Ankara (il)

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Git ve: kullan, ara
Bu sayfa Ankara ili'ni anlatmaktadır. Başlığın diğer anlamları için Ankara (anlam ayrım) sayfasına bakınız.
Ankara
Kentin simgelerinden Atakule
Kentin simgelerinden Atakule
Ankara
Arma
Slogan: Türkiye'nin Kalbi[1][2]
İlin haritası
İlin haritası
Ankara
Ankara'nın Türkiye'deki konumu
Koordinatlar: 39°00′
Ülke Türkiye
Bölge İç Anadolu
Bölüm Yukarı Sakarya
Merkez Ankara
Yüz ölçümü
 - Kent 30.715 km² (11.859,1 sq mi)
Rakım 890 m (2.920 ft)
Nüfus (2000)
 - Kent 4,548,939
 - Yoğunluk 155.100/km² (401.707,2/sq mi)
 - Merkez 4,395,888
  [3][4]
Zaman dilimi DAZD (UTC+2)
 - Yaz (YSU) DAZD (UTC+3)
Alan kodu 0312
Website: www.ankara.bel.tr

Ankara ili, Türkiye Cumhuriyeti'nin başkentini barındıran il.[5] Ankara şehri, Türkiye'nin en kalabalık ikinci, dünyanın ise en kalabalık kırk beşinci kentidir.[6] Topraklarının büyük bölümü İç Anadolu Bölgesi'nin Yukarı Sakarya bölümünde yer alır. Türkiye'nin coğrafi merkezine yakın olduğu için, hem konum hem de işlev itibariyle Türkiye'nin kalbi benzetmesi yapılır.[1][2] Ankara, kedisi, keçisi ve bu keçinin yünü, tavşanı, armudu, balı, çiğdemi ve Kalecik Karası denilen misket üzümü ile ünlüdür.[7] Tarih boyunca Galatlar'ın bir boyu olan Tektosaglar[8], Frigler[9] ve Türkiye Cumhuriyeti'ne[5] başkentlik eden kenti barındıran il, 30.715 km² yüz ölçümü ile Türkiye'nin en büyük illerindendir.[10]

Konu başlıkları

[değiştir] Kökenbilim

Ana madde: Ankara (isim)
Fransız ressam Nicolas Poussin tarafından yapılan Frigya Kralı Midas ve Dionysos resmi.

Bazı efsanelere göre Ankara, Frig Kralı Gordios'un oğlu Midas'ın bir gemi çapası bulduğu yerdir.[11] Yunan yazar Pausanias, 2. yüzyılda bir gemi çapasının yöredeki Jüpiter Tapınağı'nda bulunduğunu yazmaktadır.[11] Arrianos, Büyük İskender'in doğu seferini anlattığı Anabasis adlı eserinde, Hellen dilinde "çapa" anlamına gelen Anküra’ya geldiklerini anlatır.[11] Doğu Romalı yazar Etienne, Karyalı tarihçi Apollonius'tan aldığı bilgiye dayanarak, Mısır Kralı Ptolemaios I Soter'i yenen Pontus Kralı Mithridates'in yardımcıları Galatların bir boyu olan Tektosaglar'ın, Anadolu'ya geldikten sonra Mısırlılarla yaptıkları savaşlarda Mısır donanmasından ele geçirdikleri gemi çapasını buraya getirdiklerini, kentin adının buradan geldiğini söyler.[11] 2. yüzyıla ait ve Ankara'daki Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nde sergilenen bazı paraların bir yüzünde gemi çapası figürü bulunmaktadır.[12]

Ankara gerçekten de, Frigler, Galatlar ve Romalılar tarafından (Klasik, Helenistik ve Doğu Roma dönemlerinde) gemi çapası anlamına gelen Ἄγκυρα (Anküra) olarak adlandırılırdı. Bu ad Latin harfleri ile Batılı kaynaklarda Ankyra ve Ancyra olarak yazılmıştır.[13][14] Günümüzde Batılı dillerde halen kullanılan ve gemi çapası anlamına gelen anker, anchor ve ancre gibi sözcükler, Yunanca anküra sözcüğünden gelmektedir.[15] Yunanca 'Anküra' olarak telaffuz edilen kentin adı, Türklerin Anadolu'ya gelmesinden sonra Ankara ve Engürü olarak değişime uğradı, Batı dillerine de Angora olarak geçti. 16. yüzyıla ait çeşitli resmî evraklarda Ankara (انقره) adı geçmektedir.[16] Evliya Çelebi Seyahatname'sinde, Engürü adının Farsça "engür" (üzüm) sözcüğünden geldiğini, Ankara sözcüğünün de, Ankara Kalesi'nin yapımı esnasında zorba bir kral tarafından işçilerin günde kırk ceviz ve bir parça ekmeğe çalıştırılması nedeniyle "ankariyye" yani zorlama ve bedava işçilik (angarya) sözcüğünden geldiğini ileri sürer.[11]

Türkiye Cumhuriyeti Devleti, 28 Mart 1930'da yabancı ülkelerden Türk kentleri için Türkçe adların kullanılmasını resmen talep etti.[17] Bu tarihten sonra posta idaresi Angora olarak adreslenmiş mektupları Ankara'ya ulaştırmadı.[18] Böylece zamanla Ankara adı evrenselleşti.

[değiştir] Tarihçe

Ana madde: Ankara tarihi

Anadolu'daki ilk insansı kalıntıları Prof. Dr. Fikret Ozansoy tarafından, Ankara'nın Kızılcahamam ilçesindeki Sinaptepe'de bulunmuş, 10 milyon yıl öncesine ait ve Ankara maymunu olarak da bilinen bu kalıntılara Ankarapithecus meteai adı verilmiştir.[19][20]

Ankara, Sakarya Nehri'ni besleyen Ankara Çayı'nın geçtiği ovanın doğu kenarında kurulmuştur. Çubuk Ovası, kenti çevreleyen verimli bir tarım alanıdır. Sonradan Ankara Kalesi'nin kurulduğu tepenin ve eteklerinin sarp yamaçlı olması, tarihte bölgeyi düşman saldırılarına karşı korunaklı kılmaktaydı. Bentderesi’nin dar vadisi, Ankara Kalesi'nin bulunduğu volkanik tepeyi, yaylanın ovaya hakim dik kenarından ayırdığından, askerî öneme haizdi.[21] Kuruluş tarihi kesin olarak bilinmemekle beraber,[8] kentin bilinen tarihi Eski Taş Çağına[22] kadar uzanmaktadır. Bu döneme ait çeşitli eserlere Gâvurkale, Ergazi, Lodumlu ve Maltepe'de rastlanmıştır.[23] Bunlar dışında Ankara'nın Polatlı ilçesinde, M.Ö. 3000 yıllarına ait insan yerleşmelerine rastlanmıştır.[24]

[değiştir] Hititler, Frigler, Lidyalılar, Ahamenişler ve Galatlar

Daha çok bilgi için: Hititler, Frigler, Lidyalılar, Ahamenişler ve Galatlar
Hitit Uygarlığı'nın simgesi sayılan ve Ankara'nın da amblemi olan Hitit Güneş Kursu.

Hint-Avrupalı bir kavim olan Hititler (M.Ö. 1660-1190), Anadolu'ya boğazlar yoluyla gelmişlerdir. Hititlerin Anadolu’ya göç tarihleri, kesin olarak bilinmemektedir.[25] Ankara ve çevresinde Hitit dönemine ait yerleşkelerin kalıntıları, Balıkhisar, Ballıkuyumcu, Bitik, Karaoğlan, Gâvurkale ve Kültepe höyükleridir.[26] M.Ö. 2. bin yılın sonlarına doğru Hititlerin siyasal olarak çöktüğü ve yerini Friglere bıraktığı görülmektedir.[27]

M.Ö. 2. binyılın sonlarında bölgede, hızla büyüyen bir Frigya kasabası vardı.[8] Frig Krallığı'nın başkenti olan Gordion kentinin kalıntıları Polatlı'nın 29 kilometre kuzeybatısında bulunmaktadır. Bugün Yassıhöyük denen bölgede bulunan Gordion, en parlak dönemini Frigya Kralı Midas zamanında (M.Ö. 725-675) yaşamıştır.[28] Ankara'da, Frigler dönemine ait kalıntılar arasında bulunan Yumurtatepe Tümülüsü'nün bulunduğu yerin, kurulduğu dönemlerde çok önemli bir yerleşim olmasa da stratejik bir noktada olduğu düşünülmektedir.[13] Frigler, M.Ö. 700'lü yıllarda Kafkaslardan gelen Kimmerler tarafından ortadan kaldırıldı.[29]

Tunç Çağı'nın sonlarında Frigler ile birlikte Anadolu'ya gelen ve Batı Anadolu'da varlıklarını sürdüren Lidyalılar, Friglerin ortadan kalkmasını fırsat bilerek Ankara'yı da kapsayan Kızılırmak yöresini ele geçirdiler. M.Ö. 7. yüzyılda Anadolu'ya hakim oldular ve 140 yıl hüküm sürdüler.[30] Lidyalıların madeni parayı icat ettikleri kabul edilir.[31] Lidyalılar döneminde Anadolu'da pazar ekonomisi gelişmiş, tahıl üretimi, hayvancılık, zeytinyağı ve şarap üretimi ilerlemiştir. Orta Anadolu'nun ana ulaşım yolu üzerinde bulunan Ankara kenti de bu gelişmelerden istifade etmiştir.[30] Medlerle ve Perslerle savaşan Lidyalılar, komşuları Ahameniş Pers Hükümdarı Kiros ile M.Ö. 547'de Kızılırmak kavisi içinde yaptıkları savaşı kaybederek tarih sahnesinden silinmişlerdir.[32]

Persler, M.Ö. 545’den itibaren Anadolu’ya egemen olarak, Anadolu’daki Helen kültürüne son verdiler.[33] M.Ö. 5. yüzyılda Herodot, Pers İmparatorluğu'nun ordu, ticaret ve posta hattı olarak kullanılan Kral Yolu'nun Ankara'dan geçtiğini yazar. Kral Yolu, Efes'te başlıyor, Sardes şehrinden Lidya'yı, sonra Gordion, Ankyra ve Kızılırmak'tan geçerek, Kapadokya üzerinden Kilikya'ya, oradan Fırat ve Dicle nehirlerini geçip Asur'dan Susa kentine ulaşıyordu.[34]

Ankara, M.Ö. 334'de[8] Makedonya Kralı Büyük İskender tarafından Ahameniş İmparatorluğu'ndan alınana kadar; tarihi boyunca Frigler[35] ve Hititler'in[35][36][37] haricinde Hattiler, Lidyalılar ve Ahamenişler egemenliğine girmiştir. M.Ö. 3. yüzyılda Anadolu'ya gelen savaşçı bir kavim olan Galatların Tektosaglar boyuna başkentlik etmiştir.[8] Strabon, ünlü eseri Geographika’da, Ankara Kalesi'nin Tektosaglar tarafından inşa edildiğini söyler.[38] Daha sonra bölgede siyasal birliği kuran[39] Roma İmparatoru Caesar Divi Filius Augustus, M.Ö. 25 yılında Ankara'yı ele geçirmiştir.[8]

[değiştir] Roma İmparatorluğu

Roma İmparatorluğu döneminde Galatya

M.S. 3. yüzyıl ortalarında Roma İmparatorluğu'nda ortaya çıkan sosyal ve ekonomik çöküntüye paralel olarak kent, o günlere kadar koruduğu açık kent niteliğini yitirmiş; çevresi surlarla çevrilmiştir. Roma İmparatorluğu'nun başkenti Bizantion'a taşınınca, Ankara'dan geçen ve başkenti doğuya bağlayan yolların önemi daha da artmıştır. M.S. 10. yüzyıla kadar Ankara diğer Doğu Roma kentleri gibi para ekonomisinin geliştiği, örgütlü bir ekonomik yapısı olan önemli bir merkez özelliği kazanmıştır. Bu dönemde, kent planının temel öğeleri; kenti düşman saldırılarına karşı koruyan kalın surlar, pazar yeri işlevini gören agora ve kilisedir.[13]

[değiştir] Osmanlı İmparatorluğu

Ankara'nın 18. yüzyıldan kalma bir resmi. Bu anonim eser Hollanda'daki Rijksmuseum'dadır.

