Türk Hava Kuvvetleri

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Türk Hava Kuvvetleri
Türk Hava Kuvvetleri arması.png
Etkin 1911 (Havacılık Komisyonu)[1][2]
31 Ocak 1944 (Hava Kuvvetleri Komutanlığı)
Temmuz 1949-
Ülke  Türkiye
Bağlılık Türk Silahlı Kuvvetleri
Büyüklük 60,100 personel (2008)
2040[3] uçak (2012/2013)
154 UAVs
Hava Kuvvetleri Karargahı Ankara
Komutanları
Komutan Orgeneral Akın Öztürk
Komutan Yardımcısı Korgeneral Turgut Atman
Kurmay Başkanı Korgeneral Mehmet Şanver
Nişanlar
Hava Kuvvetleri Komutanlığı Bayrağı Flag of Turkish Air Force Command.svg
Kimlik Nişanı TAF Roundel.svg
Uçaklar
Saldırı - F-16 Fighting Falcon
- F-4E 2020 Terminator
- F-4 Phantom II
-F-35
Elektronik
savaş
- Boeing 737 AEW&C
- CN-235 EW
Avcı - F-16 Fighting Falcon
Önleme - F-16 Fighting Falcon
Eğitim - T-38
- SF-260
- T-37
- T-41
Nakliye - C-130
- C-160
- CN-235
- Cougar
- UH-1H
-a400m

Türk Hava Kuvvetleri (komutanlığın adı: Türk Hava Kuvvetleri Komutanlığı, kısaltması: T.Hv.K.K.), 1911 yılında kurulan[1] ve 2013 sayımlarına göre envanterinde 2.040 hava aracı barındıran,[kaynak belirtilmeli] barışta Türk Hava Sahası'nı savunan, savaşta kara ve deniz kuvvetlerine destek veren kuvvettir. Bu USAF arkasındaki filo büyüklüğü açısından NATO'da 2. sıradadır. Komutanı Orgeneral Akın Öztürk'tür.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

1940'da, II. Dünya Savaşı yıllarında Türk hava tugaylarının Balkanlar'ın ve Orta Doğu'nın en büyük hava kuvvetleri olmak üzere kendi envanterinde 500'den fazla savaş uçağı vardı. Lojistik işler için Milli Savunma Bakanlığı ve eğitim işlerinden Genelkurmay Bakanlığı bünyesinde Hava Müsteşarlığı 1944 yılında Hava Kuvvetleri Komutanlığını oluşturmak için birleştirilmiştir. Böylece, Hava Kuvvetleri Türk Silahlı Kuvvetleri'nden ayrı bir dal haline geldi. Türk Hava Kuvvetleri'nin ilk komutanı General Zeki Doğan oldu.[4][2]

Türkiye, Şubat 1945 yılına kadar Müttefiklerin tarafında II. Dünya Savaşı'na girmedi. Bununla birlikte, Türk Silahlı Kuvvetleri tam alarma gitti ve komşu Bulgaristan Mihver Devletleri arasındaki askeri ittifak sonrasında Yunanistan'ın Nisan 1941'de işgalinden sonra savaşa hazırlandı. Bir yıl içinde Türkiye'nin kuzeybatı ve batı sınırları Alman kuvvetleri ve güneybatısında İtalyan güçleri tarafından kuşatıldı.

Teşkilat[değiştir | kaynağı değiştir]

2016 yılında, elde bulunan F-4'lerin yerini alması planlanan F-35A
Türk Hava Kuvvetleri bünyesindeki bir F-16 Fighting Falcon savaş uçağı.
Genelkurmay Başkanı: Orgeneral Necdet Özel
Türk Hava Kuvvetleri Komutanı: Orgeneral Akın Öztürk

Komutanlıklar şu filolardan oluşur:[5]

  • 19 Savaş filosu
  • 1 Keşif filosu
  • 6 Eğitim filosu
  • 6 Ulaştırma filosu
  • 1 Tanker filosu
  • 8 Uçaksavar füze (SAM) filosu

