Osmanlı mimarisi
 |
Bu sayfada devam eden bir çalışma vardır. Yardım etmek istiyorsanız ya da çalışma yarıda kalmışsa, çalışmaya katılan kişilerle iletişime geçebilirsiniz. Bu sayfada son 7 gün içerisinde değişiklik yapılmadığı gözleniyorsa, bu şablon sayfadan kaldırılabilir. Bu sayfa üzerindeki en son değişiklik, 20 gün önce Luckas-bot (katkılar| kayıtlar) tarafından gerçekleştirildi. () |
 |
||
|---|---|---|
| Mimari - Türkçe - Müzik - Mutfak | ||
| Şiir - Edebiyat - Minyatür - | ||
| Yağlı güreş - | ||
Osmanlı mimarisi Osmanlı İmparatorluğu’nun beylik olarak kurulup, imparatorluk olarak yayıldığı alanlarda hüküm sürdüğü sürece 1923 yılına kadar inşa ettiği veya fikir öncülüğü yaptığı mimari üslupları ve eserleri kapsar. Osmanlı mimarisi kendinden önce gelen Erken dönem Anadolu Türk mimarisi, Selçuklu mimarisi, Bizans mimarisi, İran mimarisi ve Memlük mimarisi'nden etkilenmiştir. Osmanlı mimarisini Akdeniz ile Ortadoğu mimari gelenklerinin sentezi olduğunu düşünen mimarlık eleştirmenleri de vardır.
Her ne kadar farklı dönemlerdeki ihtiyaca ve teknolojiye göre farklı yapı türleri inşa edildiyse de, genelde Osmanlı’nın hakim olduğu bölgelerde camiler ve çevresinde yapıların inşa edilmesi sıklıkla rastlanan bir olguydu. Camiler çevreleri bir sürü sosyal müessese ile örülür ve bir "külliye" teşkil ediyorlardı.
[değiştir] Osmanlı öncesi dönem
 |
Bu alt başlığın geliştirilmesi gerekiyor. |
[değiştir] Erken dönem mimarisi veya Bursa üslubu (1299-1501)
Erken dönem mimarisi 1299 yılında Osmanlı Devleti’nin Osman Gazi tarafından Söğüt'de Osmanlı'nın tarafından kurulması[1] ile 1501 yılında Bayezid Camii'nin (1501-1501) inşaatının başlaması[2] arasındaki dönemi kapsar. Bazı araştırmacılar ise bu dönemin Edirne'de yer alan Üç Şerefeli Cami inşaatının 1437 yılında tamamlanmasıyla bittiğini kabul ederler.[3] 1437 yılında inşaatı tamamlanan Üçşerefeli Camii hem erken dönemin en önemli yapıtlarından kabul edilmektedir; hem de klasik dönemin özelliklerinden olan iç avluya sahip planlar ve ana kubbe öğelerinin ilk kez uygulandığı yapıdır.[3]
Ferah ve aydınlık mekanların oluşturulmasına önem verildiği bu dönemin başlarında tek kubbeli yapılar inşa edilirken, ilerleyen süreçlerinde ise çift veya çok kubbeli yapılar da uygulandılar. 1333 ile 1334 yıllarında inşa edilen Hacı Özbek Camii Osmanlı mimarlık tarihinde inşa edilmiş ilk camii olarak kabul edilir. İznik'de yer alan bu yapı aynı zamanda tek kubbeli Osmanlı camii türüne de ilk örnektir.[4] Dönemin kaydadeğer diğer yapıların başında 1472 yılında inşa edilen Çinili Köşk gelmektedir.[5] Çinili Köşk Osmanlı mimariside daha sonra pek rağbet görmeyecek olan çininin dış kaplama olarak kullanıldığı nadir uygulamalardan birisidir.[6] Erken dönem Osmanlı mimarisine örnek verilebilecek diğer bir uygulama da Osmanlı İmparatorluğu'nun yaklaşık 600 yıllık tarihinin 400 yılı boyunca, devletin idare merkezi olarak kullanılan ve Osmanlı Padişahları'nın yaşadığı mekan olan Topkapı Sarayı’dır.[7]
[değiştir] Klasik dönem (1501-1703)
Klasik dönemin mimarların genel arayışı yüksek ve görkemli yapılar inşa etmekti. İnşa edilen yapıların en başında gelen camilerde ağırlıklı olarak kubbeli ve yan kubbeli örtüler ve tavanı destekleyen filayak destek sistemleri kullanıldı. Malzeme olarak küfeki taşı ve mermerin sıklıkla kullanıldığı klasik dönem yapılarının tasarımında genelde yukarıdan aşağıya inildikçe genişleyen bir tasarım kompozisyonu hakimdi.