Ankara'nın Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nun eline geçmesi, Malazgirt Savaşı'ndan sonra 1073 yılına rastlar. 12. ve 13. yüzyıllarda Selçuklu Sultanlarının da çabasıyla transit ticarette gelişme gösteren Ankara, önce Ahiler'e, ardından 1304'te göreli özerklik verilerek Osmanlı İmparatorluğu'na bağlandı. I. Murat zamanında kesin olarak Osmanlı topraklarına bağlanan kentte, 1402 yılında Büyük Timur İmparatorluğu İmparatoru Timur ile Osmanlı İmparatorluğu Padişahı Yıldırım Bayezid arasında Ankara Savaşı yapıldı.[40][41] Yıldırım Bayezid'in savaşı kaybetmesi ve Timur'a esir düşmesi sonucu Osmanlı Devleti, Fetret Devri denen bunalım ve iktidar boşluğu dönemine girdi. Ankara Savaşı'nda kent ve çevresi büyük ölçüde harap olmuş, Anadolu birliğini yeniden kuran II. Murat zamanında kent, yeniden onarılmıştır.[13] 1841 yılında Anadolu Eyaleti kaldırılıp yerine vilayetler kurulunca kent bir vilayet oldu.[42] Ankara, Çorum, Yozgat, Kayzeri ve Kırşehir sancakları bu vilayete bağlandı. Ankara Vilayeti, varlığını 1922 yılında kadar sürdürdü.[42]

[değiştir] Kurtuluş Savaşı ve Başkent Oluşu

Mustafa Kemal Atatürk, Mondros Ateşkes Anlaşması imzalandıktan sonra, Padişah VI. Mehmet tarafından olağanüstü yetkilerle donatılarak 30 Nisan 1919'da 9. Ordu Müfettişliğine atadı. 19 Mayıs 1919'da Refet Bey (Bele), Kâzım Bey (Dirik), 'Ayıcı' Mehmet Arif Bey ve Hüsrev Bey (Gerede) ile birlikte Samsun'a çıktı. Burada Havza ve Amasya Genelgesi'ni yayınlayan ve Sivas ile Erzurum Kongresi'ni düzenleyen Mustafa Kemal, İstanbul Hükümeti ile Amasya Protokolü'nü imzalamıştır. Bu protokol üzerine Meclis-i Mebusan açılmıştır. Mustafa Kemal, meclis çalışmalarını daha yakından izleyebilmek için 27 Aralık 1919'da Ankara'ya gelmiştir. Ankara'ya gelmesinin nedenleri arasında buranın demiryolu ağına sahip olması, İtilaf Devletleri tarafından işgal edilmemiş olması, merkezi bir konumda bulunması ve Batı Cephesi'ne yakınlık gibi nedenler de etkili olmuştur. Meclis, 28 Ocak 1920'de oybirliği ile Misakımillî'yi kabul etmiştir. Bunun üzerine İstanbul işgal edilmiş ve meclis kapatılmıştır. Mustafa Kemal, 19 Mart 1920'de illere ve kolordu komutanlıklarına bir genelge göndermiş ve Ankara'da olağanüstü bir meclisin açılacağını duyurmuştur. Seçimlerin ardından 23 Nisan 1920'de TBMM açılmış ve hükümet kurulmuştur. Türk Kurtuluş Savaşı bu meclisten yönetilmiş, savaşın kazanılmasının ardından Lozan Antlaşması imzalanmış ve I. TBMM seçim kararı almış ve yerini II. TBMM'ye bırakmıştır. İnkılap Meclisi olarak da anılan bu meclis 13 Ekim 1923'te Ankara'yı başkent ilan etmiştir.[43][44] [45]

[değiştir] Coğrafya

Ana madde: Ankara coğrafyası
Ankara'nın Expedition 19 uzay ekibi tarafından çekilmiş uydu görüntüsü (11 Nisan 2009)

Ankara, doğuda Kırıkkale, kuzeydoğuda Çankırı, Çankırı ve Bolu, kuzeybatıda Bolu, güneyde Konya, güneydoğuda Kırşehir ve Aksaray, batıda Eskişehir ile komşudur.[46]

1355 kilometre uzunluğu ile tamamı Türkiye üzerinde yer alan en büyük nehir olan Kızılırmak kentin doğusunu, 824 kilometre ile tamamı Türkiye'de kalan en büyük nehir olan Sakarya Nehri ilin batısını sulamaktadır. Sakarya Nehri'nin kollarından Ankara Çayı, kentin merkezinden geçmektedir. Bu çayın üzerinde, Anadolu Selçuklu Sultanı I. Alaeddin Keykubad zamanında yaptırılan Akköprü bulunmaktadır.[47][48] Kentin güneyinde ise 1300 km² ile ülkenin en büyük ikinci[49][50], %32,4 tuz oranıyla[49] da dünyanın en tuzlu ikinci gölü[51] olan Tuz Gölü vardır. Ayrıca Tuz Gölü'nün de içinde bulunduğu havza, Türkiye'nin en büyük kapalı havzasıdır.[52]

Ovalık bir alanda kurulan ilin yüzölçümünün; yaklaşık %50'sini tarım alanları, %28'ini ormanlık ve fundalık alanlar, %12'sini çayır ve meralar, %10'unu tarım dışı araziler teşkil etmektedir. İlin en yüksek noktasını 2.015 m. yüksekliğindeki Elmadağ, en geniş ovasını 3.789 km²'lik yüzölçümü ile Polatlı Ovası, en büyük gölünü yaklaşık 490 km²'lik yüzölçümü ile Tuz Gölü'nün il içindeki alanı, en uzun akarsuyunu yaklaşık 151 km'lik uzunluğu ile Sakarya Nehri'nin il içindeki alanı, en büyük barajını 83,8 km²'lik yüzölçümü ile Sarıyar Barajı oluşturmakta olup, il geneli itibarıyla 14 doğal göl, 136 sulama göleti ve 11 baraj bulunmaktadır.[53]

[değiştir] İklim

Güneyde ve orta bölümlerde Bozkır İklimi, kuzeyde ise Karadeniz İklimi'nin ılıman ve yağışlı halleri görülebilir. Genel olarak Bozkır İkliminin hüküm sürdüğü Ankara'da, kışlar soğuk ve kar yağışlı, yazlar ise sıcak ve kuraktır. Yağışlar en çok ilkbahar mevsiminde düşer. Karın yerde kalma süresi ortalama 62 gündür. Gece ile gündüz, yaz ile kış mevsimi arasında önemli sıcaklık farkları bulunur. En sıcak aylar temmuz (ortalama 23,4 °C) ve ağustos (ortalama 23,9 °C), en soğuk aylar ise ocak (ortalama 0,6 °C) ve şubat (ortalama 1 °C) olarak belirlenmiştir.[54][55]


 Ankara Sıcaklık ve Yağış Değerleri 
Aylar Oca Şub Mar Nis May Haz Tem Ağu Eyl Eki Kas Ara Yıl
En sıcak rekoru °C (°F) 11
(52)		 17
(63)		 27
(81)		 27
(81)		 31
(88)		 38
(100)		 37
(81)		 42
(108)		 33
(91)		 30
(86)		 21
(70)		 17
(63)		 42
(108)
Ort. en sıcak °C (°F) 1
(34)		 4
(39)		 10
(50)		 15
(59)		 20
(68)		 24
(75)		 27
(81)		 28
(82)		 24
(75)		 18
(64)		 10
(50)		 4
(39)		 16
(61)
Ort. en düşük °C (°F) -6
(21)		 -5
(23)		 -1
(30)		 3
(37)		 6
(43)		 9
(48)		 12
(54)		 12
(54)		 8
(46)		 3
(37)		 -1
(30)		 -3
(27)		 3
(37)
En düşük rekoru °C (°F) -31
(-24)		 -31
(-24)		 -27
(-17)		 -7
(19)		 -6
(21)		 2
(36)		 3
(37)		 3
(37)		 -2
(28)		 -8
(18)		 -18
(-0)		 -25
(-13)		 -31
(-24)
Yağış mm (inches) 40
(1.57)		 31
(1.22)		 36
(1.42)		 51
(2.01)		 52
(2.05)		 39
(1.54)		 17
(0.67)		 15
(0.59)		 18
(0.71)		 32
(1.26)		 36
(1.42)		 48
(1.89)		 415
(16,34)
Source: Worldweather.org[56] Weatherbase.com, [57] Türkiye Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü[55]

[değiştir] Ekonomi

Ankara nüfusunun dörtte üçü hizmet sektöründe çalışmaktadır ve bu sektör kentin gayrisafi hasılasında en büyük paya sahiptir. Bu sektörün bu kadar gelişmesinin nedeni, göçle gelen nüfusa isthidam sağlayacak kadar büyük sanayinin bulunmamasıdır. Ankara il genelinde toprakların %60'ı tarım alanı olarak kullanılmaktadır ve bu oran Türkiye ortalamasının oldukça üzerindedir.[58]

Kent, Türkiye gayrisafi millî hasıla'sının %9'una sahiptir. Ülkenin toplam vergi gelirlerinin %12'si, bütçe gelirlerinin %12.3'ü kentten toplanır; buna karşılık kentin ülke bütçesinden aldığı pay %6.4'tür. 2006 yılında Ankara'nın bütçe gelirlerine 16,5 milyar TL, bütçe gelirlerine katkısı 21,1 milyar TL olup, bütçeden aldığı pay 11,3 milyar TL'dir.[58]

Kent panoraması.

2006 yılında toplam 1.355.000 kişinin istihdam edildiği Ankara'daki işsiz sayısı, 185 bin kişidir ki bu oran olarak %12,1'e denk gelmektedir.[58]

Pricewaterhouse Coopers’ın “Dünyada En Büyük Şehir Ekonomileri Hangileri ve Bu 2020 Yılında Nasıl Değişecek” raporuna göre dünyanın en büyük 100 kenti arasında 2005 yılında 94. olan kent, 2008'de 80. sıraya yerleşmiştir. Kentin 2020 yılında dünya kentleri sıralamasında 115 milyar $ gelirle 74. sıraya yerleşmesi planlanmaktadır.[59][60]

Kent, 2008 yılı Türkiye ihracatında 4.617.354 $'lık dışsatımla, İstanbul, Bursa, Kocaeli ve İzmir'den sonra beşinci, 19.062.872 $'lık dışalımla İstanbul ve İzmir'den sonra üçüncü olmuştur.[58]

[değiştir] Madencilik

Ankara, Türkiye'nin madencilik potansiyeli fazla olan kentlerdendir. Kentin Beypazarı ve Nallıhan ilçelerinde Türkiye'nin en önemli linyit yataklarından biri bulunur. Tuz Gölü çevresinde önemli petrol yatakları olduğu tahmin edilmektedir ve bu yönde araştırmalar yapılmaktadır. Ayrıca Tuz Gölü ve çevresinde tuz çıkarımı yapılır. Türkiye'de İzmir'deki Çamaltı Tuzlası'ndan sonra en büyük tuz çıkarımı, Tuz Gölü ve çevresinden yapılmaktadır.[61]

Kentte ayrıca, Beypazarı ve Kızılcahamam çevresinde Sodacılık gelişmiştir.[61]

[değiştir] Turizm

Kentin turistik kasabalarından, her yıl Beypazarı Festivali'ne ev sahipliği yapan Beypazarı.