Filolar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 101. Filo Asena (KC-135R) İncirlik , Adana
  • 111. Filo Panter (F-4) Eskişehir , Türkiye
  • 112. Filo Şeytan (F-4) Eskişehir , Türkiye
  • 113. Filo Işık (RF-4) Eskişehir , Türkiye
  • 121. Filo Arı (T-38 Talon) Çiğli , İzmir
  • 122. Filo Akrep (KT-1T) Çiğli , İzmir
  • 123. Filo Palaz (SF-260D) Kaklıç , İzmir
  • 124. Filo Standardize (--) Çiğli , İzmir
  • 125. Filo (CN-235 , UH-1) Çiğli , İzmir
  • 131. Filo Barış Kartalı (Boeing 737 AEW&C) Konya , Türkiye
  • 132. Filo Hançer (F-16C/D , F-4) Konya , Türkiye
  • 134. Filo Türk Yıldızları (NF-5 A/B) Konya , Türkiye
  • 141. Filo Kurt (F-16 C/D) Akıncı , Ankara
  • 142. Filo Ceylan (F-16 C/D) Akıncı , Ankara
  • 143. Filo Öncel (F-16 C/D) Akıncı , Ankara
  • 151. Filo Tunç (F-16 C/D) Merzifon , Amasya
  • 152. Filo Akıncı (F-16 C/D) Merzifon , Amasya
  • 161. Filo Yarasa/Kartal (F-16 C/D) Bandırma , Balıkesir
  • 162. Filo Zıpkın (F-16 C/D) Bandırma , Balıkesir
  • 171. Filo Korsan(F-4E) Erhaç , Malatya
  • 173. Filo Şafak (F-4) Erhaç , Malatya
  • 181. Filo Pars (F-16 C/D) Diyarbakır , Türkiye
  • 182. Filo Atmaca (F-16 C/D) Diyarbakır , Türkiye
  • 191. Filo Kobra (F-16 C/D) Balıkesir , Türkiye
  • 192. Filo Kaplan (F-16 C/D) Balıkesir , Türkiye

amble on the Web: Turkish Air Force - Order of Battle

Muharip Platformlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Uçaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Uçak Resim Ülke Türü Versiyonları Sayı[6] Notlar
Sabit kanatlı uçak
KC-135R-CRAG Stratotanker KC-135  ABD Havadan yakıt ikmali KC-135R 7
Boeing 737 AEW&C B-737AEW  ABD Erken hava uyarı ve kontrol B-737AEW 2 Toplam 4 adet sipariş edildi. İlk uçak Şubat 2014'te teslim edildi.
C-130 Hercules C-130E  ABD Kargo uçağı C-130B/E 19
C-160 Transall C-160T  Almanya /  Fransa Kargo uçağı C-160T 14
CN-235 CN-235  İspanya /  Türkiye Kargo uçağı CN-235M-100 51
Gulfstream IV G550  ABD Kargo uçağı
Komuta ve Kontrol
C-20 3
F-16 Fighting Falcon F-16C  ABD /  Türkiye Çok amaçlı F-16C
F-16D
196
44
Block 50 modeli yükseltildi,
30 adet F-16 Blok 50+ sipariş edildi.
F-4 Phantom II F-4  ABD /  Türkiye Çok amaçlı
Keşif
F-4E Phantom II
RF-4E Phantom II
65
25
54 tanesi Phantom 2020'ye yükseltildi.
Canadair NF-5 NF-5  Kanada Eğitim uçağı F-5A
F-5B
12
T-38 Talon T-38  ABD Eğitim uçağı T-38A Talon 55 48 adedi eğitim için yenilenmektedir.
KT-1T KT-1  Kore Eğitim uçağı KT-1T 51
SF-260 SF-260  İtalya /  Türkiye Eğitim uçağı SF-260D 37
Helikopterler
Eurocopter Cougar AS-532  Fransa /  Türkiye Utility Helicopter AS-532 20 Öncelikle Arama Kurtarma için kullanılır.
T-129 Atak  Türkiye /  İtalya Taarruz helikopteri T-129 ATAK 59 Toplam 59 adet üretilecek. Üçerli paketler halinde
Türk Hava Kuvvetleri'ne teslim edilecek. 10 Haziran 2014 tarihinde ilk üretimi tamamlanan üç helikopter
teslim edilmiştir.[7]
UH-1 UH-1  ABD Utility Helicopter UH-1H 27
İHAlar
GNAT 750  ABD Keşif 18
Heron Heron  İsrail Keşif 10
RQ/MQ-1 Predator MQ-1  ABD Keşif
MQ-9 Reaper MQ-9  ABD Keşif 4
RQ-7 Shadow RQ-7  ABD Keşif 6
Aerostar  İsrail Keşif 3
TAI Anka  Türkiye Keşif 0 10+20 Opsiyonlu Satış Siparişi [8]

Hava Savunma Silahları[değiştir | kaynağı değiştir]

Silah Ülke Tür Versiyonları Faal Not Hava Savunma SistemleriMIM-14Amerika Birleşik Devletleri Uzun Menzilli Hava Savunma Silahı Nike-Hercules 72 Füze Aşamalı olarak hizmet dışı kalacaklar. MIM-23 Amerika Birleşik Devletleri

