Balâ

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 39°33′14″K 33°07′16″D / 39.55389°K 33.12111°D / 39.55389; 33.12111

Koordinatlar: 39°33′N, 33°16′E

Bala
—  İlçe  —
Türkiye'de bulunduğu yer
Türkiye'de bulunduğu yer
Ankara Siyasi Haritası
Ankara Siyasi Haritası
Koordinatlar: 39°33′K 33°16′D / 39.55°K 33.267°D / 39.55; 33.267
Ülke Türkiye
İl Ankara
Coğrafî bölge İç Anadolu
Yönetim
 - Kaymakam Mustafa IRMAK
 - Belediye başkanı İbrahim Gürbüz
Yüzölçümü
 - Toplam 2,830 km2 (1,1 mi2)
Rakım 1,310 m (4 ft)
Nüfus (2013)[1]
 - Toplam 23,138
 - Yoğunluk 8,4/km² (21,8/sq mi)
 - Kır -
 - Şehir 23,138
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAYZD (+3)
Posta kodu 06720
İl alan kodu 0312
İl plaka kodu 06
İnternet sitesi: www.bala.gov.tr
YerelNET

Balâ, Ankara'nın bir ilçesi. Kırıkkale, Kırşehir ve Konya illerine sınırı bulunan ilçe, Ankara'ya 78 km'lik asfalt yol ile bağlıdır. Balâ Türk siyaset hayatında fazla bilinmeyen bir yönüyle önemli bir yere sahiptir. Mustafa Kemal Atatürk, Balâ milletvekilidir.[2]

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

1850 yılına ait Osmanlı arşiv belgelerinden edinilen bilgiye göre, Bala halkının kökeni Türkmenistan kökenli olup Erzurum'dan gelmektedir. Bala'yı 1690-91 yılında dönemin aşiret reisi (İmirzalıoğlu) Şeyh Ali Mirza kurmuştur. Bala ilçesi tarih boyunca "Kasaba-i Bala, Bozulus Sancağı, Tabanlı Kazası"olarak adlandırılmıştır.

İlçe ve köylerinin halkı çoğunlukla "Bozulus Türkmenleri"dir.Başta Bala olmak üzre Bala'da 29 köy kurmuşlardır.Bozulus Türkmenlerinin en büyük oymaklarından biri olan Tabanlı aşiretine mensupturlar.Daha önce Erzurum (pasinler,horasan) ve Aydın (söke,koçarlı) bölgesinde bulunan Tabanlı Aşiretinin o dönem aşiret reisi olan Bala'nın yapılanmasını sağlayan 1860 yılındaki aşiret reisi (İmirzalıoğlu) Mir Osman Bey olmuştur.

Tabanlı Aşireti Erzurum pasinler horasan'dan göçerek bugünkü Balâ İlçesi topraklarına gelmişlerdir. Bala ve Köylere yerleştirilene kadarda Balâ ile Erzurum arasında konar göçer olarak yaşamışlardır.Böylece Bozulus Türkmenleri Tabanlı aşiretinin Bala'ya yerleşip kurmaları 1690 yılında gerçekleşmiştir.

İlçeye Bala ismi verilirken Bozulus aşireti isiminden esinlenerek verilmiştir.

Bozulus Türkmenleri'nin yerleşim yerleri bala ve keskin ilçeleri olmuştur.Keskin ilçesi Bozulus Türkmenleri'nin cerid,karaca,arablu,aşiretine mensupturlar.[3]

1877-1878 Osmanlı Rus savaşında Osmanlı Ordularının yenilmesi Kafkasların Rusların eline geçmesi nedeniyle Anadolu'ya göç etmek zorunda kalan bir grup "çerkez" ilçemize gelip yerleşmeye karar verdikten kısa bir süre sonra ilçeyi büyük oranı terk etmiştir.