Denizi olmayan, bu nedenle de deniz turizminden mahrum olan Ankara'da, başta kültür turizmi olmak üzere, kent merkezi ve çevresinde kongre turizmi, Elmadağ çevresinde kış turizmi, Kızılcahamam, Ayaş, Çubuk ve Haymana çevresinde kaplıca turizmi ile Güdül'deki Tuluntaş Mağarası'da mağara turizmi gerçekleştirilmektedir. Anıtkabir başta olmak üzere birçok müze ve anıt ile Beypazarı ve Kızılcahamam'daki tarihi evler yurtiçi turizmine katkıda bulunmaktadır.[62]

Ankara'ya 2001 yılında 208.101 yabancı giriş yapmıştır. Aylara dağıtıldığında en çok turist 40.403 kişiyle temmuz ayında, en az turist 9.099 kişiyle kasım ayında gelmiştir.[63]

Turist sayısını artırmak için kongre ve eğlence turizmi odaklı bir politika izlenmektedir. Bunun için Yenimahalle'de bir kongre sarayı[64] ve Aşağı Yurtçu-Ballıkuyumcu'da bir Disneyland kurulması planlanmıştır. Disneyland'ın yapımı 3 milyon m² alana yapılacak olup yaklaşık 1 milyar $'a malolması beklenmektedir. Yapımı en az birkaç yıl sürecek olan Disneyland Türkiye'de alışılageldik Disney karakterlerinin yanısıra Türk dünyasından motiflere ve kahramanlara da yer verilmesi düşünülmektedir. Hedef kitle olarak Orta Doğu ve Batı Avrupa halkları belirlenmiştir.[65]

Bir diğer proje olan Türkiye Uygarlıklar Müzesi kurulduktan sonra, müzenin yılda 5 milyon turist alması planlanmaktadır.[66]

[değiştir] Nüfus

（2008）[67]
0 － 4 331.158
Erkek Kadın
5 － 9 345.329


10－14 357.559


15－19 354.576


20－24 419.914


25－29 431.961


30－34 398.132


35－39 373.252


40－44 342.467


45－49 310.850


50－54 257.265


55－59 195.040


60－64 140.901


65－69 104.618


70－74 74.064


75－79 62.950


80+ 48.894


Ankara, başkent olmadan önce birkaç bin kişilik bir nüfusa sahipti; ancak başkent olduktan sonra önce İstanbul ve İzmir'den sonra en kalabalık üçüncü kent oldu, ardından İzmir'i geçerek İstanbul'dan sonra Türkiye'nin en kalabalık kenti oldu. Ankara bugün dünyanın en kalabalık 45. kentidir. Kent nüfusu bugün dört milyon civarında olmakla birlikte her geçen gün büyümektedir. Kent, ülkenin en çok göç alan kentlerindendir. İl nüfusu 4.466.756,[68] merkez nüfusu 3.203.362 kişidir. 1990 yılında 2.583.963 olan nüfus, 2000 yılında %21.48 artarak bu orana ulaşmıştır.[3] Bu oran %15.78 olan İç Anadolu Bölgesi ve %18.28 olan Türkiye ortalamasından yüksektir. Kent nüfusunun %88'i kentlerde, geriye kalan %12'si köylerde yaşar.[3] Ayrıca 11.608.868 kişilik İç Anadolu nüfusunun yaklaşık dörtte biri Ankara'da yaşar. İl nüfusunun %80'i merkezde yaşar.[3]

Ankara'da 2008 yılında altı yaşın üstündeki 138.599 kişi okuma yazma bilmemektedir. Bunun 20.983'ü erkek, 117.616'sı kadındır. 251.766 kişinin okuma yazma bilip bilmediğine dair bilgi olmamakla birlikte 3.614.367 kişi okuma yazma bilmektedir.[69]

Ankara'da yaşayan nüfusun 1.537.242'si nüfusa Ankara adına kayıtlı iken geri kalan nüfus diğer illerden göçenler ve yabancılardan oluşmaktadır. Diğer illerden gelen nüfus içinde en büyük oran 323.809 kişiyle Çorum'a aittir. Çorum'u 284.416 kişiyle Yozgat, 222.470 kişiyle Çankırı, 174.363 kişiyle Kırşehir, 158.991 kişiyle Kırıkkale 140.603 kişiyle Sivas izler. İç Anadolu Bölgesi'nden olmayanlar içinde en yoğun nüfus ise 91.038 kişiyle Erzurum'a aittir. Bu ili 77.962 kişiyle Bolu, 74.810 kişiyle Kars izler. Ankara'da en az nüfusa sahip iller ise, 1.802 kişiyle Hakkâri, 1.181 kişiyle Yalova, 3.921 kişiyle Kırklareli'dir.[70]

[değiştir] Altyapı

[değiştir] Ulaşım

Kent içi ulaşımda son zamanlarda en yoğun taşımacılık metro ile yapılmaktadır. EGO Genel Müdürlüğü tarafından işletilen Ankara metrosu günde yaklaşık 150.000 yolcu taşımaktadır.[71] Metro ağında halihazırda Metro ve Ankaray adı altında iki ayrı taşıma sistemi çalışmaktadır. Ankaray Metroya göre daha hafif bir raylı sistemdir. Şu an inşaatı süren 4 adet metro ağı vardır.[72]

Günlük ulaşımda belediye tarafından işletilen otobüsler ile özel olarak işletilen dolmuşlar da kullanılmaktadır. Belediyeye ait araçlarda manyetik kontörlü kartlar kullanılmaktadır. Özel araçlarda ise nakit kullanılmaktadır.

Kentte tren yolu ile ulaşımı sağlayan TCDD Ankara Garı.

Kentin kuzeyinde yer alan Esenboğa Uluslararası Havalimanı kente havayolu ile giriş çıkışı sağlayan en önemli noktadır.[73] 2006 yılında tamamen yenilenip kapasitesi ve işlevi çağdaşlaştırılmıştır. Havalimanını kentmerkezine bağlayan yol da tamamen yenilenmiş ve yeni geçitler devreye sokulmuştur. Havayolu ile kente ulaşmanın bir başka yolu da ordunun hizmetindeki Etimesgut Askeri Havalimanıdır. Bu havalimanı sivil uçuşlar için kullanılmasa da gerektiğinde alternatif olarak kullanılabilmektedir.[74]

Kente giriş çıkışlarda diğer önemli yer Ankara Şehirlerarası Terminal İşletmesi yani kısaca AŞTİ'dir. Avrupanın en büyük otobüs terminalleri arasında yer alan tesislerde restoranlar, emanetçiler, büfeler ve firmalar için servis istasyonları da bulunur. Tesislerin Ankaray bağlantısı olduğu gibi taksi servisi de vardır.

Tren yolu ile giriş çıkışta en önemli yer TCDD Ankara Garı'dır. Burası aynı zamanda ülkenin doğusu ile batısının ayrıldığı noktadır. Halihazırda ülkenin dört bir yanına ve banliyölere buradan tren seferleri düzenlenmektedir. Eskişehir üzerinden kenti İstanbul'a bağlayacak olan hızlı tren projesi'nin Ankara - Eskişehir kesimi 2009'da hizmete açıldı.[75]

Kentin büyük merkezlere uzaklığı (km) şöyledir: İstanbul 454, Antalya 544, Bursa 380, Diyarbakır 981, Eskişehir 232, Gaziantep 682, İzmir 582, Konya 258, Samsun 417, Trabzon 763, Erzurum 880 km.[76]

[değiştir] Sağlık

Ana madde: Ankara hastaneler listesi
Kentin yeşil alanlarından Botanik Parkı.

Ankara'da 2009 itibarıyla 33 tane Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı'na bağlı, 8 üniversitelere bağlı, 2 askerî, 3 resmî, 20 özel, 1 belediye hastanesi olmak üzere toplam 67 hastane ve 1 ağız ve diş sağlığı merkezi bulunmaktadır.[77]

Ayrıca Yenimahalle ilçesine bağlı Batıkent semtinde bir hastane inşaatı vardır.[78] 200 yatak kapasiteli bu hastanenin kapasitesi yapılan eklerle 600 yatağa çıkarılacaktır.[79] Bu hastanenin yanında Batıkent'e bir de Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesi kurulmaktadır.[80]

[değiştir] Cadde, sokaklar ve meydanlar

Ayrıca bakınız: Ankara'daki cadde ve sokaklar
Ankara'da Opera Meydanı, Tandoğan Meydanı, Şili Meydanı, Hergele Meydanı gibi birçok meydan, Tunalı Hilmi Caddesi, Gazi Mustafa Kemal Bulvarı, İsmet İnönü Bulvarı gibibirçok cadde, sokak ve bulvar vardır.

Bunlardan Opera Meydanı: Gençlik Parkı, Devlet Opera ve Balesi, Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı, Ankara Devlet Resim ve Heykel Müzesi, Etnografya Müzesi, Cumhurbaşkanlığı Orkestrası ve İller Bankası gibi birçok yapıya evsahipliği yapar.[13]

[değiştir] Parklar ve yeşil alanlar

Ankara'daki önemli parklar arasında Atatürk Orman Çiftliği, Altınpark, Gençlik Parkı, Abdi İpekçi Parkı, Güven Park, Kurtuluş Parkı, Seğmenler Parkı, Botanik Parkı, Kuğulu Park, Soğuksu Millî Parkı, Harikalar Diyarı ve Göksu Parkı sayılabilir. Bu parklar arasında Harikalar Diyarı, 1 milyon 300 bin m²'lik alanıyla Avrupa'nın en büyük parkıdır. [81]

Kentte kişi başına düşen yeşil alan miktarı 2009 yılında 14.91 m², Türkiye Büyük Millet Meclisi, Atatürk Orman Çiftliği, Cumhurbaşkanlığı tesisleri ve Askeri tesisler dahil edilince 72 m²'dir. Toplam yeşil alan miktarı 230.920.125 m² olup, bu alanın büyütülmesine uğraşılmaktadır. 1994-2007 yılları arası, yaklaşık 4.6 milyon adet boylu ağaç, fidan, çalı ve çiçek dikilen kentte, yılda ortalama 1.3 milyon adet çiçek, 30 bin adet fidan üretimi yapılmaktaktadır. 2009 yılında 1.113.300 adet fidan ve çalı dikimi ile 4967 adet ağaç dikimi gerçekleştirilmiştir. Kentte ağaç, fidan, çiçek dikimi ve bakımı ile uğraşan 412 kişi istihdam edilmektedir.[82]

[değiştir] Atatürk Orman Çiftliği

Ana madde: Atatürk Orman Çiftliği

Atatürk Orman Çiftliği; Hayvanat Bahçesi, Atatürk evi, piknik alanı ve doğal parktan oluşmaktadır.[83] Mustafa Kemal Atatürk'ün 5 Mayıs 1925 yılında, Ankara'da modern bir çiftlik kurulması için verdiği talimat ile kurulmuştur.

