Çubuk, Ankara

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 40°14′19″N, 33°1′59″E

Çubuk
—  İlçe  —
Türkiye'de bulunduğu yer
Türkiye'de bulunduğu yer
Ankara Siyasi Haritası
Ankara Siyasi Haritası
Koordinatlar: 40°14′19″K 33°1′59″D / 40.23861°K 33.03306°D / 40.23861; 33.03306
Ülke Türkiye
İl Ankara
Coğrafî bölge İç Anadolu
Yönetim
 - Kaymakam Cemal Şahin
 - Belediye başkanı Tuncay Acehan
Yüzölçümü
 - Toplam 1.361,60 km2 (525,7 mi2)
Rakım 960 m (3.150 ft)
Nüfus (2013)[1]
 - Toplam 83,449
 - Kır -
 - Şehir 83,449
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAYZD (+3)
Posta kodu 06760
İl alan kodu 0312
İl plaka kodu 06
İnternet sitesi: http://www.cubuk.gov.tr

Çubuk, Ankara'nın en büyük ilçelerinden biri. Ankara il merkezine 35 km uzaklıktadır. Osmanlı İmparatorluğu'nda Fetret Devrini başlatan Ankara Savaşı Çubuk Ovası'nda gerçekleşmiştir. Türkiye'nin ikinci en büyük uluslararası havaalanı olan [2] Esenboğa ilçe sınırları içerisinde yer alır.

Etimoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Çubuk ve civarı Anadolu'nun Türkler tarafından fethi sırasında ilk ele geçen yerlerdendir. Bu bölgeyi, Selçuklu komutanlarından Çubuk Bey ele geçirmiştir. Çubuk isminin buradan gelmiş olabileceği konusunda görüşler bulunmaktadır. Çubuk'un ilk isminin Çubukabad (Çubuk'un abat ettiği yer) olması da bu görüşü desteklemektedir. Çubuk ilçesine bağlı olan Kışlacık, Ahurköy (Yeşilkent), Yaylak, Aşağı ve Yukarı Okçular köyleri de 1402 Ankara Savaşı sırasında Yıldırım Bayezid tarafından kullanılan yerler olup, kullanılış şekline göre adlandırılmıştır: Kışlacık; Karargah olarak, Yaylak; Hayvan otlakları, Ahurköy; Ahırların bulunduğu yer, Aşağı ve Yukarı Okçular köyleri de Vadiden gelecek olan düşmana karşı Osmanlı ordusu okçularının yerleştirildiği yerlerdir.

Köy isimlerinin büyük bir kısmı 24 Oğuz Boyu'nun adlarından biri veya varyasyonlarıdır: Kızık Melikşah, Yukarı Çavundur, Büğdüz vb. gibi.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Çubuk, ovaya ve içinden geçen çaya adını veren bir yerleşim merkezidir. Türklerin Anadolu’ya hakim oldukları dönemde kurulan yerleşim yeri, Ankara’nın kuzey doğusunda Karadeniz bölgesinin geçiş kuşağında yer alır. Adını kurulduğu yerin yeşil olmasından almıştır. Çubuk, Ankara Savaşı ile birlikte tarihi önem kazanmışdır. İlçeyi oluşturan köylerin büyük bir kısmı Timur ile Osmanlı İmparatorluğu arasında yapılan Ankara Savaşı'nda yenilen veya yenen ordulardan geri kalanlar tarafından kurulmuştur.

İlk ve orta çağdan itibaren Kral ve İpek yolu güzergâhında bulunan ilçe toprakları, tarihi gelişim sürecinde, ister yerleşme, ister ekonomik faaliyetleri ile bazen hızlanan, bazen yavaşlayan dönemleri yaşayarak günümüze gelmiştir. Orta Anadolu bölgesinin geçiş kuşağında bulunan ilçe, Çubuk Ovası ve Çubuk Çayının suladığı topraklar, dünden bugüne yerleşmenin yoğunlaştığı tarım alanlarıdır. Ankara’nın fethedilmesinden sonra kurulduğu tahmin edilen ilçe yerleşim alanı, tarih içinde Hattiler, Hititler, Frigyalılar, Romalılar, Bizanslılar, Selçuklular ve Osmanlı hakimiyetinde kalmıştır. Bıraktıkları tarihi kalıntı ve izler; bu uygarlıkların kültür ve medeniyetlerini günümüze ulaştırmıştır.

Çubuk ve çevresinde ilk yerleşen Türk boyları genellikle harabe ve yüksek yerleri seçerek yeni iskan merkezleri kurmuşlardır. Bu nedenle bölgede Roma ve Bizans dönemi izlerine rastlanır. Çubuk’ta Balıkhisar köyündeki kalıntılar, Camili ve Çat Köy’deki kale ve kalıntıları, Güldarpı köyünde yapılan kazılarda bulunan mermer aslan heykeli ve Yakup Derviş köyündeki mezar kalıntıları Roma ve Bizans dönemine ait kalıntılardır.

