Mezozoik

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Mezozoik Zaman, Faneozoik Devirin üç alt bölümünden ikincisidir. Günümüzden 251 milyon yıl önce başlayıp 65 milyon yıl önce sona erdiği kabul edilir. Mezozoik Zaman da kendi içinde üç bölüm olarak incelenir, Trias, Jura ve Kretase

Yeryüzü ve iklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir önceki jeolojik devir olan Permiyen’de oluşan tek kıta Pangea, Mezozoik Zaman’ın ilk dönemi olan Trias’ın sonuna kadar varlığını sürdürür. Bundan sonra parçalanmaya başlamıştır. Mezozoik’in sonlarına doğru günümüz kıta görünümü kabaca ortaya çıkmıştır.

Permiyen’deki karasal iklim Trias döneminde de sürer, kıtaların parçalanmaya başlamasıyla Jura başlarından itibaren yağışlı ve ılıman iklim tüm karalara hakim olmaya başlamıştır. Bu iklim yapısı Mezozoik’in sonlarına kadar sürer.

Deniz yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

Permiyen yok oluşunda tür çeşitliliği açısından büyük ölçüde daralan deniz yaşamı Mezozoik boyunca açılım göstermiştir. Kıtasal parçalanmalar sonucu sığ denizlerin toplam alanı genişlemiş, deniz yaşamı için çok uygun alanlar ortaya çıkmıştır. Günümüz denizlerindeki omurgasız yaşamı Mezozoikte kurulur. mercanlar, kabuklular, midyeler ve dev karnivor sürüngenler, tür çeşitliliği ve yaygınlık açısından büyük gelişme göstermişlerdir.Ayrıca Pleiosaurus gibi dev canlılar da yaşamıştır.

Kara yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

İlk memeliler Mezozoik Zaman’ın ilk dönemi sonlarında ortaya çıkmaya başlamışlardır. Bu dönemin sonunda yaşanan yok oluşla mevcut sürüngen türlerden çoğu yok olacak, ikinci dönemden itibaren Dinozorlar’ı da içine alan yeni sürüngen türleri ortaya çıkacaktır.

Mezozoikte bitkiler de büyük bir değişim geçirir. Permiyen’in kurak iklimine uyum sağlamayı başaran açık tohumlular, Mezozoiğin baskın bitki grubudur. Modern açık tohumlular, örneğin kozalaklılar ilk kez günümüzdeki biçimleriyle Trias başlarında ortaya çıkar. Jura’nın baskın bitki grubu, ilkel palmiye benzeri, açık tohumlu bitkiler olan sikatlardı. Mezozoiğin sonlarına doğru sikatlar azalmaya başlar. Kapalı tohumluların ne zaman ortaya çıktığı henüz kesin değilse de Kretase’nin ortasında kesin biçimde fosil kayıtlarına giren grup, açık tohumluların zararına çeşitlenip, yaygınlaşır.

Mezozoik Zaman boyunca, karasal yaşamda en yaygın türler, sürüngen türleridir. Kuşlar da bu dönemin ortalarında, Jura’da ortaya çıkmıştır.

Kitlesel Yok Oluş[değiştir | kaynağı değiştir]

Mezozoik Zaman’ın son dönemi olan Trease sonunda sürüngenler başta olmak üzere pek çok canlı türünün yok olmasına yol açan küresel bir felaket yaşanmıştır. Bugün için dev bir göktaşının dünyaya çarpması sonunda böyle bir felaketin yaşandığını gösteren deliller vardır. Bugünkü Meksika körfezinde dev bir meteor çukuru saptanmıştır. Yıllarca atmosferin üst tabakalarında kalın bir toz bulutu asılı kalmış, neredeyse gezegenin tümünün çok az güneş ışığı almasına neden olmuştur. Fotosentetik pek çok canlı bu süre içinde yok olmuştur. Dolayısıyla besin zincirinde bunlara bağımlı olan pek çok omnivor (hepçil) ve herbivor (otçul) türü, ardından da bunlarla beslenen karnivor (etçil) türleri yok olmuştur.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Önce gelen Proterozoik Devir 542 myö - Fanerozoik Devir - günümüz
542 myö - Paleozoik - 251 myö 251 myö - Mezozoik - 65 myö 65 myö - Senozoik - günümüz
Kambriyen Ordovisyen Silüryen Devoniyen Karbonifer Permiyen Trias Jura Kretase Paleosen Neojen Kuvaterner