Türk Kurtuluş Savaşı bittikten sonra Atatürk, "Ulusal ekonominin temeli tarımdır. Bunun içindir ki tarımda kalkınmaya büyük önem vermeliyiz. Köylere kadar yayılacak programlı ve pratik çalışmalar, bu amaca ulaşmayı kolaylaştıracaktır. Ancak bu yaşamsal işi isabetle amaca ulaştırabilmek için, ilk önce ciddi etütlere dayalı bir tarım siyaseti uygulamak ve onun için de her köylünün ve bütün vatandaşların kolayca kavrayabileceği ve severek uygulayabileceği bir tarım rejimini kurmak gerektir diyerek tarıma öncelik verdiğini belirtmiş, Yeşili görmeyen gözler renk zevkinden mahrumdur. Burasını öyle ağaçlandırınız ki kör bir insan dahi yeşillikler arsında olduğunu fark etsin." diyerek Atatürk Orman Çiftliği'nin kurulmasında öncü olmuştur. Bunun için çitlik idare merkezi ile, parkların ve sebze bahçelerinin de üzerinde bulunduğu 20.000 dönüm arazi satın alındı. Çiftlik, Mustafa Kemal Atatürk'ün ölümü üzerine hazineye bağışlanmıştır.[84]

[değiştir] Gençlik Parkı

Ana madde: Gençlik Parkı

Ulus'taki Gençlik Parkı, Cumhuriyetin ilk yıllarında bataklıklarla kaplı olan 28 hektar büyüklüğündeki arazide kurulmuştur. Park yapılmasına karar verilen arazinin bir bölümünde "Ay-Yıldız" adında bir futbol sahası bulunmaktaydı. Parkın inşaatına 1936 yılında başlandı. 600 bin TL ödenek ayrılarak iki yılda bitirilmesi planlanan park 19 Mayıs 1943 günü hizmete açıldı.[85]

İlk projede, Ankara ikliminde yaşayabilecek kuşlar için bahçe, açık hava halk tiyatrosu, çocuk bahçesi, labirent, yüzme havuzu ve atlı gezintiler için 2200 metrelik bir gezi yolu bulunmaktaydı. 1951 yılında gösteri için gelen İtalyan oyun parkı Lunapark'ın benzeri, Gençlik Parkı içinde kuruldu. 1956 yılında "Bugünkü Ankara" adında bir sergi açıldı. 1957 yılında TCDD tarafından parkı dolaşan iki minyatür tren işletilmeye başlandı. Daha sonra park içerisinde nikah salonu kuruldu.[85]

2007, 2008 ve 2009 yıllarında yenilenen parka, Ankara Büyükşehir Belediyesi ve TÜBİTAK'ın işbirliği ile Türkiye'nin ilk bilim merkezi kurulmaktadır.[86]

[değiştir] Altınpark

Ana madde: Altınpark (park)

Altınpark Ankara'nın Keçiören ilçesinin Aydınlıkevler semtinde bulunan, 640 bin m² bir alan üzerinde, %85'ini yeşil alan ve gölet düzenlemeleri, %15'ini de yapılar ve meydanların oluşturduğu Ankara'nın en büyük rekreasyon alanlarından biridir. 1977 yılına kadar golf kulübü olarak kullanılan bu alana 1985 yılında açılan yarışmada birinci gelen projenin uygulanması ile bugünkü Altınpark ortaya çıkmıştır.[87]

640 bin m² alanın 261.160 m²'si yeşil alan, 32.700 m²'si gölet, 46.758 m²'si çalıdır. Ayrıca 17.466 m²'lik bir alanda ağaçlar vardır.[88]

[değiştir] Yönetim

[değiştir] İdari bölünüş

Ankara'nın 25 ilçesi vardır ve bunların 18'i merkez ilçedir. 2009 Türkiye Cumhuriyeti Yerel Seçimleri'ne göre bu ilçelerin tümü üç parti tarafından yönetilmektedir. Bu ilçelerden 14'ü Adalet ve Kalkınma Partisi tarafından yönetilmektedir ve bu ilçelerin dokuzu merkez ilçedir. Yine 2009 Seçimleri'ne göre dört ilçe Cumhuriyet Halk Partisi tarafından yönetilmektedir. Bu ilçelerin tümü merkez ilçedir. Son parti olan Milliyetçi Hareket Partisi ise 7 ilçe yönetmektedir ve bunların 3'ü merkez ilçedir.[89][47]

Kentin merkez ilçelerinin belediye başkanı ve kenti yöneten parti tablosu:

İlçe Belediye Başkanı[47][89] Parti[47][89] İlçe Belediye Başkanı[47][89] Parti[47][89]
Akyurt Gültekin Avantaş AKP Altındağ Veysel Tiryaki AKP
Ayaş Ali Başkaraağaç CHP Bala İbrahim Gürbüz MHP
Çankaya Bülent Tanık CHP Çubuk Lokman Özden AKP
Elmadağ Gazi Şahin AKP Etimesgut Enver Demirel MHP
Gölbaşı Yakup Odabaşı MHP Kalecik Nevzat Şahin CHP
Kazan Lokman Ertürk AKP Keçiören Mustafa Ak AKP
Mamak Mesut Akgül AKP Sincan Mustafa Tuna AKP
Yenimahalle Fethi Yaşar CHP Pursaklar Selçuk Tekin AKP

Kentin diğer ilçelerinin belediye başkanı ve kenti yöneten parti tablosu:

İlçe Belediye Başkanı[47][89] Parti[47][89] İlçe Belediye Başkanı[47][89] Parti[47][89]
Beypazarı Mehmet Özalp MHP Çamlıdere Hazım Caner Can AKP
Evren Nedim Keskin MHP Güdül Hüseyin Erdoğan AKP
Haymana Hacı Aysu AKP Kızılcahamam Coşkun Önal MHP
Nallıhan Adnan Okur MHP Polatlı Yakup Çeklik AKP
Şereflikoçhisar Hakverdi Altuğ AKP - - -

[değiştir] Belediye başkanları

Bu liste Ankara kent merkezinin Belediye Başkanlarının kronolojik bir sıralamasıdır.

Sıra Belediye Başkanı[90] Tarih[90] Sıra Belediye Başkanı[90] Tarih[90]
1 Kütükçü Ali Bey - 2 Vehbi Demirel -
3 Mehmet Ali Bey - 4 Ali Haydar Yuluğ 1921-1926
5 Asaf Bey 1926-1928 6 Nevzat Tandoğan 1929-1946
7 Osman Sabri Adal 1946-1946 8 İzzettin Çağpar 1946-1948
9 Ragıp Tüzün 1948-1950 10 Fuat Börekçi 1950-1951
11 Atıf Benderlioğlu 1951-1954 12 Kemal Aygün 1954-1955
13 Orhan Eren 1955-1958 14 Dilaver Argün 1958-1960
15 İrfan Baştuğ 1960-1960 16 İhsan Olgun 1960-1961
17 M. Nuri Teoman 1961-1962 18 Enver Kuray 1963-1968
19 Halil Sezai Erkut 1969-1973 20 Ekrem C. Barlas 1973-1977
21 Vedat Dalokay 1977-1980 22 Ali Dinçer 1980-1984
23 Süleyman Önder 1984-1989 24 Mehmet Altınsoy 1989-1989
25 Murat Karayalçın 1989-1993 26 Vedat Aydın 1993-1994
27 İ. Melih Gökçek 1994- - - -

[değiştir] Kültür ve sanat

[değiştir] Müzeler

Ana madde: Ankara'daki müzeler
Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu ve ilk Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk ve II. Cumhurbaşkanı İsmet İnönü'nün kabrinin bulunduğu Anıtkabir'den bir görünüş.

Ankara şehir merkezi sınırları içerisinde çeşitli kurumlarca işletilen 42 müze bulunmaktadır.[91] Bunların en önemlileri şunlardır:

  • Anadolu Medeniyetleri Müzesi: Atpazarı semtinde, Ankara Kalesi'nin dış duvarının güneydoğusundaki iki Osmanlı yapısında yer alır. Bu yapılardan biri Mahmut Paşa Bedesteni, diğeri Kurşunlu Han'dır.[92] Anadolu'nun arkeolojik eserlerini sergileyen ve dünyanın sayılı müzeleri arasında yer alan bir müzedir. [93][13][94]
  • Etnografya Müzesi: Önceleri Arkeoloji müzesi yapılması düşünülen yapıya sonraları Resim ve Heykel Müzesi kurulması kararlaştırılmış, Mustafa Kemal Atatürk'ün mezarı Anıtkabir yapılana kadar burada saklanmıştır.[95][94]
Ankara Devlet Resim ve Heykel Müzesi.
  • Kurtuluş Savaşı Müzesi: I. TBMM binasında hizmet veren bir müzedir. 23 Nisan 1961'de "Türkiye Büyük Millet Meclisi Müzesi" adıyla halkın ziyaretine açılmıştır. Mustafa Kemal Atatürk'ün doğumunun 100. yılını kutlama programı çerçevesinde, 1981 yılında Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğü tarafından restorasyon ve teşhir-tanzim çalışmaları sonucu 23 Nisan 1981 tarihinde "Kurtuluş Savaşı Müzesi" adıyla yeniden ziyarete açılmıştır.[97][94]
  • Cumhuriyet Müzesi: II. TBMM binasında hizmet veren müzedir. Müzede ilk üç Cumhurbaşkanı dönemini yansıtan olaylar, onların kendi sözleri, fotoğrafları, bazı özel eşyaları ile o dönemde mecliste alınan kararlar ve kanunlar sergilenmektedir.[98][94]

Bu müzelerden başka Ankara'ya dünyanın en büyük müzesinin kurulması düşünülmektedir. Türkiye Uygarlıklar Müzesi olarak adlandırılan müze, 40 bin m² alana kurulacak.[100][101] Bu müzenin yılda 5 milyon turist alması planlanmaktadır.[66]

[değiştir] Anıtlar ve heykeller

Ana madde: Ankara'daki anıtlar ve heykeller

Ankara'da birçok anıt ve heykel bulunmaktadır. Bunların en önemlilerinden Ulus semtindeki Atlı Atatürk ve Mareşal Atatürk Anıtları, Pietro Canonica tarafından 1927 yılında yapılmıştır.[13][102]

Ulus'taki bir başka heykel olan Zafer Anıtı, Heinrich Krippel 1927 yılında tarafından yapılmıştır.[13]

Önemli anıtlardan Güvenpark Anıtı, Anton Hanak ve Joseph Thorak tarafından yapılmış ve Kızılay Meydanına yerleştirilmiştir. Heykelin Açılışı 1935 yılında yapılmıştır. Bu anıta Güvenlik ya da Emniyet Anıtı da denir.[102]

Çağdaş anıtlardan Hitit Güneş Kursu Anıtı, Nusret Suman tarafından yapılmış ve Sıhhiye Meydanına yerleştirilmiştir. Açılışı 1978 yılında yapılmıştır. Taşankara ise Jørgen Haugen Sørensen tarafından yapılmış ve Sakarya Caddesine yerleştirilmiştir. Açılışı 1992 yılında yapılmıştır.[13]

[değiştir] Arkeolojik alanlar

I. Alaeddin Keykubad zamanında yapılan Akköprü.

Ankara'da birçok arkeolojik alan vardır. Bunların en önemlilerinden Roma Hamamı, Ulus Meydanı'ndan Yıldırım Beyazit Meydanına uzanan Çankırı Caddesi üzerinde yer alır, 3. yüzyılda Septimius Severus'un oğlu Roma İmparatoru Caracalla tarafından Sağlık Tanrısı Asklepios adına yapılmıştır.[103][104][105][94] Diğer bir önemli yapı olan Augustus Tapınağı, Ulus'ta Hacı Bayram Camisi bitişiğindedir. M.Ö. 2. yüzyılda Frigya tanrısı Men adına yapılmış olan tapınak zamanla yıkılmıştır. Bugün kalıntıları bulunan tapınak ise son Galatya hükümdarı Amintos'un oğlu kral Pilamenes tarafından Roma İmparatoru Caesar Divi Filius Augustus adına bir bağlılık nişanesi olmak üzere yaptırılmıştır.[106][13][94]

Romalılar'a ait Jülian Sütunu, Ulusta bulunur. Sütün 362 yılında Roma İmparatorluğu İmparatoru Julianın Ankara ziyareti onuruna dikilmiştir.[13][94]

Kentteki en önemli Selçuklu yapısı olan Akköprü, Yenimahalle ilçesinin Varlık Mahallesi'nde bulunur. Köprü Anadolu Selçuklu Sultanı I. Alaeddin Keykubad zamanında yaptırılmıştır.[47][48]

[değiştir] Çağdaş yapılar

Ankara'da çağdaş yapılar içinde en önemlilerinden birkaçı Atakule, Kocatepe Camisi, Maltepe Camisi ve Armada'dır.

Atakule, Çankaya'nın Cinnah Caddesi ile Çankaya Caddesi'nin kesiştiği, Zübeyde Hanım Meydanı'nda bulunur. Bu iş merkezi, Ankara'nın başkent oluşunun 66. yıldönümü nedeniyle 13 Ekim 1989'da açılmıştır. Ankara'nın açılan ilk, Türkiye'nin ikinci alışveriş merkezi olan Atakule, 125 m yüksekliğe ve kulenin tepesinde döner restorana sahiptir.[107][108]

Kentin çağdaş yapılarından Armada.