Orta Menzilli Hava Savunma Silahı Hawk XXI 16 Batarya (8 atış kontrol ünitesi, 48 adet lançer ve 175 adet MIM-23B füzesi)
Rapier missile Birleşik Krallık/Türkiye Orta Menzilli Hava Savunma Silahı Rapier FSB1 86 Batarya Roketsan tarafından lisans altında üretildi.
Atılgan PMADS Türkiye Kısa Menzilli Hava Savunma Silahı Zıpkın Kaideye Monteli Stinger 32 Batarya Roketsan tarafından lisans altında üretildi.
FIM-92 Stinger Amerika Birleşik Devletleri/Türkiye MANPADS - 108 Fırlatıcı Roketsan tarafından lisans altında üretildi.
MIM-104 Amerika Birleşik Devletleri Uzun Menzilli Hava Savunma Silahı MIM-104 Patriot 3 Batarya NATO tarafından Türkiye'nin isteği üzerine konuşlandırıldı ABD, Almanya, Hollanda Kuvvetleri kontrolündeler..

Füzeler ve bombalar[değiştir | kaynağı değiştir]

Silah Ülke Türü Versiyonları
Havadan-Havaya Füzeler
AIM-120 AMRAAM Amerika Birleşik Devletleri Orta Menzilli AIM-120A, AIM-120B, AIM-120C-7
AIM-7 Sparrow Amerika Birleşik Devletleri Orta Menzilli AIM-7E, AIM-7F
AIM-9 Sidewinder Amerika Birleşik Devletleri Kısa Menzilli AIM-9E/F/X/M/L/I/S/P3
Havadan-Karaya Füzeler
SOM (füze) Türkiye Seyir füzesi
Standoff Land Attack Missile Amerika Birleşik Devletleri Arazi saldırı seyir füzesi AGM-84H/K
AGM-142 Popeye İsrail Hava füzesi
AGM-142 Popeye İsrail Hava füzesi
AGM-88 HARM Amerika Birleşik Devletleri Hava-yüzey anti-radyasyon füzesi AGM-88B
AGM-65 Maverick Amerika Birleşik Devletleri Havadan karaya güdümlü füze AGM-65G, AGM-65A/B
AGM-154 JSOW Amerika Birleşik Devletleri Planör bombası AGM-154A-1/C
Bombalar
JDAM Amerika Birleşik Devletleri GBU-31, GBU-38
Mark 84 Amerika Birleşik Devletleri
GBU-12 Paveway II Amerika Birleşik Devletleri
GBU-10 Paveway II Amerika Birleşik Devletleri
GBU-8/B HOBOS Amerika Birleşik Devletleri
BLU-109 Amerika Birleşik Devletleri
CBU-105 WCMD Amerika Birleşik Devletleri CBU-103/105
Matra Durandal Fransa Pist tahrip bombası

Gelecek Planları[değiştir | kaynağı değiştir]

Uçak Ülke Rol Versiyon Adet Notlar
F-35 Lightning II Amerika Birleşik Devletleri/Türkiye Çokamaçlı avcı uçağı F-35A 116 [9][10] Türkiye Lockheed Martin ile yaptığı anlaşmada 2013'den sonra F-35 lerin tamamını Türkiye'de üretecek[kaynak belirtilmeli]
A400M Avrupa Birliği/Türkiye Stratejik Taşıma Uçağı A400M 10 SSM'nin yaptığı anlaşmada uçağın belirli parçalarını TAI kendisi tasarlayıp üretecek.[11]
B-737-700 AEW&C MESA Amerika Birleşik Devletleri Erken uyarı ve kontrol - 4 2012'de 'Barış Kartalı' adlı proje kapsamında teslim edilecek.[12]
SOM Türkiye Seyir füzesi Havadan yere füze - 180km menzile sahip olan SOM, modernize edilmiş F-16 ve F-4ler için üretilecek. [13][14]
TAI Hürkuş Türkiye Eğitim Ucağı TAI Hürkuş 4 prototip İlk prototipler 2012'da tamamlanacak
KT-1 Güney Kore Eğitim Uçağı KT-1T 40+15 -
TAI Anka Türkiye İnsansız Hava Aracı Anka-A ve Anka-B 10 + 30 Anka-A'nın prototipi yapıldı. Anka-B füzelerle donatılacak.
MQ-1 Predator Amerika Birleşik Devletleri İnsansız Hava Aracı - 6 -
MQ-9 Reaper Amerika Birleşik Devletleri İnsansız Hava Aracı - 4 -
Uzun Menzilli Hava Savunması Projesi Amerika Birleşik Devletleri/Rusya/Çin Halk Cumhuriyeti/İtalya Hava Savunma Silahları - 4 Batarya/16 Birimi Türkiye MIM-104, S-400, HQ-9 veya Eurosam'dan birini seçecek.
TFX Türkiye Çokamaçlı Avcı Uçağı - - SSIK milli avcı uçağı kararını 15 Aralık 2010'da aldı.[15] TUŞAŞ'a 20 milyon dolar ve 2 yıl planlama süresi verildi.

