Koca Sinan Paşa
| Koca Sinan Paşa | |
|---|---|
| Osmanlı Sadrazamı | |
| Görev süresi 7 Ağustos 1580 - 6 Aralık 1582 |
|
| Yerine geldiği | Lala Mustafa Paşa |
| Yerine gelen | Kanijeli Siyavuş Paşa |
| Görev süresi 14 Nisan 1589 - 1 Ağustos 1591 |
|
| Yerine geldiği | Kanijeli Siyavuş Paşa |
| Yerine gelen | Serdar Ferhat Paşa |
| Görev süresi 28 Ocak 1593 - 16 Şubat 1595 |
|
| Yerine geldiği | Kanijeli Siyavuş Paşa |
| Yerine gelen | Serdar Ferhat Paşa |
| Görev süresi 7 Temmuz 1595 - 19 Kasım 1595 |
|
| Yerine geldiği | Serdar Ferhat Paşa |
| Yerine gelen | Tekeli Lala Mehmed Paşa |
| Görev süresi 1 Aralık 1595 - 3 Nisan 1596 |
|
| Yerine geldiği | Tekeli Lala Mehmed Paşa |
| Yerine gelen | Damat İbrahim Paşa |
| Kişi bilgileri | |
| Doğum | 1520 Debre, Arnavutluk veya Delvina, Arnavutluk |
| Ölüm | 3 Nisan 1596 İstanbul |
Koca Sinan Paşa (d. 1520 - ö. 3 Nisan 1596) Sultan III. Murat ve III. Mehmet saltanat dönemlerinde 7 Ağustos 1580-6 Aralık 1582, 14 Nisan 1589-1 Ağustos 1591, 28 Ocak 1593-16 Şubat 1595, 7 Temmuz 1595-19 Kasım 1595 ve 1 Aralık 1595-3 Nisan 1596 dönemlerinde beş defa sadrazamlık yapmış bir Osmanlı devlet adamıdır.
Konu başlıkları |
[değiştir] Eğitimi
Koca Sinan Paşa 1520 yılında Arnavutluk'ta Debre veya Delvina'da doğdu. 1586 tarihli vakfiyesinde babasının adının Ali olduğu bildirilmektedir.[1]
Küçük yaşta devşirme olarak seçilmiş ve eğitimi için Enderun saray okuluna alınmıştır. Kanunî Sultan Süleyman döneminde "çeşnigir (sofracı)" olarak çıkma yapmıştır.
[değiştir] Vezirliğe kadar görevleri
Kısa zamanda ilerleyerek Kanuni'nin çeşnigirbaşılığına kadar yükseldi. Malatya sancakbeyliği ile saraydan ayrıldı, sırasıyla Kastamonu, Gazze, Nablus sancakbeyliklerinde bulunduktan sonra Erzurum, Halep ve Mısır beylerbeyliklerinde bulundu(1567). [1]
Zigetvar seferi sirasinda Halep beylerbeyi idi. 1565'de Mısır beylerbeyi oldu. Bu gorevde iken Yemen'de çıkan isyan sonrasında azledilen Lala Mustafa Paşa'nın yerine vezirlikle Yemen serdarlığına getirildi. 1569'da Mekke üzerinden Yemen'e yürüyerek Aden ve çevresini asilerden temizledi. Kahire Kalesi'ni; Sana'yı ve Kevkeban kalelerini geri aldı. Yemen'i ikinci defa Osmanlı devletine bağladığı için Yemen Fatihi ünvanını kazanan Sinan Paşa, Yemen dönüşü tekrar Mısır beylerbeyliğine tayin edildi. [1]
[değiştir] Vezirlik ve sadrazamlık
1572'de de yedinci vezir olarak kubbe vezirliğine tayin edildi. Ertesi yıl Tunus'u İspanyollardan alarak Tunus Fatihi unvanını kazandı ve gösterdiği bu başarıdan dolayı dördüncü vezirliğe yükseldi.
