Bursa (il)

Bu maddedeki bazı bilgilerin kaynağı belirtilmemiştir. Ayrıntılar için maddenin tartışma sayfasına bakabilirsiniz. Maddeye uygun biçimde kaynaklar ekleyerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz.

Bu madde Bursa il sınırları içindeki tüm bölgeyi kapsamaktadır. Başlığın diğer anlamları için Bursa (anlam ayrımı) sayfasına gidiniz.

Bursa
İdarî Teşkilat
İl merkezi:	Bursa
İlçeler:	Osmangazi, Nilüfer, Yıldırım, Büyükorhan, Gemlik, Gürsu, Harmancık, İnegöl, İznik, Karacabey, Keles, Kestel, Mudanya, Mustafakemalpaşa, Orhaneli, Orhangazi, Yenişehir
Vali:	Şahabettin Harput
İstatistikler
Nüfus (2011) [1]	2.652.126 (sıralamada 4)
― Şehir nüfusu	2.359.804
― Köy nüfusu	292.322
Nüfus yoğunluğu	234 kişi/km²
Yüzölçümü	10891 km²
Genel bilgiler
Bölge	Marmara Bölgesi
Alan kodu	0224
Valilik Web sitesi	T.C. Bursa Valiliği

Bursa, Türkiye Cumhuriyetinin Marmara Bölgesinin Güney Marmara bölümünde, 40° batı boylam ve 29° kuzey enlem daireleri arasında yer alan bir ildir. Marmara Bölgesi'nin 2. büyük ilidir.

Bursa, 2,730,750 2011 nüfusu ile Türkiye'nin 4. büyük ilidir. Türkiye'nin İstanbul, Ankara ve İzmir'den sonraki 4.büyük Metropol ilidir. Kuzeyinde Marmara Denizi ve Yalova, kuzeydoğuda Kocaeli ve Sakarya, doğuda Bilecik, güneyde Kütahya ve batıda Balıkesir illeri ile çevrilidir.

Türkiye'nin önemli sanayi kentlerinden biri olmanın yanında medya, iletişim, ulaşım ve sağlık hizmetlerininde en yoğun olduğu kentlerden biridir.

Tarihçe

Saat Kulesi,Tophane

Bursa 1890

Bursa'da şimdilik bilinen en eski arkeolojik kalıntılar Yenişehir yakınlarındaki Menteşe Höyük ve Orhangazi yakınlarındaki Ilıpınar'dan bilinmektedir. Bu arkeolojik buluntu yerlerinin en eski tabakaları yaklaşık 7 bin yıllıktır. Bu tabakalardaki kültür, çanak çömleğin gelişmiş olarak ortaya çıktığı, mimarinin dörtgen planlı, bol miktarda ahşap destekli kerpiç kullanılarak inşaa edilmiş yapılardan oluştuğu tabakalardır. Bursa'da David French, Mehmet Özdoğan ve Jacop Roodenberg'in arkeoloji ile ilgili çalışmaları tarih öncesiyle ilgili pek çok yeni bilgi ortaya koymuştur.

Bursa ve civarında M.Ö. 4000'li yıllardan itibaren çeşitli yerleşimlerin olduğu saptanmıştır. Fakat yöreye ait kesin bilgiler M.Ö. 700'lere dayanmaktadır. Homeros, bölgeden Mysia olarak söz etmektedir. Günümüzde Bursa yöresinde Mysia yerleşmelerini anımsatan iki köy bulunmaktadır: Misi(Gümüştepe) ve Misebolu.

Tarihi coğrafyada bölgeye Frigya da denilmektedir. M.Ö. 700'lerde İskitler'den kaçan Kimmerlerin Frigya devletini yıktıkları bilinmektedir.

Bursa adı, bu şehri kuran Bitinya Kralı Prusias'dan gelmektedir. M.Ö. 7. yy'da bu bölgeye göç eden Bityn'ler(Bitinler) buraya Bitinya adını verirler.

M.S. 185'te, Kartaca'nın yetiştirdiği büyük generallerden Hannibal'ın Kral I. Prusias'a, Prusias ve Olympus kentinin kurulmasını örgütlediği bilinmektedir. Prusias adı zamanla Prusa, sonra da Bursa'ya dönüşmüştür. M.Ö. 74'te Roma İmparatorluğu’nun egemenliğine geçen Bitinya, Roma'dan gönderilen Proconsul(Eyalet Valisi)'lerce yönetilen bir Asya Eyaleti haline gelmiştir. Bursa, M.S. 385-1326 yılları arasında ise Bizans dönemini yaşamıştır.