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b Hava Kuvvetleri Komutanlığı (2012-02-08). "Kuruluş Yılları". http://www.hvkk.tsk.tr/TR/IcerikDetay.aspx?ID=19. Erişim tarihi: 2012-06-13. 
  2. ^ a b Yalçın, Osman (Bahar 2011). "Türk Tarihi Bakımından 20. Yüzyılda İki Önemli Gelişme:“Havacılığın Ve Bir Liderin Doğuşu”". Turkish Studies 6/2: 1039. http://www.turkishstudies.net/Makaleler/1090529721_59Yal%C3%A7%C4%B1n%20Osman.pdf. Erişim tarihi: 2012-06-13. 
  3. ^ "Anasayfa > Türk Hava Kuvvetleri > Günümüz Hava Kuvvetleri > Envanterdeki Uçaklar". hvkk.tsk.tr. http://www.hvkk.tsk.tr/TR/EnvanterdekiUcaklar.aspx?ID=7. Erişim tarihi: 21 Mart 2012. 
  4. ^ Hava Kuvvetleri Komutanlığı (2011-04-09). "1944-1980". http://www.hvkk.tsk.tr/TR/IcerikDetay.aspx?ID=23. Erişim tarihi: 2012-06-13. 
  5. ^ Scramble on the Web: Turkish Air Force - Order of Battle
  6. ^ IISS 2010, pp. 164–168
  7. ^ "TSK Atak'ta". Sabah.com.tr. 10 Haziran 2014. 10 Haziran 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. https://archive.today/Il4D3. Erişim tarihi: 10 Haziran 2014. 
  8. ^ Defence Turkey: TAI's UAV "Anka" rolled out
  9. ^ Lockeed Martin. "F-35 Lightning II Program Update & Fast Facts". http://www.lockheedmartin.com/data/assets/aeronautics/mediacenter/mediakits/f35/F-35FastFacts01142010.pdf. Erişim tarihi: 29 July 2010. 
  10. ^ DefenseNews. "Turkey May Buy Up to 116 F-35s: Defense Minister". http://www.defensenews.com/story.php?i=5529799&c=EUR&s=AIR. Erişim tarihi: 25 Ocak 2011. 
  11. ^ "A400M Transport Aircraft (H.03)". Undersecretariat for Defence Industries. http://www2.ssm.gov.tr/library/projects/hava_arac_eng/fla_eng.htm. Erişim tarihi: 29 Temmuz 2010. 
  12. ^ Hoyle, Craig (19 Temmuz 2010). "FARNBOROUGH: Turkey's first 737-based AEW aircraft makes UK debut". Flightglobal. http://www.flightglobal.com/articles/2010/07/19/344651/farnborough-turkeys-first-737-based-aew-aircraft-makes-uk.html. Erişim tarihi: 29 Temmuz 2010. 
  13. ^ http://www.hurriyet.com.tr/gundem/17954640.asp?gid=381
  14. ^ http://www.kirpihaber.com/teknoloji-bilim/yerli-seyir-fuzesi-180-kilometreden-hedefinin-vuracak.htm
  15. ^ [1]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Rütbeler[değiştir | kaynağı değiştir]

NATO Kodu OF-9 OF-8 OF-7 OF-6 OF-5 OF-4 OF-3 OF-2 OF-1 OF-D
Turkey
Hava Kuvvetleri
TR-AİRFORCE-OF9.gif
Orgeneral
TR-AİRFORCE-OF8.gif
Korgeneral
TR-AİRFORCE-OF7.gif
Tümgeneral
TR-AİRFORCE-OF6.gif
Tuğgeneral
TR-AİRFORCE-OF5.gif
Albay
TR-AİRFORCE-OF4.gif
Yarbay
TR-AİRFORCE-OF3.gif
Binbaşı
TR-AİRFORCE-OF2.gif
Yüzbaşı
TR-AİRFORCE-OF1.gif
Üsteğmen
TR-AİRFORCE-OF1a.gif
Teğmen
TR-AİRFORCE-OFD.gif
Asteğmen


Hava kıdemli başçavuş.gif
Kıdemli Başçavuş
Hava başçavuş.gif
Başçavuş
Hava kıdemli üstçavuş.gif
Kıdemli Üstçavuş
Hava üstçavuş.gif
Üstçavuş
Hava kıdemli çavuş.gif
Kıdemli Çavuş
Hava astsubay çavuş.gif
Astsubay Çavuş



Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]