1577'de açılan İran seferinin ikinci yılında, 1579'da, Şirvan'ın elden çıkması üzerine serdarliktan azledilen ama ikinci vezir olan Lala Mustafa Paşa'nın yerine, o zaman ucuncu vezirlige yukselmis olan Koca Sinan Pasa 7 Ocak 1580'de Iran cephesine serdar tayin edildi.[2]
Koca Sinan Paşa İran cephesinde bulunduğu sırada, "Sultan Vekili" ünvanı ile Sadaret kaymakamı gorevi yapan ikinci vezir Lala Mustafa Paşa 7 Agustos 1580'de öldü. 25 Agustos 1580'de III. Murad Iran Serdari olan Koca Sinan Pasa'ya "ilgar ile Istanbul'a donmesi" haberiyle muhru humayunu gonderdi ve Koca Sinan Pasa'ya birinci defa olarak Sadrazam oldu.[3]>
Ancak Koca Sinan Paşa 1582'de ciktigi Iran Seferi'nden basarisizlikla ve İran'la barışı sağlayamadan Temmuz'da dondu. Safevilerin hucumlari Gürcistan ve Şirvan'ın da tehlikeye girdi. İran'dan istenilen yerleri İran Şahinin terkedeceği hakkında Sadrazam Koca Sinan Pasa'nin verdiği sözler de asılsız çıktığı için 6 Aralık 1582'de sadaretten azledilerek Malkara'ya sürüldü. Selanikî tarihi bu sürgün hakkında Sultan III. Murat'ın "İstanbul zahiresine sıklet vermesin, Malkara otlu ve sulu bir yerdir, anda karar edersin" dediğini bildirmektedir.[1]
Malkara'da dört yıl kaldıktan sonra affedilerek 1586'da Şam beylerbeyliği görevi verildi. 14 Nisan 1586'da Siyavuş Paşa'nın ikinci sedaretinden azli üzerine ikinci kez sadarete getirildi. "Haremi humayun kadınları ve harem ağalarına vermiş olduğu 100.000 altın sayesinde evvela Şam valiliğine ve oradan da tekrar vezir-i azamlığa" getirildiği söylenmiştir.[1]1 Ağustos1591'de tekrar azledilerek Malkara'ya gönderildi.
Kapıkulu ocaklılarının isyanı üzerine 28 Ocak1593'de tekrar üçüncü defa sadrazam oldu. 29 Haziran 1593'de Bosna ve Macaristan beylerbeyleri ordusu Kulpa'da Avusturyalılar tarafından baskinla bozguna uğratıldı ve Bosna Valisi Telli Hasan Paşa, sancakbeylerinden Sultanzade ve diğer bazı beyler bu bozgunda şehit oldular.[2]. Bu bozgun haberinden dolayı sadrazam III. Murad'ı Avusturya'ya savaş açmaya ikna etti ve Avusturya elçisi Yedikule'ye hapise atıldı. 19 Temmuz'da Serdar-i Ekrem olarak Koca Sinan Paşa Avusturya seferi için harekete başladı. Macaristan'a erişen ordu Kasım'da birkaç küçük kaleyi (Bespiren ve Polata) ele geçirdi ise de 4 Kasım1593'de İstolni Belgrad muhaberesinde yenilip [[Budin]'e çekildi[2] ve kış dolayısıyla ordu İstanbul'a döndü.
5 Mayıs 1594'de ordu Serdar-ı Ekrem Sadrazam Koca Sinan Paşa komutanlığında "Hünkar Tepesi"'nden "Sirem Sahrası"na geçip yeni bir Avusturya Seferi başladı. Bu ordu Mayıs sonunda Macaristan'a yetişip Avusturya'lılar tarafindan kuşatma altında bulunan Estergon ve Hatvan kalelerini kuşatmadan kurtardı. Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; içeriksiz reflerin bir ismi olmalı (Bkz: Kaynak gösterme)Sonra Kırım Hani'nin da sefere katılması ile sınırda bulunan kalelerin alınmasına başlandı. Temmuz 1594'de Osmanlı orduları Avusturyalılardan Tata, sonra (Eylül'de) Yanıkkale (Almanca:Győr) ve Komaron kalelerini ele geçirdiler. Bu sırada Papalık desteği ile 6 Kasım'da Eflak Voyvodası olan Mihail başta olmak üzere ile Erdel Prensi ve Bogdan voyvodası arasında bir "Kutsal İttifak" anlaşması yapıldı. Bu bölgelerde yaşayan müslüman Türkler katliamdan geçirilmeye başlandı; bu bölgelerden, Silistre ve Rusçuk'tan parasız, pulsuz yoksul müslüman Türkler göçe başladılar ve İstanbul bile bu göçmenlerle dolmaya başladı. 1 Ocak 1595'da Eflak Prensi güçleri İbrail kalesine hücum edip şehri yaktılar.[2]
Serdar-ı Ekrem olan Koca Sinan Paşa hala cephede bulunmakta olduğu bir sırada 15 Ocak 1595'de çok şiddetli bir kış havası altında İstanbul'da III. Murad öldü. Yerine geçen oğlu III. Mehmed Manisa'dan gelip 27 Ocak'ta tahta geçti. Şubat 1595'te Koca Sinan Paşa'yı cephede iken Sadrazamliktan azledip yerine Serdar Ferhat Paşa sadrazamliga getirildi. Yeni sultan, cepheden İstanbul'a dönen Koca Sinan Paşa'ya İstanbul'a girmemesi ve sürgüne Malkara'ya gitmesi için buyruk gönderdi.[3] Fakat Koca Sinan Paşa maruzatı olduğu beyanıyla Halkalı'ya kadar geldi; uzerine asker gönderilip Koca Sinan Paşa buradan sürgün yeri olan Malkara'ya götürüldü.