Çankaya'nın Kocatepe semtindeki Kocatepe Camisi'nin yapımına 1967 yılında başlanmış ve 1987 yılında bitirilmiştir. 88 m uzunluğunda dört minaresi vardır.[109] Ana mekânı 4 fil ayağı üzerine oturan bir merkezi kubbe ile dört yarım kubbeden oluşur.[110]

Cumhuriyet döneminde yapılan diğer bir önemli cami olan Maltepe Camisi, Çankaya'da bulunur. Mimari açından Osmanlı mimarisi'ne benzeyen cami, yeşil bir kubbeye sahiptir. Eni 20 m, boyu 20 m yüksekliği 30 m olan Maltepe Camisi, beyaz taş ve tuğladan inşa edilmiştir. Caminin birer şerefeli 50 m yüksekliğinde iki minaresi vardır. Minarelerde 142 merdiven ile şerefeye çıkılır.[111]

Armada, 133 m yüksekliğinde, 33 katlı bir iş merkezidir. 28 Eylül 2002'de açılan yapının 4. katında, alışveriş merkezi olan yapının diğer katlarında stüdyo daire şeklinde, evler bulunmaktadır. Anteni ile birlikte yüksekliği toplam 140 m'dir.[112]

[değiştir] Müzik

Ankara türküleri, saz çalma törelerine, ortam katılımcılarına ve konularına göre birkaç türe ayrılırlar:

Divan müziği, Divan sazı adı verilen yaylı bir sazla çalınır, genellikle sazdan başka enstrüman kullanılmaz. Saz çalma usulü ise bir töreye bağlıdır. En iyi saz çalan yaşlı kimse ortaya ve yükseğe bağdaş kurarak oturur, ikinci derecede saz çalanlar etrafına dizilirler. Divanlar bir öğüt ve yaşam dersi niteliğinde olup, nazım şeklindedirler. Doğayı, aşkı, gurbeti, hasreti, isyan ve ilenci, yiğitlik ve kahramanlığı, ölümü tasvir ederler.[113]

Kırat müziğinde, Türklerin kahramanlık öykülerine girmiş, yiğitlere arkadaş olmuş, onunla vuruşmuş, onunla ölmüş olan atın öyküsü anlatılır.[113]

Muhabbet havaları, daha çok yaşlı ve olgun kimselerin topluluğunda çalınır. Bu toplantıda içki ve saz bulunmasına rağmen sık sık savak verilir. Dinleme sırasında sohbet edilir. Topluluğun en yaşlısı konuşur, diğerleri onu dinler. Saz başlayınca konuşulmaz, sesi uygun olanlar saza eşlik ederler.[113]

Oturak havaları (kıvrak zil havaları), muhabbetle havalarından faklıdır. Oturak aleminde saz ve içkiden başka kadınlar da bulunur. İçki ve mezeyi kadınlar dağıtır. Bunlar saki ve rakkase olarak adlandırılmış olup, para ile tutulurlar.[113]

Bozlaklar (uzun havalar), genellikle aşk, gurbet, sitem, isyan, ilenç, yakarış gibi ruh hallerini dile getirirler.[113]

[değiştir] Dans

Ses örneği:

Ankara oyun havası Fidayda

Ankara yöresinin başlıca oyun havalarından olan Fidayda,[114] saz eşliğinde, grup halinde yapılan dansın da adıdır.

Dinlemekte sorun mu yaşıyorsunuz? Medya yardımı sayfasına göz atın.

Ankara halk oyunları zeybekler ve düz oyunlar olmak üzere iki bölümde incelenir:

Zeybekler, yiğitlik ve mertlik teması üzerine kurulu oyunlardır. Sazla oynanmakta olup, ağır bir melodisi vardır. En az iki kişi tarafından oynanır. Zeybek oyunlarında dikkat edilecek husus, oyunun vermiş olduğu karakteristik hava ve melodiye göre jest ve figürleri ayarlamaktır. Yani duruş, kasılış ve poz zeybek oyununun gösterişini ortaya koyar. Zeybek oyunlarının başlıcaları, Ankara zeybeği, mendil zeybeği, Karaşar zeybeği, Seymen zeybeği, Seymen alayı ve Yağcıoğlu zeybeğidir.[115]

Oyun havaları eşliğinde oynanan Ankara düz oyunlarının ahengi farklı, ritmi yumuşaktır. Sazın sesi bazen hareketli, bazen duygulu, bazen de coşkuludur. Düz oyunların figürleri ayak oyunlarıyla süslenmiştir ve birbirine çok benzer. Hepsi, saz eşliğinde ve grup halinde oynanır. Bu oyunların en meşhurları, misket, fidayda[114] (hüdayda), mor koyun, yandım şeker, name gelin, sabahî, yıldız, çarşamba ve Arap oyunudur.[115]

[değiştir] Mutfak

Eski Ankara evlerinde aşhane veya ayşene de denilen mutfak, evin en büyük kısmını meydana getirirdi. Mutfakta çork denilen bir ocak ve tandırın yanısıra, iki katlı, müsandere denilen bir kiler bulunurdu. Mutfağın bir köşesine yakmak üzere odun istif edilirdi. Yemek genellikle mutfakta yere serilen sofralarda yenirdi. Mutfak eşyaları da yöreye has isimlerle adlandırılırdı. Örneğin fıçıya bodu, sofra bezine boğ, bıçağa eğri, oklavaya oklağaç, rafa terek, tepsiye tıngır denirdi.[116]

Günümüzde çağdaş mutfaklar ve adlar yaygınlaşmakla birlikte, eski Ankara mutfağına has birçok yemek ve tatlı hâlâ yaşatılmaktadır. Bunların arasında, dutmaç ve miyane gibi çorbalar; Ankara tavası, alabörtme, calla, ilişkik, sızgıç, siyel, siyer, bici, pıtpıt pilavı, mucirim köftesi, tohma, şirden dolması, papaç, yalkı, carcıran, göter, kaile, topaç, cızlama, öllüğün körü gibi yemek ve hamur işleri; karga beyni, köyter, omaç, perçem, tiltil helvası, zerdali boranası ve Beypazarı yöresine ait 80 katlı baklava gibi tatlılar ile bazlamacın, gizleme, çerpit, kartalaç, kömbe, kete, saçkıran, şerit ve yarımca gibi ekmekler sayılabilir.[116][117]

[değiştir] Şenlikler

Kentte geleneksel hale getirilen birçok şenlik vardır. Ankara'daki sinema alanındaki önemli organizasyonlardan biri Ankara Uluslararası Film Festivali'dir.[118] 1998 yılından beri düzenlenen festival, belgesel, uzun film ve kısa film yarışmaları barındırır. Yaklaşık 17 dalda ödül dağıtılır.

Tiyatro alanındaki önemli bir şenlik, Toplumsal Araştırmalar Kültür ve Sanat İçin Vakıf tarafından 1996 yılından beri gerçekleştirilen Uluslararası Ankara Tiyatro Festivali'dir.[119] Bunların dışında Ankara'da 1983'ten beri Ankara Uluslararası Müzik Festivali[120] ve 1996'dan beri de Ankara Caz Festivali gerçekleştirilir.[121]

Bunların dışında Ankara'da birçok ilçenin ve yerleşim biriminin şenlikleri vardır. Bunlar içinde en önemlisi Beypazarı Festivali'dir. Bu şenliğin tam adı Uluslararası Tarihi Evler, El Sanatları, Havuç ve Güveç Festivali'dir. Bu şenliğe Türkiye'den ve dünyadan birkaç kent katılır. Şenlik her yıl ekim ayında gerçekleştirilir.[122][123] [124]

Kentteki bir başka şenlik, Kızılcahamam ilçesinde düzenlenen Kültür ve Su Festivali'dir. Geleneksel hale getirilen bu şenlik, her yıl ağustos ayında gerçekleştirilir.[125][124]

[değiştir] Direy

Ankara kedisi

Kentin, kendi adıyla anılan kedi, keçi, tavşan, armut, çiğdem ve balı, ayrıca Kalecik Karası olarak bilinen misket üzümü meşhurdur.[7] Ankara'nın simgesi durumunda olan bu varlıklardan özellikle Ankara kedisi ve keçisi artık sadece Ankara'da değil, dünyanın birçok ülkesinde de yetiştirilmekte ve hem şehrin hem de Türkiye'nin tanıtımına katkıda bulunmaktadır.[7]

Ankara kedisinin anavatanı Ankara'dır. 1620-1625 yıllarında Fabri de Peiresc adındaki bir Fransız bilim adamı tarafından birkaç çifti Avrupa'ya götürülen Ankara kedisi, 17. yüzyılda Avrupa'da yayılmış ve bu kedi için burada birçok dernek kurulmuştur. Marie Antoinette ve XIV. Louis gibi kral ve kraliçelerin saraylarına girmiştir.[126] 1962'de birçok Amerikan askerî personeli, Atatürk Orman Çiftliği'nde 45 yıllık bir üretim programının ürünü olan Ankara kedilerinden birkaç çifti Amerika Birleşik Devletleri'ne götürerek bu ırka ilginin yeniden doğmasını sağladılar.[7]

Koyu renkli bir Ankara keçisi

Tiftik keçisi olarak da bilinen[7][127] Ankara keçisi, 13. yüzyılda Orta Asya'dan Anadolu'ya göçen Türkler tarafından, Hazar Denizi'nin doğusundan getirilmiştir.[128] İç Anadolu'nun iklim özelliklerine adapte olmuş ve zamanla Ankara'ya özgü bir hayvan olmuştur.[129] Ankara Keçisi Ankara'nın bütün ilçelerinde yetiştirilmekle beraber, en çok ürün alman ilçeler Ayaş, Beypazarı, Güdül ve Nallıhan'dır.[7] Türkiye haricinde Güney Afrika, Birleşik Devletler, Kanada, Yeni Zelanda, Rusya, Arjantin ve Brezilya'da yetiştirilmektedir.[127]

Kökeni Ankara olan Ankara tavşanının nesli 1723 yılında Türkiye'de tükenmiştir.[7] Aynı dönemde İngiliz denizcileri tarafından Fransa ve Birleşik Krallık'a götürülmüştür. Yüzyıllar sonra Almanya'da yaşayan bir Türk vatandaşı tarafından Türkiye'ye yeniden getirilerek Kayseri'de bir çiftlikte yeniden üretilmeye başlanmıştır.[7] Bugün bu tavşan türü sadece yün üreticileri tarafından özel olarak yetiştirilmektedir. Dünyada Ankara tavşanı yetiştiriciliği yaygın olarak yapılmaktadır. Günümüzde Çin Halk Cumhuriyeti, Fransa, Macaristan, Arjantin, Şili, Almanya, Brezilya bu tavşandan yün üreten başlıca ülkelerdir. Tavşan yününü işleyen en önemli ülkeler ise İtalya, Japonya, Almanya, Fransa, Hindistan ve Şili'dir. Dünyada Ankara tavşanı yünü üretiminin 8000-12.000 ton arasında olduğu tahmin edilmektedir. Üretimin %90'ı Çin Halk Cumhuriyeti tarafından yapılmaktadır.[130]

[değiştir] Eğitim

Eğitim ve öğretim açısından Türkiye'nin önemli merkezlerinden biri olan Ankara'da 150'den fazla ilk ve orta dereceli okul ile halk eğitim merkezi vardır.[131] Ayrıca on üniversite ve bir harp okulu hizmet vermektedir. Bu üniversiteler il genelinden öğrencilere eğitim verdiği gibi, il dışından ve öğrenci değişim programları ile yurtdışından gelen öğrencilere de eğitim vermektedir.[132][133][134]

[değiştir] Üniversiteler

Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi
Ana madde: Ankara'daki üniversiteler

Ankara'da bulunan üniversitelerin bir bölümü Türkiye'nin[135], bir bölümü, Avrupa'nın ve dünyanın en önemli üniversiteleri arasında gösterilir.[136] Ayrıca Ankara'nın altı yaş ve üzeri nüfusunun 442.315'i en az bir üniversiteden mezun, 44.598'i yüksek lisans mezunu, 16.239'u ise doktora mezunudur.[137]

Ankara'da eğitim veren üniversiteler şunlardır:

Devlet: Ankara Üniversitesi[138], Gazi Üniversitesi[139], Hacettepe Üniversitesi[140], Orta Doğu Teknik Üniversitesi[141]
Özel: Atılım Üniversitesi[142], Başkent Üniversitesi[143], Bilkent Üniversitesi[144], Çankaya Üniversitesi[145], TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi[146], Ufuk Üniversitesi[147][148]

Türk Silahlı Kuvvetleri'nin karacı muvazzaf subay ihtiyacını karşılayan ve 1834'te Mekteb-i Harbiye adıyla İstanbul'da kurulan Kara Harp Okulu, 1936 yılında Ankara'ya taşınmıştır.[149] 1991 yılından beri, 4 yıllık askeri eğitimin yanısıra, lisans düzeyinde sistem mühendisliği eğitimi vermektedir.[150]

[değiştir] Spor

MKE Ankaragücü, Gençlerbirliği ve Hacettepespor'un resmî stadı Ankara 19 Mayıs Stadyumu.