M.S. 555 civarında bölgede ipek üretimine başlanmış ve doğal sıcak sulu kaplıcaların üretilmesi ile küçük bir kaplıca kenti kurulmuştur.

Bursa, 1204-1261 yılları arasında İznik'e bağlıdır, genelde kale içinde kalmış, fazla büyüyememiştir.

Osmanlı Dönemi

Saltanat Kapısı,Tophane

Anadolu Selçuklu Devleti'nin zayıflayıp dağılmaya başlamasıyla kurulan Anadolu Beylikleri içinde zamanla gelişen Osmanlı Beyliği, çevredeki tekfurların arazilerini de alarak güçlenmiştir. Bursa, 1307 yılında Osman Bey tarafından kuşatılmış, uzun süren kuşatmadan sonra 6 Nisan 1326'da Osman Bey'in oğlu Orhan Bey tarafından alınmıştır. 1335 yılında başkent Bursa'ya taşınmış ve kentte büyük imar hareketleri yaşanmıştır.

Osmanlılar Bursa'yı aldıklarında kent sadece hisar içinden ibaretken Orhan Gazi şehri hisarın dışına çıkararak Orhan Gazi Külliyesini kurdurtmuştur. Surlar dışında mevcut yerleşmeye yakın, hakim noktalarda cami, hamam, imarethane, darüşşifa, medrese gibi kamu yapıları inşa edilerek bu külliyelerin çevrelerinde konut alanları yaratılmış ve böylece bir yerleşme geleneği başlamıştır. Başkent, 1363 yılında (I. Murad Hüdavendigâr döneminde) Edirne'ye taşınmıştır. Fatih Sultan Mehmed'in İstanbul'u fethetmesinden sonra ise Bursa'nın faal rolü son bulmuş ve yönetim merkezi niteliğini kaybetmiştir.

Tanzimat sonrası dönemde Hüdavendigar Vilayeti merkezliği yapan Bursa'ya 1900'lü yılların başında Biga (merkezi Çanakkale), Bilecik, Kütahya, Karesi (Balıkesir), Karahisar (Afyon) sancakları bağlı bulunmaktaydı.

Milli mücadele dönemlerinde çeşitli ayaklanmaların yaşandığı Bursa, 8 Temmuz 1920 de Yunanlılarca işgal edilmiş; 30 Ağustos savaşından sonra 11 Eylül 1922'de Türk birliklerince geri alınmıştır.

İklim

Genelde ılıman bir iklime sahiptir. Ancak, iklim bölgelere göre de değişiklik göstermektedir. Kuzeyde Marmara Denizinin yumuşak ve ılık iklimine karşılık güneyde Uludağ'ın sert iklimi ile karşılaşılmaktadır.

İlin en sıcak ayları Temmuz - Eylül, en soğuk ayları ise Şubat - Mart'tır. 52 yıllık gözlem süresi itibarı ile yıllık ortalama yağış miktarı 70,6 cm.dir. İlde ortalama nispi nem % 69 civarındadır.

Ekonomi

2007 yılı nüfus sayımı resmi kesin sonuçlarına göre Türkiye'nin 4.büyük kentidir. (Bkz: TABLO 4) Bursa; otomotiv, tekstil, makine, gıda sanayi sektörlerinde söz sahibidir. Tarihte ilk havlu üretiminin Bursa'da gerçekleştiği söylenir, halen de havlu üretimi ve ihracatı gerçekleştirilir. İpek üretimi ve bıçakçılık Bursanın eskiden dünyaca tanınmasını sağlamasına rağmen, şu anda bitme noktasına gelmiştir.

1961 yılında kurulan Türkiye'nin ilk organize sanayi bölgesi Bursa Organize Sanayi Bölgesi ile daha sonra oluşan Demirtaş Organize Sanayi Bölgesi ve özellikle İzmir ve Ankara yollarının çevresi Bursa'da sanayileşmenin yoğun olduğu yerlerdir.Kaplıcaları, Uludağ'ı, kestane şekeri, şeftalisi,havlusu ile meşhurdur.

İdari yapı

Ana maddeler: Bursa ilinin ilçeleri ve Bursa milletvekilleri

2010 TÜİK verilerine göre Bursa ilinde merkez ilçelerle beraber 17 ilçe ve 659 köy bulunmaktadır. Osmangazi, Yıldırım, Nilüfer, Kestel, Gürsu, Mudanya ve Gemlik merkez ilçeleri oluşturup Büyükşehir Belediyesi sınırları içinde yer almaktadır. İdari birimlerin bir çoğu Osmangazi sınırları içerisinde kalmasına karşın sanayi kuruluşlarının bir çoğu ve Uludağ Üniversitesi, Nilüfer ilçesinde yer alır. 308.000 nüfuslu İnegöl, Bursa'nın en büyük ilçesi ve Güney Marmara'nın ikinci büyük kentidir. İnegöl, Bursa'ya yaklaşık 25 dakika uzaklıktadır. Yeni "Büyükşehir Yasası"nın ardından tüm Bursa ilçeleri BURSA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ'ne bağlanacak ve Bursa Şehir Merkezi olacaktır.

