Hakkâri (il)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 37°27′58″K 44°03′52″D / 37.46611°K 44.06444°D / 37.46611; 44.06444

Hakkâri
—  İl  —
İlin Türkiye'deki konumu
İlin Türkiye'deki konumu
Hakkâri haritası
Hakkâri haritası
Ülke Türkiye
Coğrafi bölge Doğu Anadolu
Yönetim
 - Vali Necmettin Kalkan
Yüz ölçümü
 - Toplam 9,521 km2 (3,7 mi2)
Nüfus (2013)
 - Toplam 273.041
 - Kır 123.824
 - Şehir 149.217
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAYZD (+3)
İl alan kodu 438
İl plaka kodu 30
İnternet sitesi: hakkari.gov.tr

Hakkâri, Türkiye'nin doğusunda yer alan il. Yüzölçümü 9.521 km2dir. İlin yönetim merkezi Hakkâri şehridir.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Sırasıyla Hurri ve Urartu Krallıkları'nın parçası olan Hakkâri, Pers İmparatorluğu'nun egemenliğinden sonra Arap egemenliğine geçmiştir. Daha sonra Selçukluların kontrolüne giren kent, 1536 yılında Osmanlı İmparatorluğu topraklarına katılmıştır.

Coğrafi konumu sayesinde pek çok millete ev sahipliği yapan Hakkâri, 1662 tarihinde Katolik mezhebini benimsemeyen Asuriler Diyarbakır metropoliti XIII. Mar Şimun Denha önderliğinde yeniden örgütlenerek Hakkâri'nin Kodşanis/Koçanis (halen Konak) köyünü patriklik merkezi olarak benimsemişlerdir. Nasturi patrikleri 1918 yılına kadar bu köyde ikamet etmişlerdir. 19. yüzyıl ortalarına dek Hakkâri nüfusunun yaklaşık yarısını oluşturan Nasturiler, 1843 ve 1846'da Cizre Emiri Bedirhan Bey ile Hakkâri Emiri Nurullah Bey'in düzenlediği iki saldırıda önemli ölçüde zayiat vermişlerdir. 1915-18 döneminde aşiretlerle ile çatışan Hakkâri Nasturileri önce İran'da Urmiye yöresine ve daha sonra İngiliz yönetimine giren Irak'a iltica etmişler, 1924'te topluca geri dönmeye teşebbüs etmişlerse de 12-28 Eylül 1924 tarihleri arasında yürütülen Şemdinli Harekâtı ile tenkil edilerek geri püskürtülmüşlerdir.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Doğusunda İran ve güneyinde Irak ile komşu olan Hakkâri'nin batısında Şırnak, kuzeyinde ise Van illeri vardır. Hakkâri'nin dört ilçesi bulunmaktadır:

En yüksek noktası 4150 metreye ulaşan Cilo Dağı, Hakkâri sınırları içerisindedir.

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Geçim kaynaklarının başında sınır ticareti ve hayvancılık gelir. Sınır ticareti Irak Savaşı, hayvancılık ise silahlı çatışmalar nedeniyle sekteye uğramıştır. Bu nedenle işsizlik çok yüksek düzeydedir.[kaynak belirtilmeli]

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Hakkari il nüfus bilgileri
Yıl Toplam Değişim Sıra Oran Kır - Şehir Erkek - Kadın
1965[1] 83.937 67  %0.27 69.805  
  %83
%17  
 14.132 45.680  %54.4  %45.6 38.257
1970[2] 102.312 %22 Dark Green Arrow Up.svg 67  %0.29 81.518  
  %80
%20  
 20.794 54.813  %53.6  %46.4 47.499
1975[3] 126.036 %23 Dark Green Arrow Up.svg 72  %0.31 95.704  
  %76
%24  
 30.332 68.264  %54.2  %45.8 57.772
1980[4] 155.463 %23 Dark Green Arrow Up.svg 71  %0.35 111.345  
  %72
%28  
 44.118 84.056  %54.1  %45.9 71.407
1985[5] 182.645 %17 Dark Green Arrow Up.svg 70  %0.36 127.082  
  %70
%30  
 55.563 100.715  %55.1  %44.9 81.930
1990[6] 172.479 -%6 Dark Green Arrow Down.svg 70  %0.31 101.380  
  %59
%41  
 71.099 93.913  %54.5  %45.6 78.566
2000[7] 236.581 %37 Dark Green Arrow Up.svg 69  %0.35 97.126  
  %41
%59  
 139.455 130.682  %55.2  %44.8 105.899
2007[8] 246.469 %4 Dark Green Arrow Up.svg 65  %0.35 110.345  
  %45
%55  
 136.124 128.904  %52.3  %47.7 117.565
2008[9] 258.590 %5 Dark Green Arrow Up.svg 63  %0.36 115.365  
  %45
%55  
 143.225 138.494  %53.6  %46.4 120.096
2009[10] 256.761 -%1 Dark Green Arrow Down.svg 63  %0.35 115.129  
  %45
%55  
 141.632 135.884  %52.9  %47.1 120.877
2010[11] 251.302 -%2 Dark Green Arrow Down.svg 65  %0.34 115.252  
  %46
%54  
 136.050 128.988  %51.3  %48.7 122.314
2011[12] 272.165 %8 Dark Green Arrow Up.svg 63  %0.36 118.305  
  %43
%57  
 153.860 147.567  %54.2  %45.8 124.598
2012[13] 279.982 %3 Dark Green Arrow Up.svg 62  %0.37 123.873  
  %44
%56  
 156.109 154.526  %55.2  %44.8 125.456
2013[14] 273.041 -%2 Dark Green Arrow Down.svg 63  %0.36 123.824  
  %45
%55  
 149.217 146.155  %53.5  %46.5 126.886

Değişim, bir önceki nüfus sayımına göre artış veya azalış yüzdesidir. Sıra, Hakkari il nüfusunun Türkiye illeri arasındaki sıralamasıdır. Oran, Hakkari il nüfusunun, Türkiye nüfusuna oranıdır.

Resimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BspkNW9l. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  2. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtnI3W0a. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  3. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtpqwEDC. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  4. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtuaV3ij. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  5. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtwcRsXF. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  6. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtyGqSel. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  7. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu0LsEIM. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu1vEWby. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu3kEGCQ. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuCxiU7m. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuFXHzF6. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuGreJUu. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  13. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6EZxZiIzA. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  14. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPUscnAl. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]