Vali

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Vali (Arapça: ولي, çoğl. Avliya 'أولياء), Arapça bir kelime olup koruyucu, muhafız, yakın biri, vasi anlamındadır.

İslam'da vali[değiştir | kaynağı değiştir]

İslam geleneğinde ruhani anlamında, Vali (Waliullah/WaliAllah, Veliyyullah) Allah dostu demektir. Genellikle bu insanlar sufi camiasına mensup olup Allah'la özel bir ilişkiye sahip oldukları düşünülür. Meşhur Vali veya Velilerden olan Ali bin Ebu Talib, Muhammed (sav)'in damadıdır;Fatıma , Muhammed (sav)'in kızıdır.

Vali (i.e. Vilâyet)hakkında, Kuran'da:

إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُواْ الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاَةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ [Kur'an 5:55]

Sadece Allah sizin Velinizdir ve onun peygamberi ve o iman edenlerdir ki, onlar namazı ikame ederler ,zekatı verirler ve onlar rüku ederler.

Türkiye Cumhuriyeti'nde Vali[değiştir | kaynağı değiştir]

Atanma[değiştir | kaynağı değiştir]

Valiler İçişleri Bakanlığının önerisi,Bakanlar Kurulunun kararı,Cumhurbaşkanının onayı ile göreve başlar(Bakanlar Kurulu kararnamesi). Vali, kanun, tüzük, yönetmelik ve Hükümet kararlarının neşir ve ilanını ve uygulanmasını sağlamak ve Bakanlıkların talimat ve emirlerini yürütmekle görevlidir. Bu işlerin gerçekleştirilmesi için gereken bütün tedbirleri almaya yetkilidir. Kanun, tüzük, yönetmelik ve Hükümet kararlarının verdiği yetkiyi kullanmak ve bunların yüklediği ödevleri yerine getirmek için valiler genel emirler çıkarabilir ve bunları ilan ederler. İlin her yönden genel idare ve genel gidişini düzenlemek ve denetlemekten sorumludur. Vali, ilde teşkilatı veya görevli memuru bulunmayan işlerin yürütülmesini, bu işlerin görülmesiyle yakın ilgisi bulunan her hangi bir idare şube veya daire başkanından isteyebilir. Bu suretle verilen işlerin yapılması mecburidir. Vali, Cumhuriyet Bayramında ilde yapılacak resmi törenlere başkanlık yapar ve tebrikleri kabul eder. Vali, il sınırları içinde bulunan genel ve özel bütün kolluk kuvvet ve teşkilatının amiridir. Suç işlenmesini önlemek, kamu düzen ve güvenini korumak için gereken tedbirleri alır. Bu maksatla Devletin genel ve özel kolluk kuvvetlerini istihdam eder, bu teşkilat amir ve memurları vali tarafından verilen emirleri derhal yerine getirmekle yükümlüdür. İldeki devlet memurlarının bir kısmını doğrudan atamak, bir kısmının atanması konusunda görüşünü bildirmek, bir kısmının da görev yerlerini belirlemek ve değiştirmek. İldeki yerinden yönetim kuruluşları üzerinde vesayet yetkilerini kullanmaktır.

Cumhuriyet tarihinde sadece iki kadın vali atanmıştır (1991-1995 yılları arasında Muğla Valiliği yapan Lale Aytaman ve 2011'den bu yana Yalova Valiliği yapan Esengül Civelek).[1]

Vali yardımcısı[değiştir | kaynağı değiştir]

(vali muavini), il idaresi kanunu çerçevesinde ilde valinin işlerini vali adına yapan mülki idare sınıfına mensup görevdeki kişilere verilen unvan.

Türkiye Cumhuriyeti'ndeki Tüm Valilik Siteleri[değiştir | kaynağı değiştir]

www.valiligi.org sitesinden Türkiye'deki tüm illerin valilik sitelerine ulaşabilirsiniz.

İl Özel İdaresi ve Vali[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir Mahalli İdare birimi olan il özel idaresinin başında görev yapar.

Dünyada vali kavramı[değiştir | kaynağı değiştir]

Valiler her ülkede olmamakla birlikte aşağıdaki ülkelerde belirtilen şekilde görev yaparlar:

  • ABD'nin eyaletlerini
  • Rusya'da 89 federal bölgeyi
  • Arjantin'de illeri
  • Brezilya'da eyaletleri
  • Japonya'da illeri
  • Meksika'nın eyaletlerini

valiler yönetir.

Hitaplarda vali kavramı[değiştir | kaynağı değiştir]

(X) vilayet-i celilesi, vali-i alisi (x Bey)

Valilerle alakalı mevzuat[değiştir | kaynağı değiştir]

5442 sayılı İl İdaresi Kanunu http://www.icisleri.gov.tr/_Icisleri/Web/Gozlem2.aspx?sayfaNo=609 valilerin özlük iş ve işlemleri yönergesi

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Türkiye'nin ikinci kadın Valisi. Radikal. 17 Ağustos 2011. En son 7 Ağustos 2013 tarihinde erişildi.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]