Çubuk Durhasan Köyündeki Aslan Heykeli
Melikşah Köyü Taş Hamam 15.Yüzyılda Timur Tarafından Yaptırılmıştır

Türklerin bölgeye yerleşmelerinin, Ankara’nın fethinden sonra gerçekleştiği kabul edilmektedir. Bölgeye gelen Türkler askerlerinin yanında ailelerini, gelenek, göreneklerini, inançlarını ve yol boyunca kazandıkları maddi, manevi kültür değerlerini de yanında getirmişlerdir.

Mahmutoğlan Köyü Camii Yapılışı 15.yüzyıl

İlçede bulunan Sele Köyünde türbesi olan Seyyid Kalender Veli, bir derviş olup,Horasandan gelen yörüklerdendir. İlçenin Cumhuriyet Mahallesinde (Çubuk Lisesi yanında) daha önce bulunan ve şimdi yerinde iskan edilen binaların bulunduğu Gül Baba türbesi (Zaviye) de döneme ait izler arasında yer alır.

Gelen erenler, Ankara ve çevresinin Türkleşmesinde öncü olmuşlardır. İlçe ve Ankara çevresi 1354 yılında Osmanlı hakimiyetine katılmıştır. Osmanlı kaynaklarında Çubuk Bazarı, Çubukabad aslında yerleşim yeri olarak geçer. Abad: mamur, şen ve bayındır anlamına gelir. Evliya Çelebi 17. yüzyılda doğudan batıya doğru yaptığı seferi anlatırken; Çubuk ovasını 10 gün boyunca gezdiğini ve burasının 150 akçelik kaza, 7 nahiye ve 70 köyden oluştuğunu belirtmektedir. Evliya Çelebi seyahatnamesinden anlaşılacağı üzere ilçenin 1648 yılında bir yerleşim yeri olduğu açıktır.

1873-1882-1883-1891-1893-1900-1902 ve 1907 yılları Ankara Vilayet Salnamelerine göre; Çubuk 1873-1903 yılları arasında Ankara Vilayeti'nin Ankara Sancağına bağlı bir kazadır. 1903 yılı itibarı ile Çubukabad 88 köyü ile Ankara Vilayetine bağlı nahiyeye dönüştürülmüştür. 1907-1910 tarihleri arası Ankara merkez kazasına bağlı bir nahiyedir.[3] 21 Ekim 1920’de TBMM başkanı Mustafa Kemal Paşa ve bakanlar kurulu imzasıyla tekrar kazaya dönüştürülen Çubuk’ta bulunan Ravlı (Akyurt) ve Sirkeli köyleri nahiye yapılmıştır. 1990 yılında Akyurt Çubuk’tan ayrılarak ilçeye dönüştürülmüş, 2005 yılında alınan kararla da Ankara Büyükşehir sınırları içerisinde yer almaya başlamıştır.

Mustafa Kemal Atatürk 1933 yılında; Melikşah köyünde yer alan açık havuz şeklindeki Melikşah hamamını, 16.06.1935 tarihinde başbakan İsmet İnönü, Ali Çetinkaya, cumhurbaşkanılığı muhafız alayı komutanı binbaşı İsmail Hakkı Tekçe ile yaptığı gezide ziyaret ederek ilçeyi onurlandırmış ve halkın sıcak sevgisi ile karşılanmıştır. Çarşı merkezinde üzeri kapalı tutulan su kuyusu yanında hatıra fotoğrafı çektiren Atatürk ve maiyetindeki heyet ile birlikte şimdiki belediye binasının bulunduğu çay bahçesinde istirahat etmiş, halk ile sohbet ederek daha sonra Kışlacık Köyü ve Karagöl’ü ziyaret etmişlerdir. Aydos dağı yaylasında küçükbaş hayvancılığı geliştirmek amacıyla Atatürk’ün emri ile yaylaya mandıra yapılmıştır. Mustafa Kemal Atatürk “Tarih, bir milletin kanını, hakkını ve varlığını hiçbir zaman inkar edemez” diyerek tarihin önemini vurgulamıştır.

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçe ekonomisnin temeli tarım ve hayvancılığa dayalıdır.