Demografi

2010 nufus sayımı

Bursa merkez ilçeleri: Osmangazi, Nilüfer, Yıldırım, Mudanya, Gemlik, Kestel, Gürsu

İlçe nüfusları Osmangazi : 778.526 Yıldırım : 617.699 Nilüfer : 365.000 İnegöl : 308.000 Mustafakemalpaşa : 102.410 Gemlik : 100.927 Karacabey : 79.000 Mudanya : 85.000 Orhangazi : 75.228 Gürsu : 55.155 Yenişehir : 52.000 Kestel : 47.705 İznik : 44.756 Orhaneli : 24.000 Keles : 15.468 Büyükorhan : 13.543 Harmancık : 8.156

Bursa merkez nüfusu : 2.245.895 (2011)

Bursa toplam nüfusu : 2.730.750 (2011)

Şive

Bursa ilinde kullanılan Türk şivesinin Batı Anadolu ağızları içindeki konumu Prof. Dr. Leyla Karahan'ın Anadolu Ağızlarının Sınıflandırılması (Türk Dil Kurumu yayınları: 630, Ankara 1996) adlı çalışmasına göre şöyledir:

3. Batı Anadolu ağızları 3.1.1. Afyonkarahisar, Eskişehir, Uşak, Nallıhan 3.1.2. Çanakkale, Balıkesir, Bursa, Bilecik 3.1.3. Aydın, Burdur, Denizli, Isparta, İzmir, Kütahya, Manisa, Muğla 3.1.4. Antalya 3.2. İzmit, Sakarya 3.3.1. Zonguldak, Devrek, Ereğli 3.3.2. Bartın, Çaycuma, Amasra 3.3.3. Bolu, Ovacık, Eskipazar, Karabük, Safranbolu, Ulus, Eflani, Kurucaşile 3.3.4. Kastamonu 3.4.1. Göynük, Mudurnu, Kıbrısçık, Seben 3.4.2. Kızılcahamam, Beypazarı, Çamlıdere, Güdül, Ayaş 3.4.3. Çankırı, İskilip, Kargı, Bayat, Osmancık, Tosya, Boyabat 3.5.1. Sinop, Alaçam 3.5.2. Samsun, Kavak, Çarşamba, Terme 3.5.3. Ordu, Giresun, Şalpazarı 3.6.1. Ladik, Havza, Amasya, Tokat, Erbaa, Niksar, Turhal, Reşadiye, Almus 3.6.2. Zile, Artova, Sivas, Yıldızeli, Hafik, Zara, Mesudiye 3.6.3. Şebinkarahisar, Alucra, Suşehri 3.6.4. Kangal, Divriği, Gürün, Malatya, Hekimhan, Arapkir 3.7.1. Akçadağ, Darende, Doğanşehir 3.7.2. Afşin, Elbistan, Göksun, Andırın, Adana, Hatay, Tarsus, Ereğli 3.7.3. Kahramanmaraş, Gaziantep 3.7.4. Adıyaman, Halfeti, Birecik, Kilis 3.8. Ankara, Haymana, Bala, Şereflikoçhisar, Çubuk, Kırıkkale, Keskin, Kalecik, Kızılırmak, Çorum, Yozgat, Kırşehir, Nevşehir, Niğde, Kayseri, Şarkışla, Gemerek 3.9. Konya, Mersin