İlçenin 2011 belediye tüzüğünde 47 köyü 1 beldesi bulunmaktadır.[4]

Kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

Yörede Türkmen/Abdal kültürü vardır. Birbirine komşu olan Bala ve Keskin'deki folklorik oluşum ve Türkmen/Abdal türkülerinin anonimleşme sürecindeki farklı ve ağırlıklı yerini vurgulayan bu söz, bir bakıma birbiriyle komşu Bala ve Keskin bu iki yörenin karekteristik özelliklerine de işaret eder.Yöre türkülerinin ağırbaşlı ve durulmuş lirizmi hemen farkedilir.Bala Orta Anadolu'nun en zengin halay bölgelerinden biri olduğu kadar,halayların eşlik sazı olan davul zurnanın da en iyi icra edildiği yörelerden biridir. Bala ve Keskin yöresi halayları ayak ve bel hareketlerine dayanır. Ağır fakat gösterişlidir.20- 30 kadın kendi aralarında halay çekerler. Sin sin oynanır.

Bala yöresinin insanları oldukça mert ve tutucu yapıya sahip olmalarıyla bilinirler.

Yörenin başlıca yemekleri ise ; Besmet,Hedik,Yufka ekmeği,Katmerli çörek,Oğmaç(omaç),Bazlama,Erişte,Sızgıt,Topalak, İncir uyutması, Kömbe,Sulu Et,pıtbıdı,mercimekli bulgur pilavı,ağuz,kuymak yemekleridir.

Şive[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçe ve köy halkı geneli Türkmen kökenli oldukları için Türkçenin Balâ da kullanılan şivesi türkmen türkçesine benzerlik gösterir.

İklimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Yazları sıcak, kışları soğuk ve kar yağışlı geçer. Yüksekliği nedeniyle kış aylarında Ankara ilinin en soğuk ilçelerindendir.

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Küçük atölyelerin bulunduğu Bala'nın ekonomisi büyük ölçüde tarım,sanayi ve ticarete dayalıdır. Ayrıca ilçede buğday arpa ayçiçeği, mercimek, nohut, fasulye, şeker pancarı, kavun ve karpuz yetiştirilmektedir. Kızılırmak üzerinde kurulan Kesikköprü Barajı ilçe sınırları içerisindedir.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçenin nüfusu 2007 genel nüfus sayımına göre 23.505'dir. Bunun 6.912'si ilçe merkezinde, 16.593'si ise kasaba ve köylerde yaşamaktadır. 2.530 km² yüzölçümündeki ilçeye bağlı 1 belde belediyesi ve 47 köy bulunmaktadır.

Yıl Toplam Şehir Kır
1965[5] 41.415 3.646 37.769
1970[6] 42.206 3.899 38.307
1975[7] 44.735 4.107 40.628
1980[8] 45.158 4.193 40.965
1985[9] 46.940 5.477 41.463
1990[10] 37.612 6.236 31.376
2000[11] 39.714 6.616 33.098
2007[12] 23.505 6.912 16.593
2008[13] 29.239 12.345 16.894
2009[14] 23.822 10.385 13.437
2010[15] 19.426 8.506 10.920
2011[16] 18.861 8.115 10.746

Turizm[değiştir | kaynağı değiştir]

Çam ağaçlarıyla kaplı Beynam ormanları ve Kesikköprü Barajı hem ilçenin hem de Ankara'nın önemli mesire yerlerinden biridir.

Eğitim öğretim[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçede yüksek öğretim kurumu olarak Hacettepe Üniversitesi'ne bağlı Bala Meslek Yüksek Okulu ve Balâ Anadolu Lisesi bulunmaktadır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPUYkgDG. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  2. ^ Yavuz Donat, Sabah Gazetesi, 05/08/2005
  3. ^ http://www.turktoresi.com/viewtopic.php?f=64&t=799/
  4. ^ http://www.ankarasevdam.net/bala/
  5. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BspSJqIL. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  6. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtmjtxgL. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  7. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtoO3ifh. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtuI3su7. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtwAeII8. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtxrwMwA. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtzoGkrY. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu1c5d9z. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  13. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu3QVFyx. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  14. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuCdwopR. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  15. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuEhFz2e. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  16. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuGJ4Lkg. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.