[değiştir] Futbol

Kentte en çok rağbet gören spor futboldur. Kentin Turkcell Süper Lig'de bulunan dört spor takımı vardır. Bunlar: MKE Ankaragücü, Ankaraspor, Gençlerbirliği ve Hacettepespor'dur. Ankara bu sayıyla İstanbul'un ardından Turkcell Süper Lig'de en çok takımı bulunan kenttir. 2008-2009 sezonunu bu takımlardan MKE Ankaragücü 13., Ankaraspor 10., |Gençlerbirliği 15., Hacettepespor 18. sırada tamamladı.[151] . Bu takımlardan MKE Ankaragücü, Gençlerbirliği ve Hacettepespor, 19.209 kişilik Ankara 19 Mayıs Stadyumu'nu[152], Ankaraspor 19.626 kişilik Yenikent ASAŞ Stadyumu'nu kullanmaktadır.[153]

[değiştir] Basketbol

Kent, İstanbıl'da düzenlenen 1959 Avrupa Basketbol Şampiyonası'ndan sonra Türkiyede düzenlenen ikinci Avrupa Basketbol Şampiyonası'na 2001 yılında ev sahipliği yapmıştır.[154] Bu şampiyonada Türkiye Millî Basketbol Takımı, Yugoslavya'nın ardından ikinci olmuştur.[155] Kentin basketbol takımları, Beko Basketbol Ligi'nde TED Ankara Kolejliler ve Türk Telekom Basketbol Takımı, Türkiye Bayanlar Basketbol Ligi'nde Çankaya Üniversitesi Spor Klübü'dür. Bu takımlardan Türk Telekom Basketbol Takımı, üç kez Cumhurbaşkanlığı Kupası, iki Kez Türkiye Kupasını kazanmıştır.[156]

[değiştir] Görüntüler

Kore Parkı.

Anadolu Medeniyetleri Müzesi.

Kızılay Meydanı.

Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü.

Hacı Bayram Camisi.

Akman Kulesi.

Armada.

Augustus Tapınağı.

[değiştir] Ayrıca bakınız

g • t • d
Ankara'ya ilişkin maddeler
Kent İsim · Tarih · Coğrafya
İlçeler
Merkez Akyurt · Altındağ · Ayaş · Bala · Çankaya · Çubuk · Elmadağ · Etimesgut · Gölbaşı · Kalecik · Kazan · Keçiören · Mamak · Sincan · Pursaklar · Yenimahalle
Bağlı Beypazarı · Çamlıdere · Evren · Güdül · Haymana · Kızılcahamam · Nallıhan · Polatlı · Şereflikoçhisar
Listeler Müzeler · Anıtlar ve heykeller · Üniversiteler · Hastaneler · Tiyatrolar
Kültür ve Sanat Ankara Kalesi · Anıtkabir

[değiştir] İlgili belgeseller

[değiştir] Kaynakça

  • Küçük Asya'nın Bin Yüzü (Türkçe dilinde). Ankara: Dost Yayınları. ISBN 975-298-173-9.
  • Ankara, Başkentin Tarihi, Arkeolojisi, Mimarisi (Türkçe dilinde). Ankara Enstitüsü Vakfı Yayınları. ISBN 975-95848-3-2.
  • Sargın, Haluk. Antik Ankara (Türkçe dilinde). ISBN 975-288-886-0.
  • Hengirmen, Mehmet. Turistik Ankara (Türkçe dilinde). Engin Yayınları. ISBN 975-320-123-0.
  • Erdoğan, Abdülkerim; Günel, Gökçe; Kılcı, Ali (2007). Tarih İçinde Ankara (Türkçe dilinde). Ankara: SFN. ISBN 9944-473-07-3.
  • "Ankara." Encyclopædia Britannica. Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica, 2008.