Medya, Basın-Yayın

YEREL TV KANALLARI

Olay TV ASTV Line TV Bursa TV Köy TV Bursaspor TV Kanal 16 (İnegöl) Süper Kanal TV (İnegöl) YEREL RADYO KANALLARI Gerçek FM (88.3) Radyo 24 (88.5) Radyo Şampiyon (89.5) Olay FM (90.5) Radyo Şimşek (91.5) Uludağ FM (91.7) Radyo Aktif (92.6) Radyo Tempo (92.8) Bursa Doğuş FM (93.4) Bursa FM (94.2) Radyo Türk (94.4) Radyo SIR (95.4) Radyo S (95.7) Radyo 16 (96.3) Bursa İmparator FM (98.1) Radyo Line (99.1) Radyo Vizyon (99.3) Radyo Pozitif (100.9) Bursa Polis Radyosu (101.6) Radyo Jet (101.9) Seyr FM Bursa Yayınları (102.2) Rahmet FM (103.3) Radyo Maksimum (103.7) Bursa Karadeniz FM (104.3) Radyo Venüs (105.3) Radyo EN (105.5) Radyo Park (106.5) Radyo Davet (106.7) Radyo Poyraz (107.1) Gül FM (107.3) Bursa Gonca FM (107.9) Gençses FM (92.4) İnegöl Radyo Medya (101.7) İnegöl Radyo Deniz (102.1) İnegöl Radyo Güneş (103.5) İnegöl Orhangazi FM (105.7) Orhangazi Paşa FM (93.8) Mustafakemalpaşa Dost FM (96.1) Mustafakemalpaşa Radyo 14 (96.5) Mustafakemalpaşa Binbir FM (100.7) Mustafakemalpaşa Karacabey FM (101.5) Karacabey Yörem FM (105.1) Karacabey

YEREL GAZETELER Olay Gazetesi Bursa Hakimiyet Bursa Haber Gazetesi Kent Gazetesi Meydan Gazetesi Gerçek Gazetesi Gazete Bursa Gazete Avrupa Bursa Gündem Gazetesi Yeni Bursa Gazetesi Ekohaber Bursa Bölge Gazetesi Kestel Yöre Gazetesi Bursa Gün Gazetesi BURSA İLİNDEKİ DİĞER GAZETELER İNEGÖL Yıldırım Gazetesi Genç Gazete İnegöl Söz Gazetesi İnegöl'ün Sesi Gazetesi İnegöl Haber Yorum Gazetesi KELES Keles Güncel Gazetesi GEMLİK Körfez Gazetesi Gündem Gazetesi MUDANYA Mudanya Gazetesi Mudanya Yorum Gazetesi Mudanya'nın sesi Gazetesi Mudanya Gürses Gazetesi MUSTAFAKEMALPAŞA M.Kemalpaşa Haber Mücadele Gazetesi İlkadım Gazetesi KARACABEY Karacabey Haber Gazetesi Meltem Gazetesi ORHANGAZİ Tuna Gazetesi Lider Gazetesi 3.Göz Gazetesi YENİŞEHİR Ayrıntı Gazetesi Gündem Gazetesi Harman Gazetesi Yenişehir Gazetesi Yörem Gazetesi İZNİK İznik Yorum Gazetesi Tarafsız Gazetesi

Kültür ve sanat

Karagöz Gölge oyunu, tarihte Bursa'nın Türk kültür yaşamına kazandırdığı en önemli etkinliklerdendir.

Mutfak Kültürü

• İskender Kebap, yörenin ünlü yemeğidir.
• Kestane Şekeri de ünlü tattısıdır.
• Tirilye Zeytini de Dünyanın en iyi cins zeytinlerindendir.
• Kemal Paşa Tatlısı da en ünlü tatlısıdır.
• İnegöl Köfte.

Halk oyunları

Kılıçkalkan, yörenin ünlü halkoyunudur. Bunun yanı sıra Uludağ yöresi Türkmen oyunları olan Güvende, Sekme, Çiftetelli, Düz Oyun, Büyük Oyun ilgi çekicidir.

Spor

Futbol

Bursaspor 2009-2010 sezonunda Süper Lig şampiyonu olmuştur. Süper lig tarihinde şampiyon olan 5. takımdır. Anadolu Kulüpleri içinde Trabzonspor'dan sonra şampiyon olmuş tek Futbol Kulübüdür. 26 yıllık Anadoludan Şampiyon çıkamama hasretine son vermiştir. Bursasporun müzesinde çeşitli kupaların yanı sıra bir adet Türkiye Kupası da vardır. Ayrıca Avrupa Şampiyonlar Liginde Guruplara kalıp mücadele eden ilk Anadolu Kulübüdür.Kulübün Teksas adıyla Türkiye çapında tanınan taraftar gurubu mevcuttur.

Basketbol

Tofaş 1999-2000 ve 2000-2001 sezonlarında Türkiye Basketbol 1.Ligi Şampiyonu olmuştur.

Voleybol

Bayanlar Voleybol 1. Liginde Nilüfer Belediyesi mücadele vermektedir.Ayrıca 2010-11 sezonunda Tofaş Erkek Voleybol takımı da yine 1. lig de mücadele etmiştir.

Hentbol

Nilüfer Belediyesi Spor Kulübü Hentbol Erkekler Süper liginde oynamaktadır.

Dış bağlantılar

• Bursa Valiliği