[değiştir] 15. ve 16. yüzyıllar
|
Bu alt başlığın geliştirilmesi gerekiyor. |
[değiştir] Mimar Sinan dönemi
|
Bu alt başlığın geliştirilmesi gerekiyor. |
[değiştir] Modernleşme ve Osmanlı mimarisine etkileri
|
Bu alt başlığın geliştirilmesi gerekiyor. |
[değiştir] Lale Devri (1703-1757)
Bu dönemin başlamasıyla, Osmanlı İmparatorluğu'ndaki üst sınıf ve elit tabaka açık ve genel alanları sıklıkla kullanmaya başladı. Geleneksel ve içe dönük toplum değişmeye başladı. Çeşmeler ve sahil kıyısında residanslar popüler hale geldi, Aynalıkavak Kasrı gibi. Bir su kanalı (diğer adı Cetvel-i Sim), piknik alanı Kağıthane dinlenme alanı olarak tesis edildi. Lale devrinin Patrona Halil isyanı ile son bulmasına rağmen, o batılılaşma davranışının bir modeli oldu. 1720-1890 yılları süresinde Osmanlı mimarisi klasik dönem prensiplerinden saptı. III. Ahmet'in ölümüyle, I. Mahmut satanatı aldı (1730-1754). Bu dönem Barok stili camilerin inşaasına başlanıldığı dönemdi.
[değiştir] Barok dönemi (1757-1808)
Bu dönemin yapıları içinde dairesel, dalgalı ve kıvrımlı hatlar ağır basmaktadır. Bunları büyük örnekleri Nur-u Osmaniye Camii, Zeynep Sultan Camii, Laleli Camii, Fatih Mezarı, Laleli Çukurçeşme Hanı, Birgi Çakırağa Yalısı, Aynali Kavak Yazlığı ve Selimiye Kışlası dır. Mimar Tahir zamanın en önemli mimarıdır.
[değiştir] Ampir üslup dönemi (1808-1876)
Nusretiye Camii, Ortaköy Camii, Sultan Mahmut Mezarı, Mevlevi Dervişleri'nin Galata Locası, Dolmabahçe Sarayı, Beylerbeyi Sarayı, Sadullah Paşa Yalısı, Kuleli Kışlası batılılaşma uygulamalarıyla parelel bir şekilde yürüyen en önemli örneklerdir. Balyan Ailesi döneme damgasını vuran mimarlardır.
[değiştir] Tanzimat dönemi (1876-1922)
Pertevniyal Valide Sultan Camii, Şeyh Zafir Binalar Grubu, Haydarpaşa Eczacılık Okulu, Duyun-u Umumiye Binası, İstanbul tapu senedi Ofisi, Büyük Postane Binası, Laleli Harikzedegan Apartmanları Eklektisizm stilinin hakim olduğu zamanın en önemli yapılarındandılar. R. D'Aronco, A. Vallaury zamanın önde gelen mimarlarıydılar.
[değiştir] Camiler
Osmanlı her çeşit yapı yapmıştır. Fakat en önemlileri şüphesiz camilerdir. Cami bir şehirde merkez teşkil ediyor ve pek çeşitli binalar etrafını çevirerek bir kültür sitesi halini alıyordu. Bunlara "Selâtin Camii" deniliyordu. Başta padişahlar olmak üzere hânedan mensuplarının yaptırdıkları daha çok bu şekildeydi. Camilerde çini, mermer, tahta veya sıva üzerine nakış gibi süslemeler vardır.
[değiştir] Yapı türleri
[değiştir] Ayrıca bakınız
[değiştir] Kaynakça
- ^ Peter Douglas Rehm (2010). "From Osman to Bayezid:Deciphering Early Ottoman History (İngilizce)". Etudes Historiques 2 (1).. 18 Ocak 2012 tarihinde erişildi.
- ^ "İstanbul’da Bayezid Camii ve Külliyesi". Diyanet Dergisi, Sayı: 239. 18 Ocak 2012 tarihinde erişilmiştir.
- ^ a b "Ottoman Architecture in Bursa (İngilizce)". T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı web sitesi. 18 Ocak 2012 tarihinde erişilmiştir.
- ^ "Osmanlı Dönemi Kültürel Varlıklar". İznik Belediyesi web sitesi. 18 Ocak 2012 tarihinde erişilmiştir.
- ^ Hülya Tuncay (1980). Çinili Köşk (Türkçe), Cilt, İstanbul: Yapı ve Kredi Bankası. URL erişim tarihi 18 Ocak 2012.
- ^ "Erken Osmanlı Sanatı(Başlangıcından Fatih Dönemi Sonuna Kadar)". İstanbul Üniversitesi, Güzel Sanatlar Bölümü, Yıldız Demiriz. 18 Ocak 2012 tarihinde erişilmiştir.
- ^ "Center of Ottoman Power, 1993". New York Times. 18 Ocak 2012 tarihinde erişilmiştir.
[değiştir] Dış bağlantılar
|
||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