[değiştir] Dipnotlar

  1. ^ a b TBMM - Toktamış Ateş. 5 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  2. ^ a b Milli Mücadele yıllarında Ankara. Atatürk Araştırma Merkezi. 5 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  3. ^ a b c d T.C. Devlet İstatistik Enstitüsü resmî sitesi, 2000 nüfus sayımı sayfası ((Türkçe)). 2 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  4. ^ http://report.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2=&report=turkiye_il_koy_sehir.RDF&p_il1=6&p_kod=2&p_yil=2008&desformat=html&ENVID=adnksdb2Env
  5. ^ a b TBMM resmî sitesi, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası sayfası ((Türkçe)). 29 Mayıs 2009 tarihinde, 16:27 saatinde erişilmiştir. “1982 Anayasası Madde 3”
  6. ^ İngilizce Vikipedi'deki 9 Haziran 2009 tarihli List of cities proper by population maddesi
  7. ^ a b c d e f g h Ankara'nın doğal sembolleri. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. 5 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  8. ^ a b c d e f "Ankara." Encyclopædia Britannica. Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica, 2008.
  9. ^ Erhan Altunay. Hermetics.org, Frigler sayfası ((Türkçe)). 9 Haziran 2009 tarihinde, 16:57 saatinde erişilmiştir.
  10. ^ Harita incelendiğinde çıkan sonuç.
  11. ^ a b c d e Erdoğan, Abdülkerim, Gökçe Günel, ve Ali Kılcı. "Tarih İçinde Ankara". 8
  12. ^ Erdoğan, Abdülkerim, Gökçe Günel, ve Ali Kılcı. "Tarih İçinde Ankara". 40
  13. ^ a b c d e f g h i j k Ankara, Başkentin Tarihi, Arkeolojisi, Mimarisi ((Türkçe) dilinde), 101, 105, 233, 269, Ankara Enstitüsü Vakfı. ISBN 975-95848-3-2.
  14. ^ Tarih İçinde Ankara ISBN 9944-473-07-3
  15. ^ "anchor." Oxford Dictionary of English 2e, Oxford University Press, 2003.
  16. ^ Deniz KARAMAN. XVIII. Yüzyılın İkinci Yarısında Ankara Sancağındaki Mâlikâne-Mukataalara Dair Bazı Bilgiler ((Türkçe)). 12-15-2008 tarihinde erişilmiştir.
  17. ^ Richard D. Robinson (1963). The First Turkish Republic: A Case Study in National Development ((Türkçe) dilinde), 298, Harvard University Press.
  18. ^ "Turks are forcing us to adopt İstanbul and Ankara by refusing to deliver lettres addresssed to Constantinople and Angora..." (1931). "Some Recent Decisions of the P. C. G. N.". The Geographical Journal 77: 161-163
  19. ^ Focus dergisi Ankara Kızılcahamam yakınlarındaki Sinaptepe'de Prof. Dr. Fikret Ozansoy, insansı evrimine ilişkin ilk fosilleri buldu. Adını 1957'de, Ankarapithecus meteai koyduğu bu fosil, daha sonra Ankara maymunu şeklinde de tanındı.
  20. ^ Anadolu Medeniyetleri Müzesi - Kazan Sinap Kazısı'nı yapmakta ve bulguları sergilemektedir. ((Türkçe)). 15 Kasım 2008 tarihinde erişilmiştir.
  21. ^ Erdoğan, Abdülkerim, Gökçe Günel, ve Ali Kılcı. "Tarih İçinde Ankara". 7
  22. ^ Anadolu Medeniyetleri Müzesi - Paleolitik Çağ ((Türkçe)). 15 Kasım 2008 tarihinde erişilmiştir.
  23. ^ Anadolu Medeniyetleri Müzesi - Çağlar Boyu Ankara ((Türkçe)). 15 Kasım 2008 tarihinde erişilmiştir.
  24. ^ Habertürk Gazetesi, 20 Haziran 2009 sayısı, Ankara eki, 1. sayfa, sol alt köşe, Kent Tablosu bölümü.
  25. ^ Erdoğan, Abdülkerim, Gökçe Günel, ve Ali Kılcı. "Tarih İçinde Ankara". 23
  26. ^ Erdoğan, Abdülkerim, Gökçe Günel, ve Ali Kılcı. "Tarih İçinde Ankara". 25-27
  27. ^ Erdoğan, Abdülkerim, Gökçe Günel, ve Ali Kılcı. "Tarih İçinde Ankara". 30
  28. ^ Erdoğan, Abdülkerim, Gökçe Günel, ve Ali Kılcı. "Tarih İçinde Ankara". 34-35
  29. ^ Erdoğan, Abdülkerim, Gökçe Günel, ve Ali Kılcı. "Tarih İçinde Ankara". 38
  30. ^ a b Erdoğan, Abdülkerim, Gökçe Günel, ve Ali Kılcı. "Tarih İçinde Ankara". 45
  31. ^ "Lydia." Oxford Dictionary of English 2e, Oxford University Press, 2003.
  32. ^ Erdoğan, Abdülkerim, Gökçe Günel, ve Ali Kılcı. "Tarih İçinde Ankara". 45
  33. ^ Ekrem Akurgal, "Anadolu Kültür Tarihi", Ankara, 1998. s. 338.
  34. ^ Hasan Tahsin Uçankuş, "Ana Tanrıça Kybele’nin ve Kral Midas’ın Ülkesi Phrygia", Kültür Rehberi, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara, 2002, s. 276.
  35. ^ a b Antik Ankara , Haluk Sargın, ISBN 975288886
  36. ^ Görsel Büyük Genel Kültür Ansiklopedisi, 1984 baskısı cilt 1 , sayfa 637
  37. ^ Tarih İçinde Ankara
  38. ^ Erdoğan, Abdülkerim, Gökçe Günel, ve Ali Kılcı. "Tarih İçinde Ankara". 33
  39. ^ Çağlar Boyu Ankara
  40. ^ Bernard Lewis (2006). Ortadoğu, İki Bin Yıllık Ortadoğu Tarihi (Türkçe dilinde), 132, Ankara: Arkadaş Yayınları. ISBN 975-509-442-3.
  41. ^ Jean-Paul Roux. Türklerin Tarihi - Pasifik'ten Akdeniz'e 2000 Yıl (Türkçe dilinde), 331, Kabalcı Yayınevi. ISBN 975-997-091-0.
  42. ^ a b Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye’nin Bin Üçyüz Onüç Senesine Mahsus İstatistik-i Umumîsi, İstanbul, Alem Matbaası, 1316/1900.
  43. ^ T.C. Ankara Valiliği resmî sitesi, Ankara nın Başkent Oluşu sayfası ((Türkçe)). 29 Mayıs 2009 tarihinde erişilmiştir.
  44. ^ ÖSS Tarih (Türkçe dilinde), 292, 293, 295, 296, 298, 299, 300, 301, 314, 355, Maltepe Yayınları. ISBN 975-8570-58-7.
  45. ^ Türkiye Cumhuriyeti İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük, Lise 3 ((Türkçe) dilinde), 146, Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı. ISBN 978-975-11-2624-4.
  46. ^ Resim:Ankara districts.png, Resim:Kırıkkale districts.png ve Resim:Çankırı districts.png ve Şablon:Türkiye etiketli iller haritası incelendiğinde çıkan sonuç
  47. ^ a b c d e f g h i j k Faruk Pekin, Hayri Fehmi Yılmaz. 100 Köprü / Türkiye'nin Kültür Mirası (Türkçe dilinde). NTV Yayınları. ISBN 9786055813109.
  48. ^ a b Kentler.com ((Türkçe)). 21 Mayıs 2009 tarihinde erişilmiştir.
  49. ^ a b T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı resmî sitesi, Tuz Gölü sayfası. 29 Mayıs 2009 tarihinde erişilmiştir.
  50. ^ WWF Türkiye resmî sitesi, Tuz Gölü sayfası ((Türkçe)). 29 Mayıs 2009 tarihinde erişilmiştir.
  51. ^ Belge.com, Tuz Gölü sayfası. 29 Mayıs 2009 tarihinde erişilmiştir.
  52. ^ WWF Türkiye resmî sitesi, Konya Kapalı Havzası sayfası ((Türkçe)). 29 Mayıs 2009 tarihinde erişilmiştir.
  53. ^ Ankara Sosyal Yaşam Platformu, Ankara'yı tanıyın sayfası ((Türkçe)). 18 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  54. ^ Türkiye Cumhuriyeti Ankara Valiliği resmî sitesi, İklim-Bitki Örtüsü sayfası ((Türkçe)). 10 Haziran 2009 tarihinde, 11:42 saatinde erişilmiştir.
  55. ^ a b Türkiye Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü resmî sitesi, Ankara sayfası ((Türkçe)). 2 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  56. ^ Worldweather.org
  57. ^ http://www.weatherbase.com/weather/weatherall.php3?s=82171&refer=&units=metric
  58. ^ a b c d Hürriyet Gazetesi arşivi, İşte rakamlarla Ankara ekonomisi sayfası ((Türkçe)). 2 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  59. ^ Mimdap.org, Ankara ekonomide en büyük 100 dünya şehri arasında sayfası. 2 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  60. ^ Pricewaterhouse Coopers resmî web sitesi, İstanbul ve Ankara PwC'nin en büyük şehir ekonomileri listesinde sayfası ((Türkçe)). 2 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  61. ^ a b Türkiye'nin Beşeri ve Ekonomik Coğrafyası (Türkçe dilinde), 197, 198, 200, 201, Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı. ISBN 975-11-2170-1.
  62. ^ TC Kültür ve Turizm Bakanlığı, Ankara İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü resmî sitesi, Turizm Etkinlikleri sayfası ((Türkçe)). 3 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  63. ^ TC Kültür ve Turizm Bakanlığı, Ankara İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü resmî sitesi, İstatistikler sayfası ((Türkçe)). 3 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  64. ^ Haberler.com, Yenimahalle'ye Görkemli Kültür ve Kongre Sarayı sayfası ((Türkçe)). 3 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir./
  65. ^ Hürriyet Gazetesi, Ankara'ya Disneyland kuruluyor sayfası ((Türkçe)). 3 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir./
  66. ^ a b Arkitera.com, Ankara’ya dünyanın en büyük müzesi kurulacak 5 milyon turist çekecek haberi ((Türkçe)). 18 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  67. ^ TUİK, İl yaş grubu ve cinsiyete göre nüfus - 2008, Ankara. 3 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  68. ^ Tüik verileri
  69. ^ TUİK, Okuma yazma durumu ve cinsiyete göre il/ilçe merkezleri nüfusu ( 6 +yaş ) - 2008, Ankara ((Türkçe)). 2 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  70. ^ TUİK, İkamet edilen ile göre nüfusa kayıtlı olunan il - 2008, Ankara ((Türkçe)). 3 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  71. ^ Memurlar.net. 10 Haziran 2009 tarihinde, 11:37 saatinde erişilmiştir.
  72. ^ Ego Genel Müdürlüğü'nün konuya ilşkin sayfası ((Türkçe)). 10 Haziran 2009 tarihinde, 11:37 saatinde erişilmiştir.
  73. ^ Ankara Esenboğa Uluslararası Havalimanı resmî sitesi, Ulaşım sayfası ((Türkçe)). 27 Mayıs 2009 tarihinde erişilmiştir.
  74. ^ Etimesgut Askeri Havalimanı haritası ((Türkçe)). 13 Haziran 2009 tarihinde, 20:10 saatinde erişilmiştir.
  75. ^ Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları resmî sitesi, Ankara-İstanbul Hızlı Tren Projesinde Son Durum Sayfası ((Türkçe)). 10 Haziran 2009 tarihinde, 11:37 saatinde erişilmiştir.
  76. ^ Beleş.org, Kentlerarası Uzaklık Hesaplama sayfası ((Türkçe)). 2 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  77. ^ Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı, Ankara Sağlık Müdürlüğü resmî sitesi, Bağlı Kurumlar sayfası ((Türkçe)). 10 Haziran 2009 tarihinde, 11:24 saatinde erişilmiştir.
  78. ^ Star gazetesi, Batıkent Hastanesi'nin temel atma töreni yapıldı haberi ((Türkçe)). 10 Haziran 2009 tarihinde, 11:33 saatinde erişilmiştir.
  79. ^ Batıkent.org, Batıkent Hastanesinde Sona Doğru sayfası ((Türkçe)). 10 Haziran 2009 tarihinde, 11:34 saatinde erişilmiştir.
  80. ^ İlgazetesi.com, Batıkent’e çok amaçlı kültür merkezi sayfası ((Türkçe)) (26 Mart 2009). 19 Haziran 2009 tarihinde, 16:00 saatinde erişilmiştir.
  81. ^ Ankara Büyükşehir Belediyesi resmî sitesi, Harikalar Diyarı sayfası ((Türkçe)). 12 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  82. ^ Ankara Büyükşehir Belediyesi resmî sitesi, Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı sayfası ((Türkçe)). 2 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  83. ^ Atatürk Orman Çifliği resmî sitesi, Gezi Yerlerimiz sayfası ((Türkçe)). 9 Haziran 2009 tarihinde, 17:27 saatinde erişilmiştir.
  84. ^ Atatürk Orman Çifliği resmî sitesi, Kuruluş Tarihçesi sayfası ((Türkçe)). 9 Haziran 2009 tarihinde, 17:25 saatinde erişilmiştir.
  85. ^ a b Ankara Vizyon sitesi, Gençlik Parkı sayfası ((Türkçe)). 9 Haziran 2009 tarihinde, 17:32 saatinde erişilmiştir.
  86. ^ Haberler.com sitesi, Ankara Büyükşehir Belediyesi, Gençlik Parkı'nı Yeniliyor sayfası ((Türkçe)). 9 Haziran 2009 tarihinde, 17:33 saatinde erişilmiştir.
  87. ^ Ankara Büyükşehir Belediyesi resmî sitesi, Altınpark sayfası ((Türkçe)). 10 Haziran 2009 tarihinde, 11:11 saatinde erişilmiştir.
  88. ^ Ankara Büyükşehir Belediyesi resmî sitesi, Altınpark Rekreasyon Alanı Sayısal Verileri sayfası ((Türkçe)). 10 Haziran 2009 tarihinde, 11:13 saatinde erişilmiştir.
  89. ^ a b c d e f g h i Yerelnet ((Türkçe)). 1 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  90. ^ a b c d Ankara Büyükşehir Belediyesi resmî sitesi, Dünden Bugüne Belediye Başkanları ((Türkçe)). 2009-05-15 tarihinde erişilmiştir.
  91. ^ Ankara'daki müzeler sayfasındaki müze sayısına göre verilmiş rakamdır. Kültür bakanlığı sayfasında 23 özel ve 8 kültür bakanlığı müzesi olduğunu söylemektedir.
  92. ^ Anadolu Medeniyetleri Müzesi resmî sitesi ((Türkçe)). 30 Aralık 2008 tarihinde erişilmiştir.
  93. ^ 19 Nisan 1997 tarihinde İsviçre'nin Lozan kentinde 68 Müze arasında birinci seçilerek "Avrupa'da Yılın Müzesi" unvanını elde etmiştir.
  94. ^ a b c d e f g h i T.C. Ankara Valiliği resmî sitesi, Müzeler ve Ören Yerleri sayfası ((Türkçe)). 29 Mayıs 2009 tarihinde erişilmiştir.
  95. ^ Kültür Bakanlığı Müze sayfası ((Türkçe)). 30 Aralık 2008 tarihinde erişilmiştir.
  96. ^ T.C. Kültür Bakanlığı resmî sitesi, Müze sayfası ((Türkçe)). 29 Mayıs 2009 tarihinde erişilmiştir.
  97. ^ T.C. Kültür Bakanlığı resmî sitesi, Müze sayfası ((Türkçe)). 30 Aralık 2008 tarihinde erişilmiştir.
  98. ^ Türkiye Cumhuriyeti Kültür Bakanlığı, Müze sayfası ((Türkçe)). 30 Aralık 2008 tarihinde erişilmiştir.
  99. ^ Türkiye Cumhuriyeti Kültür Bakanlığı resmî sitesi, Anıtkabir sayfası ((Türkçe)). 21 Mayıs 2009 tarihinde erişilmiştir.
  100. ^ Anadolu Ajansı resmî sitesi, Türkiye Uygarlık Tarihi Müzesi Kuracağız haberi. 18 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  101. ^ Milliyet gazetesi resmî sitesi, Ankara'ya Uygarlık İzmir'e Ege Medeniyetleri Müzesi haberi ((Türkçe)). 18 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  102. ^ a b Arkitera.com ((Türkçe)). 29 Mayıs 2009 tarihinde erişilmiştir.
  103. ^ inankara. ((Türkçe)). 21 Mayıs 2009 tarihinde erişilmiştir.
  104. ^ Anadolu Medeniyetleri Müzesi resmî sitesi, Ankara Roma Hamamı sayfası ((Türkçe)). 21 Mayıs 2009 tarihinde erişilmiştir.
  105. ^ Türkiye Cumhuriyeti Kültür Bakanlığı resmî sitesi, Ankara Roma Hamamı sayfası ((Türkçe)). 21 Mayıs 2009 tarihinde erişilmiştir.
  106. ^ Anadolu Medeniyetleri Müzesi resmî sitesi, Augustus Tapınağı sayfası ((Türkçe)). 21 Mayıs 2009 tarihinde erişilmiştir.
  107. ^ Mehmet Hengirmen. Turistik Ankara (Türkçe dilinde), 86, Engin Yayınları. ISBN 975-320-123-0.
  108. ^ Atakule.net ((Türkçe)). 10 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  109. ^ T.C. Ankara Valiliği resmî sitesi, Camiler sayfası ((Türkçe)). 29 Mayıs 2009 tarihinde erişilmiştir.
  110. ^ Kocatepecamii.com ((Türkçe)). 10 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  111. ^ Maltepe Camisi resmî sitesi, Tarihçe sayfası ((Türkçe)). 16 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  112. ^ Gezi-yorum.net, Ankara, Armada Alışveriş Merkezi sayfası ((Türkçe)). 10 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  113. ^ a b c d e TC Kültür ve Turizm Bakanlığı, Ankara İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü resmî sitesi, Müzik Kültürü sayfası ((Türkçe)). 8 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  114. ^ a b T.C Kültür ve Turizm Bakanlığı, Türkülerle Türkiye - Ankara Türküleri Albümü
  115. ^ a b TC Kültür ve Turizm Bakanlığı, Ankara İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü resmî sitesi, Oyunlar sayfası ((Türkçe)). 8 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  116. ^ a b Ankara mutfağı Ankara Valiliği. 7 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  117. ^ TC Kültür ve Turizm Bakanlığı, Ankara İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü resmî sitesi, Yiyecek-İçecek sayfası ((Türkçe)). 8 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  118. ^ Film Festivali resmî sitesi ((Türkçe)). 22 Nisan 2009 tarihinde erişilmiştir.
  119. ^ Tiyatro Festivali resmî sitesi ((Türkçe)). 22 Nisan 2009 tarihinde erişilmiştir.
  120. ^ Müzik Festivali resmî sitesi ((Türkçe)). 22 Nisan 2009 tarihinde erişilmiştir.
  121. ^ Caz Festivali resmî sitesi ((Türkçe)). 22 Nisan 2009 tarihinde erişilmiştir.
  122. ^ Beypazarı Belediyesi resmî sitesi, Festival sayfası ((Türkçe)). 12 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  123. ^ Beypazarlıyız.com, Beypazarı Festivali sayfası ((Türkçe)). 12 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  124. ^ a b TC Kültür ve Turizm Bakanlığı, Ankara Kültür ve Turizm Genel Müdürlüğü resmî sitesi, Yerel Etkinlikler sayfası ((Türkçe)). 12 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  125. ^ Kızılcahamam Belediyesi resmî sitesi, Kızılcahamam "Kültür ve Su Festivali" sayfası ((Türkçe)). 12 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  126. ^ AnkaraKedisi.com, Köken sayfası ((Türkçe)). 4 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  127. ^ a b Tiftik Keçisi ve Tiftiğin Özellikleri. Tarim.gov.tr. 5 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  128. ^ Ankara keçisi Tarim.gov.tr. 5 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  129. ^ AnkaraKeçisi.com, Ankara Keçisi sayfası ((Türkçe)). 4 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  130. ^ Türkiye Cumhuriyeti Tarım ve Köyişleri Bakanlığı resmî sitesi, Ankara Tavşanı Yetiştiriciliği sayfası ((Türkçe)). 4 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  131. ^ Okullarımız İl Milli Eğitim Müdürlüğü. 8 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  132. ^ ODTÜ resmî sitesi, Erasmus ve Diğer Değişim Programları Yönergesi, Erasmus Kapsamında ODTÜ'ye Gelen Öğrenciler başlığı ((Türkçe)). 21 Mayıs 2009 tarihinde erişilmiştir.
  133. ^ E. Yağcı'nın konuya ilişkin makalesi ((Türkçe)). 21 Mayıs 2009 tarihinde erişilmiştir.
  134. ^ Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi resmî sitesi, Sokrates/Erasmus başlığı ((Türkçe)). 21 Mayıs 2009 tarihinde erişilmiştir.
  135. ^ Hürriyet Gazetesi konuya ilişkin sayfası ((Türkçe)). 22 Nisan 2009 tarihinde erişilmiştir.
  136. ^ Örnek olarak ODTÜ dünyanın en iyi 438. üniversitesi seçilmiştir. Hürriyet Gazetesinin konuya ilişkin sayfası ((Türkçe)). 21 Mayıs 2009 tarihinde erişilmiştir.
  137. ^ TUİK, Bitirilen eğitim düzeyi ve cinsiyete göre nüfus ( 6 +yaş ) - 2008, Ankara ((Türkçe)). 3 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  138. ^ Ankara Üniversitesi resmî sitesi, İletişim bölümü ((Türkçe)). 8 Mayıs 2009 tarihinde erişilmiştir.
  139. ^ Gazi Üniversitesi resmî sitesi, İletişim bölümü ((Türkçe)). 8 Mayıs 2009 tarihinde erişilmiştir.
  140. ^ Hacettepe Üniversitesi resmî sitesi, İletişim bölümü ((Türkçe)). 8 Mayıs 2009 tarihinde erişilmiştir.
  141. ^ ODTÜ resmî sitesi, İletişim bölümü ((Türkçe)). 8 Mayıs 2009 tarihinde erişilmiştir.
  142. ^ Atılım Üniversitesi resmî sitesi, İletişim bölümü ((Türkçe)). 8 Mayıs 2009 tarihinde erişilmiştir.
  143. ^ Başkent Üniversitesi resmî sitesi, İletişim bölümü ((Türkçe)). 8 Mayıs 2009 tarihinde erişilmiştir.
  144. ^ Bilkent Üniversitesi resmî sitesi, İletişim bölümü ((Türkçe)). 8 Mayıs 2009 tarihinde erişilmiştir.
  145. ^ Çankaya Üniversitesi resmî sitesi, İletişim bölümü ((Türkçe)). 8 Mayıs 2009 tarihinde erişilmiştir.
  146. ^ TOBB ETÜ resmî sitesi, İletişim bölümü ((Türkçe)). 8 Mayıs 2009 tarihinde erişilmiştir.
  147. ^ Ufuk Üniversitesi resmî sitesi, İletişim bölümü ((Türkçe)). 8 Mayıs 2009 tarihinde erişilmiştir.
  148. ^ Yükseköğretim Kurumu resmî sitesi, Üniversiteler Harita bölümü ((Türkçe)). 8 Mayıs 2009 tarihinde erişilmiştir.
  149. ^ Kara Harp Okulu tanıtım filmi KHO.edu.tr. 8 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  150. ^ Kara Harp Okulu akademik programı KHO.edu.tr. 8 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  151. ^ Türkiye Futbol Federasyonu resmî sitesi ((Türkçe)). 3 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  152. ^ Türkiye Futbol Federasyonu resmî sitesi, Ankara 19 Mayıs sayfası ((Türkçe)). 3 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  153. ^ Türkiye Futbol Federasyonu resmî sitesi, Yenikent ASAŞ sayfası ((Türkçe)). 3 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  154. ^ 2001 Avrupa Basketbol Şampiyonası resmî sitesi, Tarihçe sayfası ((Türkçe)). 3 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  155. ^ 2001 Avrupa Basketbol Şampiyonası resmî sitesi, Tüm Maçlar sayfası (İngilizce) ((Türkçe)). 3 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.
  156. ^ Türk Telekom Basketbol Takımı resmî sitesi, Tarihçe sayfası ((Türkçe)). 3 Haziran 2009 tarihinde erişilmiştir.