Koca Sinan Paşa Temmuz 1595'te dördüncü kez sadarete getirildi. Bu sedareti sırasında Eflak'ta çıkan Eflak Voyvodası II. Mihal (Cesur Mihal) isyanını bastırmak üzere Eflak'a sefere çıktı. Ama Eflak Prensinin gerilla savaşları ve Erdel Prensi Sığışmund Batori'den destek görmesi ile bu sefer kış yaklaştıkça zorlaştı. 27 Ekim 1595'de Osmanlı güçleri Tuna Nehri'nin yakinlarinda [4]"II. Mihal'in nisbeten ufak Eflak güçünün bir baskınına uğrayıp yüksek sayıda Osmanlı askeri zayiatı vererek mağlup oldu. [5]Ama II. Mihal'in güçsüz ordusu dolayısıyla Osmanlı ordusu Bükreş'i eline geçirdi. Bu başarısızlık ve mağlubiyetten dolayı Koca Sinan Paşa serdarlıktan ve 4 ay 13 günlük süren beşinci sadaretten 19 Kasım 1595'da azledildi. Tekrar Malkara'ya sürüldü. [1]
Ancak yerine getirilen Tekeli Lala Mehmed Paşa'nın 10 gün sonra vefatı üzerine 1 Aralık 1595'de beşinci kez sadrazam oldu.
[değiştir] Ölümü
III. Mehmed'in Eğri seferinin hazırlıklarını yaparken 90 yaşını geçmiş olduğu halde 3 Nisan 1596 tarihinde vefat etti. Parmakkapı'da inşa ettirmiş olduğu türbesine defnedildi.
III. Murad'a hediye ettiği Sarayburnu'ndaki Sinan Paşa köşkünden(İncili Köşk) başka ülkenin çeşitli yerlerinde cami, medrese, çeşme, han hamam gibi birçok hayratı vardır. Atayi tarihi, 100 yerde camileri olduğunu bildirmektedir.[1]
| Önce gelen: Lala Mustafa Paşa |
 Osmanlı Sadrazamı 1. sadareti 7 Ağustos1580- |
Sonra gelen: Kanijeli Siyavuş Paşa |
| Önce gelen: Kanijeli Siyavuş Paşa |
2. sadareti 14 Nisan 1589- 1 Ağustos 1591 |
Sonra gelen: Serdar Ferhat Paşa |
| Önce gelen: Kanijeli Siyavuş Paşa |
3. sadareti 28 Ocak 1593-16 Şubat 1595 |
Sonra gelen: Serdar Ferhat Paşa |
| Önce gelen: Serdar Ferhat Paşa |
4. sadareti 7 Temmuz 1595- 19 Kasım 1595 |
Sonra gelen: Tekeli Lala Mehmed Paşa |
| Önce gelen: Tekeli Lala Mehmed Paşa |
5. sadareti 1 Aralık 1595-3 Nisan 1596 |
Sonra gelen: Damat İbrahim Paşa |
[değiştir] Kaynakça
- ^ a b c d e f g Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, (1954) Osmanlı Tarihi III. Cilt, 2. Kısım , XVI. Yüzyıl Ortalarından XVII. Yüzyıl Sonuna kadar), Ankara: Türk Tarih Kurumu (Altıncı Baskı 2011 ISBN:978-975-16-0010) say.340
- ^ a b c d Türkiye Kültür ve Turizm Bakanlığı Sultan III. Murad Kronolojisi
- ^ a b Sakaoğlu, Necdet, (1999), Bu Mülkün Sultanları, İstanbul:Oğlak say. 165.
- ^ Rumenlerin Neajlov Çayı adı verdikleri bir akarsu uzerindeki geçitte
- ^ Say.81
[değiştir] Dış bağlantılar
- Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, (1954) Osmanlı Tarihi III. Cilt, 2. Kısım , XVI. Yüzyıl Ortalarından XVII. Yüzyıl Sonuna kadar), Ankara: Türk Tarih Kurumu (Altıncı Baskı 2011 ISBN:978-975-16-0010) say.340-343
- Tektaş, Nazım. (2009), Sadrâzamlar - Osmanlı'da İkinci Adam Saltanatı. İstanbul:Çatı Kitapları. ISBN: 9789758845000
