerden çok daha üstün olmasına rağmen silah depolarının sabotaj ve baskınlara açık ileri mevkilerde konuşlandırılması,irtibat yollarının ve istihbari noktaların dış taarruzlara açık bırakılması,Sırbistan devletinin Almanyadan satın aldığı ağır silahların Selanik limanı üzerinden geçirilmesi ve dolayısıyla balkan devletlerinin silahlanması hususuna ses çıkarılmaması sebebiyle kısa sürede Osmanlı imparatorluğu yaklaşık 700.000 civarında asker ve yılların çabasıyla elde edilmiş binlerce top ve silah stoklarının kaybına ve bunların yanısıra 6 milyonu Türk 2 milyonu Arnavut olmak üzere toplam 8 milyon sivilinin kaybına yol açmıştır.Ordu deneyimsiz ve sabotör subaylarca yönetildiğinden doğu ve batı cephesi olarak iki tertipte savaşan osmanlı ordusunun ilk önce Doğu ordusu bulgarlar tarafından yok edilmiştir.Daha sonra Batı cephesiyle irtibatı kesilen Osmanlı ordusu Sırp ve Yünanlılarla savaşan birliklerini de kaybetmiştir.1910 daki sıkıntılar nedeniyle Arnavutlar tarafımızda yer almamıştır.İttihatçı probagandalar ile Osmanlı imparatorluğuna çok soğuk bakan Makedonya Türkleri ancak 45000 civarında bir seferber kuvvet çıkarmıştır.Öte yandan savaşın kısa sürmesi Osmanlı imparatorluğunun Anadolu ve Arap yarımadasındaki birliklerinin bölgeye nakledilmesine dahi fırsat tanımamıştır.Dolayısıyla 1.Balkan savaşı tam bir baskındır.
Bulgarlar, Çatalca'ya kadar gelerek, İstanbul'u tehdit etmeye başladılar. Sırp, Karadağ ve Yunanlılar, Makedonya'yı tamamen işgal ettiler. Durumdan yararlanan Arnavutluk, bağımsızlığını ilan etti. Yunanlılar, İmroz (Gökçeada) ve Bozcaada dışındaki adaları işgal etti.
Taraflar arasında savaşı bitiren anlaşma 1913 yılı Mayıs ayında Londra'da imzalandı. Londra Antlaşması'na göre:
- Arnavutluk bağımsızlığını kazandı.
- Girit Adası Yunanistan'a verildi.
- Osmanlı Devleti'nin Trakya sınırı Edirne'yi dışarıda bırakacak şekilde Midye-Enez hattı oldu.
[değiştir] II. Balkan Savaşı
Bulgaristan'ın daha fazla toprak almasını kabul etmeyen Yunanistan, Karadağ, Sırbistan ve I. Balkan Savaşı'na katılmayan Romanya birleşerek, Bulgaristan'a karşı savaş açtılar. Bulgarların üst üste yenilerek Doğu Trakya'daki birliklerini batıya kaydırmasından faydalanan Osmanlı Ordusu, Midye-Enez çizgisini aşarak, Edirne ve Kırklareli'ni geri aldı.
II. Balkan Savaşı Ağustos 1913 tarihli Bükreş Antlaşması ile bitti. Bu antlaşma ile Bulgaristan Dobruca'yı Romanya'ya, Kavala'yı Yunanistan'a veriyor Makedonya'dan ufak bir toprak parçası alıyordu.
[değiştir] II. Balkan Savaşı ve Osmanlı Devleti'nin Yaptığı Anlaşmalar
Bu antlaşmayı takiben Osmanlı Devleti yine 1913 yılında İstanbul Antlaşması'nı yaptı. Kırklareli ve Dimetoka, Osmanlı Devleti'ne geri verildi. Batı Trakya ve Dedeağaç, Bulgaristan'da kaldı.
Osmanlı Devleti bu savaşın sonunda Yunanistan'la Atina Antlaşması'nı yaptı. Girit ve Ege Adaları, Yunanistan'a verildi. Yunanistan'da kalan Türklerin durumu da düzenlendi. Sırbistan ve Karadağ'ın, Osmanlı Devleti'yle sınırı kalmadığı için antlaşma imzalanmamıştır.
Osmanlı Devleti Sırbistan ile de Bulgaristan'la yaptığından farklı bir İstanbul Antlaşması imzalamıştır.
Her 3 anlaşmada da Balkan devletlerinin sınırları içinde kalan Türk topluluğunun durumuna ilişkin hükümler bulunmakta, Balkanlardaki Türk halkının din ve mezhep özgürlüğü, Türkçe öğretim yapan ilk ve orta okulların açılması gibi hususlara yer verilmektedir..
[değiştir] Elçiler Konferansı
İtalya ve Yunanistan'ın işgaline uğramış ve hukuken Osmanlı toprağı olan Ege Adaları konusunda bu anlaşmalarda herhangi bir hüküm yoktur. Bu konu ile Londra'da toplanmış bulunan "Elçiler Konferansı" uğraşıyordu. Konferans 1914 Şubat ayında Meis adası dışında İtalya'nın işgal ettiği adalar İtalya'ya, İmroz ve Bozcaada dışında Yunanistan'ın işgal ettiği adalar ise Yunanistan'a bırakılması kararını aldı. Ancak, yine Konferansa göre bu kararın hukuki değer kazanabilmesi için İtalya ve Yunanistan'ın Osmanlı ile ayrı ayrı birer antlaşma yapması gerekiyordu. Bu antlaşmalar imzalanamadan I. Dünya Savaşı Patlak vermiştir.
[değiştir] Sonuçlar
- Batı Trakya, tüm Makedonya, Arnavutluk, Ege Adaları kaybedilmiş, Osmanlı Devleti'nin Avrupa'daki varlığı, Doğu Trakya ile sınırlandırılmıştır.
- 19. yüzyılda başlayan Osmanlı Devleti'nin parçalanma sürecinin doruk noktasına vardığı açıkça ortaya çıkmıştır.
- Balkanlardaki dinmeyen huzursuzluk I. Dünya Savaşı'nın nedenleri arasında yer almıştır.