[değiştir] Dış bağlantılar

Konuyla ilgili diğer Wikimedia sayfaları :

Commons'da Ankara (il) ile ilgili çoklu ortam dosyaları bulunmaktadır.

VikiSözlük'te Ankara (il) ile ilgili kelime açıklaması bulunmaktadır.

VikiKaynak'ta Ankara (il) ile ilgili belge kayıtları bulunmaktadır.

Bolu Bolu ve Çankırı Çankırı
g • t • d
 
Eskişehir Kuzey Kırıkkale
Batı   Ankara    Doğu
Güney
Eskişehir Konya Kırşehir ve Aksaray
g • t • d
Türkiye'nin İç Anadolu bölgesinde Ankara ili
Merkez (şehir) Ankara - (Akyurt - Altındağ - Ayaş - Bala - Çankaya - Çubuk - Elmadağ - Etimesgut - Gölbaşı - Kalecik - Kazan - Keçiören - Mamak - Pursaklar - Sincan - Yenimahalle)


Ankara

Ankara ilçelerı
İlçe Beypazarı - Çamlıdere - Evren - Güdül - Haymana - Kızılcahamam - Nallıhan - Polatlı - Şereflikoçhisar
Bölgelere göre İller
Ege Afyonkarahisar - Aydın - Denizli - İzmir - Kütahya - Manisa - Muğla - Uşak
Karadeniz Amasya - Artvin - Bartın - Bayburt - Bolu - Çorum - Düzce - Giresun - Gümüşhane - Karabük - Kastamonu - Ordu - Rize - Samsun - Sinop - Tokat - Trabzon - Zonguldak
İç Anadolu Aksaray - Ankara - Çankırı - Eskişehir - Karaman - Kayseri - Kırıkkale - Kırşehir - Konya - Nevşehir - Niğde - Sivas - Yozgat
Doğu Anadolu Ağrı - Ardahan -Bingöl - Bitlis - Elazığ - Erzincan - Erzurum - Hakkâri - Iğdır - Kars - Malatya - Muş - Siirt - Tunceli - Van
Marmara Balıkesir - Bilecik - Bursa - Çanakkale - Edirne - İstanbul - Kırklareli - Kocaeli - Sakarya - Tekirdağ - Yalova
Akdeniz Adana - Antalya- Burdur - Hatay - Isparta - Kahramanmaraş- Kilis - Mersin - Osmaniye
Güneydoğu Anadolu Adıyaman - Batman - Diyarbakır - Gaziantep - Mardin - Şanlıurfa - Şırnak
g • t • d
Asya başkentleri
Orta Asya Astana, Kazakistan · Bişkek, Kırgızistan · Duşanbe, Tacikistan · Aşkabat, Türkmenistan · Taşkent, Özbekistan
Doğu Asya Pekin, Çin Halk Cumhuriyeti · Taipei, Çin Cumhuriyeti (Tayvan) · Tokyo, Japonya · Pyongyang, Kuzey Kore · Seul, Güney Kore · Ulan Batur, Moğolistan
Güney Asya Dakka, Bangladeş · Thimphu, Butan · Yeni Delhi, Hindistan · Malé, Maldivler · Katmandu, Nepal · İslamabad, Pakistan · Kotte, Sri Lanka
Güneydoğu Asya Bandar Seri Begawan, Brunei · Phnom Penh, Kamboçya · Dili, Doğu Timor · Cakarta, Endonezya · Vientiane, Laos · Kuala Lumpur (resmî) ve Putrajaya (idarî), Malezya · Naypyidaw, Myanmar · Manila, Filipinler · Singapur, Singapur · Bangkok, Tayland  · Hanoi, Vietnam
Güneybatı Asya Kabil, Afganistan · Erivan, Ermenistan · Bakü, Azerbaycan · Manama, Bahreyn · Lefkoşa, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti · Tiflis, Gürcistan · Tahran, İran · Bağdad, Irak · Kudüs, İsrail · Amman, Ürdün · Kuveyt, Kuveyt · Beyrut, Lübnan · Maskat, Umman · Doha, Katar · Riyad, Suudi Arabistan · Şam, Suriye · Abu Dabi, Birleşik Arap Emirlikleri · San'a, Yemen
g • t • d
Avrupa başkentleri
Doğu Avrupa Astana, Kazakistan · Bakü, Azerbaycan · Bükreş, Romanya · Kişinev, Moldova · Kiev, Ukrayna · Minsk, Belarus · Moskova, Rusya · Sofya, Bulgaristan · Tiflis, Gürcistan · Erivan, Ermenistan
Kuzey Avrupa Kopenhag, Danimarka · Helsinki, Finlandiya · Longyearbyen, Svalbard ve Jan Mayen · Mariehamn, Åland · Oslo, Norveç · Reykjavik, İzlanda · Riga, Letonya · Stokholm, İsveç · Tallinn, Estonya · Tórshavn, Faroe Islands · Vilnius, Litvanya
Güney Avrupa Ankara, Türkiye · Atina, Yunanistan · Belgrad, Sırbistan · Podgorica, Karadağ · Roma, İtalya · San Marino, San Marino · Priştine, Kosova1 · Saraybosna, Bosna-Hersek · Üsküp, Makedonya · Tiran, Arnavutluk · Valletta, Malta · Vatikan, Vatikan · Zagreb, Hırvatistan
Batı Avrupa Amsterdam, Hollanda · Andorra la Vella, Andorra · Bern, İsviçre · Brüksel, Belçika · Douglas, Man Adası · Dublin, İrlanda · Cebelitarık, Cebelitarık · Lizbon, Portekiz · Londra, Birleşik Krallık  · Lüksemburg, Lüksemburg · Madrid, İspanya · Monako, Monako · Paris, Fransa · Saint Helier, Jersey · St. Peter Port, Guernsey ·  · Vaduz, Lihtenştayn
Orta Avrupa Berlin, Almanya · Bratislava, Slovakya · Budapeşte, Macaristan · Ljubljana, Slovenya · Prag, Çek Cumhuriyeti · Viyana, Avusturya · Varşova, Polonya
1 Tanınmayan devlet
"http://tr.wikipedia.org/wiki/Ankara_(il)" adresinden alındı.