Domates

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Vikipedi:TaksokutuVikipedi:Taksokutu
Domates
Domates meyvesi
Domates meyvesi
Bilimsel sınıflandırma
Âlem: Plantae (Bitkiler)
Klad Angiospermae (Kapalı tohumlular)
Klad Eudicotidae (İki çenekliler)
Klad Core eudicots
Klad Rosids
Klad Eurosids I
Takım: Solanales
Familya: Solanaceae (Patlıcangiller)
Cins: Solanum
Tür: S. lycopersicum
İkili adı
Solanum lycopersicum
L.
Sinonimler

Lycopersicon esculentum

Dış bağlantılar
Commons-logo.svg Wikimedia Commons'ta Domates ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
Wikispecies-logo.svg Wikispecies'te Domates ile ilgili detaylı taksonomi bilgileri bulunur.
Dalında olgunlaşmış domates meyvesi
Tüketilmeye hazır olgun domatesler

Domates (Solanum lycopersicum), patlıcangiller (Solanaceae) ailesinden, anavatanı Güney ve Orta Amerika olan, meyvesi yenebilen otsu bitki türü.

Morfolojik özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

10 veya 15 cm boya sahip olan domates bitkisinin hafif odunsu bir gövdesi vardır. 10–25 cm uzunluğunda olan yapraklarının üzerinde 5-9 yaprakçık bulunur. Yaprakları tüylüdür. 1–2 cm uzunluğunda ve genellikle sarı olan domates çiçekleri bir sap üzerinde 3-12 adettir. Genellikle kırmızı, yenilebilen meyvesi yabani bitkilerde 1–2 cm çapında iken, kültür bitkilerinde daha büyüktür. Çoğu vitamin bu meyvede bulunur ve kanseri önleyici yapısı vardır.Bu vitamin ve önleyici mineraller domatesin kabuğunda bulunur.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

ABD'de 1893 yılında mahkeme sebzelerle birlikte saklanıp yenildiğinden onu sebze diye sınıflandırmıştır fakat gerçekte meyvedir. Domatesin ilginç bir tarihi vardır. Bolivya ve Peru'da yabani sarı renkli bir domates türü bulunmuş ve sonra Meksika'da yetiştirilip, Kristof Kolomb'un Amerika'yı keşfinden sonra Avrupa'ya gemilerle gönderilmiştir. İtalyanlar sarı renginden ötürü onu altın elma olarak adlandırdı, ama çok geçmeden kırmızı türleri ortaya çıktı. Domates ABD'de ilk defa Thomas Jefferson tarafından yetiştirildi. Ama pek çok insan zehirli olduğuna inanarak yemeyi reddetti, ta ki 1900'e kadar. Uzun zaman önce, pek çok Avrupalı için aşk elmasıydı, çünkü insanları romantik yaptığına inanılıyordu. Domates adı İspanyolca tomateden, gelmektedir, bu isim de Nahuatl dilinde tomatotldan alınmıştır.[1]

Üretim[değiştir | kaynağı değiştir]

2005 yılının verilerine göre Dünya'da her yıl 125 milyon ton domates üretiliyor.En geniş üretimi yapan Çin, onu ABD ve Türkiye izliyor.

Domates üreten ülkeler-2009 (ton)
Çin Halk Cumhuriyeti Çin 45,365,543
Amerika Birleşik Devletleri ABD 14,141,900
 Hindistan 11,148,800
 Türkiye 10,745,600
 Mısır 10,000,000
Dünya toplamı 152,956,115
Kaynak:
Birleşmiş Milletler gıda & tarım organizasyonu (FAO)
[1]


Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]