Eğitim[değiştir | kaynağı değiştir]

1896 yılında Çubuk Rüştiye Mektebi'nin açılışı yapılmıştır.[4] 1900 yılında Çubukabad İbtidai Mektebi inşa edilmiştir.[5] Ankara vilayet salnamelerine göre Çubuk Kasabasında 7 mektep vardır.[6]

Kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçede Geleneksel Turşu ve Kültür festivalleri düzenlenir.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Çubuk ilçesi Ankaranın metropol ve nüfus bakımından 25 ilçesi arasında büyüklük bakımından 10 nci sıradadır.nüfusu yaklaşık olarak 80.000 civarındadır.gelişmiş çarşı ve pazarlarının yanı sıra dünyaca ünlü çubuk turşularının da üretim merkezidir.Her yıl eylül ayının ilk haftasında çubuk uluslararası turşu ve kültür festivali düzenlenmektedir. İlçeye göç devam etmektedir. Esenboğa Havalimanı, ve çevresindeki fabrikalardan dolayı ilçe nufusu gittikçe artmaktadır.Sirkeli beldesi pursakların ilçe olmasından dolayı pursaklar ilçesine bağlanmıştır. İlçe bağlı merkez hariç olmak üzere ilçe merkezine bağlı; 3 belde,78 köy ve 6 mahalleden oluşmaktadır.Bazı köyleri mahalle haline dönüştürülmüştür. Bu sayede mahalle sayısı artmıştır. İlçe sınırları içerisinde Esenboğa Havalimanı bulunmaktadır.

Yıl Toplam Şehir Kır
1881[7] 17.754 - -
1883[7] 2.145 - -
1891[7] 17.388 - -
1893[7] 21.545 - -
1897[7] 24.545 - -
1900[7] 19.819 - -
1902[7] 19.835 - -
1927[7] 25.973 1.400 24.573
1935[7] 30.549 1.674 28.875
1940[7] 32.318 1.972 30.346
1945[7] 33.984 2.545 31.440
1950[7] 37.375 3.143 34.252
1955[7] 43.629 6.013 37.616
1960[7] 44.759 5.949 38.810
1965[8] 47.601 8.857 38.744
1970[9] 49.539 10.857 38.682
1975[10] 53.114 13.793 39.321
1980[11] 54.616 16.510 38.106
1985[12] 57.716 18.203 39.513
1990[13] 51.964 22.935 29.029
2000[14] 75.119 46.605 28.514
2007[15] 83.826 66.303 17.523
2008[16] 80.123 74.507 5.616
2009[17] 81.270 75.937 5.333
2010[18] 81.747 76.716 5.031
2011[19] 82.156 77.258 4.898

Yönetim[değiştir | kaynağı değiştir]

1902 yılında ilçe olan Çubuk, 1907 yılında bucak yapılmıştır. 21 Ekim 1920 tarihinde yeniden ilçe olmuştur. 27 Temmuz 2004 tarih ve 5216 sayılı yasa ile Ankara'nın metropol ilçesi olmuştur.

Kaymakamlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Çubuk İlçesinde Görev Yapan Kaymakamlar

[20]


Belediye başkanları[değiştir | kaynağı değiştir]

Çubuk Belediye Başkanları

[21]

                Belediye Başkanı                     Göreve Başlama         Görevden Ayrılma    
İzzet EFENDİ 1902 1906
Abdullah EFENDİ 1907 1910
Kocabaş Sadık Ağa (BAL) 1921 1924
Paşanın Mehmet AĞA (ÖKER) 1925 1926
Hamdi GEDİKOĞLU 1926 1930
Paşanın Hüseyin Efendi (ÖKER) 1931 1932
Hamdi GEDİKOĞLU 1933 1936
Mehmet KOCABAŞ 1936 1937
Osma Ağa (YILMAZ) 1938 1939
Hamdi GEDİKOĞLU 1939 1944
Zekeriye TÜZÜN 1944 1946
Ahmet YILMAZ 1946 1948
Muharrem UTLU 1948 1950
Ömer ÖKER 1950 1951
Faik SAYGIDEĞER 1951 1952
İzzet KORMAN 1952 1956
Mustafa GEDİKOĞLU 1956 1960
Nami GÜNAL 1960 1960
Muzaffer HEPER 1960 1960
Azmi BERKER 1960 1961
Vahit R. HEPER 1961 1963
Osman BALCIOĞLU 1963 1973
Yaşar DEMİR 1973 1973
Rıfat GEDİKOĞLU 1973 1977
Ali YURT 1977 1980
Ferit ÜNAL 1980 1981
Selehattin OZAN 1981 1982
İbrahim TURANLI 1982 1983
Veli ERCAN 1983 1984
Veli NEŞELİ 1984 1989
Ali YURT 1989 1994
Süleyman HAKSEVER 1994 1999
Mustafa GÖKMEN 1999 2004
Adem TUĞLUCA 2004 2008
Lokman ÖZDEN 2008 2014

Kardeş Şehirler[değiştir | kaynağı değiştir]

Sabinov (Slovakya) şehri ile kardeş şehirdir.

Ulaşım[değiştir | kaynağı değiştir]

Çubuk ilçe merkezi Ankara il merkezine 39 km Pursaklar ilçe merkezine 27 km Akyurt ilçe merkezine 15 km. Şabanözü ilçe merkezine 46 km. mesafededir. Ankara-Esenboğa Havalimanı Kavşağı arası 4 gidiş 4 geliş, (20 km) Havalimanı Kavşağı ile ilçe merkezi arası 3 gidiş 3 geliş (19 km) bölünmüş yoldur. Hava ulaşımı (Esenboğa Uluslararası Havalimanı) mevcut olan ilçede demiryolu ve deniz ulaşımı yoktur. Ankara - Çubuk arası EGO seferleri yanı sıra Özel Halk otobüsü seferleri mevcuttur. Ayrıca şehir içi dolmuş seferleri vardır.

1892 yılında Çubuk kazasından Ankara'ya 3000 metre şose yolu yapılmıştır. Yol üzerinde 3 köprü inşa edilmiştir.[22]

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPUYkgDG. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  2. ^ "DHMİ - Ankara Esenboğa Havalimanı Tarihçesi". http://www.esenboga.dhmi.gov.tr/havaalanlari/sayfa.aspx?hv=2&mnu=49. Erişim tarihi: 15 Mart 2012. 
  3. ^ "Dr.Yusuf Güler - Ankara Vilayeti'nde idari yapının, yöredeki sosyo-ekonomik yapıya olan etkileri (1880-1919) - 2007". http://www.belgeler.com/blg/186p/ankara-vilayeti-nde-idari-yapinin-yoredeki-sosyo-ekonomik-yapiya-olan-etkileri-1880-1919. Erişim tarihi: 16 Mart 2012. 
  4. ^ "Dr.Yusuf Güler - Ankara Vilayeti'nde idari yapının, yöredeki sosyo-ekonomik yapıya olan etkileri (1880-1919), Mekteb-i Rüştiye İnşaatları s.176 - 2007". http://www.belgeler.com/blg/186p/ankara-vilayeti-nde-idari-yapinin-yoredeki-sosyo-ekonomik-yapiya-olan-etkileri-1880-1919. Erişim tarihi: 16 Mart 2012. 
  5. ^ "Yrd.Doç.Dr.A.Şevki Duymaz - II.Abdülhamit Dönemi İmar Faaliyetleri (Türkiye Örnekleri), Eğitim ve Kültür Yapıları s.154 - 2003". http://eprints.sdu.edu.tr/135/1/TS00301.pdf. Erişim tarihi: 16 Mart 2012. 
  6. ^ "Birsen Edanur Yıldırım - Ankara Sancağı'nın Tarihi Coğrafya Bakımından Yerleşme ve Nüfusu (1871-1907), Salnameye Göre Yerleşmeler, Çubukabad Kasabası s.89 - Ankara 2006". http://www.belgeler.com/blg/pwo/ankara-sancagi-nin-tarihi-cografya-bakimindan-terlesme-ve-nufusu-1871-1907-the-settlement-and-population-of-the-province-of-ankara-1871-1907-a-study-from-the-perspective-of-histoical-geography. Erişim tarihi: 16 Mart 2012. 
  7. ^ a b c d e f g h i j k l m n Bütün Yönleriyle Yeşil Çubuk - Nüfus Dağılımı, s.111, Ankara-1987
  8. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BspSJqIL. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtmjtxgL. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtoO3ifh. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtuI3su7. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtwAeII8. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  13. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtxrwMwA. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  14. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtzoGkrY. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  15. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu1c5d9z. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  16. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu3QVFyx. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  17. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuCdwopR. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  18. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuEhFz2e. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  19. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuGJ4Lkg. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  20. ^ "Çubuk Kaymakamlığı - İlçemizde Görev Yapan Kaymakamlarımız". http://www.cubuk.gov.tr/default_B0.aspx?content=47. Erişim tarihi: 15 Mart 2012. 
  21. ^ Bütün Yönleriyle YEŞİL ÇUBUK - Belediye, s.140, Ankara-1987
  22. ^ "Dr.Yusuf Güler - Ankara Vilayeti'nde idari yapının, yöredeki sosyo-ekonomik yapıya olan etkileri (1880-1919), 1891-1895 Yılları Arası Yol Çalışmaları s.153-159 - 2007". http://www.belgeler.com/blg/186p/ankara-vilayeti-nde-idari-yapinin-yoredeki-sosyo-ekonomik-yapiya-olan-etkileri-1880-1919. Erişim tarihi: 16 Mart 2012. 

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Yurt Ansiklopedisi. İstanbul: Anadolu Yayıncılık. 
  • Bütün Yönleriyle YEŞİL ÇUBUK. Ankara-1987: Yunus AVCI, Mustafa ONAY, Mehmet KAYAN. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]